21

biệt hơn lao động xã hội cần thiết thì sẽ thu đợc nhiều lợi
hơn. Chính vì vậy muốn thu nhiều lợi hơn, chiến thắng và
đứng vững trong thị trờng cạnh tranh, mỗi nhà sản xuất
đều phải không ngừng tìm cách rút xuống đến mức tối thiểu
hao phí lao động cá biệt. Muốn vậy, họ phải không ngừng
tim cách cải tiến lực lợng sản xuất.
+ Phân hoá ngời sản xuất thành kẻ giàu ngời nghèo,
và làm nảy sinh quan hệ sản xuất t bản chủ nghĩa: trong
cuộc chạy đua theo lợi nhuận, những nhà sản xuất nào làm
tốt sẽ thu đợc nhiều lợi nhuận trở nên giàu có. Ngợc lại,
những nhà sản xuất khác làm kém hơn sẽ phải chịu sự thua
lỗ và trở thành nghèo hơn. Từ đây, phát sinh ra quan hệ sản
xuất TBCN, những ngòi giàu trở thành ông chủ, những
ngời nghèo trở thành những ngời làm thuê. Đây là quan
hệ t sản và vô sản, quan hệ giữa chủ và tớ, quan hệ đối
kháng về lợi ích kinh tế.

22

b) Quy luật cung cầu:
+ Quy luật này thể hiên mối quan hệ khách quan giữa
cung cầu trên thị trờng. Cung và cầu là sự khái quát hai lực
lợng cơ bản của thị trờng là: ngời mua và ngời bán.
Vậy cung và cầu là gì?
- Cung là khối lợng hàng hoá và dịch vụ mà các
doanh nghiệp tung ra thị trờng với giá cả nhất định,trong
một thời kỳ nhất định. Cung chịu ảnh hởng của hai nhân tố
là giá cả và thu nhập. Với giá cả, cung chịu ảnh hởng: khi

những ngời sản xuất với nhau, giữa những ngời sản xuất
với ngời tiêu dùng, nhằm giành giật những điều kiện thuận
lợi trong sản xuất, kinh doanh, tiêu thụ sản phẩm để thu
đợc nhiều lợi nhuận nhật cho mình.

24

Nội dung cạnh tranh bao gồm việc canh tranh chiếm
lĩnh những nguồn nguyê liệu, gianh giật những nguồn lực
sản xuất; cạnh tranh về khao học công nghệ. Cạnh tranh
chiếm lĩnh thị trờng, giành giật nơi đầu t, các hợp đồng,
các đơn đặt hàng. Cạnh tranh có thể bằng giá cẩ, bằng chất
lợng, các dịch vụ kèm theo, phơng thức thanh
toán Cạnh tranh có nhiều loại: cạnh tranh giữa nhng
ngời mua, giữa những ngời sản xuất, cạnh tranh trong nội
bộ ngành, và cạnh tranh giữa các ngành.
Cạnh tranh có vai trò tích cực trong nền sản xuất hàng
hoá. Nó buộc ngời sản xuất hàng hoá phải không ngừng
cải tiến kỹ thuật sản xuất, lực lợng lao động, nâng cao
năng suất, tiết kiệm nhiên liệu Hơn nữa,để bán đợc nhiều
hàng hoá hơn thì nhà sản xuất phải không ngừng nghiên
cứu thị truờng, thị hiếu, sở thích của ngời tiêu dùng, từ đó
kích thích sự đa dạng của mẫu mã sản phẩm Nh vậy có thể
nói, quy luật cạnh tranh có tác dụng đào thải những cái cũ,
lạc hậu, không phù hợp, binh ftuyển những cái mới, tiến bộ
thuc đẩu sản xuất hàng hó phát triển.

25

Tuy nhiên cùng với những tác dụng của nó, cạnh tranh


+

Tổng số
giá cả
hàng hoá
khấu trừ
+

Tổng
số giá
cả hàng
hoá bán

26

cho nhau

thông
=

Số lần luân chuyển trung bình của
tiền tệ
chịu
đến kỳ
thanh
toán
Quy luật lu thông tiền tệ nói trên là qui luật tiền vàng.
II. Sự hình thành và phát triển của nền
kinh tế thị trờng ở Việt Nam

Hơn nữa, nếu cho rằng, sự ra đời và tồn tại của sản xuất
hàng hóa là chế độ t hữu về t liệu sản xuất thì sẽ không
giải thích đợc sự tồn tại của sản xuất, lu thông hàng hóa
trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Bởi vì nền sản
xuất dựa trên chế độ t hữu về t liệu sản xuất hàng ngày,

28

hàng giờ đẻ ra chủ nghĩa t bản. Vậy thì muốn tiến lên chủ
nghĩa xã hội phải xoá bỏ chế độ t hữu, thiết lập chế độ
công hữu về t liệu sản xuất, có nghĩa là trong thời kỳ quá
độ lên chủ nghĩa xã hội và trong chủ nghĩa xã hội không
còn điều kiện thứ hai của sản xuất hàng hoá. Nh vậy thì
mâu thuẫn với thực tế khách quan: trong chủ nghĩa xã hội sẽ
vẫn còn kinh tế hàng hoá, ngay cả khi nền kinh tế dựa trên
chế độ công hữu về t liệu sản xuất. Còn trong chủ nghĩa xã
hội thì kinh tế hàng hoá lại có thể tồn tại cả trong điều kiện
hoàn toàn không có chế độ t hữu về t liệu sản xuất.Khi
nghiên cứu nền nông nghiệp t bản chủ nghĩa, Lênin viết:
Về mặt lý luận, nền sản xuất t bản chủ nghĩa có thể hoàn
toàn đi đôi với việc không có chế độ t hữu về ruộng đất,
với việc quốc hữu hoá ruộng đất.
Hiện nay, tuy thành phần kinh tế Nhà nớc và kinh tế
tập thể, tuy cùng dựa trên chế độ công hữu về t liệu sản
xuất, nhng các đơn vị kinh tế có sự khác biệt nhất định, có
quyền tự chủ trong sản xuất kinh doanh, có lợi ích riêng.
Mặt khác, các đơn vị kinh tế có sự khác nhau về trình độ kỹ
thuật - công nghệ, về trình độ tổ chức quản lý, nên chi phí
sản xuất và hiệu quả sản xuất cũng khác nhau.


kinh tế đã có lúc lâm vào tình trạng khủng hoảng trầm
trọng.
Ngọn gió đổi mới với sự phát triển của nền kinh tế
hàng hoá ở nớc ta đã tạo động lực thúc đẩy lực lợng sản
xuất phát triển. Do cạnh tranh giữa những ngời sản xuất
hàng hoá, buộc mỗi chủ thể sản xuất phải cải tiến kỹ thuật,
áp dụng công nghệ mới vào sản xuất để giảm chi phí đến
mức tối thiểu nhờ đó có thể cạnh tranh về giá cả, đứng vững
trong cạnh tranh. Nhờ vậy mà khoa học kỹ thuật phát triển,
năng suất lao động xã hội tăng lên, thúc đẩy lực lợng sản
xuất phát triển mạnh. Kinh tế hàng hóa cũng thúc đẩy phân
công lao động xã hội và chuyên môn hoá sản xuất. Nó sẽ
phát huy đợc tiềm năng, lợi thế của từng vùng, cũng nh
lợi thế của đất nớc, có tác dụng mở rộng kinh tế đối ngoại.
Ngoài ra, để cạnh tranh đợc trong nền kinh tế hàng
hoá, ngời sản xuất phải căn cứ vào nhu cầu của ngời tiêu