Đề cương phân loại tài liệu
Câu 1: nêu khái niệm, những tính chất chung và các loại phân loại?
Trả lời:
Khái niệm: phân loại là sự phân chia xắp xếp các sự vật hiện tượng, khái
niệm theo một trật tự nhất định ở những cấp độ nhất định dựa trên những
thuộc tính giống và khác nhau giữa chúng để đưa chúng vào vào từng nhóm
riêng biệt tùy thuộc mục đích phân loại.
Ý nghĩa phân loại:
Giúp con người nhận thức đâỳ đủ hơn về sự hiện tượng, về đối tượng được
quản lý.
_ các tính chất chung của phân loại
a. đặc tính lớp
- Lớp là tập hợp các phần tử có chung một hoặc một số đặc tính nhất định.
Các đơn vị trong cùng một lớp thường tồn tại có chung mục đích và có
mối quan hệ trong không gian.
- Ví dụ: toán học, thiên văn học, vật lý học, hóa học đều có đặc tính chung
là nghành khoa học tự nhiên.các nghành khoa học tự nhiên đó đã tạo nên
lớp khoa học tự nhiên.
b. cơ sở phân chia lớp
- dựa vào đặc tính của sự vật hiện tượng người ta phân chia thành những
lớp. những điểm giống nhau và khác nhau của sự vật hiện tượng.
- người ta chia thành các lớp và các lớp con. Lớp phân loại bao gồm :lớp
khởi đầu và lớp phái sinh.
- Lớp khởi đầu: là lớp từ đó có thể phái sinh ra các lớp con
- Lớp phái sinh: là lớp được chia ra từ lớp khởi đầu được tạo ra bằng cách
tìm ra những điểm khác nhau trong lớp khởi đầu , điểm khác nhau này là
cơ sở phân chia lớp phái sinh.
- Ví dụ: khoa học tự nhiên là lớp khởi đầu và toán, thiên văn học, vật lý
học, hóa học là các lớp phái sinh
- Lớp có thể phân chia nhỏ tiếp tục được chia nhỏ được gọi là lớp nút lớp
nhỏ nhất không thể chia nhỏ được nữa được gọi là lớp cực biên.

Là quá trình phân tích tài liệu nhằm xây dựng nội dung chủ yếu và thẻ hiện
nội dung bằng các kí hiệu của khung phân loại cụ thể, ký hiệu này có thể
đơn giản hơn hoặc phức tạp tùy thuộc vào nội dung của vấn đề cần đề cập

Câu2. nêu khái niệm và ứng dụng phân loại tài liệu?
Là quá trình phân tích tài liệu nhằm xây dựng nội dung chủ yếu và thẻ hiện
nội dung bằng các kí hiệu của khung phân loại cụ thể, ký hiệu này có thể
đơn giản hơn hoặc phức tạp tùy thuộc vào nội dung của vấn đề cần đề cập .
- ứng dụng của phân loại tài liệu:
+ tổ chức kho mở
+tổ chức mục lục tra cứu cả hiện đại và truyền thống
+xây dựng các hệ thống thư mục chuyên đề
+triển lãm giới thiệu
+phục vụ cho việc quản trị các nguồn tin, kiểm soát vốn tài liệu của thư viện
Câu 3. phân tích mối quan hệ giữa phân loại khoa học và phân loại tài liệu?
Giống nhau: đều là phân loại, nghĩa là: phân loại là sự phân chia xắp xếp
các sự vật hiện tượng, khái niệm theo một trật tự nhất định ở những cấp độ
nhất định dựa trên những thuộc tính giống và khác nhau giữa chúng để đưa
chúng vào vào từng nhóm riêng biệt tùy thuộc mục đích phân loại.
Khác nhau: Phân loại khoa học:
Khoa học là hệ thống những tri thức về tất cả các quy luật của thế giới vật
chất và sự vận động của vật chất những quy luật của tự nhiên xã hội tư duy
– phân loại dựa trên
+ sự phát hiện của các quy luật mới
+ sự phân lập các khoa học
+ sự tích hợp của các khoa học
Phân loại khoa học
+ để nhận biết cấu trúc của toàn bộ hệ thống tri thức
+ xác định vị trí cuả bộ môn khoa học nào đó nằm trong hệ thống khoa học
tri thức đó

+ các thời kỳ lịch sử:
- thời cổ đại:theo các nhà nghiên cứu phân loại tài liệu trong các thưviện
thời cổ đại đã chịu nhiều ảnh hưởng của quan điểm phân loại khoa học
của các nhà triết học đương thời
- thời trung cổ và cận đại: quan điểm về phân loại khoa học đã ảnh không
nhỏ đến việc phân loại tài liệu trong cácthư viện đặc biệt là các tu viện và
các trường đại học .
Câu 4: nêu khái niệm và các loại ký hiệu phân loại?
- do các nhà thư viện lập ra và quy ước để biểu đạt các khái niệm trong quá
trình biên soạn các khung phân loại .ký hiệu phân loại thể hiện các lớp
trong hệ thống phân loại . ký hiệu phân loại là ngôn ngữ tìm tin, là dạng
ngôn ngữ tư liệu dùng để mô tả nội tài liệu theo dấu hiệu của môn ngành
tri thức
- là ngôn ngữ tiền kết hợp có cấu trúc theo thứ bậc gồm các từ các cặp từ
diễn đặt các khái niệm được xây dựng từ trước được gắn với các ký hiệu
để thể hiện nội dung chính của tài liệu
- cấu tạo ký hiệu phân loại bao gồm :
+chữ số
+chữ cái
+các dấu quy ước
Ký hiệu phân loại có thể chỉ là chữ số, hoặc chữ cái nhưng các dấu quy ước
thì phải có sự kết hợp.
_ ký hiệu phân loại thể hiện nội dung của tài liệu
_ yêu cầu của ký hiệu phân loại:
+ đơn giản dế hiểu, đễ nhớ, tiện lợi linh hoạt khi sử dụng , mang tính phổ
biến, thuận tiện. phạm vi sử dụng rộng không bị gò bó về ngôn ngữ và văn
tự.
_ Các loại ký hiệu phân loại
- căn cứ trên hình thức của ký hiệu phân loại:
+ ký hiệu đồng nhất: là loại ký hiệu sử dụng đơn thuần một hệ thống dấu

thế giới đều sử dụng hệ thống ký hiệu này.

Câu 5:Phân tích các đặc điểm của ngôn ngữ tìm tin theo phân loại?
Ngôn ngữ tìm theo phân loại là một trong những dạng ngôn ngữ tìm tin
được sử dụng rộng rãi trong cộng đồng thư viện trên thế giới cũng như ở việt
nam.
Ngôn ngữ tìm tin theo phân loại là ngôn ngữ tìm tin tiền kết hợp . áp dụng
trong phân loại chúng ta sử dụng bảng phân loại trong công tác xử lý tài liệu
và tra cứu thông tin . sau quá trình phân loại tài liệu , các ký hiệu phân loại
sẽ được xác định tương đương theo bảng phân loại cơ quan thông tin thư
viện sử dụng. từ đó chúng ta thu được những dấu hiệu để tổ chức phương
tiện để tra cứu theo phân loại
Việc sử dụng ngôn ngữ tìm tin theo phân loại, tri thức được chia thành các
môn loại lớn trong từng môn loại lớn có sự phân chiachi tiết theo nguyên
tắc : từ chung đến riêng , từ khái quát đến cụ thể , các khái niệm được sắp
xếp theo đẳng cấp. quan hệ cơ bản trong hệ thống phân loại là quan hệ thứ
bậc
- ngôn ngữ tìm tin có ưu điểm sau:
+ tính hệ thống cao, trình bày chặt chẽ logic
+sắp xếp và tập hợp tất cả các khái niệm thuộc một lĩnh vực tri thức hoặc
môn nghành và đặt ra một hệ thống ký hiệu tương ứng
+ tính phổ thông của một hệ thống phân loại dựa trên thống các ký hiệu
bảng phân loại sử dụng mà không phụ thuộc vào một ngôn ngữ nào đó .
ngược lại mục lục chủ đề và từ khóa từ chuẩn được xây dựng trên cơ sở
ngôn ngữ tự nhiên mà mỗi ngôn ngữ lại có đặc thù riêng về hình thức, từ
vựng ngữ pháp . Nên khi sử dụng các ký hiệu phân loại người các bộ thư
viện không phải tính đến việc sử lý các hiện tượng từ đồng nghĩa, từ đa
nghĩa hay cách diễn đạt như lựa chọn định từ khóa từ chuẩn hay định chủ
đề.
- Nhược điểm:

+ Bảng chính
+ Bảng phụ
+Bảng tra chủ đề chữ cái
_ bảng chính là bảng đóng vai trò quyết định trong quá trình xác lập và định
ký hiệu phân loại cho tài liệu cũng như trong quá trình xây dựng mục phân
loại ký hiệu phân loại của của các đề mục được quy định sẵn trong bảng
phân loại.
- Bảng phụ hay còn gọi là bảng trợ ký hiệu. thông thường các bảng trợ ký
hiệu thường có các:
+ trợ ký hiệu hình thức
+ trợ ký hiệu chuyên nghành
+ trợ ký hiệu địa lý
+ trợ ký hiệu ngôn ngữ
Các bảng trợ ký hiệu là phương tiện để chi tiết hóa các đề mục theo nhiều
khía cạnh khác nhau có thể là nội dung hoặc hình thức
+ tạo khả năng chi tiết hóa các đề mục
+ phản ánh các khía cạnh phụ của tài liệu . Đồng thời mở rộng khả năng
đánh ký hiệu của bảng chính
+ Làm cho hệ thống ký hiệu của bảng phân loại thống nhất về nội dung và
hình thức, dễ nhớ, dễ sử dụng
+ rút ngắn khối lượng của bảng phân loại mà vẫn không giảm số lượng các
đề mục của bảng.
Số lượng các bảng trợ ký hiệu trong các bảng phân loại không hoàn toàn
giống nhau. Bảng phân loại thập phân dewey, bảng phân loại thập phân bách
khoa có tới 7 bảng trợ ký hiệu trong khi đó bảng phân loại bbk hay bảng
phân loại 19 lớp chỉ có 4 bảng trợ ký hiệu . thường thì các bảng phân loại
thường có 3 bảng trợ ký hiệu
+ bảng trợ ký hiệu hình thức: hay còn gọi là bảng tiểu phân mục chung
trong DDC, hay bảng mẫu chung trong DDK . phản ánh các khía cạnh của
tài liệu được lặp đi lặp lại trong tất cả các ngành khoa học, phản ánh vấ đề

Công tác phân loại tài liệu được áp dụng từ rất sớm gắn liền với sự xuất
hiện của các thư viện cổ xưa
Vào thế kỷ thứ 7 trước cn thư viện của Atxeri dã có tiến hành công tác
phân loại tài liệu. 20.000 tấm đất sét sách thời bấy giờ đã sắp xếp phân loại
theo các nhóm : lịch sử, luật pháp, kiến thức tụ nhiên, ma thuật, giáo lý ,
thần thoại…
Đến thế kỷ thứ 3 trước cn, tại Ai cập xuất hiện thư viện Alechxangdri
một thư viện thời cổ đại vốn sách là 700.000 bản sách viết tay trên da cừu
và papirut.Nhà bác học vĩ đại Calimac Ptolomep đã phân loại sắp xếp biên
mục cho 90.000 bản sách. Chia tài liệu thành 120 nhóm, với 120 lớp gồm:
anh hùng ca, thơ trữ tình, kịch, lịch sử triết học, nghệ thuật, khoa học tự
nhiên: toán học, địa lý , thiên văn, đạo luật . các lớp được sắp xếp theo thời
gian.