9

Việc chuyển các TCT và DNNN sang mô hình CTM-CTC
có tác dụng và lợi ích sau đây:
+ Các doanh nghiệp sau khi cổ phần hoá vẫn có thể nằm
trong vòng kiểm soát, điều tiết trực tiếp của nhà nớc qua bàn tay CTM, điều
mà TCT 90-91 không làm đợc khi các DNNN chuyển đổi sở hữu, không còn
là của nhà nớc 100% nh cũ, CTM với danh nghĩa là cổ đông sẽ can thiệp
vào CTC. Những TCT bằng quan hệ hành chính không thể can thiệp vào các
CTC đợc khi các CTC này không còn là các DNNN nữa.
+Với chức trách thẩm quyền quản lý vốn nhà nớc theo
kiểu công ty thực sự, các CTM sẽ chủ động tích cực xử lý các DNNN đợc
giao quản lý từ đó, quá trình cổ phần hoá DNNN sẽ nhanh chóng hơn. Cổ
phần hoá DNNN hiện nay chậm là do nhiều nguyên nhân, trong đó có hai
nguyên nhân liên quan đến mô hình quản lý nói trên: sự không mong muốn
của chính những nhà quản lý trực tiếp DNNN và sự thờ ơ của các TCT 90-91.
Một bên thì bị mất quyền lợi do cổ phần hoá, một bên thì chẳng đợc gì, thậm
chí cũng bị mất quyền lợi ở mức độ nhất định. Nhng khi chuyển thành CTM,
Nhà nớc sẽ giao vốn của tất cả các DNNN thành viên, trao quyền và trách
nhiệm sinh lợi số vốn này cho CTM. Các DNNN sẽ trở thành đối tợng định
đoạt của CTM. Các CTM sẽ phải tìm mọi biện pháp để thực hiện nghĩa vụ bảo
toàn và sinh lợi vốn trớc Nhà nớc. Cơ chế quản lý nhà nớc đối với CTM
cũng sẽ là cơ chế tự hạch toán. Với quyền hành mới, vì trách nhiệm và lợi ích
của chính mình, các CTM sẽ không thờ ơ trớc tình trạng yếu kém của nhiều
doanh nghiệp thành viên. Họ sẽ cổ phần hoá các DNNN này, biến chúng
thành CTC. Với những DNNN không thể hoặc cha thể cổ phần hoá, CTM sẽ
biến chúng thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên. CTM là chủ sở
hữu trực tiếp các DNNN này, buộc chúng phải hoạt động theo định hớng của
mình.
10


mẹ nhà nớc nắm giữ toàn bộ vốn điều lệ, hoạt động theo nghị định này và
các quy định của pháp luật.
Công ty liên kết là công ty mà công ty mẹ có vốn góp
những không có quyền chi phối.
Công ty con ở nớc ngoài là công ty con đăng ký hoạt
động theo luật của nớc ngoài do một công ty mẹ đăng ký ở Việt Nam đầu t
và nắm giữ toàn bộ vốn điều lệ hoặc có cổ phần, vốn góp chi phối tại công ty
đó.
* Quyền chi phối của một công ty với công ty khác
là quyền quyết định của một công ty này đối với nhân sự chủ chốt, tổ chức
quản lý, thị trờng và các quyết định quản lý quan trọng của công ty khác do
12

mình nắm giữ toàn bộ số vốn điều lệ hoặc sử dụng quyền biểu quyết của mình
với t cách là một cổ đông, bàn giao vốn hoặc sử dụng bí quyết công nghệ tác
động đến việc thông qua hoặc không thông qua các quyết định quan trọng của
công ty mà mình có cổ phần, vốn góp.
Cổ phần chi phối là cổ phần chiếm trên 50% vốn điều
lệ hoặc ở mức mà theo quy định pháp luật và điều lệ của công ty đủ để chi
phối các quyết định quan trọng của công ty đó.
Vốn góp chi phối là phần vốn góp chiếm trên 50% vốn
điều lệ hay là mức mà theo quy định pháp luật và điều lệ của công ty đủ để chi
phối các quyết định quan trọng của công ty đó.

1.1.2_ Công ty mẹ nhà nớc
Công ty mẹ nhà nớc đợc áp dụng đối với TCT,
DNNN chuyển đổi theo nghị định này sang mô hình CTM-CTC thuộc lĩnh
vực, ngành nghề mà nhà nớc nắm giữ 100% vốn.
CTM nhà nớc trực tiếp thực hiện các hoạt động sản
xuất kinh doanh và có vốn đầu t ở các CTC, công ty liên kết dới hình thức

+ Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do CTM
là chủ sở hữu;
+ CTC ở nớc ngoài.
Ngoài vốn đầu t ở các CTC, CTM nhà nớc có thể có vốn
cổ phần, vốn liên doanh và vốn góp khác ở các công ty liên kết.
CTC có t cách pháp nhân, có tài sản tên gọi, bộ máy
quản lý riêng, tự chịu trách nhiệm dân sự trong phạm vi số tài sản của doanh
nghiệp.
+ CTC tổ chức và hoạt động theo các quy định pháp luật
tơng ứng với hình thức pháp lý của CTC;
+ CTC nhà nớc tổ chức, hoạt động thực hiện
các quyền, nghĩa vụ theo quy định của nghị định và các quy định khác của
pháp luật .
+ CTC là công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do
CTM nhà nớc là chủ sở hữu, thực hiện các quyền, nghĩa vụ, tổ chức quản lý
15

theo luật doanh nghiệp, Nghị định 63/2001/ND-CP ngày 14/9/2001 và quy
định khác của pháp luật;
+ CTC là công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn
từ hai thành viên trở lên do CTM nhà nớc có cổ phần hoặc góp vốn chi phối,
thực hiện các quyền, nghĩa vụ, tổ chức quản lý theo luật doanh nghiệp và các
quy định khác của pháp luật;
+ CTC là công ty liên doanh với nớc ngoài, do CTM
nắm giữ tỷ lệ vốn góp chi phối, thực hiện các quyền, nghĩa vụ, tổ chức quản lý
theo luật đầu t nớc ngoài và các quy dịnh khác của pháp luật Việt Nam về
đầu t ra nớc ngoài.

1.2. Cơ chế hoạt động của mô hình CTM-CTC ở nớc ta
1.2.1. Vai trò chức năng của CTM