MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU
Bảo vệ môi trường đang là một trong những lĩnh vực được quan tâm nhất hiện
nay, một trong số đó là vấn đề về bảo vệ môi trường đối với bệnh viện, cơ sở y tế. Ô
nhiễm môi trường do chất thải y tế gây ra trong những năm gần đây đang là mối lo ngại
của xã hội, nó không chỉ tác động xấu tới môi trường mà còn gây ra những tác hại lâu
dài đối với đời sống và sức khỏe người dân. Với mong muốn tìm hiểu để có một cái nhìn
cụ thể hơn về vấn đề này, sau đây bài viết xin được trình bày và đánh giá thực trạng
pháp luật và thực tiễn áp dụng các quy định về bảo vệ môi trường đối với bệnh viện, cơ
sở y tế.
NỘI DUNG
I. Quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường đối với bệnh viện, cơ sở y tế
Điều 39 Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 (Luật BVMT) quy định về bảo vệ môi
trường đối với bệnh viện, cơ sở y tế khác như sau:
“1. Bệnh viện và các cơ sở y tế khác phải thực hiện các yêu cầu bảo vệ môi
trường sau đây:
a) Có hệ thống hoặc biện pháp thu gom, xử lý nước thải y tế và vận hành thường
xuyên, đạt tiêu chuẩn môi trường;
b) Bố trí thiết bị chuyên dụng để phân loại bệnh phẩm, rác thải y tế tại nguồn;
c) Có biện pháp xử lý, tiêu huỷ bệnh phẩm, rác thải y tế, thuốc hết hạn sử dụng
bảo đảm vệ sinh, tiêu chuẩn môi trường;
d) Có kế hoạch, trang thiết bị phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường do chất thải
y tế gây ra;
đ) Chất thải rắn, nước thải sinh hoạt của bệnh nhân phải được xử lý sơ bộ loại bỏ
các mầm bệnh có nguy cơ lây nhiễm trước khi chuyển về cơ sở xử lý, tiêu huỷ tập trung.
2. Bệnh viện, cơ sở y tế khác điều trị các bệnh truyền nhiễm phải có các biện
pháp cách ly khu dân cư, các nguồn nước.
Bệnh viện, cơ sở y tế khác xây dựng mới điều trị các bệnh truyền nhiễm không
được đặt trong khu dân cư.
3. Các cơ sở chiếu xạ, dụng cụ thiết bị y tế có sử dụng chất phóng xạ phải đáp
ứng các yêu cầu về an toàn hạt nhân và an toàn bức xạ quy định tại Điều 89 của Luật

cứu chữa chạy cho các bệnh nhân hoặc các dự án nghiên cứu. Các hoạt động này sản
sinh ra một lượng chất thải y tế khổng lồ, trong đó ảnh hưởng tiêu cực nhất là chất thải y
tế nguy hại. Những chất thải này không được tiêu hủy sẽ gây nguy hại cho môi trường
và sức khỏe con người.
Thứ hai, những vấn đề chung về quản lý chất thải y tế
Khoản 3 Điều 3 Quy chế quản lý chất thải y tế quy định: “Quản lý chất thải y tế là
hoạt động quản lý việc phân loại, xử lý ban đầu, thu gom, vận chuyển, lưu giữ, giảm
thiểu, tái sử dụng, tái chế, xử lý, tiêu hủy chất thải y tế và kiểm tra, giám sát việc thực
hiện”. Các chu trình này không đứng riêng lẻ mà gắn kết với nhau. Để tiêu hủy triệt để
chất thải y tế thì không thể bỏ sót bất cứ khâu nào tử thu gom, vận chuyển, lưu giữ đến
xử lý, tiêu hủy.
Quy chế quản lý chất thải y tế cũng quy định:
Thu gom chất thải tại nơi phát sinh là quá trình phân loại, tập hợp, đóng gói và
lưu giữ tạm thời chất thải tại địa điểm phát sinh chất thải trong cơ sở y tế (khoản 7 Điều
3); Vận chuyển chất thải là quá trình chuyên chở chất thải từ nơi phát sinh, tới nơi xử lý
ban đầu, lưu giữ, tiêu hủy (khoản 8 Điều 3); Xử lý ban đầu là quá trình khử khuẩn hoặc
tiệt khuẩn các chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao tại nơi chất thải phát sinh trước khi
vận chuyển tới nơi lưu giữ hoặc tiêu hủy (khoản 9 Điều 3); Xử lý và tiêu hủy chất thải là
quá trình sử dụng các công nghệ nhằm làm mất khả năng gây nguy hại của chất thải đối
với sức khỏe con người và môi trường (khoản 10 Điều 3).
Thứ ba, các quy định về trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động
quản lý chất thải y tế
Hoạt động quản lý chất thải y tế không thể đạt được hiệu quả cao nếu thiếu những
quy định về trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân tham gia vào chu trình xử lý chất thải
y tế. Cụ thể như sau:
Một là, đối với chủ nguồn thải:
3
Chủ nguồn thải chất y tế là tổ chức, cá nhân có hành vi phát thải vào môi trường.
Chủ nguồn thải y tế là các cơ sở y tế có phát sinh chất thải y tế. Chủ nguồn thải phải có
trách nhiệm giảm thiểu và phân loại ngay từ nguồn. Việc “giảm thiểu” là trách nhiệm

nhiệm xử lý triệt để và toàn vẹn chất thải y tế. Các chủ thể còn lại là những chủ thể tham
1
Phạm Kim Thoa, Một số vấn đề pháp lý về quản lý chất thải y tế tại Hà Nội, Khóa luận tốt nghiệp, 2004, trang 24.
4
gia trực tiếp vào quá trình xử lý chất thải y tế. Việc thu gom, vận chuyển, lưu giữ, xử lý
đều phải tiến hành theo quy định của pháp luật và không được phép có bất cứ sự tùy tiện
nào. Vì vậy, với tư cách của mình, các đối tượng tham gia vào quá trình tiêu hủy chất
thải y tế phải tuân thủ nghiêm ngặt và triệt để.
2. Trách nhiệm của bệnh viện, cơ sở y tế trong vấn đề bảo vệ môi trường đối
với bệnh viện, cơ sở y tế
Hoạt động khám chữa bệnh tại các bệnh viện, cơ sở y tế luôn sản sinh ra lượng
rác thải lớn nguy hại. Khoản 2, 3 và 4 Điều 39 Luật BVMT quy định về trách nhiệm của
bệnh viện, cơ sở y tế trong vấn đề bảo vệ môi trường đối với bệnh viện, cơ sở y tế như
sau:
Một là, bệnh viện, cơ sở y tế khác điều trị các bệnh truyền nhiễm phải có các biện
pháp cách ly khu dân cư, các nguồn nước. Bệnh viện, cơ sở y tế khác xây dựng mới điều
trị các bệnh truyền nhiễm không được đặt trong khu dân cư.
Bệnh truyền nhiễm theo quy định của Luật phòng, chống bệnh truyền nhiễm năm
2007 được định nghĩa là bệnh lây truyền trực tiếp hoặc gián tiếp từ người hoặc từ động
vật sang người do tác nhân gây bệnh truyền nhiễm (khoản 1 Điều 2). Khi điều trị những
loại bệnh này, bệnh viện và các cơ sở y tế cần phải có các biện pháp cách ly khu dân cư,
nguồn nước theo quy định của pháp luật hiện hành.
Hai là, các cơ sở chiếu xạ, dụng cụ thiết bị y tế có sử dụng chất phóng xạ phải đáp
ứng các yêu cầu về an toàn hạt nhân và an toàn bức xạ quy định tại Điều 89 của Luật
BVMT và pháp luật về an toàn hạt nhân và an toàn bức xạ. Các tổ chức, cá nhân được
quy định tại điều luật này phải tuân thủ các quy định của pháp luật về an toàn hạt nhân,
an toàn bức xạ điện từ. An toàn hạt nhân, an toàn bức xạ phải nhằm các mục đích:
Không gây ảnh hưởng xấu đến con người, sinh vật; Không gây ô nhiễm môi trường, ảnh
hưởng xấu đến các thành phần môi trường; Không gây sự cố, thảm họa môi trường
(khoản 3 Điều 89 Luật BVMT).

quan đến quản lý môi trường ngành y tế, cụ thể như ban hành Quy chế quản lý chất thải
y tế mới (Quy chế quản lý chất thải y tế được ban hành kèm theo Quyết định số
43/2007/QĐ-BYT ngày 30/11/2007 thay thế cho Quy chế Quản lý chất thải y tế được
ban hành kèm theo Quyết định số 2575/1999/QĐ-BYT ngày 27 tháng 8 năm 1999 của
Bộ trưởng Bộ Y tế); Hướng dẫn tổ chức thực hiện công tác kiểm soát nhiễm khuẩn trong
các cơ sở khám chữa bệnh; Xây dựng Quy chuẩn kỹ thuật các phương tiện thu gom, vận
chuyển chất thải y tế Điều này đã tạo điều kiện thuận lợi trong việc có được cách thức
quản lý hiệu quả với sự quy định khá chặt chẽ chức năng, nhiệm vụ của bộ máy quản lý
với những quyền hạn, nghĩa vụ cụ thể của các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Về các quy định chế tài, hiện nay chúng ta có các văn bản quan trọng như Pháp
lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2008), Bộ luật
6
hình sự 1999 (đã được sửa đổi bổ sung năm 2009); Nghị định của Chính phủ
số117/2009/NĐ-CP ngày 31/12/2009 quy định về xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực
bảo vệ môi trường; Thông tư số 12/2011/TT-BTNMT quy định về quản lý chất thải
nguy hại và đặc biệt là Nghị định số 45/2005/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành
chính trong lĩnh vực y tế.
Tuy nhiên, pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với bệnh viện, cơ sở y
tế vẫn còn một số hạn chế, cụ thể như sau:
Thứ nhất, các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến quản lý chất thải y tế
còn chưa nhiều, còn quy định chung chung, rải rác ở nhiều văn bản pháp luật khác nhau.
Thứ hai, về hình thức chế tài được quy định trong các văn bản pháp luật liên quan
đến bảo vệ môi trường đối với bệnh viện, cơ sở y tế:
Mặc dù Nghị định số 117/2009/NĐ-CP ngày 31/12/2009 của Chính phủ về xử lý
vi phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đã quy định khá chi tiết về các hành
vi vi phạm cũng như biện pháp xử lý với mức phạt tăng lên rất nhiều lần so với quy định
trước đây. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số hình thức chế tài quá nhẹ, không đủ sức răn đe.
Thực tiễn áp dụng một số quy định về trách nhiệm dân sự và trách nhiệm hình sự đối với
vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Các quy định
về trách nhiệm xác định, giám định, đền bù định, đền bù thiệt hại còn chưa rõ ràng và

có khoảng trên 20% bệnh viện, cơ sở y tế có hệ thống xử lý chất thải đạt tiêu chuẩn, hầu
hết rác thải chưa được quản lý và xử lý theo quy chế xử lý chất thải y tế
4
. Nhiều loại rác
thải y tế nguy hại như bệnh phẩm, vỏ chai, dây truyền dịch, bom kim tiêm đã qua sử
dụng để lẫn lộn với rác thải thông thường. Thậm chí, ở một số bệnh viện còn cho phép
thu gom để bán cho cơ sở tái chế để tận thu. Một mặt vì các cơ quan chức năng chưa
thực hiện hết trách nhiệm của mình, mặt khác hiện nay điều kiện về cơ sở vật chất, trang
thiết bị máy móc của các cơ sở thực hiện chức năng xử lý rác thải y tế chưa đáp ứng
được yêu cầu của hoạt động này, việc đầu tư kinh phí, trang thiết bị, giải pháp về công
nghệ cho các hoạt động bảo vệ môi trường chưa đáp ứng được yêu cầu; mạng lưới cán
bộ làm công tác bảo vệ môi trường ngành y tế chưa được kiện toàn, năng lực cán bộ (đặc
biệt tại địa phương) chưa đáp ứng được với yêu cầu, nhiệm vụ được giao; cơ chế chính
sách về bảo vệ môi trường chưa hoàn chỉnh, đặc biệt chưa có một kế hoạch tổng thể về
triển khai công tác bảo vệ môi trường trong ngành y tế
5
.
Mặt khác, việc triển khai thực hiện các yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ nói
chung và các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường nói riêng của các bệnh viện chưa
thực sự nghiêm túc tại một số bệnh viện. Nhận thức của lãnh đạo các bệnh viện cũng
như các cán bộ trực tiếp làm công tác thu gom, xử lý chất thải bệnh viện còn hạn chế,
vẫn còn diễn ra tình trạng các bệnh viện chây ỳ, không tích cực xử lý ô nhiễm và có biểu
hiện đối phó với cơ quan chức năng, làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng quản lý
và xử lý chất thải y tế. Bên cạnh đó cũng khó quy trách nhiệm cụ thể cho người đứng
đầu bệnh viện khi chưa hoàn thành xử lý ô nhiễm. UBND các tỉnh lại thường không xử
3
http://www.giaoducsuckhoe.soctrang.gov.vn/thuc-trang-xu-ly-chat-thai-ran-nguy-hai-tai-mot-so-co-so-y-te-tuyen-
tinh/aspx
4
http://vea.gov.vn/vn/truyenthong/tapchimt/nctd42009/Pages/ Tinh-hinh-thi-hanh-phap-luat-trong-linh-vuc-bao-ve-

2. Giải pháp khác
Một là, giải pháp về kinh tế tài chính
Để tạo ra những bước ngoặt mới trong công tác quản lý chất thải y tế, cần tận
dụng tối đa các nguồn lực khác nhau. Cơ chế tài chính đúng đắn sẽ là cơ sở để hiện thực
hóa chủ trương đã đề ra. Trong lĩnh vực quản lý chất thải y tế, cần tuân theo nguyên tắc:
phải đảm bảo có đủ chi phí để vận hành bộ máy thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải y
tế tiến tới tạo một nguồn quỹ ổn định để có thể đáp ứng những công việc bức thiết nhất
6
http://moitruongxanh.org.vn/Default.aspx?Module=Site&Function=News&Id=1442
9
liên quan đến lĩnh vực này. Muốn làm được điều đó cần sử dụng các công cụ linh hoạt
như thuế, phí, lệ phí…
Một số hình thức của công cụ khuyến khích kinh tế chủ yếu là:
- Thu tiền phạt với các hoạt động gây ô nhiễm. Các phí này trực tiếp đánh vào chủ
thể có chất thải y tế tại điểm sinh ra hoặc tại nơi tiêu hủy.
- Có thể tiến hàn thu thuế nguyên liệu đã qua sơ chế, đánh thuế trực tiếp vào các
sản phẩm có khả năng gây nguy hại đối với môi trường, đánh thuế vào những mặt hàng
xuất nhập khẩu có khả năng gây ô nhiễm môi trường chứa nhiều chất thải y tế độc hại ví
dụ như các loại thuốc gây độc tế bào…
Ngoài những công cụ kinh tế nêu trên, có thể tận dụng nguồn vốn thông qua chính
sách ưu tiên và sự phân bố hợp lý ngân sách, vốn nước ngoài, vốn vay với lãi suất ưu
đãi để đầu tư trang thiết bị và xây dựng các khu xử lý chất thải y tế. Hoạt động này sẽ
thúc đẩy các hoạt động đầu tư vào những dự án xử lý chất thải y tế thông quan sự hỗ trợ
của các nguồn vốn vay.
Hai là, giải pháp khoa học công nghệ
- Tăng khả năng thu gom chất thải bằng cách tăng cường và đổi mới trang thiết bị
để theo kịp lượng chất thải y tế gia tăng, đồng thời cải thiện mức độ phục vụ và mở rộng
phạm vi thu gom như trang bị các xe tải nhỏ để phục vụ các đường phố hẹp. Cần khuyến
khích các nhà đầu tư sử dụng công nghệ sạch. Bất kỳ một sự thay đổi nào theo hướng
hiện đại hóa về thiết bị, quy trình sản xuất, công nghệ sản xuất dẫn tới giảm thiểu chất

6. Quyết định số 43/2007/QĐ-BYT ngày 30/11/2007 của Bộ Y tế về quy chế
quản lý chất thải y tế.
7. http://vea.gov.vn/vn/truyenthong/tapchimt/nctd42009/Pages/ Tinh-hinh-thi-
hanh-phap-luat-trong-linh-vuc-bao-ve-moi-truong.aspx
8. http://www.giaoducsuckhoe.soctrang.gov.vn/thuc-trang-xu-ly-chat-thai-ran-
nguy-hai-tai-mot-so-co-so-y-te-tuyen-tinh/aspx
9. http://www.baomoi.com/Cong-tac-bao-ve-moi-truong-nganh-y-te-Thuc-trang-
va-giai-phap-khac-phuc/82/3583708.epi
10.http://moitruongxanh.org.vn/Default.aspx?
Module=Site&Function=News&Id=1442
11