- Trong số vốn thực sự hoạt động, vốn cố định là 53186
tỷ đồng, chiếm 88%; vốn lu động là 7273 tỷ đồng, chiếm
12%. Ta thấy cơ cấu vốn nh thế là không hợp lí. Vốn lu
động chiếm tỉ lệ quá nhỏ so với tổng số vốn của doanh
nghiệp. Vốn lu động do Nhà nớc cấp chỉ đáp ứng đợc
20% nhu cầu vốn cho doanh nghiệp, trong đó, vốn lu
động thức sự hoạt động mới chỉ đáp ứng đợc 10%. Nh
vậy, tình trạng thiếu vốn trong doanh nghiệp là phổ biến và
rất nghiêm trọng.
Nếu xem xét kĩ hơn về tài sản cố định ta thấy: trang
thiết bị của doanh nghiệp Nhà nớc rất lạc hậu, chắp vá từ
nhiều nguồn, nhiều nớc khác nhau. Theo điều tra của
Tổng cục thống kê thì tình trạng kĩ thuật của đa số máy
móc thiết bị trong khu vực doanh nghiệp Nhà nớc lạc hậu
khoảng 2-3 thế hệ, có lĩnh vực nh đờng sắt, cơ khí, công
nghiệp đóng tàu lạc hậu 4-5 thế hệ. Các doanh nghiệp
Nhà nớc địa phơng chiếm tỉ lệ lớn nhng có trình độ
công nghệ lạc hậu hơn so với doanh nghiệp Nhà nớc TƯ.
Trong số các doanh nghiệp Nhà nớc TƯ có 54,3% số
doanh nghiệp ở trình độ thủ công, 41% ở trình độ cơ khí,
chỉ có 3,7% ở trình độ tự động hoá. Đối với các doanh
nghiệp Nhà nớc địa phơng có tới 94% số doanh nghiệp ở trình độ thủ công, 2,4% ở trình độ cơ khí và chỉ có 2% ở
trình độ tự động hoá.
Trình độ trang thiết bị công nghệ lạc hậu và quá yếu
kém dẫn tới năng suất lao động của doanh nghiệp Nhà
nớc còn thấp, gây ảnh hởng đến khả năng cạnh tranh
thì mới có thể nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của
doanh nghiệp Nhà nớc.
* Thực trạng huy động vốn trong các Doanh nghiệp Nhà
nớc:
1. Huy động vốn trong DN Nhà nớc thời kì trớc khi
đổi mới:
Trong thời kì trớc đổi mới, nền kinh tế nơcs ta mang
nặng tính kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp, do đó, việc huy động và sử dụng vốn mang đặc trng là Nhà nớc
bao cấp vốn và bao cấp tín dụng. Nhà nớc cấp phát vốn
trực tiếp hoặc gián tiếp cho doanh nghiệp thông qua hệ
thống ngân hàng trên cơ sở tính toán các nhu cầu vốn cần
thiết để đảm bảo các chỉ tiêu pháp lệnh mà Nhà nớc giao
cho doanh nghiệp. Hoạt động huy động vốn và lu thông
vốn qua đại diện Ngân hàng Nhà nớc đảm nhận đã dẫn
tới tiêu cực, yếu kếm trong kinh doanh tiền tệ, không tạo
lập đợc các thị trờng vốn, thị trờng chứng khoán, thị
trờng hối đoái Điều đó đã dẫn tới không huy động đợc
vốn nhàn rỗi trong nhân dân, không đa dạng hoá đợc các
hình thức lu thông, cung ứng vốn do đó, không đáp ứng
đợc kịp thời, linh hoạt, thích hợp và có hiệu quả các nhu
cầu vốn cho sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
2. Huy động vốn trong DNNN từ khi tiến hành đổi
mới đến nay:
Trong thời kì này, doanh nghiệp Nhà nớc đợc giao
quyền tự chủ sản xuất kinh doanh, Nhà nớc chỉ giao vốn
ban đầu cho doanh nghiệp, doanh nghiệp phải tự xác định
nhu cầu, khả năng đảm bảo và tự tiến hành huy động vốn
Nh vậy, nếu so sánh với các chỉ tiêu này thì hiện nay,
hiệu quả huy động vốn ở các doanh nghiệp Nhà nớc là
khá cao. Để huy động đợc lợng vốn này, các doanh
nghiệp Nhà nớc đã thực hiện các biện pháp chủ yếu sau:
- Huy động từ các nguồn tín dụng: đây là nguồn vốn
huy động quan trọng nhất của các doanh nghiệp Nhà nớc.
Tín dụng cung cấp cho các doanh nghiệp Nhà nớc
luôn chiếm tỉ trọng lớn nhất so với các thành phần kinh tế
khác. Hiện nay, doanh nghiệp Nhà nớc huy động đợc
trên 50% tín dụng nội bộ và trên 70% tín dụng ngoại tệ từ
các Ngân hàng thơng mại.
- Huy động từ nguồn Ngân sách Nhà nớc: Ngân sách
Nhà nớc là nguồn vốn quan trọng thứ hai đối với các
doanh nghiệp Nhà nớc. Ngân sách Nhà nớc cấp vốn cho các doanh nghiệp Nhà nớc dới dạng đầu t XDCB, cấp
vốn lu động, bù lỗ, trợ giá Mặc dù đang có số lợng
giảm nhng lợng vốn hàng năm cho doanh nghiệp Nhà
nớc là rất lớn. Năm 1994 bằng 0,5% GDP. Để giải quyết
nhu cầu vốn cho doanh nghiệp Nhà nớc, vừa qua Bộ Kế
hoạch và Đầu t, Ngân hàng Nhà nớc, Bộ Tài chính đã
trình Chính phủ duyệt cấp them vốn lu động cho các
doanh nghiệp thành viên của một số Tôngr công ty.
- Để giải quyết nhu cầu vốn trong thời gian qua các
doanh nghiệp đã vay nợ nớc ngoài dới hình thức nhập
khẩu hàng hoá trả chậm (L/C trả chậm) từ 2 tháng đến 2
năm. Trong năm 1996, lợng vốn huy động từ nguòn này
khoảng trên 1 tỷ USD tơng đơng 11000 tỷ đồng. Ngoài
ra, các doanh nghiệp Nhà nớc còn áp dụng một số biện