1

Đặt vấn đề
Trớc đây các nhà XHCN không tởng chỉ có thể nói về
sự bóc lột của TBCN, chỉ mở ra đợc một xã hội mà hầu nh
mọi cái cha thực tế, nhng khi Mác và Anghen cho ra đời
hai phát triển vĩ đại là "Chủ nghĩa duy vật lịch sử và "học
thuyết giá trị thặng d" mà XHCN từ không tởng trở thành
hiện thực. Chính nhờ các học thuyết đó mà sau này các nhà
thừa kế xuất sắc nh Lê nin đã tiếp thu và phát triển thêm,
tiến tới đoàn kết các giai cấp trong xã hội để xây dựng một
nhà nớc XHCN đầu tiên, không phải là không tởng, mà là
hiện thực, mở ra một thời đại mới, một kỷ nguyên mới của xã
hội loài ngời, đó là xã hội XHCN, lật đổ chế độ TBCN, t
bản nửa phong kiến.
Trong bài viết này, ta chỉ giải thích tại sao nói rằng nhờ
hai phát hiện vĩ đại của Mác, Anghen duy vật lịch sử và học
thuyết giá trị thặng d mà chủ nghĩa xã hội từ không tởng trở
thành có tởng.

2

Giải quyết vấn đề
Trớc thời kỳ XHCN ra đời, xã hội luôn làm sự đấu tranh
giai cấp, đấu tranh công nông có sự phân hoá sâu sắc, cụ thể
là sau khi cộng đồng nguyên thuỷ tan rã, trong các giai cấp
tầng lớp bị áp bức bóc lột đã xuất hiện những t tởng muốn
phủ định xã hội đơng thời, những t tởng đó khát vọng đó
tuy cha thực sự rõ rệt và đồng nhất với nhau nhng điều đó
có điểm chung là muốn có một xã hội công bằng bình đẳng,

tranh của giai cấp bị bóc lột.
Tuy vật, CNXH không tởng còn có những hạn chế của nó
là cha khai phá ra hết bản chất và quy luật vận động của
CNTB, cha phát hiện ra vai trò lịch sử của giai cấp công
nhân - một lực lợng xã hội có đủ khả năng xoá bỏ CNTB để
xây dựng thành công CNXH. Lênin từng viết: "CNXH không
tởng không thể vạch ra đợc lối thoát thực sự. Nó không thể
giải thích đợc bản chất của chế độ nô lệ làm thuê trong
XHCNTB, cũng không phát hiện ra những quy luật phát triển
của chế độ TBCN và cùng không tìm thấy lực lợng xã hội có
khả năng trở thành ngời sáng tạo xã hội mới".
Nhờ hai phát triển vĩ đại của Mác - Ănghen đó là chủ
nghĩa duy vật lịch sử và học thuyết giá trị thặng d mà CNXH
từ không tởng trở thành hiện thực. Ta lần lợt xét hai phát
kiến đó: 4

Chủ nghĩa duy vật lịch sử.
Dựa trên những kết quả lý luận và tổng kết lịch sử, Mác
và Ănghen đã nêu ra quan điểm duy vật lịch sử của mình.
Mác đã từng viết :"Những quan hệ xã hội đều gắn liền với
những lực lợng sản xuất. Do có lực lợng sản xuất mới mà
loài ngời thay đổi phơng thức sản xuất của mình và do thay
đổi các phơng thức sản xuất, cách kiếm sống của mình, loài
ngời thay đổi tất cả những quan hệ xã hội của mình. Cái cối
xay quay bằng tay đa lại xã hội có lãnh chúa, cái cối xay
chạy bằng hơi nớc đa lại xã hội có nhà t bản công nghiệp".
Mác đã dùng một tổng thể các quan hệ sản xuất làm tiêu

chỗ cho quan điểm lịch sử. Mác đã làm nổi bật những quan hệ
xã hội vật chất, tức là quan hệ hình thành mà không thông qua
ý thức. Đó là quan hệ sản xuất mà Mác đã coi những quan hệ
cơ bản ban đầu và quyết định mọi quan hệ khác. Mác đã đánh
đổ mọi quan niệm cho rằng xã hội là một tổ hợp có tính chất
máy móc, có thể tuỳ ý kiến thay đổi theo đủ kiểu, một tổ hợp
sinh ra và biến hoá một cách ngẫu nhiên.
Nh vậy, quá trình lịch sử tự nhiên của sự phát triển xã
hội chẳng diễn ra bằng con đờng phát triển tuần tự mà còn
bao hàm cả trờng hợp bỏ qua một hình thái kinh tế xã hội
nhất định trong những hoàn cảnh lịch sử cụ thể nhất định. Vì
vậy những quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử đã làm
sáng tỏ tính chất lịch sử của hình thái kinh tế xã hội TBCN,
tính tất yếu và những tiền đề khách quan, chủ quan của cuộc
cách mạng XHCN.