Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Nông thôn Huyện Gia Lâm


Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn ở huyện Gia Lâm
Lời nói đầu
Việt Nam vốn là một nớc sản xuất nông nghiệp với trên 80% dân số
sống ở nông thôn, số lao động trong nông nghiệp chiếm 70%. Trong quá trình
đổi mới nền kinh tế bắt đầu từ chỉ thị 100 của Ban Bí Th. Nghị quyết 10 của Bộ
chính trị, luật đất đai và các chính sách kinh tế của chính phủ đã mở ra giai
đoạn mỗi cho nền kinh tế của nớc ta. Nông nghiệp đã có bớc phát triển vợt
bậc. Điều này đợc cả d luận trong nớc và nớc ngoài công nhận. Từ một nớc
thiếu lơng thực cho tiêu dùng mà còn đứng thứ 3 trong các nớc xuất khẩu gạo
của thế giới. Thu nhập và đời sống của ngời dân không ngừng đợc cải thiện.
Tuy nhiên trong kinh tế nông thôn, ngành nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng cao.
Trong sản xuất nông nghiệp chủ yếu vẫn tập trung vào trồng trọt, chăn nuôi
cha đợc chú trọng phát phát triển, quy mô còn nhỏ bé. Nh vậy để nhanh chóng
làm thay đổi bộ mặt nông thôn đòi hỏi phải có sự chuyển định cơ cầu kinh tế
nông thôn. Đây là một vấn đề quan trọng và có tính cấp thiết trong điều kiện
hiện nay.
Gia Lâm là một huyện ngoại thành Hà Nội, có vị trí địa lý thuận lợi để
phát triển các mặt kinh tế - văn hoá - xã hội. Tuy vậy huyện Gia Lâm hiện
nay không cần thiết đặt vấn đề an toàn lơng thực lên hàng đầu mà càn tập
trung vao phát triển công nghiệp thơng mại, dịch vụ, du lịch và nông nghiệp.
Gia Lâm phải chuyển sang đa dạng hoá sản xuất theo cơ chế thị trờng, phục vụ
cho nhu cầu thủ đô Hà Nội, huyện Gia Lâm có nhiều tiềm năng cần đợc khai
thác, lại nằm trong khu vực công nghiệp Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh,
đây là đầu mối giao thông thuận lợi, lao động dồi dào, có trình độ kỹ thuật, cơ
sở hạ tầng đợc nâng cấp và từng bớc đợc hoàn thiện. Vốn trong dân của huyện
Gia Lâm để đầu t cho sản xuất lớn. Đồng thời ở huyện Gia Lâm có các khu
công nghiệp địa phơng và trung ơng với kỹ thuật và trình độ tổ chức cao đợc

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Nông thôn Huyện Gia Lâm


Ch ơng I
Những vấn đề lý luận về chuyển dịch
cơ cấu kinh tế nông thôn
1. Các khái niệm.
1.1 Khái niệm về cơ cấu kinh tế.
Cơ cấu kinh tế là một tổng thể hệ thống kinh tế bao gồm nhiều yếu tố có
quan hệ chặt chẽ với nhau, tác động qua lại lẫn nhau trong những không gian
và thời gian , trong những điều kiện kinh tế xã hội nhất định. Nó thể hiện cả
về mặt định tính và định lợng, cả về số lợng và chất lợng, phù hợp với mục tiêu
đợc xác định của nền kinh tế. Cơ cấu kinh tế không có tính chất cố định mà
luôn vận động, thay đổi để phù hợp với yêu cầu phát triển của nền kinh tế
trong từng thời kỳ phát triển, nhằm tăng trởng kinh tế nâng cao hiệu quả kinh
tế - xã hội.
Cơ cấu kinh tế muốn phát huy đợc tác dụng cần có một quá trình, một
thời gian nhất định, quá trình ấy dài hay ngắn phụ thuộc từng hình thức chuyển
dịch và các chính sách kinh tế vĩ mô về ngành của Nhà nớc...
Vì vậy cơ cấu kinh tế không mang tính ổn định lâu dài, mà từng thời kỳ
phải có một chính sách về cơ cấu kinh tế tơng ứng thích hợp với sự biến động
của điều kiện tự nhiên ,kinh tế , xã hội.
Sự duy trì quá lâu hoặc thay đổi quá nhanh chóng cơ cấu kinh tế mà
không dựa vào những biến đổi của điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội đều gây
nên những hại về kinh tế.
Vì vậy có nên chuyển dịch cơ cấu kinh tế hay không ? chuyển dịch
nhanh hay chậm không phải là sự mong muốn chủ quan, mà phải dựa vào mục
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368

kinh tế quốc dân.
4
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Nông thôn Huyện Gia Lâm


Các mối quan hệ trong cơ cấu kinh tế nông thôn phản ánh trình độ phát
triển sự phân công lao động trong lãnh thổ, khi sự phân công đạt đến trình độ
cao, thì cơ cấu kinh tế nông thôn càng đa dạng cả về chiều rộng lẫn chiều sâu.
1.3. Khái niệm về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn.
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn đó là quá trình làm thay đổi cấu
trúc và các mối quan hệ của hệ thống kinh tế nông thôn theo một tỷ lệ và mục
tiêu nhất định, nghĩa là đa hệ thống kinh tế nông thôn đến trạng thái phát triển
tối u, đạt đợc hiệu quả cao. Thông qua các tác động điều khiển có ý thức của
con ngời, trên cơ sở nhận thức và vận dụng đúng đắn các quy luật khách quan.
2. Các nội dung của cơ cấu kinh tế nông thôn
2.1. Cơ cấu ngành:
Trong quá tình phát triển loài ngời đã trải qua 3 lần phân công lao động
xã hội: chăn nuôi tách khỏi trồng trọt; thủ công nghiệp tách khỏi nông nghiệp;
dịch vụ lu thông tách khỏi sản xuất.
Nh vậy sự phân công lao động theo ngành là cơ sở hình thành cơ cấu
ngành, sự phân công lao động phát triển ở trình độ cao, càng chặt chẽ thì sự
phân chia ngành càng đa dạng và sâu sắc. Cùng với sự phát triển của lực lợng
sản xuất và tiến bộ của khoa học kỹ thuật, đặc biệt sự phát triển của công
nghiệp hiện đại, cơ cấu kinh tế nông thôn đợc cải tiến nhanh chóng theo hớng
công nghiệp hóa và hiện đại hoá.
Cơ cấu kinh tế nông thôn bao gồm 3 nhóm: nông nghiệp (nông - lâm -
ng nghiệp), công nghiệp nông thôn (bao gồm công nghiệp khai thác, chế biến,
tiểu thủ công nghiệp và công nghiệp truyền thống) và dịch vụ nông thôn (bao
gồm dịch vụ sản xuất và đời sống). Trong từng nhóm ngành đợc phân theo nhỏ

cấu kinh tế của từng khu vực với cả nớc. Trong từng vùng lãnh thổ cần coi
trọng chuyên môn hoá kết hợp với phát triển tổng hợp và đa dạng. Theo kinh
nghiệm lịch sử ,để hình thành cơ cấu vùng lãnh thổ hợp lý trớc hết cần hớng
vào các khu vực có lợi thế so sánh. Đó là những khu vực có điều kiện đất đai
khí hậu tốt, vị trí địa lý, giao thông thuận lợi đó là những vùng gắn với các trục
đờng giao thông cửa sông, cửa biển, gần các thành phố, khu công nghiệp lớn
sôi động có điều kiện phát triển và mở rộng giao lu kinh tế với các vùng bên
6
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Nông thôn Huyện Gia Lâm


trong và bên ngoài, có khả năng tiếp cận và hoà nhập nhanh chóng vào thị tr-
ờng hàng hoá và dịch vụ. Tuy nhiên so với cơ cấu ngành thì cơ cầu vùng lãnh
thổ có sức ỳ hơn. Vì vậy cần đánh giá và xem xét để quy hoạch sao cho hiệu
quả kinh tế cao nhất.
Cơ cấu kinh tế nông thôn của mỗi vùng thờng có những đặc trng rất
khác nhau và phụ thuộc vào hai nhóm nhân tố chính:
- Thứ nhất: yêu cầu của thị trờng tác động đến cơ cấu vùng.
- Thứ hai: Khả năng điều kiện riêng của từng vùng nhằm tìm kiếm
những lợi thế trong sản xuất kinh doanh để thoả mãn đáp ứng nhu cầu của thị
trờng.
2.3. Cơ cấu thành phần kinh tế.
Cơ cấu thành phần kinh tế là nội dung quan trọng của quá trình chuyển
dịch cơ cấu kinh tế nói chung và cơ cấu kinh tế nông thôn nói riêng ở nớc ta.
Từ Đại hội Đảng lần thứ VI đã khẳng định chuyển nền kinh tế nớc ta từ nền
kinh tế chỉ huy bao cấp sang nền kinh tế thị trờng có sự quản lý Nhà nớc theo
định hớng xã hội chủ nghĩa và rất coi trọng phát triển nhiều thành phần kinh
tế. Từ đó đến nay sự tham gia của các thành phần kinh tế vào nền kinh tế quốc
dân ngày càng đông, trong đó hộ tự chủ là đơn vị sản xuất kinh doanh là lực l-

3. Đặc trng của cơ cấu kinh tế nông thôn
* Cơ cấu kinh tế nông thôn mang tính khách quan và đợc hình thành do
sự phát triển của lực lợng sản xuất và phân công lao động xã hội chi phối, ở
một trình độ phát triển nhất định sẽ có một cơ cấu kinh tế cụ thể tơng ứng
trong nông thôn. ĐIều này khẳng định rằng việc xác lập cơ cấu kinh tế nông
thôn phải tôn trọng tính khách quan của nó và càng không thể áp đặt một cách
chủ quan duy ý chí.
* Cơ cấu kinh tế nông thôn bao giờ cũng mang tính lịch sự và xã hội
nhất định.
* Cơ cấu kinh tế nông thôn không ngừng vận động biến đổi, phát triển
theo hớng ngày càng hoàn thiện và nó phản ánh quá trình phát triển của các
yêu cầu về lực lợng sản xuất,con ngời càng văn minh, khoa học kỹ thuật ngày
càng hiện đại, tất yếu dẫn đến cơ cấu kinh tế ngày càng hoàn thiện, sự vận
8
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Nông thôn Huyện Gia Lâm


động và biến đổi không ngừng của các yếu tố các bộ phận trong nền kinh tế
quốc dân nói chung cũng nh trong nền kinh tế nông thôn nói riêng. Cơ cấu
kinh tế nông thôn vận động, biến đổi và phát triển thông qua sự chuyển hoá
của chính nó, khi đó cơ cấu cũ mất đi và ra đời cơ cấu mới. Cơ cấu mới ra đời
lại tiếp tục vận động và phát triển và lại trở thành lạc hậu, nó lại đợc thay thế
bằng một cơ cấu mới tiến bộ hơn hoàn thiện hơn đó là tất yếu cảu sự phát triển
của nhân loại.
* Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn là một quá trình và cũng không
có một cơ cấu nào hoàn thiện và bất biến. Cơ cấu kinh tế nói chung và cơ cấu
kinh tế nông thôn nói riêng sẽ vận động chuyển hoá từ cơ cấu kinh tế cũ sang
cơ cấu kinh tế mới đòi hỏi phải có thời gian và các thang bậc nhất định của sự
phát triển. Đầu tiên là tự chuyển đỗi vễ lợng sau đó mới biến đổi về chất. Đó là

ợc chú trọng phát triển dẫn đến tình trạng thời gian lao động ở nông thôn cha
đợc sử dụng một cách triệt để.
4.2. cơ cấu kinh tế nông thôn nớc ta còn thể hiện nhiều điểm bất
hợp lý.
Theo quan điểm cũ kinh tế nông thôn luôn đồng nghĩa với kinh
tế nông nghiệp từ đó tạo ra sự cách trở phát triển nông thôn so với thành thị
ngày càng rõ rệt.
- Cơ cấu ngành, cơ cấu vùng còn mang nặng đặc điểm, dấu hiệu của
thời kỳ quản lý tập trung quan liêu bao cấp, không tính đến hiệu quả kinh tế
của ngành.
- Cơ cấu thành phần kinh tế giữa quốc doanh, tập thể và t nhân cha
hợp lý.
- Sản xuất nông nghiệp và kinh tế nông thôn còn mang nặng tính tự
cấp tự túc manh mún.
4.3. Xuất phát từ yêu cầu của nền kinh tế thị trờng.
- Phải coi trọng thị trờng là yếu tố quyết định trên việc chuyển dịch cơ
cấu. Từ đó chuyển từ sản xuất theo nhu cầu tiêu dùng của ngời sản xuất là
chính sang sản xuất những gì mà thị trờng đòi hỏi.
10
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Nông thôn Huyện Gia Lâm


- Thị trờng trong và ngoài nớc hiện nay có những thay đổi rất nhanh
chóng do vậy đòi hỏi sản phẩm nông sản phải phong phú và đa dang.
5. Các chỉ tiêu đánh giá trình độ và hiệu quả
5.1. Các chỉ tiêu đánh giá trình độ cơ cấu kinh tế và quá trình
chuyển dịch cơ cầu kinh tế nông thôn:
- Cơ cấu giá trị loại sản phẩm và dịch vụ
- Cơ cấu về lao động

Nhóm này bao gồm: Vị trí địa lý của các vùng lãnh thổ; điều kiện đất
đai của các vùng, điều kiện khí hậu thời tiết; các nguồn tài nguyên khác của
các vùng lãnh thổ nh nguồn nơc, rừng, biển, khoáng sản... các nhân tố tự nhiên
trên có tác động một cách trực tiếp tới sự hình thành vận động và biến đổi của
cơ cấu kinh tế nông thôn. Tuy nhiên sự tác động và ảnh hởng của các điều
kiện tự nhiên tới mỗi nội dung của cơ cấu kinh tế nông thôn là không phải nh
nhau. Trong các nội dung của cơ cấu kinh tế cơ cấu vùng và cơ cấu ngành chịu
sự ảnh hởng lớn nhất của điều kiện tự nhiên.
Trong cơ cấu kinh tế nông thôn, nông nghiệp thờng chiếm tỷ trọng lớn
và ảnh hởng mạnh mẽ đến các ngành khác. Trong mỗi quốc gia và vùng lãnh
thổ khác nhau thì có điều kiện khí hậu điều kiện đất đai và các nguồn tài
nguyên khác cho nên về số lợng quy mô phân ngành giữa các vùng thờng
khác nhau. Điều này thể hiện rõ nét trong sự phân biệt về cơ cấu ngành kinh tế
trong nông thôn giữa trung du và miền núi. Ngay giữa các vùng cơ cấu kinh tế
ngành có sự khác nhau khá rõ do tính đa dạng và phong phú của tự nhiên nớc
ta và sự phát triển không đều của nguồn lực. Một số vùng có điều kiện đặc
thiệt thuận lợi để phát triển một số ngành sản xuất, tạo ra các lợi thế so với
những vùng khác của đất nớc. Đây là cơ sở tự nhiên để hình thành các vùng
kinh tế nói chung và các vùng kinh tế nông thôn nói riêng trong mỗi quốc gia.
Ngoài sự tác động và ảnh hởng của điều kiện tự nhiên, cơ cấu kinh tế
vùng lãnh thổ còn chịu ảnh hởng bởi cơ cấu thành phần kinh tế và cơ cấu thành
phần kỹ thuật cuả khu vực kinh tế nông thôn. Vị trí địa lý thuận lợi và các tiềm
12
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Nông thôn Huyện Gia Lâm


năng tự nhiên phong phú của mỗi vùng lãnh thổ là nhân tố thuận lợi cho các
thành phần kinh tế phát triển. Thông thờng ở những vùng có điều kiện tự nhiên
thuận lợi các thành phần kinh tế: Quốc doanh tập thể, cá thể, t nhân và kinh tế

xuất. Đồng thời các chính sách kinh tế giúp các nhà sản xuất có đợc hành lang
và khuôn khổ để bảo vệ lợi ích của mình. Để thực hiện chức năng kinh tế của
mình nhất thiết Nhà nớc phải có công cụ quản lý vĩ mô đối với nền kinh tế. Để
chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn, đòi hỏi có những điều kiện vật chất nhất
định đặc biệt là nguồn vốn đầu t, vì nó ảnh hởng trực tiếp tới sự hình thành và
phát triển ngành kinh tế, thành phần kinh tế và vùng kinh tế đồng thời cũng tạo
điều kiện ảnh hởng trực tiếp tới sự hình thành và phát triển ngành kinh tế,
thành phần kinh tế và vùng kinh tế nông thôn đòi hỏi phải có những điểu kiện
cho các nhà sản xuất đầu t công nghệ, kỹ thuật trong nông thôn. Cơ sở hạ tầng
nông thôn cũng là một trong các yếu tố quyết định cho sự chuyển dịch cơ cấu
kinh tế nông thôn. Cơ sở hạ tầng nông thôn bao gồm: hạ tầng kỹ thuật và hạ
tầng xã hội phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất, thơng mại, dịch vụ và
sinh hoạt văn hoá xã hội của cộng đồng dân c nông thôn.
Sự phát triển của các khu công nghiệp và đô thị cũng là một nhân tố
quan trọng ảnh hởng tới sự hình thành và phát triển của cơ cấu kinh tế nông
thôn.
6.3. Nhóm nhân tố về kỹ thuật có ảnh hởng tới cơ cấu kinh tế nông
thôn.
Ngày nay khoa học kỹ thuật đang trở thành lực lợng sản xuất trực tiếp.
Sự phát triển của khoa học kỹ thuật và việc ứng dụng chúng vào sản xuất có
vai trò ngày càng to lớn đối với sự phát triển kinh tế nói chung, kinh tế nông
thôn và cơ cấu kinh tế nông thôn nói riêng. ở đây vai trò của khoa học kỹ thuật
kỹ thuật đợc ứng dụng sản xuất góp phần quyết định hoàn thiện các phơng
thức sản xuất nhằm khai thác sử dụng hợp lý, hiệu quả hơn các nguồn lực của
xã hội và khu vực nông thôn. Đồng thời việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ
thuật cũng làm phát triển lực lợng sản xuất trong nông thôn qua đó thúc đẩy sự
phát triển của các ngành sản xuất, các vùng kinh tế trong nông thôn đặc biệt là
các ngành các vùng có nhiều lợi thế.
14
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368

nghễ công nghiệp và dịch. Nh vật tỷ trọng sản phẩm trong ngành nông nghiệp
15
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Nông thôn Huyện Gia Lâm


và lao động nông nghiệp tất yếu sẽ giảm xuống đây là xu thế có tính chất quy
luật.
7.2 Chuyển nông nghiệp độc canh lấy sản xuất lơng thực là chủ yếu
sang nền nông nghiệp đa cạnh.
Các nớc trong khu vực đã khai thác triệt để lợi thế về điều kiện tự nhiên
để phát triển những cây có giá trị kinh tế cao và giá trị xuất khẩu. ở Hà Lan
trong 10 năm từ 1977 đến năm 1987 sản lợng cây có hạt hàng năm tăng bình
quân 3% trong đó lúa tăng 2,4 %; nộ tăng 6,1 %, sản lợng cao su tăng từ 431
nghìn tấn năm 1977 lên 860 ngàn tấn, năm 1987. Tốc độ tăng trởng bình quân
của thời kỳ này là 9,6%; sản lợng cà phê tăng bình quân hàng năm là 16%; chè
21,9%; đặc biệt cây cọ dầu tăng 39,4 %. Nhờ sự phát triển của nông nghiệp
theo hớng đa cạnh gắn với xuất khẩu nên giá trị nông lập thuỷ sản xuất khẩu
tăng lên nhanh. Nếu năm 1970 giá xuất khẩu đạt 522,67% triệu USD thì năm
1989 giá trị tăng lên 6727 triệu USD. Sau 10 năm giá trị ngành nông nghiệp
tăng lên 14,6 lần trong đó giá trị xuất khẩu nông sản tăng lên 12,2 lần đặc biệt
thuỷ sản tăng 91,6 lần.
7.3. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông theo hớng phát triển mạnh
công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp với nhiều hình thức đa dạng.
Trên cơ sở các ngành kinh tế truyền thống các làng nghề, các nớc đã coi
trọng đa những tiến bộ khoa học kỹ thuật để đổi mới và nâng cao chất lợng sản
phẩm, từng bớc hiện đại hoá các làng nghề. Đồng thời các nớc đã chú ý việc
đầu t vốn để xây dựng công nghiệp nông thôn nhằm khai thác nguồn nguyên
liệu phong phú đa dạng và thu hút lực lợng lao động d thừa ở nông thôn.
Trong những năm gần đây nông thôn Trung Quốc đã và đang phát triển mạnh

Gần đây con ngời đã nhận thức đợc ý nghĩa của môi trờng tự nhiên đối với
cuộc sống con ngời từ nhận thức đó nhiều nớc trong khu vực đã có sự chuyển
dịch cơ cấu kinh tế theo sự kết hợp hiệu quả kinh tế xã hội tới việc bảo vệ môi
trờng tự nhiên, xây dựng nền nông nghiệp sinh thái bền vững.
Ch ơng II
Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn
huyện Gia Lâm qua các năm 1996 - 1997 - 1998 - 1999
1. Khái quát tình tình cơ bản của huyện:
1.1. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên của huyện Gia Lâm Hà Nội:
17
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Nông thôn Huyện Gia Lâm


Gia lâm nằm ở Đông Bắc thủ đô Hà Nội với 31 xã, 4 thị trấn, dân số
khoảng 32,37 vạn ngời, đất tự nhiên 17554 ha đất nông nghiệp là 9998 ha
trong đó đât canh tác là 8600ha. Nơi đây là vùng có nhiều tiềm năng, đang đợc
đô thị hoá và đợc xác định là huyện đang phát triển các khu công nghiệp thủ
đô. Đây là đầu mối giao thông đi các tỉnh Hải Phòng, Quảng Ninh và đi các
tỉnh đồng bằng sông Hồng, các tỉnh miền núi và trung du phía Bắc, (riêng đối
với đờng hàng không đi các tỉnh trong nớc), đó là nền tảng cho việc mở rộng
giao lu kinh tế tạo tiền đề cho việc phát triển kinh tế của huyện.
1.1.1. Đất đai của huyện:
Về mặt địa hình, địa chất Gia Lâm là một huyện đồng bằng nằm trên đất
phù sa, cùng chung đặc điểm và tính chất của đồng bằng sông Hồng, độ cao
của đất diễn biến từ 3 đến 7m. ở phía Bắc cuả huyện có độ dốc theo hớng Tây
Nam Đông Bắc, chảy về vùng thấp xã Yên Thờng có độ cao từ 4,5 đến 5,8m.
Hớng thứ hai chảy về sông Tạo Phê có độ cao 3 đến 4,5m. Phía Nam huyện
Gia Lâm có dạng lòng chảo, vùng đê sông Hồng, sông Đuống có độ cao 3 đến
4 m.

trong đất: lân dễ tiêu 4mg/100g đất, kali trao đổi 2,8mg/100g đất, độ PH 6 -
6,8.
19
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Nông thôn Huyện Gia Lâm


Biểu 1:Tình hình đất đai của huyện Gia Lâm qua 4 năm (1996 -1999)
Đơn vị tính: ha
1996 1997 1998 1999
S.lợng % S.lợng % S.lợng % S.lợng %
Tổng d.t đất t.nhiên 17639 100 16575 100 17211 100 17554 100
a.Đất nông nghiệp 9743 55,2 9944 59,9 10033 58,2 9998 56,9
+ Đất trồng lúa 9236 89,9 9191 92,4 9180 91,4 9149 91,5
+ Chuyên rau 1370 14,2 1284 12,9 1460 14,5 1758 17,5
+ Chuyên hoa 18 0,18 14 0,14 28 0,27 3 0,03
+ Chuyên màu 450 4,6 630 6,33 882 8,8 936 9,36
- Cây ăn quả 246 2,5 272 2,73 279 2,78 287 2,87
- Ao hồ đầm 174 1,78 157 1,57 143 1,42 127 1,27
b. Đất dân c 2561 14,5 279 16,8 3044 1768 3378 18,9
c.Đất chuyên dùng 3550 20,1 3743 22,5 3930 22,8 4126 23,5
d.Cácloại đất khác 2724 15,4 2418 14,5 2128 1236 1873 1066
e.Tình hình mất đất
canh tác hàng năm
152 0,86 182 1,09 218 1,26 262 1,49
Nguồn: Phòng thống kê Gia Lâm
Qua biểu 1 ta thấy đất trồng lúa qua 4 năm giảm dần về số lợng tuyệt
đối từ 9236 ha năm 1996 xuống còn 9149 ha, nhng về số tơng đối thì diện tích
đất trồng lúa giảm không đáng kể. Mặt khác diện tích đất chuyên màu tăng
qua 4 năm, 1996 là 450 ha (chiếm 4,6% đất nông nghiệp) thì đến năm 1999

42,8
o
C và thấp nhất là 5,6
o
C. Độ ẩm không khí huyện Gia Lâm từ 81,4 -
87,9%. Những lúc tới ma phùn liên tục độ ẩm đạt 97 - 100%. Tuy vậy độ ẩm
này ít nhng ảnh hởng rất lớn đối với cây trồng trong thời kỳ thụ phấn. Lợng ma
TB hàng năm đat 1800ml/năm, TB hàng năm có 151 ngày ma tập trung từ
tháng 5 đến 9 băng 79% lợng ma cả năm ma nhiều nhất thờng vào 3 tháng
7,8,9 và gây ngặp úng cho đầu vụ cấy lúa mùa, có năm ngập đến 67% lúa mùa.
Ma, bão thờng đi đôi với nhau, theo thông kê 55 năm có 40 cơn bão đổ
bộ vào đồng bằng sông Hồng (tơng ứng 0,68 cơn bão/1năm). Nh vậy cứ 3 năm
có 2 cơn bão đổ bào vào đồng bằng sông hồng. Ví dụ, năm 1994 huyện Gia
Lâm cấy đợc 5460 ha thì bị ngập tới 350 ha. Mặc dù đã tích cực bơm tát nhng
vẫn bị mất trắng 675ha. Số còn lại bị giảm 30 - 35% năng suất.
1.2 Đặc điểm về điều kiện kinh tế - xã hội của huyện.
1.2.1. Dân số và lao động
Huyện Gia Lâm có dân số toàn vùng là 323700 ngời (theo số liệu điều
tra ngày 31/12/1999). Một độ dân số trung bình của huyện 1968 ngời/km
2
. Tỷ
lệ tăng dân số tự nhiên trung bình từ 1996 - 1999 là 1,27%. Vậy dự đoán đến
năm 2010 với tốc độ tăng dân số tự nhiên này thì dân số của huyện là 361000
cha kể số tăng cơ học do quá trình đô thị hoá.
Tổng lao động của huyện Gia Lâm đến ngày 31/12/1999 là 175733 ng-
ời, trong đó lao động nông nghiệp là 81541 ngời chiếm 46,38%, lao động công
nghiệp là 46688 chiếm 28%, lao động dịch vụ là 47544 ngời chiếm 25,62%.
21
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Nông thôn Huyện Gia Lâm

Lâm theo hớng ngày càng tích cực. Nếu nh năm 1996 tỷ lệ lao động trong
nông nghiệp là 57% thì đến năm 1999 còn 46,38%, lao động trong công
nghiệp tăng từ 18% đến 25,6% trong thời kỳ này. Từ những số liệu này ta có
thể khẳng định Gia Lâm hiện nay là một huyện có tình hình phát triển kinh tế,
xã hội khá cao so với các huyện khác.
Trình độ dân trí huyện Gia Lâm rất cao, hầu hết ngời trong độ tuổi đều
đi học, những ngời đợc đào tạo chiếm tỷ trọng lớn và lực lợng lao động rất có ý
nghĩa trong việc phát triển kinh tế - xã hội và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông
thông của huyện. Cụ thể: huyện Gia Lâm là một huyện mang đặc trng nền văn
hoá lâu đời của vùng kinh bắc kết hợp với nền văn hoá thủ đô Hà Nội. Trên địa
bàn huyện có 64 doanh nghiệp Nhà nớc và 100 cơ quan nhà nớc nh trờng đại
học, viện nghiên cứu, trung tâm khoa học các cơ quan hành chính sự nghiệp
22
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Nông thôn Huyện Gia Lâm


của huyện... Đây là những nhân tố thuận lợi để nâng cao tình độ văn hoá,
khoa học - kỹ thuật. Đồng thời hệ thống giáo dục của huyện ngày càng đợc
hoàn thiện, tất cả các em đến tuổi đi học đều đợc đến trờng. Trình độ các thầy
cô giáo đã đợc nâng cao: 63% giáo viên nhà trẻ; 70,58% giáo viên mẫu giáo;
96,85% giáo viên cấp II và 97,06% giáo viện cấp I đã đợc tiêu chuẩn hoá. Tỷ
lệ học sinh tốt nghiệp các cấp khá cao từ 91 - 99% đã xuất hiện các hình thức
dạy nghề, đào tạo ngoại ngữ, tin học... Từng bớc nâng cao dân trí của huyện.
Các phong trào văn hoá văn nghệ của huyện vẫn đợc duy trì và ngày
càng phát triển. Trung tâm huyện và một số xã có th viện với 13.000 đầu sách,
có 60 nhà văn hoá và câu lạc bộ, 60 đội văn nghệ quần chúng.
Các phong trào thể thao thể dục đã đợc phổ biến trong các cơ quan nhà
nớc. Nhiều xã đã thành lập các câu lạc bộ thể thao, các đội bóng. Một số vận
động viên thể dục thể thao, các đội bóng. Một số vận động viên thể dục thể

với t.số
Dài
(km)
Tỷ lệ
(%)
Dài
(km)
Tỷ lệ
(%)
Tổng số 645.,6 100 229 35,47 105,7 16,4
Quốc lộ 1,3,5 rộng 18m 27,7 4,3 27,7 100
Đờng huyện liên tỉnh 76,5 11,8 56,2 73,46 8,0 10,4
Đờng liên xã (rộng 5m) 57,9 8,9 32,6 56,3 2,2 3,8
Đờng nội thị (rộng 3m) 23,3 3,7 12,9 55,36 0,5 2,1
Đờng nội thôn 459 71,6 99,6 21,7 95,0 20,7
Nguồn: Phòng thống kê huyện Gia Lâm
Từ số liệu biểu 3 cho ta thấy hệ thống giao thống giao thông đờng bộ
khá phát triển. Tỷ lệ % đờng nhựa lớn hơn rất nhiều so với tỷ lệ % đờng đá
cấp phối .
*. Về thuỷ lợi: do địa hình của Gia Lâm có độ dốc từ Tây Nam sang
Đông Bắc độ cao diễn biến 3 - 7 m nên hệ thống thuỷ lợi của huyện nên hệ
thống thuỷ lợi của huyện phải tích nớc trong mùa khô và tiêu ứng trong mùa
ma bão, do đó huyện Gia Lâm đã chú ý đến vấn đề thuỷ lợi trong nhiều năm
qua. Phía Bắc Gia Lâm có độ cao từ 4,5 - 6,8m nên các công trình tới tiêu dẫn
phân phối hơn.
Toàn huyện Gia Lâm có 16 trạm bơm,tiêu và 10 chuyên trạm tiêu, còn
số này cha đáp ứng đủ nhu cầu tới tiêu của huyện. Vì vậy huyện cần tập trung
tăng cờng đầu tại xây dựng một số trạm bơm tiếp theo sao cho đảm bảo việc t-
ới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp.
1.2.3 Tổ chức, chính sách phục vụ nông nghiệp.

ờng 5 Hà Nội - Hải Phòng giúp cho việc lu thông hàng hoá. Mặt khác Gia Lâm
25