GIÁ TRỊ CỦA SIÊU ÂM VÀ CT TRONG CHẨN ĐOÁN UNG THƯ
NGUYÊN BÀO VÕNG MẠC

Mục đích: khảo sát giá trị chẩn đoán của siêu âm và CT trong chẩn đoán
ung thư nguyên bào võng mạc.
Phương pháp: Nghiên cứu tiền cứu, mô tả, cắt dọc hàng loạt ca không so
sánh Nghiên cứu được thực hiện từ năm 2003 đến năm 2005 trên 61 bệnh nhi.
Kết quả: Dấu hiệu khối u võng mạc có can xi hoá trên siêu âm chẩn đoán
đúng UTNBVM 82%. Độ đặc hiệu của siêu âm trong chẩn đoán xâm lấn củng
mạc là 100%. CT có giá trị trong chẩn đoán xâm lấn thị thần kinh với độ đặc hiệu
100%.
Kết luận: Độ đặc hiệu của siêu âm trong chẩn đoán xâm lấn củng mạc là
100%. CT có giá trị trong chẩn đoán xâm lấn thị thần kinh với độ đặc hiệu 100%.
ABSTRACT
: Accessment of the role of ultrasound and CT scan in diagnosis of
retinoblastoma retinoblastoma.
Methods: The longitudinal prospective study with the description of the
cases without comparison was performed in 61 patients from 2003 to 2005.
Results: Tumor in retina with calcification of ultrsound presents in 82%
cases of retinoblastoma. Specificity of ultrasound in diagnosis of scleral invasion
is 100%. Specificity of CT scan in diagnosis of optic nerve invasion is 100%.
Conclusion: Specificity of ultrasound in diagnosis of scleral invasion is
100%. Specificity of CT scan in diagnosis of optic nerve invasion is 100%.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Ung thư nguyên bào võng mạc (UTNBVM) là bệnh ung thư hàng đầu ở trẻ
em, hầu hết dưới 7 tuổi(1,5). Chẩn đoán UTNBVM chủ yếu dựa vào lâm sàng(3).
Tuy nhiên, có nhiều trường hợp không soi rõ đáy mắt và các trường hợp xâm lấn,
di căn não, không thể chỉ dựa vào lâm sàng mà cần phải có siêu âm và CT để giúp
chẩn đoán. Vì vậy chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài nầy nhằm xác định vai trò
của siêu âm và CT trong chẩn đoán UTNBVM.
Mục tiêu nghiên cứu

Hình ảnh utnbvm dưới siêu âm

Số ca

Tỉ lệ %
Khối u võng mạc

58/61

95,08*
Canxi hóa

50/61

81,96*
Kích thước u

≤ ½ thể tích nhãn cầu

20/61

32,78
> ½ thể tích nhãn cầu

41/61

67,22
Vị trí u

Trước xích đạo

mạc có canxi hóa ở trẻ dưới 7 tuổi trên siêu âm B là 1 chỉ số để chẩn đoán
UTNBVM thì chỉ số này có giá trị chính xác là 82%.
Chẩn đoán xâm lấn củng mạc trong UTNBVM bằng siêu âm
Bảng 2. Phân bố dấu xâm lấn củng mạc dưới siêu âm theo vi thể.(n=61)
Vi thể
Siêu âm

Có

Không

Tổng
Có

6

0

6
Không có

12

43

55
Tổng

18



≤ ½ thể tích nhãn cầu

10/31

32,25
> ½ thể tích nhãn cầu

21/31

67,75
Vị trí u

Trước xích đạo

3/31

9,67
Sau xích đạo

28/31

90,33
Xâm lấn dây thần kinh thị

4/31

12,90
Di căn não


Tổng
Có

4

0

4
Không có

12

15

27
Tổng

16

15

31
Độ nhạy (Sensitivity) = 4/(4 + 12) = 0,25 = 25 %. Độ đặc hiệu (Specificity)
= 15/(15 + 0) = 1 = 100%. Giá trị tiên đoán dương (PV+) = 4/4 = 1 = 100%. Giá
trị tiên đoán âm (PV-) = 12/27 = 0,4444 = 44,44%
Hình 3. UTNBVM trên CT.
Hình 4. UTNBVM có xâm lấn dây thần kinh thị trên CT.
BÀN LUẬN
Giá trị của siêu âm
Siêu âm được coi là một phương tiện có giá trị chẩn đoán UTNBVM đứng

trong chẩn đốn xâm lấn thị thần kinh và di căn não là tuyệt đối mà siêu âm khơng
thể có được.
Trong lô nghiên cứu của chúng tôi, có 4/31 trường hợp có đường
kính dây thần kinh thị lớn hơn bình thường (so với dây thần kinh thị ở mắt
còn lại, bình thường); các trường hợp này đều có xâm lấn dây thần kinh thị dưới vi
thể (Bảng 4).
Nếu coi CT là một yếu tố để chẩn đốn hiện tượng xâm lấn thị thần kinh
trong UTNBVM, có độ nhạy là 25%, độ đặc hiệu là 100%, giá trị tiên đốn dương
(positive predictive value) - xác suất có xâm lấn thị thần kinh khi kết quả CT
dương - là 100%, giá trị tiên đốn âm (negative predictive value) - xác suất có xâm
lấn dây thần kinh thị khi kết quả CT âm - là 44,44% thì đây là một yếu tố đặc
trưng, là giá trị đặc biệt của CT, trong khảo sát tình trạng xâm lấn thị thần kinh khi
chưa hoặc khơng có kết quả vi thể, giúp thầy thuốc có thể đưa ra phát đồ điều trị
thích hợp.
Kt qu CT ghi nhaọn coự 1/31 ca coự tn thng di cn nao v hc mt.
Ca ny ban u c ngh n UTNBVM 3 ni, nhng sau khi phõn tớch cỏc s
yu t ca UTNBVM 3 ni nh b UTNBVM 2 mt keứm nao ỳng thy(3) thỡ
bnh nhi ny c kt lun l UTNBVM 1 mt di cn nóo v hc mt, khụng kt
lun l UTNBVM 3 ni.
KT LUN
Du hiu khi u vừng mc cú can xi hoỏ trờn siờu õm chn oỏn ỳng
UTNBVM 82%. c hiu ca siờu õm trong chn oỏn xõm ln cng mc l
100%. CT cú giỏ tr trong chn oỏn xõm ln th thn kinh vi c hiu 100%.