

Tiểu luận

Nghiên cứu những nhân tố
tác động tới giá cổ phiếu trên
thị trường chứng khoán Việt
Nam

2. Giải pháp vi mô 19
PHẦN KẾT 21

2

PHẦN MỞ ĐẦU Như rất nhiều chuyên gia kinh tế nhận định, thị trường chứng khoán
Việt Nam trong thời gian qua đã có những bước phát triển nhanh chóng và
vượt bậc.Tuy mới đang ở trong giai đoạn đầu của sự phát triển này nhưng
Việt nam đã đạt được những con số rất ấn tượng: năm 2006 tăng 135% và
đầu năm 2007 là 40%. Trước sự phát triển quá nóng của thị trường chứng
khoán Việt Nam trong năm 2006 mà rất nhiều chuyên gia và tổ chức kinh tế
cảnh báo, thị trường chứng khoán Việt Nam đã bắt đầu có những phiên điều
chỉnh giảm để giảm bớt sức nóng của thị trường. Chỉ số Vn-index đã xướng
dưới ngưỡng 1000 điểm. Giai đoạn tháng 4 có thể coi là giai đoạn điều chỉnh
thị trường chứng khoán sâu nhất trong thời gian qua. Trong những ngày đầu
tháng 5 thị trường đã có những bước khởi sắc đáng kể, chỉ số Vn_index lại
trở lại được ngưỡng 1000 điểm. Như chúng ta có thể thấy chỉ trong một thời
gian rất ngắn mà thị trường chứng khoán Việt Nam đã có rất nhiều biến
động. Theo đó, giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán cũng đã có những
sự tăng giảm đáng kể. Giá cổ phiếu của Việt nam trong thời gian qua đã chịu
tác động của rất nhiều nhân tố, cả nhân tố kinh tế lẫn những nhân tố phi kinh
tế. Việc nghiên cứu những nhân tố tác động tới giá cổ phiếu trên thị trường
chứng khoán Việt Nam trong thời gian qua là hết sức quan trọng, nó cho
chúng ta có những cái nhìn chính xác nhất về những biến động về giá cổ
phiếu trong thời gian qua, đồng thời có được căn cứ chính xác dự báo về giá
cổ phiếu trong thời gian tới và những nhân tố có ảnh hưởng quyết định tới
giá cổ phiếu trong thời gian sắp tới.
Biến động của chỉ số Vn_index từ 26/1/2007 đến 11/5/2007

Như chúng ta đã biết chỉ số Vn_index phản ánh giá trung bình của các cổ
phiếu được giao dịch trên toàn thị trường. Có thể tạm chia sự biến động của
chỉ số này trong thời gian qua ra làm 3 giai đoạn:

1) Giai đoạn từ 24/6/2006 đến 12/3/2007
Giai đoạn này có thể nói là giai đoạn nóng nhất trên thị trường chứng
khoán Viêt. Nam tính cho đến thời điểm này. Bắt đầu từ cuối giai đoạn điều
chỉnh giảm vào tháng 3, tháng 4/2006, VN-Index tăng đột biến 229% trong
vòng 11 tháng (trong khi những thị trường chứng khoán truyền thống của thế
giới như New York, Tokyo cũng chỉ đạt đến 20% trong 2-3 năm) và nhìn
chung toàn cảnh thị trường thời gian này là sự tăng giá hầu hết các cổ phiếu
diễn ra rất đều đặn, không phải do năng lực sản xuất kinh doanh của các
doanh nghiệp loại đã lên sàn và loại sắp lên sàn được cải thiện đáng kể, mà
nó được quyết định bằng khối lượng giao dịch mua – bán khổng lồ về số
lượng cổ phiếu và giá trị cổ phiếu tăng nhanh qua từng tháng. Đánh giá về
diễn biến của thị trường thời gian này, ý kiến chung của các chuyên gia cho
rằng, mặc dù đã đạt được những kết quả khá ấn tượng và được xem là thị
trường chứng khoán hấp dẫn nhất thế giới năm 2006, nhưng thị trường
chứng khoán Việt Nam vẫn khá thất thường, chưa thể coi là thước đo của
nền kinh tế và chưa là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của
các doanh nghiệp.

4

Theo Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Bảo, Vụ trưởng-Vụ chính sách tiền tệ
(Ngân hàng Nhà nước), yếu tố “bong bóng” trên thị trường thể hiện rất rõ ở

tin rằng thị trường sẽ tiếp tục tăng. Nhiều người tin rằng "giai đọan đáy" của
thị trường chứng khoán đã qua. Cơ bản nhất có lẽ là thị trường đã điều chỉnh
khá sâu trong thời gian vừa qua và ngược chiều với cả các thông tin về kinh
tế vĩ mô, cũng như thông tin hoạt động vi mô tại các doanh nghiệp.
Sự điều chỉnh giảm sâu của thị trường thời gian vừa qua nói chung đã
không phản ánh đúng sức tăng trưởng và hoạt động hiệu quả của các doanh
nghiệp với một loạt báo cáo tài chính với những kết quả rất tốt. Tất nhiên sai
lầm lớn nhất sẽ là đánh giá xu hướng của TTCK bằng xu hướng của tình

5

hình kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, khi thị trường phục hồi thì đây lại là những
thông tin mang lại sự ủng hộ bền vững cho xu hướng tăng trở lại.
Theo thống kê của Trung tâm Giao dịch Chứng khoán TPHCM, phiên
11/5 ghi nhận sự tăng giá trở lại của 62 mã chứng khoán (trong đó có 1
chứng chỉ quỹ), 27 mã đứng giá và chỉ có 20 mã giảm giá. Cổ phiếu blue-
chips dẫn đầu thị trường về mức lên điểm, cùng với khối lượng và giá trị
giao dịch nhích lên khá lớn so với phiên hôm qua đã giúp VN-Index ghi
thêm được gần 20 điểm, đạt mức 1039,63 điểm.
Như vậy, kể từ phiên giao dịch ngày 15/4 đến nay, VN-Index đã trải
qua 9 phiên tăng giá liên tiếp. Trong 9 phiên này, có lúc VN-Index ghi điểm
mạnh mẽ (như phiên của ngày 7 và 8/5), có lúc chững lại với giao dịch cầm
chừng (phiên ngày 10/5).Xem xét diễn biến trên thị trường th ơ ời gian này
có thể thấy, nhóm cổ phiếu blue-chips lại có một phiên tăng giá mạnh. Trong
top 5 mã cổ phiếu tăng giá mạnh nhất, ngoại trừ PVD, 4 mã còn lại đều đạt
mức tăng trần. BMC lập kỉ lục mới khi tăng tới 30.000đ, lên mức giá
635.000đ/cp; FPT tăng 26.000đ, lên 551.000đ/cp; SJS tăng 15.000đ, lên
330.000đ/cp; PVD tăng 9.000đ, lên 243.000đ/cp; NAV tăng 8.000đ, lên
180.000đ/cp. Nằm trong top 5 mã cổ phiếu giảm giá nhiều nhất phiên, ngoại
trừ SSC giảm tới 45.000đ (tương ứng 57,69%), xuống mức giá 78.000đ/cp

liền có tác dụng giữ cho thị trường chứng khoán ổn định, tăng cường niềm
tin của nhà đầu tư cả trong và ngoài nước. Tuy nhiên, để có thể trông chờ
vào một sự khởi sắc của thị trường thì chỉ có thể vào cuối năm khi các nhà
đầu tư có thể dự đoán kết quả kinh doanh của từng doanh nghiệp.

b) Quan hệ cung cầu
Trong kinh doanh, quy luật cung cầu luôn có ảnh hưởng rất lớn đến
giá thành sản phẩm, và đầu tư chứng khoán cũng không phải là một ngoại lệ.
Giá cổ phiếu cũng chịu tác động từ quy luật cung cầu. William J. Oneil –
một nhâ đầu tư chứng khoán thành công tại Mỹ, là cha đẻ của phương pháp
phân tích và lựa chọn cổ phiếu hiệu quả CAN SLIM, cho rằng cổ phiếu của
các công ty đại chúng, có quy mô lớn, sản phẩm chất lượng không phải lúc
nào cũng đáng để mua, bởi lượng cầu của những cổ phiếu này khá lớn, trong
khi nguồn cung lại ít nên giá thường bị đẩy lên cao giả tạo, không phản ánh
đúng giá trị thực tế của cổ phiếu cũng như rất khó sinh lợi nhuận lớn.
Chính những cổ phiếu có số lượng lưu hành thấp trên thị trường mới
có nhiều triển vọng và có khả năng tăng giá hơn so với các cổ phiếu có số
lượng lưu hành lớn. Từ đó suy ra, cổ phiếu được các nhà quản trị hàng đầu
nắm giữ với tỷ lệ lớn thường là những cổ phiếu có độ an toàn cao. William
đặc biệt lưu ý tới các cổ phiếu được công ty mua lại và cổ phiếu của các
công ty có tỷ lệ nợ dài hạn trên vốn tự có vừa phải, bởi theo ông thì tỷ lệ này
càng cao bao nhiêu công ty sẽ càng phải đương đầu với áp lực trả lãi trong
tương lai nhiều bấy nhiêu. Các nhà đầu tư nên so sánh tỷ số này ở công ty
mình dự định đầu tư với tỷ số nợ bình quân ở các công ty trong cùng ngành,
đồng thời phân tích thêm khả năng thanh toán để có đánh giá xác thực hơn
về mức độ nợ của công ty.
Về nguồn cung, giá cổ phiếu có thể bị ảnh hưởng bởi những yếu tố
sau: Yếu tố thứ nhất là "Cơn lốc" IPO các doanh nghiệp lớn. Nó sẽ thu hút
một nguồn vốn ước tính khoảng 5 tỷ USD của các nhà đầu tư. Như vậy, thị
trường tập trung ít nhiều sẽ bị ảnh hưởng từ đợt IPO này. Các nhà đầu tư có

sau khi Thứ trưởng Bộ Bưu chính Viễn thông Trần Đức Lai khẳng định
MobiFone chắc chắn sẽ cổ phần hóa xong trong năm 2007. Năm 2007 có thể
sẽ là năm “đại náo” cổ phiếu của 4 ngân hàng quốc doanh trên thị trường
chứng khoán Việt Nam: Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, Ngân hàng
Phát triển nhà ĐBSCL, Ngân hàng Đầu tư phát triển Việt Nam và Ngân
hàng Công thương Việt Nam sẽ có mặt trên thị trường.
Ngoài ra, các ngân hàng thương mại cổ phần cũng sẽ tiếp tục tạo ra
một “cơn lốc” tăng vốn điều lệ thông qua phát hành cổ phiếu và dự kiến đến
cuối năm 2007, hầu hết các ngân hàng thương mại cổ phần sẽ có vốn điều lệ
trên 1.000 tỷ đồng. Minh chứng rõ nhất là hàng loạt ngân hàng thương mại
công bố tăng vốn điều lệ nhiều đợt trong năm 2006 và 2007.
Trên thị trường trái phiếu, ngoài trái phiếu chính phủ, chính quyền,
năm 2007 sẽ có số lượng rất lớn trái phiếu của các tập đoàn phát hành như
Tập đoàn Điện lực, Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy, Tập đoàn Dầu khí
Theo nhận định của một số chuyên gia, tổng giá trị niêm yết cổ phiếu
vào cuối năm 2007 sẽ tăng gấp khoảng 3 lần và đến cuối năm 2008 sẽ gấp 5
lần hiện nay.

8

Về phía cầu, giá cổ phiếu sẽ bị ảnh hưởng bởi một số nhân tố sau:
Ngày 28/12, Chính phủ ban hành nghị định quy định chi tiết thi hành Pháp
lệnh ngoại hối, trong đó quy định: người không cư trú là nhà đầu tư nước
ngoài phải mở tài khoản vốn đầu tư gián tiếp bằng đồng Việt Nam tại các tổ
chức tín dụng được phép để thực hiện đầu tư tại Việt Nam và được dùng tài
khoản VND này để mua ngoại tệ tại các tổ chức tín dụng để chuyển ra nước
ngoài. Như vậy, dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài từ năm 2007 sẽ rất
thuận lợi vào Việt Nam và cũng tiềm ẩn khả năng rút vốn ồ ạt chuyển ra
nước ngoài khi có một “cú sốc” nào đó xảy ra. Tuy nhiên, theo TS. Lê Xuân
Nghĩa, Vụ trưởng Vụ Chiến lược phát triển ngân hàng (Ngân hàng Nhà


được cho vay không có bảo đảm đối với các khoản vay nhằm đầu tư kinh
doanh chứng khoán. Nếu quy định trên được chính thức ban hành và có hiệu
lực thì nguồn cầu đầu tư vào cổ phiếu sẽ bị ảnh hưởng không nhỏ.
Mặt khác, sự "ấm" lên của thị trường bất động sản đã làm giảm lượng
vốn đầu tư vào thị trường chứng khoán và thậm chí nó còn hút một phần vốn
từ thị trường chứng khoán chuyển sang. Các nhà đầu tư có nhiều cơ hội để
lựa chọn giữa hai thị trường này.
Diễn biến giá cổ phiếu hiện bị tác động chủ yếu bởi quy luật cung cầu.
Tuy nhiên, cầu cũng có loại thật và ảo. Cầu ảo dễ dàng được tạo ra bởi
những nhà đầu tư nắm trong tay khối lượng cổ phiếu lớn hoặc tài khoản đầy
tiền. Cầu ảo được tạo ra bằng những lệnh mua mà người đặt biết chắc chắn
rằng lệnh đó không được khớp hoặc có khớp thì cũng chỉ được một khối
lượng rất thấp. Với quy trình khớp lệnh định kỳ, lệnh nhập phải thông qua
công đoạn thủ công tại sàn và trình tự ưu tiên khớp theo thời gian đặt lệnh.
Nhà đầu tư có ý định tạo cầu ảo căn cứ vào diễn biến giao dịch để đặt lệnh
sát giờ khớp, thường là trong đợt giao dịch thứ ba, đủ để lệnh được vào hệ
thống nhưng không được khớp. Như vậy, khối lượng này sẽ trở thành dư
mua nhưng lại không phản ánh đúng nhu cầu thị trường mà mang tính chất
đổ thêm dầu vào lửa. Nhà đầu tư ít kinh nghiệm chỉ biết căn cứ vào khối
lượng dư mua thông báo lên tới hàng trăm ngàn cổ phiếu để cho rằng cầu
đang rất lớn nghĩa là giá sẽ còn tăng. Mánh này đặc biệt phát huy tác dụng
trong thời điểm lượng bán quá ít và giá liên tục khớp mức trần."Anh ơi bao
nhiêu thì mua được"? Đó là câu hỏi rất thường thấy tại các sàn giao dịch vì
phần đông nhà đầu tư mới tham gia rất ít kinh nghiệm, thậm chí còn chưa
đọc thông bảng giao dịch điện tử. Kỹ thuật “rải đinh" tung hoả mù trên bảng
giao dịch đã được nhiều nhà đầu tư lão luyện "bật mí" từ lâu và không còn là
bí mật, thậm chí người nước ngoài cũng học được và sử dụng.
Điểm cân bằng của thị trường sẽ phụ thuộc nhiều vào cung cầu. Cung
hiện ra sao? Nguồn cung đang tăng lên (IPO các doanh nghiệp tầm cỡ),

phiếu chủ yếu dựa trên cơ sở dự đoán về mức thu nhập. Tuy nhiên, giá cổ
phiếu không phải lúc nào cũng có mối quan hệ chặt chẽ với thu nhập. Có
những thời điểm, giá cổ phiếu tăng nhanh hơn thu nhập; vào những thời
điểm khác, nó bị tụt lại đằng sau thu nhập. Đôi khi trên thực tế, nó lại biến
động theo chiều hướng ngược lại với thu nhập. Do vậy, dù một người theo
dõi rất sát thị trường đã dự đoán đúng xu hướng thay đổi của thu nhập,
nhưng không có gì bảo đảm rằng anh ta có thể dự đoán chính xác xu hướng
biến đổi của giá cổ phiếu.

d) Cổ tức
Mua cổ phiếu cũng chính là một cách đầu tư. Mục đích cuối cùng là
nhằm thu được lợi nhuận cao. Cổ đông sẽ được hưởng cổ tức và phần chênh
lệch giữa giá bán và giá mua cổ phiếu. Họ mong đợi vào mức chênh lệch
hơn là cổ tức được hưởng. Tuy nhiên, cổ tức cũng được đánh giá là nhân tố
cơ bản tác động đến giá cổ phiếu. Trong tất cả các nhân tố sử dụng để giải
thích về sự biến động giá hàng ngày của từng cổ phiếu, các thông tin về cổ
tức luôn được xếp ở vị trí quan trọng gần đầu.
Cổ tức là khoản tiền mà các công ty trích ra từ lợi nhuận để trả cho cổ
đông. Người ta thường tính cổ tức trên một cổ phiếu. Khi mua cổ phiếu, các
nhà đầu tư thường chọn mua cổ phiếu có cổ tức cao hơn. Ví dụ, cổ phiếu A
có cổ tức 2USD/năm, cổ phiếu B có cổ tức là 3USD/năm. Như vậy, cổ phiếu

11
B sẽ được nhiều nhà đầu tư chú ý hơn. Do đó, giá cổ phiếu B có thể sẽ cao
hơn cổ phiếu A. Tuy nhiên, điều đó chưa hẳn đã đúng hoàn toàn. Khi so
sánh cổ tức giữa các công ty, bạn lại phải quan tâm tới tỷ suất cổ tức. Tỷ
suất cổ tức là một tỷ lệ phần trăm giữa cổ tức và thị giá cổ phiếu. Chỉ tiêu
này cho biết tỷ lệ cổ tức bạn sẽ nhận được so với số tiền bạn phải trả để mua
cổ phiếu. Ví dụ ở trên, đối với cổ phiếu A, nếu bạn nhận được 2 USD/năm
từ mỗi cổ phiếu và thị giá cổ phiếu là 50 USD thì tỷ suất cổ tức sẽ là 2

luôn đứng trong danh sách những cổ phiếu có giá cao nhất. Một cổ phiếu
không được trả cổ tức không hẳn là cổ phiếu của công ty đang làm ăn thua
lỗ.

12
Vì vậy, cổ tức không đóng vai trò quan trọng đối với loại cổ phiếu
tăng trưởng. Cổ phiếu tăng trưởng là loại cổ phiếu mà người ta coi sự tăng
giá của chúng là rất quan trọng, thường xuyên mang lại lợi suất đầu tư cuối
cùng lớn hơn nhiều so với cổ tức hiện tại. Một công ty tăng trưởng có khả
năng sử dụng số vốn này có hiệu quả hơn cho các cổ đông, là những người
luôn phải tìm kiếm cơ hội đầu tư. Nguyên tắc quan trọng là doanh nghiệp
nên xác định và duy trì cổ tức nên ở mức khá thấp và chỉ nên tăng mức cổ
tức khi có những khoản thu nhập tăng thêm.
Việc thanh toán, chi trả cổ tức cho cổ đông, có khả năng bằng tiền mặt
hoặc không dùng tiền mặt, dưới 2 hình thức:
♦ Chi trả cổ tức bằng cổ phiếu, giữ tiền mặt cho đầu tư phát triển, nếu mức
chi trả đó chiếm tỷ lệ nhỏ, khoảng 2-5% tổng số cổ phiếu đã phát hành, thì
nhà đầu tư không chú ý đến "loãng giá" (giá cổ phiếu sẽ giảm xuống), ảnh
hưởng không đáng kể đến thu nhập. Nhà đầu tư yên tâm khi họ nhận được
cổ phiếu nhiều hơn; nhưng thực tế họ không nhận được gì, vì khi công bố trả
cổ tức bằng cổ phiếu, thì giá cổ phiếu sẽ giảm xuống tương ứng với tỷ lệ trả
cổ tức bằng cổ phiếu.
♦ Chi trả cổ tức bằng tách cổ phiếu. Tách cổ phiếu sẽ làm tăng số lượng cổ
phiếu đang lưu hành và làm giảm mệnh giá cổ phiếu tương ứng với tỷ lệ
tách. Do đó, giá cổ phiếu trên thị trường cũng sẽ giảm tương ứng và giao
dịch được thực hiện dễ dàng hơn. Việc tách cổ phiếu thường được thực hiện
khi giá cổ phiếu trên thị trường tăng quá cao làm cho các giao dịch sẽ khó
thực hiện và điều này sẽ làm giảm tính thanh khoản của cổ phiếu. Vì vậy,
khi giá cổ phiếu tăng cao trên thị trường thì việc tách cổ phiếu là cần thiết để
tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao dịch cổ phiếu. Đồng thời, sau khi tách

cổ phiếu của công ty mới niêm yết thường trông chờ cổ tức thấp thôi. Nhưng
đổi lại, họ mong giá cổ phiếu sẽ tăng trên thị trường chứng khoán. Giả thử
một người mua cổ phiếu có cổ tức chừng 4% và giá trị cổ phiếu tăng chừng
10% sau một năm. Cộng lại, người đó sẽ hưởng chừng 14% trên số tiền bỏ
ra đầu tư mua cổ phiếu - cao hơn lãi suất giả định 10% nói ở trên. Tuy nhiên,
khi lãi suất tăng kéo theo lãi suất trái phiếu tăng chắc chắn người ta sẽ trông
đợi lợi nhuận có được từ việc mua cổ phiếu sẽ phải cao hơn mức 14% đề bù
vào những rủi ro của cổ phiếu so với trái phiếu. Trước mắt giá cổ phiếu phải
giảm để nâng mức lợi nhuận này.
Để giải thích rõ chiều hưởng ảnh hưởng của lãi suất tới giá cổ phiếu
cần phải xem xét các khả năng có thể xảy ra khi tỷ lệ lạm phát tăng, cụ thể
như sau:
♦ Lãi suất tăng do tỷ lệ lạm phát tăng và thu nhập công ty theo đó cũng tăng
vì công ty có thể tăng giá cho phù hợp với mức tăng của chi phí. Trong
trường hợp này, giá cổ phiếu có thể khá ổn định vì ảnh hưởng tiêu cực của
việc tăng tỷ suất lợi nhuận đã được đền bù một phần hay toàn bộ bởi phần
tăng của tỷ lệ tăng trưởng thu nhập và cổ tức.
♦ Lãi suất tăng, nhưng luồng thu nhập dự tính thay đổi rất ít do công ty
không có khả năng tăng giá để phù hợp với chi phí tăng. Do vậy, giá cổ
phiếu giảm. Tỷ suất lợi nhuận quy định có thể tăng nhưng tỷ lệ tăng trưởng
của cổ tức là không đổi, nên mức chênh lệch giữa hai nhân tố này càng lớn.
♦ Lãi suất tăng trong khi luồng thu nhập giảm vì các nguyên nhân làm tăng
lãi suất lại gây tác động xấu tới thu nhập của công ty. Cụ thể là khi xảy ra
lạm phát thì chi phí sản xuất tăng, nhưng nhiều công ty không thể tăng giá,
dẫn tới biên độ lợi nhuận giảm. Tác động của một loạt các sự kiện này là rất
xấu đến giá cổ phiếu. Trong những trường hợp này, giá cổ phiếu sẽ sụt

14
nghiêm trọng vì tỷ suất lợi nhuận giảm khi cổ tức giảm, dẫn tới chênh lệch
giữa lãi suất và giá cổ phiếu càng lớn.

việc mua bán cổ phiếu không bị đánh thuế, phải đến 2009 nhà đầu tư mới bị
đánh thuế thu nhập. Đầu tư cổ phiếu vì giá trị gia tăng của cổ phiếu trong
tương lai. Các công ty niêm yết sẽ không được ưu đãi thuế vào năm sau,
điều này không quan trọng lắm. Vấn đề là công ty niêm yết làm ăn như thế
nào. Và đều này cũng không làm ảnh hưởng lớn đến sự hấp dẫn của thị
trường, vốn còn rất nhỏ bé nhưng lại đầy tiềm năng.
Ngoài những yếu tố nói trên, có thể tính đến các yếu tố khác như mức
trả cổ tức, thông tin mua bán cổ phiếu của các thành viên trong ban lãnh đạo

15
công ty, thông tin tách gộp cổ phiếu, thông tin về việc phát hành thêm cổ
phiếu, tin đồn…Những người đầu tư chuyên nghiệp hơn có thể còn tìm hiểu
các thông tin liên quan đến chính sách của Chính phủ đối với thị trường
chứng khoán, chính sách cổ phần hoá DNNN, tình hình quản trị của công ty
niêm yết, tên tuổi của CTCK bảo lãnh phát hành hay tư vấn niêm yết cho
công ty niêm yết.

2. Yếu tố phi kinh tế
a) Yếu tố chính trị
Kinh tế không thể tách rời khỏi chính trị. Điều kiện chính trị là một
trong những yếu tố vĩ mô quan trọng, làm nền tảng cho sự biến động, tăng
trưởng cũng như phát triển của mọi nền kinh tế nói chung và thị trường
chứng khoán nói riêng. Do đó, khi đề cập đến các nhân tố tác động tới xu thế
giá chứng khoán, chúng ta không thể bỏ qua những yếu tố trong môi trường
chính trị hay sự biến động của tình hình chính trị.
Lấy ví dụ như, sau vụ bắn thử tên lửa của cộng hoà dân chủ nhân dân
Triều Tiên vào giữa năm 2006, do quan ngại về những bất ổn chính trị và sự
giảm sút lòng tin của giới đầu tư, thị trường tài chính tiền tệ châu Á đã trải
qua nhiều biến động lớn: giá cổ phiếu và tiền tệ giảm mạnh trong khi giá trái
phiếu và vàng bạc tăng vọt. Cụ thể, chỉ số chứng khoán Nikkei trung bình

cao cấp để các nhà đầu tư có thể yên tâm đầu tư lâu dài hay hấp dẫn các nhà
đầu tư chuyên nghiệp có nguồn tài chính lớn cộng với tình trạng rò rỉ thông
tin, không công khai, minh bạch. Một số dư luận còn cho thấy cứ đầu tư theo
tâm lý bầy đàn còn chắc ăn hơn đầu tư theo phân tích. Chính đặc điểm này
khiến cho giá chứng khoán Việt Nam biến động một cách khó lường và
không phản ánh xác thực các thông tin trên thị trường cũng như giá trị thực
của nó.
Mặt khác, sự thay đổi về công nghệ, sự khác nhau trong phương thức
giao dịch, hệ thống giao dịch cũng gây ảnh hưởng tới giá chứng khoán. Gần
đây có hiện tượng một số cổ phiếu khi chuyển sàn lại tăng giá mạnh. Ví dụ
cổ phiếu PPC lúc còn ở sàn Hà Nội chỉ là 65.000 đồng, khi chuyển sang sàn
TP.HCM lại tăng lên 105.000 đồng. Đó chính là do sự khác nhau trong hệ
thống giao dịch giữa các sàn. Hệ thống giao dịch ở sàn Hà Nội (khớp lệnh
báo giá) đòi hỏi nhà đầu tư phải biết “định giá đúng”. Do khớp lệnh liên tục
nên nếu người chơi không biết định giá sẽ bị thiệt. Ví dụ thị trường đang
định giá cao cổ phiếu đó, nhưng nếu không biết nên nhà đầu tư bán với giá
sàn thì ngay lập tức sẽ có người mua. Trong khi đó tại sàn TP.HCM (khớp
lệnh định kỳ), người bán này có thể không bị thiệt do hệ thống giao dịch tìm
ra mức giá thị trường, mà mức giá này thường cao hơn mức giá sàn (trừ
trường hợp thị trường giảm giá quá mức). Cách khớp lệnh này đã giúp cho
không ít nhà đầu tư lớn “làm giá” cổ phiếu, tức là tạo ra cung cầu ảo, đẩy giá
khớp lệnh lên cao. Hay ngược lại, giờ đây, khi hệ thống công nghệ thông tin
dần đáp ứng được các yêu cầu kĩ thuật của việc khớp lệnh mới, thị trường
thành phố Hồ Chí Minh chuẩn bị chuyển sang phương thức khớp lệnh liên
tục, tức một lệnh được tung ra mà có lệnh đối ứng sẽ được khớp ngay, nếu
các nhà đầu tư vẫn cứ giữ tôn chỉ đầu tư cũ: quyết mua đặt giá trần, quyết
bán đặt giá sàn thì giá chứng khoán chắc chắn sẽ biến động khôn lường. Đến
khi thói quen đầu tư thay đổi, các nhà đầu tư đã quen với việc suy xét, xử lý,

17

thực tế.
c) Yếu tố thị trường
Yếu tố thị trường là rất quan trọng bởi nó ảnh hưởng mạnh mẽ đến giá
cổ phiếu. Khi hàng loạt các cổ phiếu cùng ngành trên thị trường bị mất giá,
thì giá cổ phiếu của công ty mà bạn lựa chọn chắc chắn cũng sẽ sụt giảm
theo. Ngược lại, nếu giá cổ phiếu của các công ty này tăng theo sự phát triển
của thị trường thì cổ phiếu bạn mua vào cũng được “ăn theo” những chỉ số
tích cực đó. Do đó, chúng ta nên để ý đến tầm quan trọng của việc nghiên

18
cứu các đồ thị biến động giá chứng khoán theo ngày, theo tuần và theo tháng
trước mỗi quyết định đầu tư cổ phiếu.
Yếu tố tâm lý “bầy đàn” thuộc nhóm yếu tố thị trường nói ở trên.
Thông tin rất quan trọng trên thị trường, nhưng phần đông vì thiếu hiểu biết,
các nhà đầu tư có xu hướng nghe ngóng. Tin thì đủ loại, trên trời, dưới biển,
vận hành, tài chính, tổ chức Có điều chẳng mấy ai có khả năng kiểm định.
Vì vậy, cái sự nghe trở nên láng máng, truyền tai nhau hết sức nguy hiểm.
Thông thường, họ tìm một số nhân vật có khả năng "hót hay như khướu"
hoặc tìm một vài cán bộ môi giới-tư vấn của chính các công ty chứng khoán.
Cái này có mấy điểm hại sau: Không khách quan vì bản chất là xung đột lợi
ích; Không đảm bảo chính xác vì có khi người nói cũng không biết mình
đang nói gì; Không có bộ lọc vì thế không thể biết cái vừa nhận được là
vàng hay thực tế là rác; Luôn luôn muộn, vì khi nghe được thì cũng rất nhiều
người khác đã nghe được.
Yếu tố tâm lý “theo đám đông” này được thể hiện tương đối rõ nét
nhất là ở trong giai đoạn đầu thị trường mới thành lập. Bạn có thể thấy rõ
hiện tượng này qua biểu hiện giá của đa số các cổ phiếu đều lên hoặc đều
xuống, giá cổ phiếu biến động tăng /giảm không phản ánh tình hình hoạt
động sản xuất kinh doanh của công ty, mà chủ yếu do yếu tố tâm lý của
người đầu tư trên thị trường. Có vẻ như nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ không có lỗi

chúng mà hiện nay được thực hiện theo Luật Doanh nghiệp, theo các quy
định về cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, cổ phần hóa các doanh nghiệp
có vốn đầu tư nước ngoài và theo Luật các Tổ chức tín dụng (đối với các
ngân hàng cổ phần, tổ chức điều hành thị trường chứng khoán theo chuẩn
mực quốc tế để kiểm soát các hoạt động kinh doanh chứng khoán mà không
vi phạm quy định của WTO . Việc thống nhất quản lý các hoạt động phát
hành sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn trong việc gia tăng cổ phiếu có chất
lượng cho thị trường chứng khoán, thông qua việc khuyến khích và thậm chí
bắt buộc các doanh nghiệp phát hành chứng khoán ra công chúng phải tham
gia niêm yết trên thị trường chứng khoán.
Thứ hai, nhà nước cần có chính sách quản lý tài khoản vốn thích hợp,
đảm bảo tính minh bạch, công khai, giám sát chặt chẽ các tổ chức tài chính,
ngân hàng và tăng cường hợp tác quốc tế trong xử lí các rủi ro. Đây là điều
kiện để đối phó với các cuộc khủng hoảng tài chính.Ủy ban chứng khoán
nhà nước đẩy mạnh công tác thanh tra, giám sát thị trường nhằm ngăn ngừa
các hoạt động giao dịch không công bằng, thông tin sai lệch hoặc không kịp
thời.
Thứ ba, Chính phủ cũng phải quan tâm nghiên cứu và sớm ban hành
các giải pháp tích cực trước mắt để giúp nuôi dưỡng, khuyến khích, duy trì
sự nhiệt huyết của các tổ chức và cá nhân tham gia thị trường, đồng thời
thông qua đó có thể duy trì nhịp độ phát triển của thị trường chứng khoán
Việt Nam trước khi thực hiện các giải pháp đồng bộ hơn

2. Giải pháp vi mô
Đối với các công ty chứng khoán trong nước, việc xây dựng một lộ
trình cụ thể để cải thiện quy mô vốn, nâng cao chất lượng, đa dạng hoá các
sản phẩm dịch vụ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nâng cấp và đổi mới
hệ thống công nghệ thông tin và thực hiện việc quản trị công ty theo thông lệ
quốc tế được coi là những việc cần thiết để có thể cạnh tranh với các công ty
chứng khoán nước ngoài.

động lên hay xuống.

21
PHẦN KẾT Theo các phần ở trên thì ta đã biết sơ qua về tình hình thị trường
chứng khoán Việt Nam từ năm 2006 trở lại đây. Nó đã trải qua nhiều giai
đoạn thăng trầm, lúc đầu thì phát triển dè dặt, nhưng về sau lại có những lúc
phát triển quá nóng để rồi phải có những điều chỉnh giảm. Theo IMF, có 2
yếu tố cơ bản dẫn tới sự phát triển chưa từng có của thị trường chứng khoán
Việt Nam năm 2006. Thứ nhất, tình hình kinh tế vĩ mô của Việt Nam tiếp
tục được đánh giá khả quan và việc Việt Nam trở thành thành viên WTO đã
thu hút vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài tăng mạnh từ tháng 11.2006 và tiếp
tục tăng trong thời gian tới nếu cơ hội đầu tư tại Việt Nam tăng lên. Thứ hai,
cầu chứng khoán mạnh đã dẫn đến cổ phiếu bị định giá quá cao trong bối
cảnh cung chứng khoán mới phát hành bị hạn chế. Một số yếu tố cơ bản
khác có lẽ đã góp phần làm tăng mạnh định giá chứng khoán như: tốc độ hội
nhập của Việt Nam vào nền kinh tế toàn cầu nhanh; những lợi ích hiệu quả
thu được từ tự do hóa thương mại, cải cách thị trường sau khi gia nhập
WTO, tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và tính minh bạch được cải thiện với
việc bắt đầu áp dụng chế độ báo cáo tài chính của nhiều công ty. Bên cạnh
đó ta cũng thấy được rất nhiều yếu tố ở phạm vi nhỏ hơn tác động đến giá cổ
phiếu trên thị trường Việt Nam, gồm nhóm yếu tố kinh tế và nhóm yếu tố
phi kinh tế. Vì vậy lời khuyên cho các nhà đầu tư nhỏ chưa dày dặn kinh
nghiệm, cũng là lời khuyên của các nhà đầu tư nổi tiếng trên thị trường
chứng khoán thế giới là từng nhà đầu tư cần phải có những phân tích, suy
xét của riêng mình trước khi đưa ra quyết định mua hay bán, tránh bị ảnh
hưởng bởi những trào lưu tâm lý trên thị trường. Có như vậy thì từng nhà
đầu tư mới có thể tìm kiếm được cho mình những cơ hội đầu tư sinh lời bất