Hoàng đế Ashoka đã sống lại như thế nào? Và huyền
bí văn hóa Ấn Độ

Trong kho tàng văn hoá Ấn Độ Có nhiều huyền thoại, truyện cổ tích được kể lại
trong các tác phẩm còn được lưu truyền lại. Trong hằng hà sa số các nhân vật
trong văn chương còn lưu truyền lại, như các tác phẩm cổ điển Ramayana,
Mahabharala, Baghavad Gita cũng như bao huyền thoại về các nhân vật, vua chúa,
người ta biết là các nhân vật trên đều không có thật trong lịch sử cùng lắm chỉ là
huyền thoại, huyền sử thêu dệt quanh các sự kiện trong quá khứ. Một số các tác
phẩm liên hệ đến Phật giáo như Mahavamsa (sử biên niên huyền thoại của Tích
Lan), Asokavadana, Divyavadana có kể và nhắc đến vị vua tên là Ashoka (còn
được gọi là A Dục trong tiếng Việt).
Các câu truyện về Ashoka kể về một vị hoàng tử lúc đầu tàn ác, giết các anh em
mình để lên ngôi vua, nhưng sau này thay đổ, sám hối theo đạo Phật và đã sáng
suốt cai trị đất nước trong thaí bình. Ông cũng truyền bá Phật pháp khắp nơi từ Ấn
độ qua các nước lân bang. Các câu truyện kể là sự thay đổi của Ashoka qua đạo
Phật, sau khi ông chứng kiến một phép lạ: Vua Ashoka có một nhà tù nổi tiếng với
các cai ngục độc ác, ít có ai thoát sống an toàn khi đã vào đó. Một hôm, có một
nhà sư bị bắt mang vào đó, cai ngục đã phải báo với nhà vua vì có một sự kiện lạ
lùng. Vua Ashoka đã đích thân đến chứng kiến. Sau khi đã được lệnh, nhà sư bị bỏ
vào vạt nước sôi nhưng kỳ lạ thay, nhà sư không bị hề hấn gì mặc dầu đã bị bỏ vào
nhiều lần. Từ đó về sau, vua Ashoka đã dứt bỏ cái ác, theo đạo Phật và từ đó
vương quốc được cai trị độ lượng và hạnh phúc khắp nơi. Thầy Huyền Trang,
trong ký sự đi Tây vực từ Trung quốc đến Ấn độ vào những năm 629-645, đã có
nhắc đến về nhà tù xưa cũ của Ashoka vẫn còn được nhắc đến (3).
Trong văn học, các câu truyện trên đều không được coi trọng và dể quên bởi vì
có rất nhiều truyện và huyền thoại về các vị vua. Câu truyện quá tốt đẹp để có thể
tin được là ngoài đời có vị vua như vậy. Thường thì nhiều câu truyện được kể để
nói lên ước vọng của quần chúng về một vị vua lý tưởng hiện ra để có thể thay thế
vị vua độc đoán đang cai trị mình. Câu truyện về vua Ashoka cũng được coi như
vậy và quên lãng cho đến thế kỷ 19 khi các dòng chữ cổ trên các tượng cột, phiến

Tuy vậy nhiều học giả Tây phương cho rằng các đền đài và kiến trúc của văn
minh cổ này không phải xuất phát từ bản địa Ấn độ mà là từ bên ngoài đưa vào.
Hay ít nhất nghệ thuật Ấn độ là do truyền đạt từ yếu tố ngoại nhân. Họ nghĩ rằng
có thể là do các nhóm người Hy Lạp, Phoenecia, hay Do thái đến định cư ở Tây
Ấn từ các thế kỷ đầu kỷ nguyên Ki Tô. Có người cho rằng cũng có thể là từ Phi
châu của những chủ nhân đã xây Kim Tự Tháp trước kia. Họ dựa các giả thuyết
trên là vì các đền đài, kiến trúc cổ đại trên quá hùng vĩ, nghệ thuật quá sắc sảo
đáng ngạc nhiên mà người Ấn lúc bấy giờ làm sao có khả năng làm được khi mà
các kiến trúc ở các thành phố đang ở, mặc dầu có nghệ thuật nhưng chỉ là tầm
thường so với cái được khám phá.
Họ cũng lý luận rằng chỉ ở phía Tây bán đảo Ấn độ là có những di tích trên.
Nhưng sau đó có sự khám phá di tích Bảy chùa ở gần Madras, các cột tròn ở Bihar
(hàng ngàn dặm cách Delhi) và chung quanh Bombay, Madras và ở Karli với các
kiến trúc giống nhau cho thấy giả thuyết trên là sai.
(2) Bí ẩn cột đá
Năm 1616, Thomas Coryat trong lúc khảo sát thành phố Delhi đã bỏ hoang
(thành phố mới gần đó được gọi là New Delhi), ông tìm được ở Delhi giữa đống
hoang tàn trải hơn 10 dậm mà chỉ có dơi và khỉ trú trong các lâu đài đổ nát, một
cột tròn cao khoảng 20m, sáng trong ánh trăng. Cột tượng nổi bật ra vì nó khác lạ
với các kiến trúc đổ nát chung quanh và thêm nữa là niên đại có vẻ cổ hơn và
phong cách nghệ thuật đặc biệt của cột. Đứng xa thì tưởng như bạc, gần chút nữa
thì tưởng làcẩm thạch, nhưng thật ra là đá vôi cát (sandstone).
Với mặt nhẵn bóng như cẩm thạch và chữ khắc trông giống như chữ Hy Lạp.
Coryat cho rằng có thể Là do Alexander đại đế (hay các hậu duệ tướng lĩnh của
ông) dựng lên sau cuộc viễn chinh qua tận Á châu.
Năm mươi năm sau đó, John Marshall khám phá một cột tượng đá tương tự ở
Bihar, ông miêu tả là trên đầu cột có một tượng khắc hình sư tử, chữ viết rất lạ,
giống như các chữ viết tìm thấy ở các đền Karli và các đền khác.
William Jones, học giả thông thái Sanskrit (Phạn), người đầu tiên khám phá sự
liên hệ giữa các ngôn ngữ và tìm ra cây ngôn ngữ Ấn-Âu (Indo-European). Jones

khoa học.
Trong thời gian này người ta lại tìm thêm được cột tượng ở Allahabad, tương tự
như cột ở Delhi. Trên cột tượng, ngoài các dòng chữ Ba Tư ở vào thời kỳ Moghul,
còn có hai loại chữ đã mờ và cổ hơn là Ashoka Brahmi và Gupta Brahmi.
Các bản facsimile được tạo ra từ các chữ viết trên cột tượng để gởi cho các nhà
nghiên cứu khắp nơi. Xưa kia các bản facsimile được tạo ra bằng phương pháp cổ
truyền là trước hết bôi in mực lên cột tượng, sau đó lấy giấy ấn bao bọc chung
quanh cột. Nhờ bản facsimile gởi tới Hội Asiatic Society năm 1834, Prinsep và