Quản trị học
MỤC LỤC
Nội dung Trang
Lời mở đầu 4
Vấn đề 1: MÔ HÌNH CẤU TRÚC TỔ CHỨC MÀ NHÂN VIÊN THÍCH LÀM
VIỆC NHẤT VÀ KHÔNG THÍCH LÀM VIỆC NHẤT
1. Đặt vấn đề 5
1.1 Bản chất của tổ chức là gì? 5
1.2 Vai trò của tổ chức 6
1.3 Cơ cấu tổ chức quản trị 8
2. Các lý thuyết liên quan về các mô hình cấu trúc của tổ chức 9
2.1 Mô hình tổ chức căn bản 9
2.1.1 Cơ cấu tổ chức trực tuyến 9
2.1.2 Cơ cấu tổ chức theo chức năng 11
2.1.3 Cơ cấu tổ chức trực tuyến – chức nămg 13
2.1.4 Cơ cấu tổ chức ma trận 14
2.2 Mô hình cấp số quản trị 16
2.2.1 Mô hình phẳng 16
2.2.2 Mô hình mạng lưới 19
2.2.3 Mô hình tháp 19
3. Giải quyết vấn đề 20
1
Quản trị học
VẤN ĐỀ 1
MÔ HÌNH CẤU TRÚC TỔ CHỨC MÀ NHÂN VIÊN THÍCH
LÀM VIỆC NHẤT VÀ KHÔNG THÍCH LÀM VIỆC NHẤT
1. Đặt vấn đề
1.1. Bản chất của tổ chức là gì?
Trả lời được câu hỏi này sẽ giúp cho chúng ta hiểu được những chức năng cơ
bản mà nó phải gánh vác, nó giúp các nhà quản trị hiểu được bản chất công việc
mình cần phải làm về mặt tổ chức. Trong nhiều công trình nghiên cứu khoa học đã

3
.
Cơ cấu tổ chức là sự sắp xếp các ban, bộ phận trong tổ chức thành một thể
thống nhất, có nhiệm vụ và quyền hạn rõ ràng đồng thời giữa các ban, bộ phận khác
nhau, có mối liên hệ và quan hệ phụ thuộc lẫn nhau, được chuyên môn hoá, được bố
trí theo cấp quản trị nhằm thực hiện các chức năng quản trị và hoàn thành mục tiêu
chung của tổ chức.
1.2 Vai trò của tổ chức
Người ta thường nói rằng xác định được vấn đề là quan trọng, nhưng tổ chức
giải quyết vấn đề còn quan trọng hơn nhiều. Điều này lại càng đúng khi mà con
người không phải là máy móc và hoạt động có tổ chức của họ là yếu tố quyết định
mọi thành công. Có thể nói rằng mọi quyết định, mọi kế hoạch, mọi quá trình lãnh
đạo và kiểm soát sẽ không trở thành hiện thực hoặc không có hiệu quả nếu không
biết cách tổ chức khoa học thực hiện nó. Tổ chức tốt trong việc xây dựng bộ máy sẽ
đảm bảo nề nếp, quy củ, kỷ cương, tính tổ chức, tính khoa học, tác phong công tác,
sự đoàn kết nhất trí, phát huy được năng lực sở trường của mỗi cá nhân và mỗi bộ
phận trong đơn vị. Ngược lại khi bộ máy tổ chức không khoa học, không mang tính
hệ thống, không đủ năng lực chuyên môn có thể làm các hoạt động quản trị kém
hiệu quả, bất nhất, đùn đẩy trách nhiệm, tranh công đổ lỗi, thiếu bản lĩnh
Cơ cấu tổ chức có vai trò rất lớn trong hoạt động của doanh nghiệp. Mỗi
doanh nghiệp khác nhau lại có cách thức quản lý khác nhau do vậy mà hình thành
nên các mô hình xây dựng cơ cấu tổ chức quản lý doanh nghiệp khác nhau. Lý
thuyết và thực tế quản lý doanh nghiệp đã hình thành nhiều kiểu tổ chức trong doanh
3
Trang web: http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/MucVuQuanTri/I_1_4.htm
3
Quản trị học
nghiệp trong đó nổi bật hơn cả là quan điểm truyền thống và hiện đại. Quan điểm
truyền thống nhấn mạnh đến tính chính thức và hệ thống quyền lực phân biệt rõ
ràng. Mô hình này hướng vào tập quyền và duy trì tuyến lãnh đạo theo cấp bậc với

nhau nhằm đảm bảo những chức năng quản trị và phục vụ những mục tiêu đã xác
định của tổ chức.
Cơ cấu tổ chức quản trị càng hoàn thiện thì quản trị càng tác động một cách
hiệu quả đến sản xuất, kinh doanh làm gia tăng lợi nhuận. Ngược lại nếu mô hình tổ
chức cồng kềnh nhiều cấp, nhiều khâu, thiết kế công việc không tương quan quyền
hành, xếp đặt nhân viên không đúng thì nó sẽ trở thành nhân tố kìm hãm sản xuất
kinh doanh, dịch vụ và giảm lợi nhuận. Ai cũng biết rằng mọi hoạt động quản trị có
nhiều người tham gia đều cần có sự quản lý. Hơn nữa để cần quản lý lại cần phải có
tổ chức. Quá trình thiết kế và tổ chức từ những bộ phận nhỏ hơn là một hình thức thể
hiện của quy luật khách quan về chuyên môn hoá lao động trong quản trị. Chính sự
tồn tãi của các bộ phận hoạt động tương đối độc lập và liên quan giữa chúng trong
một tổ chức đã tạo nên cơ cấu của nó.
* Những cơ sở xây dựng cơ cấu
4
- Mục tiêu và chiến lược tổ chức
- Qui mô và đặc điểm lĩnh vực hành động
- Tác động môi trường vĩ mô và vi mô
- Phù hợp với công nghệ / kỹ thuật sản phẩm / dịch vụ
- Các nguồn lực của doanh nghiệp
- Tuân thủ nguyên tắc.
* Ta có các mô hình cấu trúc tổ chức như sau:
4
Slide bài giảng Quản trị học của thầy Đỗ Văn Khiêm – trang 7, chương 7.
5
Quản trị học
Để thuận tiện hơn trong việc giải quyết vấn đề mô hình cấu trúc tổ chức nhân
viên thích và không thích làm việc nhất, nhóm QTL35 sẽ nghiên cứu từng mô hình
tổ chức một cách chi tiết để đưa ra những nhận định đúng đắn nhất.
2. Các lý thuyết liên quan về các mô hình cấu trúc của tổ chức
2.1. Mô hình tổ chức căn bản

2.1.2. Cơ cấu tổ chức theo chức năng
Mô hình cơ cấu theo chức năng đầu tiên được áp dụng với chế độ đốc công do
Frederiew Teylor đề xướng, việc quản lý được thực hiện theo chức năng, mỗi cấp có
nhiều cấp trên trực tiếp của mình, sau đó phạm vi ứng dụng của nó được mở rộng ra
phù hợp với khối lượng công tác quản trị ngày càng lớn. Những nhiệm vụ quản trị
được phân chia cho các đơn vị riêng biệt theo chức năng quản trị và hình thành nên
những người lãnh đạo được chuyên môn hóa chỉ đảm nhận thực hiện một chức năng
nhất định. Các đơn vị chức năng có quyền chỉ đạo các đơn vị trực tuyến, do đó mỗi
người cấp dưới có thể nhận được nhiều mệnh lệnh từ nhiều cấp trên.Mối liên hệ
giữa các nhân viên trong tổ chức rất phức tạp. Những người thừa hành nhiệm vụ ở
cấp dưới chịu sự quản lý của ít nhất hai nhà lãnh đạo.
Cơ cấu tổ chức theo chức năng có dạng sau:
Theo mô hình này, trong phạm vi toàn doanh nghiệp, người lãnh đạo tuyến
trên lẫn người lãnh đạo tuyến chức năng đều có quyền ra quyết định về các vấn đề
có liên quan đến chuyên môn của họ cho các tuyến dưới: Nhiệm vụ quản lý trong cơ
8
Quản trị học
cấu này được phân chia trong các đơn vị riêng biệt để cùng tham gia quản lý. Mỗi
đơn vị được chuyên môn hoá thực hiện chức năng và hình thành những người lãnh
đạo chức năng.
Với những đặc điểm trên có thể thấy được mô hình cơ cấu tổ chức theo chức
năng có những ưu điểm như: hiệu quả tác nghiệp cao nếu nhiệm vụ có tính lập lại
hàng ngày. Phát huy cao tính chuyên môn hóa. Đơn giản hóa việc đào tạo và dễ tìm
nhà quản trị. Chú trọng hơn đến tiêu chuẩn nghề nghiệp và tư cách nhân viên. Sử
dụng được các chuyên gia giỏi, thu hút được các chuyên gia vào công tác lãnh đạo,
giải quyết vấn đề chuyên môn một cách thành thạo hơn đồng thời giảm bớt gánh
nặng quản trị cho người lãnh đạo doanh nghiệp và đặc biệt là không đòi hỏi nhà
quản trị có kiến thức toàn diện.
Bên cạnh những ưu điểm trên thì mô hình cơ cấu tổ chức theo chức năng cũng
có những hạn chế là nó thường dẫn đến mâu thuẫn giữa các đơn vị chức năng khi đề

năng lực của mình.
10
Quản trị học
Bên cạnh những ưu điểm thì mô hình này cũng có những điểm hạn chế như:
có nhiều tranh chấp xảy ra, do đó lãnh đạo phải quan tâm giải quyết. Vì thế người
lãnh đạo sử dụng các bộ phận tham mưu giúp việc của một nhóm chuyên gia nào đó.
Ngoài ra, mô hình này còn có một hạn chế lớn đó là hạn chế sử dụng kiến thức
chuyên môn và vẫn có xu hướng can thiệp của bộ phận chức năng.
2.1.4. Cơ cấu tổ chức theo ma trận
Vào cuối những năm 50 một số công ty đã sử dụng cơ cấu quản lý ma trận.
Kiểu tổ chức này áp dụng để thiết kế cơ cấu cho toàn bộ hệ thống cũng như để thành
lập cơ cấu bên trong hệ thống hoặc các bộ phận (cơ cấu ma trận cũng được áp dụng
rộng rãi ở các viện nghiên cứu và các trường đại học). Đây là mô hình rất hấp dẫn
hiện nay. Cơ cấu này có nhiều cách gọi khác nhau, như tổ chức chia theo ma trận,
bàn cờ, tạm thời hay quản trị theo đề án, sản phẩm.
Cơ cấu tổ chức theo ma trận có dạng sau:
11
Quản trị học
Mô hình cơ cấu tổ chức theo ma trận có đặc điểm là ngoài những người
lãnh đạo theo tuyến và các bộ phận chức năng còn có những người lãnh đạo đề án
hay sản phẩm, phối hợp hoạt động của các bộ phận thực hiện một dự thảo nào đó.
Trong cơ cấu này mỗi nhân viên hoặc mỗi bộ phận của bộ phận trực tuyến được gắn
với việc thực hiện một đề án hoặc một sản phẩm nhất định hay cùng lúc thực hiện
nhiều dự án, sản xuất nhiều loại sản phẩm khác nhau. Đồng thời mỗi nhân viên của
bộ phận chức năng cũng được gắn với một đề án hoặc sản phẩm nhất định và sau khi
12
Quản trị học
đề án hoàn thành, những thành viên trong đề án trở về vị trí cũ, đơn vị cũ. Mặc dù là
mô hình tổ chức phố biến trong xã hội hiện nay đặc biệt là các công ty đa quốc gia
nhưng mô hình này đòi hỏi cả người quản lý và nhân viên đều phải có sự liên kết

Mô hình hình tháp thể hiện sự chuyên môn hóa theo chức năng, trong đó các
bộ phận có tính độc lập cao, tạo biên giới vững chắc giữa công việc và đơn vị. Tuy
nhiên ở mô hình này chỉ khuyến khích thực hiện hiệu quả công việc được giao và
phát triển nhân viên chỉ nằm trong một chức năng.
3. Giải quyết vấn đề
14
Quản trị học
Qua những phân tích trên ta đã có thể đưa ra nhận định một cách khái quát về
cơ cấu tổ chức doanh nghiệp như sau:
Thứ nhất, việc xây dựng và hoàn thiện cơ cấu tổ chức doanh nghiệp phải bảo
đảm những yêu cầu sau:
Một là, tính tối ưu: Giữa các khâu và các cấp quản trị (khâu quản trị phản ánh
cách phân chia chức năng quản trị theo chiều ngang, còn cấp quản trị thể hiện sự
phân chia chức năng quản trị theo chiều dọc) đều thiết lập những mối liên hệ hợp lý
với số lượng cấp quản trị ít nhất trong doanh nghiệp cho nên cơ cấu tổ chức quản trị
mang tính năng động cao, luôn luôn đi sát và phục vụ sản xuất.
Hai là, tính linh hoạt: Cơ cấu tổ chức quản trị có khả năng thích ứng linh hoạt
với bất kỳ tình huống nào xảy ra trong doanh nghiệp cũng như ngoài môi trường.
Ba là, tính tin cậy lớn: Cơ cấu tổ chức quản trị phải bảo đảm tính chính xác
của tất cả các thông tin được sử dụng trong doanh nghiệp nhờ đó bảo đảm sự phối
hợp với các hoạt động và nhiệm vụ của tất cả các bộ phận của doanh nghiệp.
Và cuối cùng là, tính kinh tế: Cơ cấu bộ máy quản trị phải sử dụng chi phí
quản trị đạt hiệu quả cao nhất. Tiêu chuẩn xem xét yêu cầu này là mối tương quan
giữa chi phí dự định bỏ ra và kết quả sẽ thu về.
Như đã nói ở trên, các doanh nghiệp thành công là các doanh nghiệp có những
chính sách đề cao nguồn nhân lực, tài lực, trí lực coi trọng giá trị, khả năng và tạo
môi trường tự khẳng định mình cho từng nhân viên. Do vậy, với đa số nhân viên thì
họ cần một môi trường làm việc mà họ được tôn trọng và có cơ hội để thăng tiến.
Bên cạnh đó họ có thể tự do đóng góp ý kiến cũng như được hưởng lợi từ những
chính sách ưu đãi riêng về an sinh xã hội. Ngoài ra việc đối xử công bằng giữa các

cấu tổ chức thích hợp nhất để phát huy điểm mạnh của mình, mang lại hiệu quả cao
quản trị và trong công việc, tạo được sự chặt chẽ, thống nhất, liền mạch trong cơ cấu
16
Quản trị học
tổ chức. Nếu cơ cấu tổ chức phù hợp với quy mô thì thái độ làm việc của nhân viên
sẽ tích cực hơn, thoải mái hơn và phát huy được hết khả năng làm việc của bản thân.
17