SỞ GD&ĐT TỈNH ĐẮK LẮK
Trường THPT Trần Phú

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ GỢI Ý GIÚP HỌC SINH NHỚ
CHÍNH XÁC CÔNG THỨC VẬT LÝ VÀ
TRÁNH NHỮNG SAI LẦM TRONG KHI
TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI VÀ LÀM BÀI
TẬP TRẮC NGHIỆM
Giáo viên: Lê Thị Hồng Minh
Tổ: Vật lý và Công nghệ
Năm học:
nhớ các công thức vật lý khác tốt hơn.
Ví dụ 1: Trong chương trình vật lý 12 gồm 3 phần: Dao động và sóng; Quang
học; Vật lý hạt nhân. Ta thấy, chủ đề Dao động và sóng là sợi chỉ đỏ xuyên suốt chương
trình vật lý 12: Từ Dao động cơ suy ra Dao động điện từ; từ sóng cơ suy ra sóng ánh
sáng. Vì vậy, học sinh cần vận dụng phương pháp “Tương tự Điện – Cơ” và phương pháp
“Tương tự Quang – Cơ” để vừa nhanh chóng nắm được kiến thức cơ bản, vừa không phải
nhớ nhiều kiến thức chi tiết, chỉ cần nắm vững quy luật cơ bản trong các kiến thức đó. Từ
đó, học sinh dễ dàng hệ thống được toàn bộ các công thức trong mỗi chương, bên cạnh
đó học sinh phải làm nhiều các dạng bài tập cơ bản vận dụng công thức (nếu làm được
bài tập nâng cao càng tốt). Thế là các em đã tự ghi nhớ công thức cho mình.
Ví dụ2: Trong chương I nói về Dao động cơ học (Vật lý 12) có 2 công thức tính
chu kỳ của con lắc lò xo và con lắc đơn, học sinh thường hay nhầm lẫn trong các dạng
câu hỏi trắc nghiệm nhận biết công thức như sau:
Câu 1.Con lắc lò xo gồm vật khối lượng m và lò xo có độ cứng k dao động điều hoà với
chu kỳ:
A.T =

2
1
k
m
B.T =

2
1
m
k
C.T = 2π
m
k

l
g

Tương tự như câu 1 học sinh có thể loại ngay hai trường hợp A và D. Còn lại hai
trường hơp B và C là hay bị nhầm lẫn, lúc này các em chỉ cần nhớ môt điều: chu kì dao
động của con lắc đơn luôn tỉ lệ thuận với căn bậc hai của chiều dài con lắc (l), đáp án
chính xác sẽ là đáp án B.
Ví dụ 3: Một vật khối lượng m treo vào một lò xo có độ cứng k. Kích thích cho
vật dao động với biên độ A=5cm thì chu kì dao động của nó là T= 0,4s. Nếu kích thích
cho vật dao động với biên độ 10cm thì chu kì dao động của nó có thể nhận giá trị nào
trong các giá trị sau?
A. 0,2s B. 0,4s C. 0,8s D. Một giá trị khác
Trong ví dụ này nhiều học sinh thừơng suy luận một cách không lôgic nên đã
chọn câu C, có nhiều em thì ngồi tính toán mất thời gian mà vẫn không ra kết quả. Đề
bài, hỏi chu kì thì các em phải nhớ ngay đến công thức tính chu kì của con lắc là T =


2
= 2π
k
m
. Nhìn vào công thức thì ta thấy chu kì T không phụ thuộc vào biên độ dao
động A nên biên độ có thay đổi thì chu kì vẫn không thay đổi và bằng 0,4s.Vậy đáp án
đúng là câu B.
Ví dụ 4: Một sóng cơ học lan truyền trên sợi dây đàn hồi, trong khoảng thời gian
6s sóng truyền được 6m. Vận tốc truyền sóng trên dây là bao nhiêu?
A. v = 1m B. v = 6m C. v = 100cm/s D. v = 200cm/s
Trong ví dụ này tôi muốn nhắc các em khi đã nhớ công thức và biết các vận dụng
để giải bài tập thì cần phải nhớ đến đơn vị của đại lượng cần tìm.
Bài tập dạng này giải rất đơn giản: vận tốc sóng trên dây là v =

t
s
(quãng đường s có đơn vị là mét (m), thời gian
t có đơnvị là giây(s)).

III.KẾT QỦA THỰC HIỆN

Tôi xin đưa ra kết quả kiểm tra trắc nghiệm lần 1 học kì I của hai lớp 12A1 và
12B2, cả hai lớp này đều có đặc điểm chung là chất lượng học sinh thuộc loại trung bình
yếu đa số. Đối với lớp 12A1 tôi giảng rất chậm để cho các em có thể theo kịp bài nên thời
gian để dành lưu ý cho các em một số vấn đề mà hoc sinh hay mắc phải trong quá trình
làm bài trắc nghiệm bị hạn chế, tôi cũng chỉ nhắc các em sơ qua, hơn nữa hết giờ các em
cũng ít tập trung. Kết quả bài kiểm tra trắc nghiệm của lớp 12A1 chỉ có 40% học sinh đạt
điểm trung bình và khá không có điểm giỏi, 60% học sinh đạt điểm dưới trung bình,
không có điểm kém. Còn lớp 12B2 tôi có dành thời gian để lưu ý cho các những vấn đề
trên, cũng cùng một đề với lớp 12A1 nhưng kết qủa của lớp 12B2 cao hơn hẳn so với lớp
12A1 cụ thể; là 21% học sinh đạt điểm dưới trung bình không có điểm kém, 79% học
sinh đạt điểm từ trên trung bình trở lên, trong đó có cả điểm khá và điểm giỏi. Sau đó tôi
đã dành một ít thời gian cho lớp 12A1 để nhắc nhở các em tránh những lỗi nhỏ mà các
em hay mắc phải trong quá trình làm bài trắc nghiệm và tôi thấy kết quả kiểm tra lần 2
của các em cao hơn lần đầu .

KẾT LUẬN

Từ kết quả thực tế của học sinh tôi tự rút kinh nghiệm cho bản thân mình: giáo
viên không chỉ giảng dạy nhiệt tình trên lớp mà còn phải chú ý đến những lỗi mà học sinh
hay mắc phải khi trả lời các câu hỏi trắc nghiệm và kịp thời nhắc nhở cho các em tránh
được những sai lầm không đáng có. Và tôi xin trao đổi kinh nghiệm này với các bạn đồng
nghiệp đặc biệt là các bạn chưa có nhiều kinh nghiêm trên bục giảng :trong quá trình dạy
học giáo viên nên gợi ý cho các em phương pháp học môn vật lí của từng khối,cách ghi