Tiểu luận triết học
Tiểu luận Triết - Quan điểm duy vật
biện chứng về những phương thức
tồn tại của vật chất
1
Tiểu luận triết học
MỤCLỤC
2
Tiểu luận triết học
PHẦN I: MỞĐẦU
Trong lịch sử triết học Mác - Lênin khái niệm vật chất được hiểu là tất
cả những gì tồn tại khách quan tức là những sự tồn tại của nó không phụ
thuộc vào ý thức của con người, không phụ thuộc vào quan niệm của con
người. Theo đó thì vật chất là vô cùng vô tận, là không có giới hạn, nó tồn
tại giữa vô lượng các hình thức khác nhau, có thể là những tồn tại mà con
người đã biết hoặc là những tồn tại mà con người chưa biết. Đó là những
vật chất tự nhiên hoặc là những tồn tại của vật chất trong đời sống xã hội.
Vật chất tồn tại vô cùng lớn ví dụ như thiên hà, hoặc vô cùng bé là những
hạt cơ bản. Đó có thể là những tồn tại mà người ta trực tiếp giác quan được
nhưng cũng có thể là những tồn tại mà không thể trực tiếp giác quan được
nhưng nó là tồn tại khách quan. Vật chất với tư cách là tồn tại khách quan
thì không tồn tại cảm tính có nghĩa là con người không thể dùng giác quan
để nhận biệt nhưng vật chất với tư cách là những biểu hiện tồn tại cụ thể
dưới những hình thức nhất định thì nó tồn tại cảm tính. Thông qua đó thì
con người mới nhận thức được về nó. Khi nhắc tới vật chất ta không thể
nhắc tới vận động, thời gian và không gian là các phạm trù liên quan tới sự
tồn tại vật chất.Theo quan điểm trước Mác thì vật chất chỉ là sự chuyển dịch
vị trí các vật thể trong không gian và thời gian.Đó là một quan niệm rất hạn
chế vì nó không bao quát hết mọi hình thức của thế giới. Còn trong triết học
Mác thì khái niệm vận động được bao quát hơn: vận động là toàn bộ những
sự thay đổi nói chung.Thế giới vật chất là vô cùng vô tận, dođó sự vận

nhiên của thế giới, cơ sở của mọi tồn tại là một bảng nguyên tinh thần nào
đó, có thể là "ý chí" của thượng đế, "ý niệm tuyệt đối" vv chẳng hạn,
Platôn nhà triết học duy tâm khách quan lớn nhất thời cổ cho rằng vật chất
bắt nguồ từ "ý niệm", sự vật cảm tính là cái bóng của "ý niệm". Mặt khác,
ông tỏ ra căm thù căm thù chủ nghĩa duy vật, kết tội các nhà duy vật, nhất
là các môn đồ của Đemô out là vị thần - một tội kết án tử hình theo luật của
Aten thời bấy giờ, vàđãđốt hết tác phẩm của Đêmôrit. Hêghen nhà duy tâm
khách quan tâm của triết học cổđiển Đức cho rằng "vật chất là do ý niệm
tuyệt đối sinh ra".Mặt khác, ông có thái độ thiên lịch đối với chủ nghĩa duy
vật, đã cố tình xuyên tạc, vu khống triết học duy vật của Heraclit
vàÊpiquya. Béccli đã hệ thống hoá một số quan điểm của chủ nghĩa duy tâm
5
Tiểu luận triết học
chủ quan đưa ra một số công thức chung:"tồ tại tức làđược tri giác". Ý
nghĩa của công thức là mọi sự tồn tại trong chừng mực con người cảm thấy
chúng, cái gì ngoài tri giác là không tồn tại, không có chủ thẻ thì không có
khách thể công thức này đã phủ nhận khách quan sự tồn tại của vật chất, kể
cả con người, tất yếu dẫn tới chủ nghĩa duy ngã, nghĩa là ngoài cái tôi ra thì
không có cái gì hết.
Vào thời kỳ cổđại các nhà triết học duy vật đãđồng nhất vật chất nói
chung là những dạng cụ thể của nó, tức là những vật thể hữu hình cảm tính
đang tồn tại ở thế giới bên ngoài. ở Trung Hoa thời cổđại, các nhà duy vật
coi khí là thực thể của thế giới ởẤn Độ thời cổđại phái Ngaya - Vaisếika coi
nguyên tử là thực thể của thế giới ở Hy Lạp cổđại, Talet coi thực thể của thế
giới là nước Anaximen coi thực thểấy là khí Hêraclit coi thực thểấy là lửa.
Phủ nhận quan điểm thực thể của thế giới là một chất cụ thể, Ămpêđoclơđã
coi thực thể và không khí Anaximanctrơ cho rằng thực thể về thế giới là
một bản nguyên tử không xác định về chất, vô tận về mặt lượng, đó là
Apeirôn. Đỉnh cao của tư tưởng duy vật cổđại về vật là thuyết nguyên tử
của Lơxip, vàĐêmôgrip… Nguyên tử là các phần tử cực nhỏ, cứng không

trình vận động và phát triển của vật chất, giới tự nhiên sẽ chọn lọc những gì
giúp cho ngày càng hoàn thiện, đồng thời đào thải những vật không thích
7
Tiểu luận triết học
nghi Honbach khẳng định rằng tự nhiên là nguyên nhân đầu tiên của vạn
vật. Vật chất theo honbach đó là tất cả những gì tác động bằng cách nào đó
vào cảm giác của chúng ta tuy vậy khoahọc thời kỳ này chỉ có cơ học
cổđiển phát triển nhất, còn các ngành khoa học khác như vật lý học, hoá
học, sin học, địa chất học còn ở trình độ thấp khoa học lúc này chủ yếu
dừng lại ở trình độ sưu tập mô tả. Tương ứng với trình độ trên của khoa học
thì quan điểm thống nhất trong triết học và khoa học tự nhiên thời bấy
giờđóđã chi phối triết học về vật chất. Người ta giải thích mọi hiện tượng tự
nhiên bằng sự tác động qua lại của lực hấp dẫn và lực đẩy củacác phân tử
vật tư, theo đó các phần tử của các phân tử vật thể, theo đó các phần tử của
vật trong quá trình vận động là bất biến còn cái thay đổi chỉ là trạng thái
không gianvà tập hợp của chúng. Mọi phân biệt về chất giữa vật thểđều bị
quy giảm về sự phân biệt về lượng, mọi sự vận động đều bị quy giảm về sự
phân biệt về lượng, sự dịch chuyển vị trí trong không gian, mọi hiện tượng
phức tạp đều bị quy về cái giản đơn mà từđó chúng được thành thành. Niềm
tin vào các chân lý trong cơ học Niutơn đã khiến các nhà khoa học đồng
nhất vật chất với khối lượng, coi vận động của vật chất chỉ là biểu hiện của
vật động cơ học, nguồn gốc vận động nằm ngoài vật chất. Kế thừa quan
điểm nguyên tử luận cổđại, các nhà triết học duy vật cận đại vẫn coi nguyên
tử là phần tử nhỏ nhất, không thể phân chia được, tách rời nguyên tử với
vận động, không gian với thời gian.v.v
Đến cuối thế XIX đầu thế kỷ XX khi xuất hiện những phát minh mới
trong khoa học tự nhiên con người mới có những hiểu biết căn bản hơn sâu
sắc hơn về nguyên tử. Năm 1895 Ronghen phát hiện ra tia X, một loại máy
8
Tiểu luận triết học

chất là một phạm trù rộng lớn, do đó chỉ có thểđịnh nghĩa phạm trù vật chất
trong quan hệ với ý thức. Đó chính là phạm trù vận động không gian và thời
gian. Như vậy ta có thể thấy được rằng vật chất là một phạm trù tồn tại từ
rất lâu và luôn luôn phát triển với yếu tố con người.
Chính vì tính cấp thiết và sự quan trọng của nó mà em đã chọn đề tài:
"Quan điểm của Mác - Ănghen về vật chất" làm đề tài bài viết tiểu luận triết
học của mình. Trong quá trình làm bài viết này chắc chắn không thể tránh
khỏi sai sót, rất mong được thầy góp ý vàđánh giá.
10
Tiểu luận triết học
TÀILIỆUTHAMKHẢO
1. Giáo trình triết học Mác-Lênin tập 2 CNXB chính trị quốc gia 1997
2. Văn kiện đại hội toàn quốc lần VI
3. Văn kiện đại hội toàn quốc lần VII
4. Văn kiện đại hội toàn quốc lần VIII
5. Kinh tế 1998 -1999 Việt Nam và thế giới(thời báo kinh tế Việt Nam)
6. Thời báo kinh tế Việt Nam
7. Tạp chí nghiên cứu kinh tế.
11
Tiểu luận triết học

12