MỐI QUAN HỆ GIỮA PHẦN TRÊN CỦA MỎM MÓC VÀ TẾ BÀO
AGGER NASI QUA MSCT 64 LÁT CÁT

TÓM TẮT
Mục tiêu: Đánh giá mối quan hệ về mặt giải phẫu giữa phần trên của mỏm móc và
tế bào AN.
Thiết kế và phương pháp nghiên cứu: dạng mô tả hàng loạt ca, 112 bệnh nhân
đạt tiêu chuẩn nghiên cứu, chụp đa cắt lớp axial dày 0,5mm từ tháng 8/2006 đến
tháng 8/2007 tại MEDIC TPHCM.
Kết quả: các loại bám tận của mỏm móc ghi nhận được: dính vào xương giấy,
dính vào cả xương giấy và chỗ gặp nhau giữa cuốn giữa và nền sọ, dính vào chỗ
gặp nhau giữa cuốn giữa với nền sọ, dính vào nền sọ, dính vào cuốn giữa, dính cả
vào xương giấy và tường sau của tế bào AN, dính vào cả xương giấy và mỏm trán
của xương hàm trên, dính vào cả xương giấy và nền sọ, dính vào xương giấy và
cuốn giữa, dính vào cả xương giấy, nền sọ và cuốn giữa. Tế bào AN ở trong, trên,
giới hạn bởi mỏm móc. Trong đa số các hiện hành phần giữa của mỏm móc cùng
với phần dưới trong và sau dưới của tế bào AN liên kết với nhau. Khi phần trên
của mỏm móc hướng ra ngoài xương giấy, mỏm móc tạo ra phần dưới trong và
sau dưới của tế bào AN. Tạo ra tường sau của tế bào AN. Phần trên của mỏm móc
dính với cả xương giấy và mỏm trán xương hàm trên tạo nên tế bào AN và tế bào
trán 1. Phần trên của mỏm móc bám vào xương giấy tạo nên ngách tận.
Kết luận: Bám tận của mỏm móc rất đa dạng, ngoài những kiểu bám của
Landsberg và Friedman chúng tôi thấy có những kiểu bám khác. Phần trên của
mẫu móc và tế bào AN có liên hệ mật thiết với nhau, mỏm móc tham gia tạo phần
sau dưới và dưới bên của tế bào AN, tạo nên tế bào AN.

ABSTRACT
Objectives: to investigate the anatomical relationship between the superior
attachment type of UP and the AN cell.
Study design: descriptive study as case series.
Methods: Data were analysed from 112 patients with all 0,5-mm axial sinus

. Hai cấu trúc này đã được mô tả bởi nhiều tác giả. Trong một số
trường hợp các nhà phẫu thuật gặp nhiều khó khăn trong việc đi vào ngách trán,
mặc dù tế bào AN cell đã được lấy đi. Sự thất bại này có lẽ thiếu sự hiểu biết về
mối quan hệ giữa phần trên của mỏm móc và tế bào AN, chúng có mối liên hệ họ
hàng với nhau trong cấu trúc ngách trán. Chính vì vậy chúng tôi nghiên cứu đề tài
này với mục tiêu chính là đánh giá xem liệu phần trên của mỏm móc và tế bào AN
quan hệ với nhau như thế nào qua việc phân tích tỉ mỉ cấu trúc giải phẫu giữa
chúng qua MSCT 64.
ĐỐI TƯỢNG -PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Thiết kế nghiên cứu
Mô tả hàng loạt ca
Đối tượng nghiên cứu
Là những bệnh nhân kiểm tra sức khỏe ở MEDIC và những bệnh nhân bị viêm đa
xoang được chỉ định chụp MSCT 64. Chọn mẫu ngẫu nhiên, sao cho thỏa các điều
kiện sau: trên 18 tuổi, không chấn thương mũi xoang trước đó, không có polype
mũi xoang, không có nấm xoang, không có khối u mũi xoang, không có phẫu thuật
xoang trước đó va phải xác định được phần trên của mỏm móc. Chúng tôi chọn
được 112 ca (tương đương 224 xoang).
Phương tiện, dụng cụ nghiên cứu
Máy multislice Toshiba aquilion 64 slice và máy vi tính Workstation cùng với
phần mềm VITREA 2 để xử lý hình ảnh in phim, lưu trữ
Các tiêu chuẩn đánh giá của chúng tôi
Tỷ lệ hiện diện của tế bào AN.
Các kiểu bám tận phần trên mỏm móc
Phần trên của mỏm móc có tạo ra thành sau tế bào AN không? Có tạo ra tế bào
trán 1 không?
Tiến hành nghiên cứu
Dùng chức năng MPR, tạo cửa sổ có 3 mặt cắt sagittal, coronal, axial, và 3D -
volummed rendering.
Điều chỉnh W/L sao cho W/L: 2000/-200.


Hình 6
Ngoài các kiểu bám của Landsberg và Friedman chúng tôi thấy có các kiểu bám
tận khác của mỏm móc:
- Bám vào xương giấy+ nền sọ (Hình 2) (A).
-
Bám vào xương giấy+ mặt sau bên của tế bào agger nasi (Hình 3) (B)
- Bám vào xương giấy+ mỏm trán xương hàm trên (Hình 4) (C)
- Bám vào xương giấy+ cuốn giữa (Hình 5) (D)
- Bám vào xương giấy+ cuốn giữa+ nền so (Hình 6) (E)
- Bám vào xương giấy+ mỏm trán xương hàm trên+ nền so (Hình 7) (F)
Mỏm móc bám vào mỏm trán xương hàm trên tạo tế bào AN và tạo tế bào trán 1
(Hình 1 + Hình 4). Tế bào AN hiện diện với tỷ lệ cao, qua phân tích tỷ mỉ với
nhiều góc độ khác nhau, tế bào AN ở trong trên và sau giới hạn bởi mỏm móc,
tường trước của nó là mỏm trán của xương hàm trên, tường ngoài của nó là xương
giấy. Đại đa số phần trên của mỏm móc và phần dưới của mỏm móc gặp nhau
(Hình 4). Khi phần trên của mỏm móc hướng ra xương giấy thì nó tạo ra phần
dưới trong - sau dưới của tế bào AN, và mặt sau của tế bào AN để tạo thành tế bào
AN (Hình 7 + Hình 1).
BÀN LUẬN
Bám tận của mỏm móc được mô tả bởi nhiều tác giả
1,2,3,4
cho những kết quả khác
nhau. Ibrahim Ercan
2
cho rằng phần trên của mỏm móc bám vào phần xương giấy
của mỏm móc cao nhất (62,6%) tương đương với Landsberg và Friedman, cũng
giống với tỷ lệ của Suat Turgut – cùng cộng sự (63%)
3
. Luo Zhang

giấy không liên quan đến xương giấy, thường bám đơn thuần vào cuốn giữa hoặc
nền sọ chúng không liên quan đến tế bào AN. Do vậy chúng tôi kết luận rằng khi
phần trên của mỏm móc có khuynh hướng về phía xương giấy thì nó có liên hệ
mật thiết với mặt sau của tế bào AN và tạo ra tế bào AN.

Phần
gi
ữa của
mỏm
móc liên
k
ết với
ph
ần sau
dưới v
à
trong
dư
ới của
tế b
ào
AN
Mỏm
móc t
ạo
phần
sau
dưới v
à
dưới

III c
ủa
+ + + +

Phần
gi
ữa của
mỏm
móc liên
k
ết với
ph
ần sau
dưới v
à
trong
dư
ới của
tế b
ào
AN
Mỏm
móc t
ạo
phần
sau
dưới v
à
dưới
trong

Có những trường hợp qua 2D chúng tôi đánh giá kiểu bám trên của mỏm móc đơn
thuần bám vào xương giấy, nhưng khi dựng 3D chúng tôi rằng ngoài bám vào
xương giấy phần trên của mỏm móc có nhiều chân có thể bám vào mặt sau của tế
bào AN – trần sọ – cuốn giữa – mỏm trán xương hàm trên. Nghiên cứu của
Ibrahim Ercan – cùng cộng sự cho rằng phần trên của mỏm móc và tế bào AN
không có mối quan hệ với nhau, mặc dù họ đánh giá hai cấu trúc này là hai cấu
trúc rất quan trọng ảnh hưởng đến ngách trán, nhưng họ cho rằng ảnh hưởng này
chỉ là ảnh hưởng độc lập nhau. Tác giả Luo Zhang - cùng cộng sự cũng như
Micheal Friedman (5)- cùng cộng sự (Frintal Sinus Surgery 2004: up date of
Linical Anatomy and surgical techniques) cho rằng phần trên của mỏm móc và tế
bào AN liên hệ mật thiết với nhau trong phẫu thuật xoang trán qua nội soi. Tác giả
Luo Zhang – cùng cộng sự cho rằng mỏm móc tạo nên tế bào AN khi họ nghiên
cứu trên xác được xử lý. Trong nghiên cứu này chúng tôi khẳng định giữa chúng
có mối quan hệ khắn khít với nhau đối với dẫn lưu xoang trán, có một tỷ lệ lớn
phần trên mỏm móc tạo tế bào AN – tế bào trán 1, có một số trường hợp phần trên
của mỏm móc bám rất cao vào mỏm trán (Frontal Beak), đây là một trong những thách
thức cho các nhà phẫu thuật giải quyết sạch bệnh tích ở xoang trán qua nội soi.
KẾT LUẬN
Bám tận của mỏm móc rất đa dạng ngoài những kiểu bám của Landsberg và
Friedman chúng tôi thấy có những kiểu bám khác. Mối quan hệ giữa phần trên của
mẫu móc và tế bào AN đã được khẳng định, chúng có liên hệ mật thiết với nhau,
mỏm móc tham gia tạo phần dưới trong và sau dưới của tế bào AN. Ngoài ra,
chúng tạo ra cả thành sau của tế bào AN khi phần trên của mỏm móc có khuynh
hướng liên quan đến xương giấy. Có những giả thiết cho rằng mức độ khí hóa của
tế bào AN đẩy phần trên của mỏm móc vào xương giấy, điều này cần phải được
nghiên cứu thêm. Khi phần trên của mỏm móc bám rất cao vào ngách trán, làm
một sự thách thức cần phải lấy hết ngách tận thì ngách trán bộc lộ ra. Chúng tôi
thấy rằng khi phần trên của mỏm móc có liên quan đến xương giấy thì chúng liên
hệ mật thiết với tế bào AN.