TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 5(40).2010117
NGHIÊN CỨU ĐỜI SỐNG CỦA CÂY LẠC (ARACHIS HYPOGEA L.)
TRONG ĐIỀU KIỆN NÓNG HẠN Ở VỤ HÈ TẠI ĐÀ NẴNG
A RESEARCH ON THE LIFE OF THE PEANUT UNDER THE DROUGHT
CONDITIONS OF THE SUMMER CROP IN DANANG

Nguyễn Tấn Lê, Vũ Đình Ngàn
Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng
TÓM TẮT
Cây lạc trồng vụ hè trong điều kiện nóng hạn tại Đà Nẵng khi được bón bổ sung một số
nguyên tố khoáng đã sinh trưởng phát triển thuận lợi hơn. Qua thực nghiệm đã rút ra kết quả:
Các quá trình sinh lý hóa sinh hoạt động có hiệu quả hơn: hàm lượng diệp lục, độ cảm quang
của diệp lục, cường độ quang hợp, hoạt tính của enzim hô hấp, hàm lượng axit hữu c
ơ tổng
số, hàm lượng vitamin C tăng lên; cường độ thoát hơi nước, cường độ hô hấp giảm đi so với
đối chứng. Quá trình sinh trưởng tiến hành thuận lợi hơn: chiều cao cây, diện tích lá, trọng
lượng tươi, trọng lượng khô, số lượng nốt sần ở rễ tăng lên so với đối chứng. Năng suất và
phẩm chất hạt được cải thiện: tăng số l
ượng quả/cây, trọng lượng hạt/cây; tăng hàm lượng
protein, hàm lượng lipit trong hạt so với đối chứng.
ABSTRACT
With the use of fertilizers in supplementing mineral elements to the peanut grown in the
drought climate of the summer crop in Danang, the growth and the development of the plant
were advantageous over the controlled lot. The experiment showed that the process of
physilological and chemical biology of the plant attained good effects: there was an increase in
the content of chlorophyll, the photosensitive, the intensity of photosynthesis, the activity of
catalaz enzyme, the content of total organic acids and vitamin C, but there was some reduction
in the intensity of transpiration and respiration. The plant growth was improved with some

gặp khô hạn và nhiệt độ cao.
2. Phương pháp nghiên cứu
Thực nghiệm của chúng tôi sử dụng giống Lạc Giấy Đồng Nai làm đối tượng
nghiên cứu, được tiến hành theo phương pháp trồng cây trong chậu với 4 lần nhắc lại.
Mỗi chậu có kích thước 45 x 28 x 25 cm, chứa 25dm
3
đất và được bón với thành phần:
4g NH
4
SO
4
, 6g K
2
PO
4
, 4g KCl.
Đất trồng là loại đất ruộng thuộc phường Hòa Minh, quận Liên Chiểu, thành phố
Đà Nẵng; thuộc chân đất nhẹ, chủ yếu là cát mịn và cát thô (88,80%), một phần nhỏ là
sét, phù hợp cho việc trồng lạc.
Trong thời gian thực nghiệm, nhiệt độ trung bình tối đa/tháng của không khí dao
động từ 36
0
2 đến 37
0
4, độ ẩm trung bình thấp nhất/tháng của không khí dao động từ
41% đến 48%.
Để xử lý tăng cường tình chịu hạn và chịu nóng cho cây lạc, chúng tôi đã theo
dõi qua các lô thí nghiệm như sau:
- Lô 1: Đối chứng: không xử lý bổ sung.
- Lô 2: Xử lý bổ sung dung dịch CaCl

nóng và hạn của cây lạc thông qua việc điều chỉnh độ nhớt của chất nguyên sinh và tốc
độ của các phản ứng sinh hóa, tổng hợp và phân giải các chất trong cơ thể theo hướng
có lợi, được phân tích theo các chỉ tiêu sau:
- Độ ẩm của đất là yếu tố sinh thái giới hạn, quyết định sự sống còn của cây
trồng trong điều kiện nóng hạn; cùng một độ ẩm đất như nhau, cá thể nào không bị héo
hoặc ít bị héo hơn sẽ có khả năng chống chịu nhiều hơn. Kết quả theo dõi được trình
bày ở bảng 1 chứng tỏ CaCl
2
cũng như các NTVL đã có tác dụng làm tăng độ giữ nước
của mô so với đối chứng.
Bảng 1. Ảnh hưởng của CaCl
2
và tổ hợp NTVL đến độ ẩm cây héo ở cây lạc (giai đoạn 5 lá)
Nhiệt độ
không khí
Độ ẩm
của đất
Mức độ héo
(xếp theo thứ tự từ nhiều đến ít)
42% 5,38% ĐC Ca+VL Ca VL
- Trong cơ thể thực vật, axit hữu cơ và vitamin C có vai trò to lớn trong việc giải
độc cho cây khi gặp nhiệt độ cao. Axit hữu cơ là những hợp chất trung gian được tạo ra
trong quá trình oxi hoá các cơ chất sẵn sàng kết hợp với NH
3
để

tạo thành amin. Vitamin
C có khả năng kháng oxi hóa, tăng cường sự hấp thu sắt và canxi vào cơ thể. Hàm
lượng axit hữu cơ tổng số và hàm lượng vitamin C trong lá của lạc vào giai đoạn 7 lá
được trình bày ở bảng 2 cho thấy hiệu lực của CaCl

2
+VL 113,2 ± 4,7 6,52 110,54 24,33 ± 2,56 5,35 115,20
- Trong điều kiện khô hạn, thiếu nước, sự thoát hơi nước là một tác nhân gây trở
ngại cho đời sống của cây. Kết quả theo dõi cường độ thoát hơi nước ở lá của cây lạc
vào buổi trưa, lúc cây lạc được 7 lá, nhiệt độ không khí 41
0
C, độ ẩm không khí 42%
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 5(40).2010120
được trình bày ở bảng 3 cho thấy khi có xử lý muối CaCl
2
và tổ hợp các NTVL đã làm
chậm bớt sự thoát hơi nước so với đối chứng.
Bảng 3. Ảnh hưởng của CaCl
2
và tổ hợp NTVL đến cường độ thoát hơi nước của cây lạc
Cường độ THN
(g/dm
2
lá/giờ)
So sánh với đối chứng Công
thức
X
± m
% t
t
α


(µM H
2
O
2
/g/phút)
và cường độ hô hấp (mgCO
2
/dm
2
/giờ) ở lá của cây lạcHoạt tính của enzim catalaz Cường độ hô hấp Công thức
thí nghiệm
X
± m
CV
%
% so
với ĐC
X
± m
CV
%
% so
với ĐC
ĐC 110,7 ± 3,7 7,42 100,00 54,09 ± 2,23 3,18 100,00
CaCl
2
125,6 ± 3,8 6,11 113,46 45,03 ± 2,39 4,56 83,25

CV
%
% so
với ĐC
X
± m
CV
%
% so
với ĐC
ĐC 2,435 ± 0,089 2,11 100,00 75,43 ± 1,17 1,93 100,00
CaCl
2
2,719 ± 0,034 1,09 111,66 86,15 ± 0,95 1,27 114,21
VL 2,997 ± 0,012 1,32 123,08 87,56 ± 1,47 1,26 116,08
CaCl
2
+VL 2,882 ± 0,087 2,16 118,36 89,07 ± 0,75 1,08 118,08

Hàm lượng diệp lục ở các công thức xử lý cao hơn ở công thức đối chứng cũng
như sự gia tăng hàm lượng diệp lục liên kết trong phức hệ diệp lục - proteit - lipoit
chứng tỏ trong trường hợp cây gặp điều kiện nóng hạn, các NTVL và CaCl
2
đã có tác
động làm giảm bớt sự hủy hoại diệp lục, tạo điều kiện cho hoạt động quang hợp của cây
tiến hành bình thường.
Kết quả phân tích khả năng cảm quang của diệp lục cũng đã cho thấy trong thời
gian 60 phút chiếu sáng, ở các lô thí nghiệm, độ cảm quang của diệp lục đã tăng lên so
với đối chứng, thể hiện sự hấp thụ tốt quang năng chuyển thành dạng hóa năng ngay
trong pha đầu tiên của quang hợp, tạo điều kiện cho việc tích lũy chất hữu cơ dẫn đến

4,5 ± 0,2 118,42 3,13 2,78 0,95
VL 4,8 ± 0,1 126,31 7,07 4,60 0,99
CaCl
2
+VL 4,3 ± 0,2 113,16 2,23 2,13 0,90
(tất cả các công thức đều có t > t
α
với mức xác suất tin cậy P)
3.2. Ảnh hưởng của CaCl
2
và tổ hợp NTVL Mo, Mn, Cu, B đến quá trình sinh trưởng
phát triển của cây lạc
Thông qua tác động tốt của CaCl
2
và tổ hợp NTVL đến hoạt động sinh lý, quá