Tiểu luận : Văn hóa Việt Nam thời kì hội nhập
2
II /. Bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kỳ nền kinh tế mở .
1. Chủ trương của Đảng về vấn đề giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc trong nền kinh tế
mở .
Nói dân tộc và bản sắc văn hoá dân tộc không thể tách khỏi quan hệ với thế giới .
Chúng ta đang chứng kiến xu thế toàn cầu hoá đời sống loài người . Đó là xu thế khách
quan , tất yếu mang tính thời đại , trước hết trong lĩnh vực kinh tế . Xu thế toàn cầu hoá
tạo điều kiện cho các quốc gia , dân tộc xích lại gần nhau , hiểu biết nhau , bổ sung cho
nhau , làm phong phú và hỗ trợ lẫn nhau . Đất nước ta nhất định nắm lấy xu thế này coi
như là một thời cơ lớn , ra sức tận dụng mọi điều kiện có lợi do xu thế ấy tạo ra , đặc biệt
để tranh thủ những khả năng vật chất , kỹ thuật , công nghệ , những kinh nghiệm và tri
thức hiện đại rất cần thiết cho sự nghiệp công nghiệp hoá , hiện đại hoá . Trong xu thế
toàn cầu hoá hiện nay , không một quốc gia nào có thể đứng biệt lập mà có thể tồn tại và
phát triển . Mặt khác , phải thấy toàn cầu hoá là một quá trình đầy mâu thuẫn phức tạp .
Mặt tất yếu kỹ thuật - kinh tế là mặt tích cực , có lợi , ta phải tận dụng . Song , mặt khác
không thể bỏ qua là mặt xã hội - kinh tế , mặt bản chất giai cấp của quá trình toàn cầu
hóa . Xét về mặt này , trên thế giới hiện nay đang có những lực lượng nuôi tham vọng
lớn toàn cầu hoá chủ nghĩa tư bản , họ muốn áp đặt hệ giá trị của riêng họ lên cả toàn cầu
. Quên điều đó là ngây thơ về chính trị và trong thực tiễn không tránh khỏi phải trả giá
đắt .
Trong những điều kiện nêu trên về xu thế toàn cầu hoá hiện nay , chúng ta càng thấy
đường lối mở rộng quan hệ quốc tế trên cơ sở độc lập tự chủ của Đảng ta nói chung và
nói riêng trong xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam vừa tiên tiến vừa đậm đà
bản sắc văn hoá dân tộc là hết sức đúng đắn và sáng suốt .
Nghị quyết Hội Nghị Trung ương 5 chỉ rõ : “ phương hướng chung , đồng thời là nhiệm
vụ bao quát của sự nghiệp văn hóa nước ta là phát huy chủ nghĩa yêu nước và truyền
thống đại đoàn kết dân tộc , ý thức độc lập tự chủ , tự cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
xã hội chủ nghĩa , xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc
dân tộc , tiếp thụ những tinh hoa văn hoá nhân loại , làm cho văn hoá thấm sâu vào toàn
bộ đời sống và hoạt động xã hội , vào từng người , từng gia đình , từng tập thể và cộng

định những chuẩn giá trị bản sắc dân tộc Việt Nam . Bản sắc dân tộc được thể hiện cả
trong nội dung và hình thức .
Khi nói tới bản sắc dân tộc luôn luôn gắn bó với nhau như trên đã trình bày . Khi nói tới
bản sắc văn hoá dân tộc cần tránh những khuynh hướng không đúng . Đó là : “ đóng cửa
, thu mình” , chỉ “ khư khư” giữ bản sắc truyền thống , không sáng tạo mới , không mở
cửa giao lưu , tiếp thụ những tinh hoa văn hoá thế giới trở thành dân tộc hẹp hòi , cực
đoan , kiêu ngạo . Hoặc là “ mở toang cửa” không chọn lọc , bản sắc dân tộc bị chèn ép ,
lu mờ , trở thành nền văn hoá thiếu bản sắc . Hoặc phục hồi tất cả kể cả những cáI lạc hậu
, lỗi thời trong quá khứ , không còn thích hợp trong xã hội mới
Chương II: Tại sao phải đưa ra vấn đề giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc trong thời
kỳ nền kinh tế mở .
I /. Tính tất yếu của việc xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến , đậm đà bản sắc dân
tộc .
1. Điều kiện xã hội :
Thực trạng đời sống văn hoá nước ta hiện nay không phải là vấn đề dễ đánh giá . Có
người quá bi quan với tình hình cho là trong khi đời sống kinh tế có khá lên từ đổi mới
đến nay thì đời sống tinh thần lại sa sút như chưa bao giờ có . Ngược lại , có người quá
lạc quan cho mọi sự đều tốt đẹp , những hiện tượng tiêu cực là tự nhiên và không đáng kể
. Thật ra , bức tranh không chỉ có một màu , hoặc toàn tối hoặc toàn sáng .
Trước hết , cần khẳng định đời sống văn hoá xã hội ta so với thời kỳ trước có bước tiến
bộ rõ rệt . Điều dễ thấy là tính năng động xã hội - kinh tế và tính tích cực công dân được
khơi dậy và phát huy thay cho tâm lý thụ động , ỷ lại trong cơ chế cũ . Bầu không khí dân
chủ , cởi mở trong xã hội tăng lên . Mặt bằng dân trí được nâng cao , sở trường , năng lực
cá nhân con người được khuyến khích , tôn trọng . Những nét mới nổi bật ấy trong đời
sống được phản ánh qua hoạt động khởi sắc , phong phú , đa dạng trên các lĩnh vực báo
chí , xuất bản , phát thanh , truyền hình , giáo dục , văn học , nghệ thuật , v.v Trong sự
phong phú , đa dạng và bộn bề của đời sống và hoạt động văn hoá , chủ nghĩa Mác -
Lênin , tư tưởng Hồ Chí Minh được Đảng ta vận dụng và phát triển sáng tạo vẫn là nền
tảng tư tưởng và kim chỉ nam bảo đảm cho xã hội phát triển đúng hướng . Kinh tế thị
trường và mở cửa với bên ngoài làm sống động nền kinh tế và các hoạt động xã hội , phát