Những hướng mới trong điều
trị đột qụy não Quan niệm đột quỵ não là một kiểu kết thúc cuộc đời của người
già nay đã lỗi thời. Từ những năm 80 của thế kỷ trước đến nay, tỷ lệ tử
vong ở các nước phát triển đã giảm nhờ chẩn đoán sớm và với các
phương tiện hồi sức tích cực, các đơn vị đột quỵ não cũng như các trung
tâm đột quỵ não đã điều trị bệnh có hiệu quả.
Đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ hai trên thế giới
sau ung thư, đứng hàng đầu về nguyên nhân gây tàn phế ở người trưởng
thành. Hằng năm, ở Mỹ có khoảng 700.000 - 750.000 bệnh nhân mới và tái
phát, chi phí 30 tỷ USD cho điều trị nội trú và phục hồi chức năng. Nguy cơ
xảy ra đột quỵ gia tăng theo tuổi, tăng gấp đôi cứ mỗi 10 năm sau 55 tuổi,
xấp xỉ 28% đột quỵ xảy ra dưới 65 tuổi. Nguyên nhân chủ yếu của đột quỵ
não là tăng huyết áp.
Đột quỵ não gồm hai thể bệnh chính: chảy máu não và thiếu máu não
cục bộ (thiếu máu não). Theo thống kê, đột quỵ thiếu máu não chiếm khoảng
80-85%, đột quỵ chảy máu não chiếm từ 10-15%.
Các biện pháp điều trị củng cố và dự phòng tái phát sau đột quỵ
Để giảm nguy cơ tái phát của các trường hợp thiếu máu não thoảng
qua và đột quỵ thiếu máu não cục bộ do huyết khối vữa xơ động mạch, các
tác giả đã đi đến thống nhất gồm 3 chiến lược hành động sau:
- Khai thông sớm của bất kỳ các trường hợp hẹp nào có nguồn gốc từ
động mạch cảnh trong bởi phẫu thuật khai thông động mạch.
- Giảm dần các yếu tố nguy cơ nguyên nhân mạch máu (tăng huyết áp,
tăng cholesterol, kiểm soát tốt bệnh đái tháo đường, bỏ hút thuốc lá ).
- Điều trị chống kết tập tiểu cầu để ngăn chặn sự tạo thành mảng vữa
xơ động mạch mới và các biến chứng huyết khối vữa xơ động mạch do đứt
vỡ các mảng này.
Các biện pháp cụ thể bao gồm:

máu não thoảng qua hoặc đột quỵ trước đó xấp xỉ 13%. Dypiridamol không
gây biến chứng chảy máu tiêu hóa nhưng gây đau đầu (xấp xỉ 8%), trong
một số trường hợp người bệnh không tiếp tục điều trị thuốc này được.
Aggrenox: Là thuốc kết hợp aspirin + dypiridamol (25mg + 200mg)
làm giảm tác dụng không mong muốn của aspirin và tăng hiệu quả điều trị
dự phòng gấp 2 lần dùng aspirin đơn độc (xấp xỉ 37%). Nghiên cứu dự
phòng đột quỵ châu Âu (ESPS-2) cho rằng phác đồ kết hợp giữa aspirin và
dypiridamol là sự lựa chọn dược lý hứa hẹn để giảm nguy cơ tái phát đột
quỵ.
Clopidogrel: Clopidogrel làm giảm nguy cơ tái phát đột quỵ ở các
bệnh nhân có tiền sử thiếu máu não thoảng qua hoặc đột quỵ thiếu máu não
cục bộ trước đây đạt xấp xỉ 30% và ít gây biến chứng chảy máu tiêu hóa so
với aspirin. Hiện nay thuốc thường dùng là plavix.
Các thuốc y học cổ truyền:
Hoa đà tái tạo hoàn (Huatuozaizao pilis): Liều dùng 8g/lần x 2 lần/24
giờ, một đợt điều trị 30 ngày, có thể uống 3 đợt liên tục và không có tai biến.
Thuốc có tác dụng khu phong khai khiếu, hoạt huyết hóa ứ, tiêu sưng tán
kết. Thuốc đã được nghiên cứu thực nghiệm trên động vật (thỏ, chó, mèo,
chuột) nhận thấy thuốc làm tăng lưu lượng động mạch cảnh gốc và động
mạch cảnh trong, làm tăng cường tính co bóp của cơ tim. Thuốc cũng đã
được nghiên cứu thử nghiệm trên lâm sàng ở nhiều bệnh viện của Trung
Quốc để điều trị cho các bệnh nhân sau đột quỵ não (cả đột quỵ chảy máu và
đột quỵ thiếu máu não) và đã được xác định có sự cải thiện rõ lưu lượng máu
não của bệnh nhân, giảm độ quánh máu, giảm chỉ số kết tập tiểu cầu, cải
thiện khả năng biến dạng hồng cầu.
Luotai: Là panax notogingseng saponin (dạng bột pha tiêm, viên nén,
dung dịch tiêm) dùng để điều trị đột quỵ thiếu máu cục bộ não cấp và bán
cấp do có tác dụng làm bền vững thành mạch máu, cải thiện vi tuần hoàn,
tác động vào quá trình đông máu, giảm đau và chống viêm. Thuốc cũng đã
được sử dụng rộng rãi ở Trung Quốc và được Trung tâm đột quỵ não - Bệnh