Chất thơ trong tiểu thuyết Nếu em không phải một giấc mơ và Gặp lại của Marc Levy
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài 1
2. Lịch sử nghiên cứu 3
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6
4. Phương pháp nghiên cứu 7
5. Cấu trúc báo cáo 7
NỘI DUNG
1.Chất thơ qua bút pháp khắc họa thiên nhiên 8
1.1 Thiên nhiên đầy thi vị gợi cảm 8
1.2 Thiên nhiên qua con mắt của các cặp tình nhân 14
2. Chất thơ qua bút pháp khắc họa nhân vật 18
2.1 Hệ thống nhân vật lý tưởng 20
2.1.1 Sự hòa quyện vẻ đẹp hình thức và tâm hồn 21
2.1.2 Nhân vật khai thác ở mặt thánh thiện 28
2.2 Bức chân dung của những kẻ si tình 30
KẾT LUẬN 40
TÀI LIỆU THAM KHẢO 41
1
Chất thơ trong tiểu thuyết Nếu em không phải một giấc mơ và Gặp lại của Marc Levy
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Thế kỉ XXI được xem là thời đại “bùng nổ tri thức” với sự phát triển vượt bậc
của nhiều ngành khoa học. Theo lẽ thường sự phát triển của một nền văn hóa sẽ
kéo theo sự thay đổi về nhận thức và nhu cầu thưởng thức của con người trên hai
bình diện vật chất và tinh thần. Để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của công chúng,
văn học không ít lần thay da đổi thịt với mục đích tự đổi mới và hoàn thiện mình.
Từ sự kế thừa tinh hoa từ nhiều thế kỉ trước đã làm cho văn học phương Tây vốn
phong phú nay càng trở nên phong phú hơn. Sự đa dạng được thể hiện trên nhiều
khía cạnh mà trước hết phải kể đến thể loại. Các thể loại truyền thống như truyện

lần lượt dịch ra tiếng Việt, Nếu em không phải một giấc mơ (1998), Gặp lại - phần
hai của tác phẩm Nếu em không phải một giấc mơ (2005), Kiếp sau (2006), Bạn tôi
tình tôi (2006), Em ở đâu ? (2007); Bảy ngày cho mãi mãi (2007), Những đứa con
của tự do (2007) và mới đây nhất là tác phẩm Những điều ta chưa nói (2008). Tuy
sự nghiệp vừa chớm nở nhưng Marc Levy đã đạt được những thành tựu vô cùng
rực rỡ. Ông được xem là một hiện tượng của giới xuất bản Pháp và thế giới, tờ Le
Figarô công bố ông là tác giả có số lượng sách tiêu thụ nhiều nhất tại Pháp trong
bốn năm qua (tính đến năm 2007). Cũng trong năm đó ông đã được bình chọn là
một trong mười nhà văn được yêu thích tại Pháp và là tiểu thuyết gia hàng đầu
trong số mười cây bút Pháp có tầm ảnh hưởng lớn nhất trên thế giới bởi tất cả các
tiểu thuyết của ông sau khi được xuất bản đều trở thành những "best-seller" nóng
3
Chất thơ trong tiểu thuyết Nếu em không phải một giấc mơ và Gặp lại của Marc Levy
bỏng trên kệ sách. Người ta đọc xong cuốn này lại mong chờ những cuốn khác.
Đặc biệt hơn nữa ông là nhà văn nước ngoài đầu tiên có Fanclub (Câu lạc bộ những
người hâm mộ) tại Việt Nam. Sự nổi trội của ông ngày càng thu hút nhiều nhà
nghiên cứu, phê bình văn học trong và ngoài nước. Ở Việt Nam Macr Levy được
đánh giá cao tuy nhiên những công trình nghiên cứu về tác giả, tác phẩm còn chưa
xứng tầm. Vì vậy vấn đề nghiên cứu về ông và sự nghiệp sáng tác là vấn đề được
đề ra ngày càng bức thiết. Ngoài ra sáng tác của Marc Levy còn mang một phong
cách đặc biệt, nó thể hiện những nét đặc trưng đậm phong cách tiểu thuyết lãng
mạn. Tác phẩm của ông được đánh giá như những cuốn “tiểu thuyết bằng thơ”. Bởi
lẽ Marc Levy xem “chất thơ” như gam màu chính để tô điểm cho những đứa con
tinh thần của mình. Mỗi tác phẩm như mỗi nốt nhạc trong bản tình ca, khi tập hợp
chúng lại chúng ta có cả một bản hòa ca du dương êm ái. Việc sử dụng “chất thơ”
trong sáng tác văn học đặc biệt là thể loại tiểu thuyết là vấn đề hoàn toàn mới cần
tìm hiểu, nghiên cứu. Đây là những lí do khiến người viết lựa chọn đề tài này để
khai thác và tìm hiểu.
2. Lịch sử nghiên cứu
Macr Levy sinh ra trong thời đại hoàng kim của Chủ nghĩa hậu hiện đại, thời

ngày 17/2/2007).
Tiểu thuyết Marc Levy ngay sau khi ra đời đã nhận được sự đón chào nồng
nhiệt từ phía người đọc, nét chủ đạo trong sáng tác của ông là cảm giác thi vị nhẹ
nhàng rất nên thơ. Năm 2004 hơn 5000 độc giả Pháp bình chọn tác phẩm Nếu em
không phải một giấc mơ (cuốn tiểu thuyết đầu tay của Marc Levy) là cuốn sách hay
5
Chất thơ trong tiểu thuyết Nếu em không phải một giấc mơ và Gặp lại của Marc Levy
nhất. Chính vì lẽ đó cuốn sách đã nhận được những giải thưởng cao quý và lập tức
được dịch trên nhiều quốc gia với hơn 30 thứ tiếng, đây cũng được đánh giá là cuốn
sách bán chạy nhất với gần một triệu bản. Suốt một năm trời Nếu em không phải
một giấc mơ luôn giữ vị trí quán quân trong danh sách “best seller” ở Pháp. Dưới
sức lan truyền mạnh mẽ đó đạo diễn Mỹ Steven Spielberg đã dựng cuốn tiểu thuyết
này thành phim. Tuần báo Cosmopolitan nhận xét về tiểu thuyết của ông như sau:
“…Một vở kịch gợi cảm, được xây dựng chặt chẽ như như một bộ phim
Hollywood”. Còn Audio- File cho rằng: “ … Một câu chuyện tình ấm áp không thể
nào quên, lay động trái tim độc giả từ đầu đến cuối”. Đồng quan điểm với ý kiến
đó tuần báo Le-Temps cũng cho rằng: “… Đây chính là những gì mà một tiểu
thuyết cần đạt tới, một cuốn sách tuyệt vời để ta đọc vào những ngày cuối tuần có
mưa…Một câu chuyện kỳ diệu đã đưa người đọc từ nước Mỹ sang Châu Âu và
ngược lại…”. Ngoài ra còn các báo khác như: L’express, Library Jounal, Publisher
Weekly, New York Post… Cũng có những đánh giá xác thực tuy ngắn gọn nhưng
đã góp phần làm toát lên giá trị của tác phẩm.
Ở Việt Nam những công trình nghiên cứu về tác phẩm Marc Levy còn rất hạn
chế. Tính đến nay chỉ có một số niên luận, luận văn hay báo cáo khoa học đề cập
tới sự nghiệp và tên tuổi của ông như: “Cuộc du lãm bất thường của Marc Levy
trong thế giới nghệ thuật tiểu thuyết” [6; 4] bên cạnh đó là các tin viết trên báo
Tiền Phong và một số báo điện tử khác. Tuy chúng chỉ dừng lại ở việc giới thiệu
tác giả, tác phẩm và một số thông tin khác nhưng điều đó cũng cung cấp cho người
đọc những hiểu biết ban đầu về nhà văn này. Nhà nghiên cứu Trần Thiệu Đạo xem
Marc Levy như một hiện tượng văn học, ông đã nhận định rằng: “Có thể so sánh

Từ năm 1998 đến nay Marc Levy đã xuất bản nhiều tác phẩm, hầu hết chúng
đều được dịch ra tiếng Việt. Người ta gọi ông là “nhà văn của tình yêu” bởi hầu hết
tác phẩm của ông đều là những chuyện tình, chuyện đời rưng rức xúc cảm đưa đẩy
người đọc cập đến bến bờ của thế giới lãng mạn. Có thể nói “chất thơ” trong mỗi
tác phẩm là yếu tố chi phối và cuốn hút người đọc. Chính yếu tố này đã khiến cho
chúng ta liên tưởng những sáng tác của ông với những bản giao hưởng ái tình du
dương đằm thắm. Với sự hạn chế về khả năng cũng như giới hạn bài báo cáo khoa
học, người viết xin tập trung tìm hiểu chất thơ trong tác phẩm Nếu em không phải
một giấc mơ và phần tiếp nối Gặp lại.
4. Phương pháp nghiên cứu
“Chất thơ” là một phương diện nghệ thuật được biểu hiện trên nhiều khía
cạnh trong một tác phẩm. Để góp phần làm rõ chất thơ trong bộ tiểu thuyết này
người viết chú ý tiếp cận trực tiếp qua văn bản dịch của dịch giả Nguyễn Thị Bạch
Tuyết đồng thời sử dụng những phương pháp sau:
- Phương pháp phân tích
Phân tích hình tượng nhân vật và bức tranh thiên nhiên để làm sáng tỏ vấn đề.
- Phương pháp so sánh
Vận dụng phương pháp so sánh để tìm ra nét tương đồng trong sáng tác của Marc
Levy.
- Phương pháp tổng hợp
Tổng hợp những vấn đề, những ý tưởng chính từ đó dưa ra một cái nhìn tổng thể về
những vấn đề đã được khảo sát và phân tích trong báo cáo
5. Cấu trúc báo cáo
Ngoài phần mở đầu và kết thúc bài báo cáo gồm có hai phần như sau:
8
Chất thơ trong tiểu thuyết Nếu em không phải một giấc mơ và Gặp lại của Marc Levy
1. Chất thơ qua bút pháp khắc họa thiên nhiên
2. Chất thơ qua bút pháp khắc họa nhân vật
NỘI DUNG
1.Chất thơ qua bút pháp khắc họa thiên nhiên

huyền ảo nhiều màu sắc và đường nét. Tuy ngòi bút của ông không hướng hẳn về
thiên nhiên nhưng thiên nhiên lại hiện lên qua ngòi bút ấy với một dáng vẻ dịu
dàng nên thơ hiếm thấy. Trong mỗi tác phẩm thiên nhiên như một điểm nhấn, tạo
sức hút lôi cuốn người đọc. Thực tế khi gấp truyện lại hình ảnh thiên nhiên làm ta
cứ mãi vấn vương. Văn học xem thiên nhiên như một đối tượng tiềm năng để khai
thác. Trước kia văn học Việt Nam người ta đã quen lắm với “tùng”, “trúc”, “cúc”,
“mai” giờ đây những yếu tố ấy vẫn còn nhưng tầm phổ biến đã bị thu hẹp hơn cho
phù hợp với nhận thức và xu hướng phát triển của thời đại. Trong lĩnh vực nghệ
thuật, đặc biệt là văn học thiên nhiên đóng vai trò vô cùng quan trọng. Thiên nhiên
là nền, là bệ phóng cho nhân vật và tình tiết truyện phát triển. Có thể khẳng định
rằng không tác phẩm nào có thể vắng đi sự góp mặt của thiên nhiên. Ở mỗi chương,
mỗi đoạn thiên nhiên được hiện lên trong sự đối sánh soi rọi với con người.
10
Chất thơ trong tiểu thuyết Nếu em không phải một giấc mơ và Gặp lại của Marc Levy
Nếu em không phải một giấc mơ và Gặp lại ngay từ những buổi đầu ra mắt đã
tạo sức lay động to lớn trong lòng bạn đọc. Ấn tượng sâu sắc ban đầu có lẽ được
tạo bởi những bức tranh thiên nhiên, có lẽ yếu tố “chất thơ” cũng được toát lên từ
đó. Mở đầu tiểu thuyết Nếu em không phải một giấc mơ Marc Levy đã đem đến cho
ta một buổi sáng tinh khôi nhiều màu sắc. Dưới cặp mắt tinh anh của tác giả ngày
mới bắt đầu với thứ “ánh sáng ban mai nhợt nhạt mỗi lúc lại hồng lên làm lộ ra dần
dần cảnh sắc rực rỡ của thành phố” [11; 23] và “vào những giờ đầu tiên của buổi
sáng, mặt trời vừa thức dậy đã đủ rực rỡ để làm cho tất cả những đám mây phải
hoảng sợ mà lặng lẽ rút lui. Một bình minh ẩm ướt bừng lên quanh ngôi nhà”
[11; 159]. Câu văn tả chân có sự kết hợp của hình ảnh, mầu sắc và cả đường nét.
Bức tranh thiên nhiên hiện lên thật lộng lẫy với muôn vàn những thứ ánh sáng long
lanh nhiều màu sắc. Sau một đêm ngủ dài thành phố bị đánh thức bởi thứ ánh sáng
“ban mai”, lúc đầu tuy nhợt nhạt nhưng “mỗi lúc lại hồng lên”, thứ ánh sáng diệu kì
ôm trọn như vỗ về thành phố đang thức giấc. Ở trên kia, bầu trời ngày càng cao. Nó
như bức rèm bị ai kéo lên cho mặt trời lộ diện. Vầng dương xuất hiện với sức mạnh
phi thường đã góp phần xua đi những đám mây vẩn vơ trả lại bầu trời cao xanh cho

ảo khiến người đọc khó đoán định. Cái vô hình và cái hữu hình hòa quện cùng nhau
tại nên bức tranh thiên nhiên tuyệt mĩ. “Khoảng trời phía trên vịnh San Francisco
rực đỏ. Bên ngoài cửa sổ máy bay, cầu Golden Gate nhô ra từ một đám mây mù.
Máy bay chúc thấp đầu về phía Tiburon, hạ dần độ cao, hướng về phía nam rồi
ngoặt lại, bay vòng phía trên cầu San Mateo. Ngồi trong máy bay, có cảm giác như
nó đang tự trượt dần về phía những cánh đồng muối hắt lên hàng ngàn tia sáng”
[12; 4]. Ở lần xuất hiện thứ hai, cây cầu vẫn hiện lên qua lời kể của Arthur. Tuy
nhiên tác giả đã thay đổi điểm nhìn của anh. Nếu lần trước là cái nhìn cận cảnh với
12
Chất thơ trong tiểu thuyết Nếu em không phải một giấc mơ và Gặp lại của Marc Levy
vị trí ngang bằng khi anh đi dạo ở công viên buổi sớm thì lần này vị trí của anh lại
ở trên cao, đó là lần anh từ Mỹ trở về. Có lẽ tác giả để cho nhân vật đứng ở vị trí ấy
để chúng ta thấy được cái nhìn toàn cảnh về cây cầu Golden Gate nổi tiếng. Tuy
điểm nhìn và thời gian có thay đổi nhưng cây cầu vẫn hiện lên duyên dáng và tình
tứ như thế. Cầu Golden Gate là hình ảnh gắn liền với Marc Levy, chắc hẳn ông
phải tự hào lắm khi có dịp gắn bó với mảnh đất có địa danh nổi tiếng này. Hình ảnh
ấy cầu đã ăn sâu trong tiềm thức, tác giả nói rằng “cây cầu treo kéo dài ra như một
gạch nối trên bầu trời giữa vịnh và đại dương” [12; 249]. Trong tâm tưởng của tác
giả cây cầu hiện lên thật hình ảnh, vẻ đẹp của nó trường tồn cùng thời gian. Hình
ảnh cây cầu ấy ở cuốn Nếu em không phải một giấc mơ vẫn được giữ nguyên trong
cuốn Gặp lại. Mặc dù Gặp lại là phần tiếp nối của Nếu em không phải một giấc mơ
nhưng thời gian sáng tác giữa hai tác phẩm cách nhau khá xa. Sự thống nhất ấy thể
hiện tư duy nhất quán và ấn tượng sâu sắc của tác giả về cây cầu. Trong tiểu thuyết
Marc Levy hình ảnh chiếc cầu Golden Gate không những xuất hiện nhiều lần trong
tiểu thuyết Nếu em không phải một giấc mơ và Gặp lại mà còn xuất hiện trong
nhiều tiểu thuyết khác. Sự xuất hiện lặp lại như vậy cũng là một trong những thủ
thuật tạo dựng “chất thơ” cho tác phẩm.
Ngoài chi tiết cây cầu bộ tiểu thuyết còn đề cập tới nhiều hình ảnh thiên nhiên
khác, ấn tượng hơn cả là khung cảnh bờ biển. Trong bức họa mà tác giả vẽ ra thì
“bờ biển được chạm trổ tinh vi biết bao, tưởng như đó là một mảnh đăng ten, con

tác phẩm. Thiên nhiên trong tiểu thuyết Marc mang đến cho ta cảm giác êm ả nhẹ
nhàng, nó không những thi vị mà rất gợi cảm. Trong không gian tĩnh lặng mỗi chi
tiết đều được tác giả chau chuốt từng nét vẽ… Những hình ảnh, màu sắc, âm thanh
vô cùng quen thuộc, bình dị qua ngòi bút của ông sao mà mới mẻ, gợi cảm đến thế.
14
Chất thơ trong tiểu thuyết Nếu em không phải một giấc mơ và Gặp lại của Marc Levy
Trong những câu văn Marc Levy nó không chỉ hiện diện như một khái niệm mà
còn như một trạng thái của sự sống. Tất cả được tác giả chắp cánh để bay vào tâm
hồn con người. Dưới ngòi bút của ông, thậm chí đến những thứ tầm thường nhất
cũng gợi nhớ bao ý niệm. Khu vườn, bờ biển, con sóng… là những hình ảnh điển
hình. Tác phẩm được vút lên với giọng điệu du dương êm ả, nó giống như một áng
thơ dịu nhẹ nhiều tiết tấu. “Trong văn xuôi chân chính bao giờ cũng có tiết tấu của
nó”. Tiết tấu đó chính là sự thể hiện những điệu tâm hồn, những cung bậc khác
nhau trong tình cảm của nhà văn. Tác giả rất tinh tế khi lựa chọn những hình ảnh,
những câu văn dài, ngân nga, êm ái tạo nên chất thơ cho thiên nhiên tuyệt mĩ. Phải
chăng chính cái chất thơ ấy đã tạo nên chất men say cho tác phẩm để rồi nó thấm
vào và lan tỏa trong lòng người. Trước cái nhẹ nhàng và ngọt ngào ta như chìm
đắm trong bản nhạc tình ca trong trẻo. Trong thơ có nhạc đã đành, ngay cả trong
văn xuôi Marc Levy cũng làm cho nó tràn ngập nhạc tính với việc sử dụng linh
hoạt hình ảnh cũng như những từ ngữ gợi cảm cùng với cách ngắt nhịp cũng sáng
tạo và linh hoạt. Tất cả làm cho những trang văn của ông trở thành những bài thơ,
những bản nhạc réo rắt mãi trong tim người đọc.
Mới đây Marc Levy đến thăm nước Nga và có cuộc trao đổi với phóng viên
tờ Knizhnoye obozryenye. Ông đã bộc bạch rằng: “Tôi viết và không ngước nhìn
lên giới văn học thượng lưu, tôi kể những câu chuyệnh của mình bằng một ngôn
ngữ mộc mạc, và tôi muốn tất cả bạn đọc đều hiểu được chúng” [8; 3]. Văn chương
của Marc Levy là hương vị của cuộc sống. Bạn đọc có thể nhận thấy được những
góc khuất tâm hồn, thấy được tâm tư tình cảm của bản thân mình trong đó, đọc tác
phẩm ta có thể cảm thấy được mưa rơi, ngửi được và thậm chí tưởng tượng mình
đang nhấm nháp được mùi vị của ly cà phê hòa tan trong cổ họng, cảm thấy được

Chất thơ trong tiểu thuyết Nếu em không phải một giấc mơ và Gặp lại của Marc Levy
Onega; giáo sư Fernstein và Norma; thanh tra George Pilguez và Nathalia; Lili và
Antoni… Với thiên nhiên, mỗi cặp đều có cảm quan riêng trên tinh thần hòa nhập
và đồng điệu. Thế giới ái tình là thế giới tràn ngập cỏ hoa và hương sắc. Khung
cảnh thiên nhiên dưới ánh mắt của những kẻ tình si luôn tràn ngập sắc hồng. Dưới
con mắt của các cặp tình nhân thiên nhiên vốn đã thi vị gợi cảm nay càng thi vị gợi
cảm hơn, vốn đã thơ nay lại càng đậm thơ hơn nữa. Trong tác phẩm thiên nhiên
hiện lên qua ánh nhìn của mỗi nhân vật, tuy nhiên mức độ đậm nhạt lại được thể
hiện khác nhau. Thiên nhiên vẫn được hiện lên qua ngòi bút mềm mại thật có hồn,
nó không những đẹp mà còn là chìa khóa mở ra những cuộc hò hẹn, những kỉ niệm
vui buồn, những dự đoán tương lai của từng nhân vật. Trong những cặp tình nhân
kể trên thiên nhiên được phản ánh rõ nhất qua hai nhân vật chính. Có thể nói Marc
Levy cho thiên nhiên hiện lên trong tác phẩm như bản nhạc đệm cho những khúc
tình ca thăng hoa và bất tử. Nét đặc sắc trong bút pháp miêu tả thiên nhiên của tiểu
thuyết Marc Levy là bức tranh thiên nhiên tâm lý. Bức tranh thiên nhiên diễn tả
được tâm hồn nhân vật, khêu gợi những xúc cảm buồn vui đồng thời dự báo cho ta
thấy số phận từng nhân vật.
Trong mỗi khung cảnh tâm tư tình cảm của con người như được tác giả lồng
vào cảnh vật. Thiên nhiên và con người có mối quan hệ đa chiều tương hỗ. Có lúc
thiên nhiên tác động gây xáo động lòng người, ngược lại tâm trạng con người cũng
góp phần làm biến đổi cảnh sắc thiên nhiên. “Chất thơ” toả ra trong cách tác giả
miêu tả hồn người, Marc Levy thật tinh tế trong việc nắm bắt những rung cảm tinh
tế tâm hồn nhân vật, tác giả dường như hoá thân vào nhân vật để cảm nhận được
những tác động rất nhẹ nhàng của cảnh vật vào tâm trạng. Dưới ánh nhìn tâm trạng
của mỗi nhân vật thiên nhiên được cảm quan theo những hướng khác nhau. Ta có
thể thấy rõ điều đó trong từng bước chuyển của thiên nhiên. Khi Laureen và Athur
đến bãi biển, “nước giận dữ nổi sóng, đất trơ trơ bất cần, những ngọn núi vượt hẳn
lên trên, rồi cây cối, rồi ánh sáng mà mỗi phút trong ngày lại đùa nghịch thay đổi
17
Chất thơ trong tiểu thuyết Nếu em không phải một giấc mơ và Gặp lại của Marc Levy

lãng quên. Trong họ luôn chan chứa hi vọng về tương lai. Trong những lúc tuyệt
vọng nhất Athur lại nhớ đến lời dạy của mẹ mình. Bài học về niềm tin và hi vọng
cũng được bà bắt đầu từ hình ảnh thiên nhiên. “Hãy khuấy động thế giới, thế giới
của con ! Hãy nhìn cái khung cảnh đang bày ra trước mắt con đây, con xem bờ biển
được chạm trổ tinh vi biết bao, tưởng như đó là một mảnh đăng ten, con thấy mặt
trời đang rọi xuống đó hàng nghìn tia sáng khác nhau. Mỗi cây rung rinh một kiểu
khi được gió vuốt ve. Nhưng điều đẹp nhất mà trái đất cho chúng ta, điều làm
chúng ta trở thành con người, đó là hạnh phúc được chia sẻ” [11; 162]. Nghĩ về
hình ảnh ấy Athur như có thêm sức mạnh để bước tiếp, ánh sáng từ bức tranh thiên
nhiên tỏa ra như ánh sáng của niềm tin và hi vọng. Và quả thật khi trải qua bao gian
nan thử thách tình yêu đích thực đã chiến thắng Laureen trở về vòng tay ấm áp đầy
yêu thương vỗ về của Athur. Tình yêu trở lại làm cho bức tranh thiên nhiên cũng
thay đổi. Sau cơn mưa trời lại sáng, đó là quy luật của tự nhiên. Bầu trời trong sáng
mở ra tương lai rộng mở. “Kỳ nghỉ cuối tuần báo hiệu nắng sẽ đẹp, chân trời không
một gợn mây. Tất cả đều tĩnh lặng, dường như thành phố đã thức dậy sau một đêm
hè quá ngắn” [12; 234]. Trong tác phẩm bức tranh thiên nhiên ít hiện lên qua lời kể
của mỗi nhân vật. Nó chủ yếu được khắc họa qua sự miêu tả của nhân vật người kể
chuyện. Bức tranh thiên nhiên vẫn thi vị gợi cảm, đặc biệt hơn nó còn nhuốn màu
tâm trạng của con người. Dưới ngòi bút của Marc Levy những vật vô tri vô giác
như thiên nhiên, cảnh vật cũng trở nên có hồn như chính con người vậy. Trong tác
phẩm Athur có nói với Lauren rằng: “ ngày mẹ anh mất, anh thề vời em là điều này
có thật, lũ ong trong vườn không bay ra khỏi tổ, không có con nào hút mật ở vườn
hồng, y như là chúng cũng biết ấy…” [11; 99].
Sự cảm nhận về thiên nhiên cho ta thấy cảm nhận tinh tế của nhà văn. Thiên
nhiên không những là tâm trạng của nhân vật, thiên nhiên còn biểu hiện tâm hồn
nhạy cảm của Marc Levy.
19
Chất thơ trong tiểu thuyết Nếu em không phải một giấc mơ và Gặp lại của Marc Levy
2. Chất thơ qua bút pháp khắc họa nhân vật
Tiếp cận thế giới nhân vật trong các tác phẩm của Marc Levy, người đọc có

tâm trạng, tình cảm của nhân vật hoặc của chính mình trước thế giới bằng những
chi tiết, hình ảnh đầy gợi cảm và một lối văn trong sáng, truyền cảm, phù hợp với
nhịp điệu riêng của cảm xúc, tâm hồn. Văn học quan niệm rằng một tác phẩm được
coi là giàu “chất thơ” khi mối bận tâm của người viết không đặt vào việc kể lại một
biến cố, sự việc, hành động mà là việc làm bật lên một trạng thái của đời sống hoặc
của tâm hồn con người. Trong văn học thơ ca là một thể loại văn học cho đến nay
vẫn còn tồn tại nhiều cách hiểu về đặc thù của nó. Vì thế khái niệm “chất thơ” vẫn
còn là một khái niệm mơ hồ, trừu tượng mà qua bài báo cáo người viết chỉ có thể
giải nguyên một cách chung nhất.
2.1 Hệ thống nhân vật lý tưởng
Dung lượng văn bản tiểu thuyết của M. Levy thường không quá dài, không ẩn
chứa những điều xa xôi khó hiểu. Nội dung mỗi tác phẩm hầu hết là những câu
chuyện về tình bạn, tình yêu thể hiện bằng chất văn đằm thắm, pha chút hài hước,
dí dỏm. Các chi tiết thắt nút, mở nút được xử lý khéo léo lần lượt xuất hiện trong
cấu trúc văn bản. Bao trùm tác phẩm là sự xen kẽ những chi tiết kỳ ảo với hiện
thực, giữa hư vô với hữu hạn, giữa thể xác và tâm linh. Có thể nói đó là một thế
giới “Liêu trai” giữa xã hội văn minh Châu Âu đầy náo nhiệt, quay cuồng của thời
kì hậu hiện đại.
Mặc dù những chuyện tình của Levy khó có thật trong đời thường, nhưng đọc
tiểu thuyết của ông chúng ta vẫn mong manh một niềm tin, một khát vọng, một ước
21
Chất thơ trong tiểu thuyết Nếu em không phải một giấc mơ và Gặp lại của Marc Levy
mơ về một thế giới trong trẻo của một miền cổ tích đầy thương yêu. Nơi ấy - chỉ có
tình yêu là cứu cánh duy nhất cho tâm hồn. Bởi vậy “dẫu cổ tích chẳng bao giờ có
thật, em cứ chờ điều kỳ diệu xa xôi” [9; 167].
Tiểu thuyết Marc Levy nổi bật nhất là hệ thống nhân vật, hệ thống ấy được
phân bổ dàn đều trong mỗi tác phẩm. Tác giả không tập trung vào việc tạo lập số
lượng khổng lồ như các tiểu thuyết thông thường mà chỉ quan tâm đến chất lượng
mỗi nhân vật đem lại. Mỗi tác phẩm với số lượng nhân vật không nhiều, và nội
dung cũng chỉ xoay quanh một vài nhân vật nhưng chỉ vậy thôi cũng đủ để truyền

sống cũng như tâm hồn con người. Trong văn học, nhân vật là phương tiện truyền
tải những vấn đề nhân sinh và quan niệm cuộc sống. Có lẽ vì thế cho nên trong văn
học, vẻ đẹp nhân bản của con người luôn luôn là một phương diện được chú ý tìm
tòi và khai thác. Yếu tố ấy cũng là phương tiện thẩm mĩ mà ở đó chất thơ và chất
hiện thực luôn có sự hoà quyện cùng nhau.
Với tác phẩm văn xuôi “chất thơ” là yếu tố khó nhận thấy, nó thường lẩn
khuất đâu đó trong tác phẩm. Trên thế giới Pautôpxki là nhà văn nổi tiếng với
những tác phẩm văn xuôi chan chứa “chất thơ”, ông được mệnh danh là “nhà thơ bị
đóng đinh trên cây thánh giá của văn xuôi” (Theo evan.com.vn). Đọc Lẵng quả
thông ta sẽ phần nào hiểu được tại sao người ta nói như vậy. Chất thơ trong tác
phẩm thấm đượm vào từng câu từng chữ, từ đó toát lên vẻ đẹp của thiên nhiên và
con người Nga - Xô Viết. Tác giả đã từng bộc bạch rằng: “Tôi đã nhìn thế giới
xung quanh qua tấm lăng kính trong suốt của thơ Tôi biết rằng thơ – đó là cuộc
sống được thể hiện ở dạng hoàn thiện nhất, là thế giới mở ra trong tất cả chiều sâu
mà cặp mắt dửng dưng lười nhác không thể nào bao quát được” (Theo
evan.com.vn). Ở Việt Nam cũng có nhiều tác giả viết văn với phong cách ấy, mà ta
23
Chất thơ trong tiểu thuyết Nếu em không phải một giấc mơ và Gặp lại của Marc Levy
có thể kể ra hàng loạt những tác giả như: Thạch Lam, Xuân Thiều, Văn Xương,
Nguyễn Huy Thiệp và mới đây là Nguyễn Ngọc Tư
Cuộc sống đương đại của chúng ta ngày càng nhiều điều bất ổn, những lo toan
eo hẹp đôi khi làm lu mờ giá trị chân thực của cuộc sống. Người ta có thể bỏ qua
những giá trị cao đẹp ấy và chấp nhận sự khiếm khuyết của con người. Vẫn biết
văn học là tấm gương phản chiều cuộc sống, và qua văn học ta có thể thấy được tất
cả những hình hài sự sống. Tuy nhiên trên thực tế vẫn tồn tại những tác phẩm văn
học hời hợt, rẻ tiền. Marc Levy vô cùng công kích điều đó, bản thân ông luôn tìm
tòi khám phá để đem đến cho người đọc những hình tượng nhân vật độc đáo nhất.
Ông không chấp nhận sự trùng lặp trong tác phẩm của mình đặc biệt là hình tượng
nhân vật văn học. Vì thế vấn đề nhân vật luôn được quan tâm và ý thức cao độ. Đối
với tác giả mỗi nhân vật là một công trình nghệ thuật hoàn chỉnh chính vì lẽ đó

vật không nhiều, có lẽ vì vậy mà nhân vật trong mỗi tác phẩm của Marc Levy hiện
lên chi tiết và đầy đủ hơn. Từ Nếu em không phải một giấc mơ đến Gặp lại và
những tác phẩm khác nữa cốt truyện đều xoay quanh chuyện tình giữa hai nhân vật
chính. Là nhà văn của những câu chuyện tình đương đại thế nhưng Marc Levy lại
xây dựng thế giới nhân vật đậm màu sắc cổ tích. Mỗi nhân vật đều là những hình
mẫu lí tưởng mang một vẻ đẹp hoàn mĩ. Họ không chỉ đẹp trong tâm hồn mà đẹp
ngay cả vẻ đẹp hình thể. Văn học Đông Tây xưa nay vốn không thiếu những câu
chuyện tình lãng mạn. Chuyện tình của Laureen và Athur, của Lusca và Sofia, của
Jonatha và Clara là những mối tình kiểu Rômêô và Juliet (Romeo và Juliet) hay
Heathclif và Catherine Earnshaw (Đồi gió hú).
Lauren là một nữ sinh viên y khoa xinh đẹp và tài giỏi nội trú tại bệnh viện
San Francisco. Trong tác phẩm Marc Levy miêu tả “một cô gái cao lớn, mắt rất to,
miệng xinh, gương mặt dịu dàng” [11; 67]. Thậm chí có chi tiết tác giả đã thốt lên
rằng: “Cô không phải là ma mà là một cô gái đẹp ” [11; 118]. Cô đến với nghề y
25

Trích đoạn Bức chân dung của những kẻ si tình

---