MỘT SỐ BỆNH SINH SẢN TRONG CHĂN NUÔI BÒ
SỮA
Bò sữa là vật nuôi đư
ợc nông dân phát triển mạnh ở
vùng ngoại thành TP Hồ Chí Minh. Các giống bò sữa
hiện nuôi ở nước ta đều có nguồn gốc từ các nư
ớc ôn
đới nên khả năng chống chịu với bệnh tật không cao,
tỷ lệ máu ngoại càng cao thì sức đề kháng càng gi
ảm.
Bên cạnh đó việc khai thác sữa và chế độ nuôi dư
ỡng
chăm sóc không phù hợp dễ làm bò mắc một số
bệnh. Sau đây là một số bệnh sinh sản thường gặp
trong nghề chăn nuôi bò sữa.
1.Chậm sinh và vô sinh:
Đó là trường hợp bò cái đến tuổi thành thục (14
tháng tuổi trở lên) mà không thấy động dục hoặc
không thể phối giống; hoặc có động dục, phối giống
đúng thời điểm nhưng không thụ thai. Bò cái sau khi
sanh 3-5 tháng mà không lên giống hoặc có lên gi
ống
nhưng phối giống nhiều lần không đậu thai.
1.1. Đối với bò cái tơ:
Nguyên nhân có thể là do bộ máy sinh dục phát
triển không bình thường (buồng trứng, tử cung kém
phát triển, có khối u trên buồng trứng…), có thể do
viêm nhiễm đường sinh dục (âm đạo, tử cung…)
hoặc do chế độ nuôi dưỡng, chăm sóc không tốt bò
còi cọc như thiếu khoáng: Photpho, Selenium, đồng,
Vitamin A…

lên giống kỳ trước, tình trạng bệnh sau khi sanh
(viêm tử cung, viêm âm đạo, viêm vú…), dự đoán
ngày lên giống (sau khi sanh 45- 60 ngày) để tập
trung quan sát (nhất là vào ban đêm) báo cho dẫn
tinh viên kịp thời phối giống.
2. Viêm vú (Mastitis):
Đây là loại bệnh phổ biến trên bò sữa, dễ lây lan và
gây thiệt hại về kinh tế rất lớn vì nó làm giảm sản
lượng sữa và chất lượng sữa. Bệnh gây ra do vệ sinh
chuồng trại, vệ sinh vắt sữa không tốt, tạo điều kiện
cho các vi khuẩn (như liên cầu khuẩn, tụ cầu khuẩn,
song cầu khuẩn hay trực khuẩn gây mủ) hay nấm
Candida albicals xâm nhập vào bầu vú và gây bệnh.

Bệnh viêm vú thường có hai thể: Viêm vú lâm sàng
và viêm vú tiềm ẩn.
2.1. Viêm vú lâm
sàng:
Tình trạng viêm vú có
thể xãy ra ở 1, 2 hoặc
cả 4 thùy vú, có thể ở
các thể sau:
2.1.1. Viêm vú thể tương mạc: Vú bị sưng ở
một thùy hay toàn bộ bầu vú. Khi ấn mạnh tay vào
bầu vú bò bị đau, lượng sữa giảm rõ rệt, sữa lo
ãng và
có hạt lổn nhổn.
2.1.2. Viêm vú thể Cata: Đặc trưng là tế bào
thượng bì bị tróc ra, ở những ổ viêm có dịch thấm
xuất. Sữa bị cặn hoặc cục sữa vón do dịch thẩm xuất

tế bào, mô tiết sữa mà người chăn nuôi hoàn toàn
không hề biết. Bò ít có triệu chứng bên ngoài, nhưng
thường thì kém ăn, thỉnh thoảng sữa bị tủa và không
có biểu hiện triệu chứng ở bầu vú. Để phát hiện viêm
vú tiềm ẩn cần dựa vào dấu hiệu của sữa và xét
nghiệm sữa. Hiện nay có thể dùng test CMT mà thao
tác thực hiện không phức tạp người chăn nuôi có thể
tự kiểm tra.
Phòng bệnh viêm vú trước hết phải làm tốt khâu vệ
sinh chuồng trại chăn nuôi, vệ sinh vắt sữa (dụng cụ,
nơi vắt sữa, cơ thể bị, bầu vú, núm vú, tay người vắt
sữa). Tốt nhất người chăn nuôi không sử dụng “ngư
ời
vắt sữa thuê”.â Cho bò ăn cám h
ỗn hợp ngay sau khi
vắt sữa để bò không nằm xuống sàn khi vắt sữa
xong. Kiểm tra định kỳ, cách ly và điều trị triệt để khi
bò mắc bệnh.
3. Viêm tử cung:
Bệnh do nhiễm khuẩn
khi gieo tinh nhân tạo
hoặc do bò đực bị viêm
cơ quan sinh dục. Viêm tử cung còn do v
ệ sinh khi đẻ
không tốt (chuồng trại bẩn, can thiệp của người chăn
nuôi…). Bệnh viêm tử cung còn do kế phát của bệnh
viêm âm đạo và viêm phúc mạc. Khi các vi khuẩn
xâm nhập vào tử cung, phát triển nhanh và gây viêm
xung huyết, có mủ, gây tróc niêm mạc, xuất huyết.
Khi mắc bệnh, bò luôn mệt mỏi, ăn ít, sốt cao, đau

trong đàn, nếu tỉ lệ này lớn hơn thì vấn đề nuôi
dưỡng chăm sóc đàn bò cái sinh sản chưa tốt.
Khi bò sót nhau, cần gọi cán bộ thú y đến xử ly,ù
không tự tiện xử lý sẽ gây nên những tổn th
ương trên
tử cung và từ đó ảnh hưởng đến sự sinh sản của bò
sau này (giảm tỉ lệ thụ thai).
Th.s Võ Ngọc Anh

Chăn nuôi