Câu 6. Về xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế ở Việt Nam
Bài làm
Mục tiêu của nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa mà nước ta đang
hướng tới là xây dựng Việt Nam thành một nước công nghiệp có cơ sở vật
chất - kỹ thuật hiện đại, có cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiên tiến,
phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, đời sống vật chất và
tinh thần cao, quốc phòng và an ninh vững chắc, dân giàu, nước mạnh, xã
hội, công bằng, dân chủ, văn minh. Trong sự nghiệp phát triển kinh tế xã
hội để đạt được những mục tiêu đó, vai trò của người quản lý kinh tế có ý
nghĩa quyết định rất lớn đến sự thành công hay thất bại. Trong bất cứ lĩnh
vực hoạt động kinh tế nào, người quản lý cũng phải là những chủ thể hội
đủ các phẩm chất và năng lực tương ứng. Làm gì để xây dựng đội ngũ cán
bộ quản lý kinh tế giỏi, bản lĩnh và đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế
đất nước đang là vấn đề bức xúc đặt ra hàng đầu cho Đảng và nhà nước
ta.
Cán bộ quản lý kinh tế là tất cả các cá nhân thực hiện chức năng quản
lý nhất định trong bộ máy quản lý kinh tế, họ cũng là người lao động nhưng
khác những người trực tiếp hoạt động sản xuất - kinh doanh ở chỗ lao
động mà họ thực hiện là lao động quản lý - một thứ lao động sản xuất đặc
biệt, nó không nằm ngoài mà nằm trong quá trình sản xuất vật chất, tạo ra
giá trị mang lại lợi nhuận cho từng đơn vị kinh tế. Do đó, quản lý kinh tế
trước hết là một nghề có chuyên môn nghiệp vụ. Mặt khác, nói đến cán bộ
là nói đến con người và người cán bộ phải được đặt trong mối quan hệ xác
định; quan hệ với đường lối, nhiệm vụ, chính trị trong từng thời kỳ nhất
định; quan hệ với bộ máy và cơ chế chính sách; quan hệ với thực tiễn hoạt
động kinh tế của đất nước.
Trong hoạt động kinh tế, cán bộ quản lý giữ vai trò cực kỳ quan trọng, là
nhân tố quyết định sự thành công hay thất bại trong phát triển kinh tế của
một quốc gia, một doanh nghiệp, bởi họ trực tiếp tham gia xây dựng đường
lối, thể chế, kế hoạch chính sách, công cụ quản lý kinh tế và cũng là người
trực tiếp thực hiện những đường lối, kế hoạch đó, sử dụng những công cụ,

là tấm gương cho người dưới quyền và người lao động trực tiếp noi theo,
điều đó đòi hỏi mỗi cán bộ quản lý phải là người liêm khiết, khiêm tốn,
trung thực, thẳng thắn, không vụ lợi. Sự công bằng, công tâm của người
lãnh đạo, quản lý và thực hiện bình đẳng giữa cống hiến và hưởng thụ,
giữa quyền lợi và trách nhiệm là yếu tố hết sức quan trọng bởi nó đem lại
sự đồng thuận, đoàn kết và thống nhất cao của tập thể mà họ quản lý. Cuối
cùng, người quản lý kinh tế còn phải biết lưu giữ và hàm chứa những
truyền thống dân tộc, kết hợp hài hòa giữa yếu tố truyền thống và yếu tố
hiện đại trong tính cách.
Về yêu cầu năng lực quản lý, họ phải có khả năng hoàn thành một hoạt
động nhất định, bao gồm năng lực chuyên môn và năng lực tổ chức quản
lý.
Về năng lực chuyên môn, người quản lý kinh tế phải có kiến thức
chuyên môn về lĩnh vực được giao trách nhiệm quản lý mới thực để biết sử
dụng và tập hợp các chuyên gia giỏi, các cán bộ chuyên môn dưới quyền,
giao đúng việc và tạo điều kiện cho họ phát huy khả năng chuyên môn cho
nhiệm vụ chung. Bên cạnh đó, người quản lý kinh tế không những phải có
kiến thức về lĩnh vực kinh tế thị trường; nắm vững bản chất, quy chế vận
động để ứng xử, lựa chọn trong kinh doanh, để sử dụng công cụ điều tiết
kinh tế thị trường trong quản lý nhà nước mà còn phải có kiến thức về khoa
học quản lý hiện đại đồng thời trong hoạt động quản lý, người quản lý kinh
tế phải xuất phát từ thực tế hoạt động sản xuất kinh doanh, thực tế địa
phương, thực tế đời sống kinh tế - xã hội để tìm lời giải, biện pháp cụ thể,
tránh giáo điều sách vở.
Về năng lực tổ chức quản lý, đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế là
những người trực tiếp tổ chức điều hành bộ máy quản lý để phối hợp hoạt
động của từng đơn vị kinh tế cụ thể, do đó người cán bộ quản lý phải có
năng lực thực tế và phân tích các tình huống, năng lực quyết sách và giải
quyết các vấn đề, năng lực tổ chức và chỉ huy để tạo được chuyển biến
nhảy vọt về lực lượng sản xuất và năng suất lao động. Người quản lý kinh

chính trị, chạy theo lối sống thực dụng, lợi dụng các sơ hở yếu kém để trục
lợi cá nhân…
Từ thực trạng trên, vấn đề bức xúc hiện nay là phải xây dựng đội ngũ
cán bộ quản lý kinh tế có đủ khả năng thích nghi, làm chủ và vận hành nền
kinh tế theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước. Đầu tư cho cán
bộ quản lý kinh tế cũng chính là đầu tư cho phát triển, chống lại nguy cơ tụt
hậu. Do đó, đây là một quá trình lâu dài và gắn chặt với quá trình đổi mới
hoàn thiên cơ chế, cải cách hành chính, bao gồm việc thực hiện đồng bộ
các giải pháp như sau:
Một là phải đổi mới quan niệm, nhận thức về đội ngũ cán bộ quản lý
kinh tế : vấn đề chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ là vấn đề hệ trọng của sự
nghiệp đổi mới, vì vậy Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản
lý cán bộ. Mặt khác, quản lý kinh tế cần phải được nhìn nhận như một chức
nghiệp, một nghề nghiệp lao động đặc biệt trong cơ cấu lao động xã hội, nó
đòi hỏi cán bộ quản lý bên cạnh những phẩm chất, năng lực đặc biệt còn
phải được đào tạo thật bài bản, chuyên nghiệp. Song song đó, cần tiếp tục
cụ thể hoá Nghị quyết Hội nghị TW 3 (khoá VIII) về cán bộ quản lý kinh tế,
chuẩn bị đội ngũ cán bộ thực hiện sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, từ đó có
biện pháp cụ thể từ phát hiện, tuyển chọn, đào tạo, sử dụng, đãi ngộ, đánh
giá cán bộ quản lý kinh tế. Để việc tuyển chọn, đánh giá cán bộ được
khách quan, khoa học, cần xây dựng một hệ thống tiêu chuẩn có tính chất
pháp lý cho từng loại cán bộ quản lý trên hai mặt cơ bản : phẩm chất và
năng lực đồng thời cần phân định rõ chức năng quản lý nhà nước về kinh
tế và chức năng quản lý sản xuất - kinh doanh để trền cơ sở đó mà tiêu
chuẩn hoá đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế cho từng lĩnh vực.
Hai là phải xây dựng chiến lược về cán bộ quản lý kinh tế : Đối với cán
bộ quản lý nhà nước về kinh tế, phải có chiến lược đào tạo những cán bộ
quản lý nhà nước về kinh tế vĩ mô bởi họ là những người có sự tác động
rộng, toàn diện trên các mặt chính trị, xã hội và toàn bộ nền kinh tế quốc
dân, do đó phải là những công chức có bản lĩnh chính trị vững vàng, có

đẳng dạy nghề, cần tin và mạnh dạn giao việc cho họ để thông qua thực
tiễn mà họ trưởng thành được nhanh chóng cũng phát hiện những khiếm
khuyết của họ để tiếp tục bồi dưỡng.
Bốn là phải thực hiện nghiêm túc, đồng bộ các khâu sử dụng cán bộ từ
tuyển dụng, phân công, bố trí, đề bạt Trong tuyển chọn cán bộ quản lý
kinh tế phải “coi trọng cả tài và đức là gốc”, cần tìm hiểu đúng vị trí và mối
quan hệ chặt chẽ cả đức và tài để tránh cực đoan tuyệt đối hoá từng mặt.
Đồng thời cần sử dụng nhiều phương pháp tuyển chọn như: phương pháp
thi tuyển, phương pháp quan sát phát hiện năng khiếu, phương pháp thử
nghiệm: thử nghiệm trong trí tuệ, tài năng nghề nghiệp, tính cách, thử
nghiệm trong thực tiễn; phương pháp trưng cầu ý kiến bỏ phiếu kín. Đồng
thời để phát hiện các nhà doanh nghiệp trẻ, tài năng, cần mở rộng nhiều
hình thức phát hiện nhân tài như chương trình “khởi nghiệp” Trong khâu
bố trí và sử dụng cán bộ, phải đảm bảo đúng tiêu chuẩn và sở trường, đề
bạt, bổ nhiệm đúng lúc, giao việc đúng tầm và công việc thích hợp để họ có
môi trường phát triển được khả năng cống hiến, bảo đảm tính phù hợp
giữa trình độ, năng lực với đòi hỏi của công việc; xác định rõ chức năng
quyền hạn, trách nhiệm của từng vị trí nhằm tạo chủ động cho cán bộ và
thuận lợi cho việc đánh giá cán bộ. Đồng thời, phải cải cách tiền lương và
có chính sách đãi ngộ, thực hiện sự trân trọng, ưu đãi, biệt đãi đối với
những người có cống hiến lớn, có tài năng, có trình độ quản lý khoa học
công nghệ cao, không phân biệt người Việt trong nước hay đang sinh sống
ở nước ngoài. Đồng thời phải thực hiện chế độ thưởng phạt rõ ràng, kịp
thời căn cứ vào hiệu quả của nhiều mặt, nhưng trước hết là hiệu quả kinh
tế. Việc sử dụng, bố trí cán bộ quản lý kinh tế đúng - sai phụ thuộc vào cơ
quan làm công tác cán bộ, vì thế cần đổi mới từ chính bản thân cơ quan tổ
chức về những người làm công tác cán bộ. Trong khâu đánh giá cán bộ,
phải đổi mới quan niệm và phương pháp đánh giá theo hướng thật sự dân
chủ, theo một quy trình chặt chẽ, nội dung đánh giá bao gồm nhiều mặt,
trước hết cần tập trung và hai nội dung chủ yếu: phẩm chất và năng lực,