Đầu tiên chúng ta cần biết khái niệm khu vực rộng lớn hơn khái niệm nhóm
ngành kinh doanh. Ví dụ khu vực tiêu dùng bao gồm một số ngành kinh
doanh như bán lẻ, xe ô tô, trang thiết bị gia đình. Phần lớn các cổ phiếu riêng
lẻ, những loại cổ phiếu thực sự là người dẫn đường của thị trường cũng đều
thuộc những nhóm ngành kinh doanh hàng đầu tại thời điểm đó. Những
nhóm ngành đang được thị trường quan tâm nhất, cũng là những nhóm
ngành kinh tế phát triển nhất, những công ty nằm trong những nhóm ngành
đang phát triển có một cơ hội tăng trưởng lớn hơn so với những ngành đã
phát triển và bão hoà.
Một công ty đang là người dẫn đường của thị trường sẽ có ít nhất một công
ty khác trong nhóm ngành cũng chỉ ra một sức mạnh tương tự. Không thể có
một nhóm ngành phát triển mà chỉ chứa đựng trong nó một công ty phát
triển. Trong những năm gần đây khi Microsoft nổi lên như một công ty kiệt
xuất, PeopleSoft cũng rất phát triển công nghiệp phần mềm, khi Dell phát
triển nhanh chóng thành một công ty hàng đầu, Compaq cũng vậy phần cứng
máy tính, khi Hom Depot kinh doanh thành công điều tương tự cũng xảy ra
với Wal-Mart và The Gap bán lẻ. Cùng trong khoảng thời gian ấy khi
Schering-plough và Bristol Myers Squibb gia nhập vào những loại cổ phiếu
ăn khách thì Warner Lambert và Pfizer cũng thế, tất cả chúng đều là những
công ty dược phẩm. Rõ ràng cổ phiếu có khuynh hướng dịch chuyển theo
từng nhóm. Như vậy trước khi chọn một loại cổ phiếu tốt nhất nên thấy một
loại cổ phiếu khác cùng nhóm cũng chỉ ra được một sức mạnh đáng kể.
Ngoài sự chú ý đúng mức tới những ngành công nghiệp riêng biệt mạnh nhất
trên thị trường tại những khoảng thời gian đặc biệt, còn có một khu vực sẽ di
chuyển mà bạn nên học cách phát hiện đó là những tổ chức lớn đầu tư chủ
yếu vào những công ty lớn big-cap companies, những công ty có thị vốn lớn
và khối lượng cổ phiếu nhiều hay thay đổi đầu tư vào những công ty nhỏ
hơn small-cap companies, những công ty có thị vốn và khối lượng cổ phiếu
nhỏ, thường dưới $1 tỷ.
Cuối năm 1997 thị trường di chuyển sự quan tâm của nó từ những công ty
nhỏ tới những công ty lớn có tính thanh khoản cao hơn. Với khối lượng cổ

thời điểm phát triển ấy.
Đồng thời thường xuyên kiểm tra mục "52-week Highs & Lows", chúng sẽ
cho bạn biết những khu vực có nhiều loại cổ phiếu đang hoạt động tốt nhất,
trong một thị trường rõ ràng, với một số đông các loại cổ phiếu cùng đạt
những mức giá cao mới, năm hay sáu khu vực hàng đầu sẽ là những nơi bạn
sẽ gửi gắm những cổ phiếu của mình. Việc phát hiện ra những nhóm ngành
đang dẫn đầu trong danh sách này rất quan trọng. Chúng sẽ giúp cải thiện rất
đáng kể kết quá đầu tư của bạn.
Nhóm ngành bán lẻ bất chợt leo lên phần đầu danh sách này vào đầu năm
1998, lần đầu tiên trong nhiều năm và gặt hái được một số thành công nhất
định. Bất cứ vào thời điểm nào bạn có khoảng mười ba hay mười bốn cổ
phiếu trong một nhóm ngành cùng phá vỡ mức giá cao cũ trong 52 tuần thì
bạn đều không nên bỏ lỡ cơ hội này.
Một điều quan trọng khác cần biết những ngành mới phát triển, kỹ thuật cao
thường tương đối dao động hơn thị trường, do đó có thể nó sẽ phải chịu rủi
ro cao hơn bình thường và cũng có thể có những kết quả tốt hơn thị trường.
Trong khi những ngành công nghiệp đã trải qua một thời gian phát triển như
sản xuất ô tô, hàng không, giấy, thép thường ít biến động giá cả hơn. Và
thông thường chúng chỉ làm những cuộc chạy ngắn ngủi khi tăng giá.
Đồng thời chúng ta cũng cần theo dõi thị trường để nhanh chóng nhận ra
rằng việc lên hay xuống giá của một nhóm kinh doanh là do tình hình kinh
doanh của cả nhóm ngành hay đơn giản chỉ là sự thay đổi của một vài công
ty. Do cách tính có tính đến quy mô của công ty hãy thận trọng với các biến
động của từng nhóm ngành, có thể sự xuống giá của một công ty lớn như
Microsoft sẽ ảnh hưởng đến giá cả của ngành công nghiệp phần mềm trong
khi các công ty khá vẫn chưa có thay đổi gì đáng kể.
Lo chăng khi giá chứng khoán xuống?
Câu trả lời là không. Tôi xin giải trình.
Thứ nhất, thị trường chứng khoán TTCK của ta chưa là một cơ cấu, giống
như răng với môi, để khi giá chứng khoán xuống nó sẽ tác động lên các công

doanh của công ty. Người đầu tư chen nhau mua từ tờ mờ sáng ở các công ty
chứng khoán, chẳng xem xét gì đến công ty phát hành. Thậm chí vào thời kỳ
đầu, các công ty phát hành chỉ nộp bản cáo bạch lên cho cơ quan thẩm
quyền CQTQ trong quá trình xin niêm yết mà chẳng đoái hoài là bao đến
nhà đầu tư khi phát hành. Ít người mua chứng khoán đi tìm bản cáo bạch, mà
tìm cũng không ra. Khi giá lên cơn sốt thì CQTQ không còn canh chừng mà
đã can thiệp. Và để biện minh việc phải can thiệp thì hồi đầu đã tuyên bố là
thị trường có đầu cơ. Giá cả chứng khoán từ đó do CQTQ ấn định để các nhà
đầu tư mua đi bán lại với nhau. Cho chắc ăn cơ quan này còn định ra số
lượng chứng khoán được mua bán mỗi lần. Y như chế độ tem phiếu cho nhu
yếu phẩm ngày xưa vậy. Từ một món hàng của niềm tin do công ty phát
hành đưa ra, chứng khoán ở ta biến thành hộp sữa. Do cách quản lý "hộp
sữa", các công ty niêm yết đã không còn can dự vào giá chứng khoán của họ
nữa. Họ vô can, CQTQ định giá món hàng và để đề phòng giá thay đổi thì đã
nói đến quỹ hỗ trợ chứng khoán y như cho hàng hoá xuất khẩu vậy. Tuỳ theo
sự tiên đoán về các biện pháp của CQTQ mà nhà đầu tư mua vào hay bán
chứng khoán ra. Sốt hay lạnh của giá chứng khoán trước kia là như thế. Từ ít
lâu nay CQTQ ít can thiệp hơn, số công ty phát hành tăng thêm, hàng có
nhiều hơn và do đó giá xuống. Nhiều nhà đầu tư đã mua với giá cao trước
kia nay thấy tiền của mình mất đi từng ngày thì phải bán. Càng nhiều người
bán thì giá càng xuống. Công ty phát hành vẫn vô tư vì số cổ phiếu họ đã
bán cho công chúng trên TTCK không nhiều. Nếu có tốn kém về việc này
thì họ có thể an ủi rằng chi phí quảng cáo có khi còn cao hơn. Người đầu tư
bây giờ bán đi thì trách móc là công ty coi thường mình. Không ạ họ vẫn
vậy!
Thứ hai, dù giá có xuống thì các công ty phát hành cũng không phải chịu
một mối đe doạ nào từ bên ngoài. Trong tổng số cổ đông của các công ty
niêm yết thì số nắm chặt chứng khoán chiếm đa số. Họ là "đa số thầm lặng".
Chỉ có khoảng vài ngàn người giao dịch trên TTCK để kiếm chênh lệch. Bao
lâu "đa số thầm lặng" vẫn nắm chắc cổ phiếu thì già chứng khoán của công

như hiện nay chưa ảnh hưởng đến nền kinh tế. Không lo là vì vậy. Còn buồn
thì có và cho những nhà đầu tư mà bây giờ có người phải học lại bài học
ngàn xưa "chọn mặt gửi vàng". Như là nhân tố chính của TTCK, họ sẽ tác
động lên công ty niêm yết, nơi đây tác động lại vào CQTQ, từ từ ta có
TTCK đúng nghĩa. Người đầu tư đang trả giá cho sự hình thành TTCK thật
sự.
TTCK suy giảm: Xin đừng đổ lỗi cho các nhà đầu tư
Tiến sỹ Vũ Bằng, Phó Chủ tịch Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước UBCKNN,
cho rằng Giá trị nội tại của các doanh nghiệp niêm yết hiện tại tương đương
với giá trên thị trường. Một số cổ phiếu có mức giá tương đối hấp dẫn để có
thể đầu tư mua vào.
Tuy nhiên, trong phiên giao dịch ngày 24/9 tại Trung tâm Giao dịch
Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh TTGDCK Thành phố Hồ Chí Minh,
chỉ số chứng khoán VN-Index đã giảm xuống còn 179,93 điểm. Đây là mức
thấp nhất của VN-Index trong vòng 18 tháng qua. Giải thích về sự sụt giảm
trên, ông Vũ Bằng cho rằng, nguyên nhân khiến giá chứng khoán giảm trong
thời gian qua là do tâm lý của nhà đầu tư.
Nhưng nhiều nhà đầu tư cho rằng, cũng như mối quan hệ giữa 2 phạm
trù vật chất và ý thức, tâm lý của nhà đầu tư là cái hình thành sau và chịu tác
động bởi nhiều yếu tố, trong đó có các chính sách của UBCKNN đối với thị
trường. Việc giảm giá cổ phiếu trong thời gian qua là do các nhà đầu tư mất
niềm tin vào thị trường, mà cụ thể ở đây là việc không minh bạch trong việc
công bố thông tin của các công ty niêm yết và của bản thân cơ quan quản lý
Nhà nước đối với thị trường chứng khoán.
Kinh doanh chưa có hiệu quả
Theo thống kê của UBCKNN, trong 4 phiên đầu tháng 9, giá trị giao
dịch bình quân của toàn thị trường chỉ đạt hơn 2 tỷ đồng/phiên, giảm
55,81% so với tuần giao dịch trước đó, riêng phiên thứ 370, tổng giá trị giao
dịch trên sàn chỉ đạt 1,912 tỷ đồng. Trong khi đó, 2 năm qua, giá trị giao
dịch chứng khoán bình quân lên tới khoảng 5,2 tỷ đồng/phiên.

Đến tháng 7, số tài khoản giao dịch chứng khoán cả khách hàng được
mở tại các công ty chứng khoán là gần 12.000, trong đó có 91 tài khoản của
nhà đầu tư có tổ chức và 33 tài khoản của nhà đầu tư nước ngoài. Trong 20
ngày khủng hoảng trong tháng 9, mặc dù giá chứng khoán giảm nhưng số
lượng tài khoản tăng thêm 10% so với năm 2001.
Nếu đơn thuần chỉ nhìn con số thống kê, có thể thấy, số lượng nhà đầu tư
tham gia vào thị trường đã tăng mạnh trong 1 năm qua. Tuy nhiên, số tài
khoản tăng phần lớn nhờ việc tăng số lượng các công ty niêm yết tại
TTGDCK Thành phố Hồ Chí Minh. Nhiều cổ đông của các công ty niêm yết
này chưa sẵn sàng hoặc không muốn tham gia vào thị trường. Họ chỉ giao
dịch một vài phiên đầu hoặc thậm chí, không có giao dịch.
Nguyên nhân sâu xa của việc nhà đầu tư tham gia hạn chế vào thị trường
đó chính là sự suy giảm lòng tin của công chúng đầu tư vào thị trường. Sự
suy giảm lòng tin này bắt nguồn từ những can thiệp không đúng thời điểm
bằng các giải pháp hành chính vào thị trường của các nhà quản lý như thay
đổi biên độ dao động giá chứng khoán, thay đổi giới hạn khối lượng cổ
phiếu đặt mua trong một phiên, không được đặt mua, đặt bán một loại cổ
phiếu trong một phiên , và nhất là kế hoạch yêu cầu nhà đầu tư nắm giữ cổ
phiếu trong thời gian tối thiểu 90 ngày.
Theo các nhà đầu tư, việc UBCKNN, TTGDCK Thành phố Hồ Chí
Minh và nhiều công ty niêm yết không minh bạch trong việc công bố thông
tin cũng gây ảnh hưởng không tốt tới tâm lý nhà đầu tư. Trong nhiều trường
hợp, UBCKNN và TTGDCK Thành phố Hồ Chí Minh vẫn tỏ ra nương tay
với các công ty niêm yết không thực hiện đúng quy chế công bố thông tin,
bởi ngay UBCKNN và TTGDCK Thành phố Hồ Chí Minh cũng vi phạm
quy chế này.
Mặt khác, theo giấy phép kinh doanh do UBCKNN cấp, hầu hết các
công ty chứng khoán hiện đều có nghiệp vụ tư vấn đầu tư chứng khoán. Tuy
nhiên, đến nay, các công ty chứng khoán vẫn chưa coi trọng nghiệp vụ tư
vấn nhằm định hướng cho các nhà đầu tư.