thay đổi cơ cấu sử dụng phơng tiện tham gia
giao thông tại các thnh phố lớn ở nớc ta
nhằm nâng cao hiệu suất sử dụng diện tích mặt đờng

ThS. trần quang phú
Công ty xây dựng v t vấn đầu t
Thnh phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt: Hiện nay, nhu cầu sử dụng đất cho xây dựng v phát triển kinh tế tại các đô thị ở
nớc ta l rất lớn. Trong điều kiện hạn chế về diện tích đất tự nhiên cũng nh những khó khăn
trong công tác đền bù giải phóng mặt bằng, chúng ta cần phải có những giải pháp hữu hiệu
nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Bi báo trình by ý kiến về việc thay đổi cơ cấu sử dụng
phơng tiện tham gia giao thông theo hớng phát triển vận tải hnh khách công cộng
(VTHKCC) nhằm nâng cao hiệu suất sử dụng mặt đờng trên địa bn thnh phố Hồ Chí Minh.
Summary: The demand of using land to develop economy in the large cities is very great.
In limited conditions about natural land areas and difficulty of site clearing and compensating,
we need to have solutions to improve land using effects. This article offers some ideas on
modifying structure of means transport in public transport development to improve using effect
of road surface Ho Chi Minh city.

i. Hiện trạng sử dụng phơng tiện
giao thông trên địa bn thnh phố
Hồ Chí Minh

Hiện nay, tại các thành phố lớn ở nớc ta,
tỷ lệ sử dụng phơng tiện giao thông cá nhân
là rất lớn. ở TP.HCM hiện tại chỉ có khoảng
2% lợt đi lại sử dụng các phơng tiện công
cộng (xe buýt và xe lam), 75% sử dụng xe
gắn máy, 17% sử dụng xe đạp và khoảng 6%

sử dụng phơng tiện vận tải hợp lý trên cơ sở
phát triển vận tải công cộng.

ii. Một số giải pháp phát triển vận
tải công cộng
Theo dự báo, trong giai đoạn 2010 đến
2020, ở các thành phố lớn nớc ta, tỷ lệ ô tô
cá nhân sẽ tăng rất nhiều so với hiện nay, tỷ
lệ xe máy có giảm nhng vẫn ở mức cao. Với
một thành phố lớn nh thành phố Hồ Chí Minh
và Hà Nội, cùng với sự tăng trởng về nhu cầu
đi lại và với cơ cấu sử dụng phơng tiện đi lại
của nhân dân nh hiện nay thì nhu cầu xây
dựng đờng bộ và diện tích đất dành cho xây
dựng giao thông sẽ rất lớn.
Muốn tránh viễn cảnh đó, chúng ta phải
có những biện pháp thay đổi tỷ lệ sử dụng
phơng tiện giao thông cá nhân, phát triển hệ
thống VTHKCC với vai trò chính thuộc về xe
buýt. Qua nghiên cứu chúng tôi kiến nghị một
số giải pháp sau:
1. Thay đổi cơ cấu sử dụng phơng
tiện tham gia giao thông
Chúng ta biết rằng: nếu sử dụng loại
phơng tiện giao thông khác
nhau thì diện tích chiếm
dụng đờng cho mỗi chuyến
đi của một hành khách cũng
khác nhau. Kết quả tính toán
sơ bộ, diện tích chiếm dụng

chuyên
chở HK
Diện tích
mặt đờng
chiếm dụng
khi lu
thông (m
2
)
Diện tích
chiếm
dụng của
một hành
khách
(m
2
/HK)
Tối đa 2 7,25
Xe máy
Trung bình 1,2
14,5
12,08
Tối đa 4 13,75 Xe ôtô
con
Trung bình 2,5
55
22
Tối đa 15 5 Xe Mini
buýt
Trung bình 10

(ha)
Xe máy
Xe đạp
Xe con
Xe buýt
75
17
6
2
750
170
60
20
1,2
1,1
2,5
30
625
155
24
1
14,5
12
55
240
0,906
0,186
0,132
0,024
Tổng 100 1.000 1,248

chọn duy nhất để có thể cải thiện tình trạng ùn
tắc giao thông, giảm số tai nạn giao thông và
ô nhiễm môi trờng.
Theo một tài liệu tính toán của Singapore:
để vận chuyển 11.200 lợt hành khách cần huy
động 8.000 xe con hoặc taxi. Nhng nếu sử
dụng xe buýt cỡ lớn chỉ cần 130 xe, thậm chí
chỉ cần có 85 xe buýt loại hai tầng.
Theo số liệu tính toán ở Thành phố Hồ
Chí Minh, nếu thay đổi cơ cấu sử dụng
phơng tiện theo hớng giảm phơng tiện
giao thông cá nhân và tăng VTHKCC thì sẽ
tiết kiệm đợc 24,5% diện tích đất giao thông
hay nâng cao hệ sử dụng đất lên 1,245. Việc
phát triển hệ thống xe buýt cũng là một trong
những giải pháp quan trọng trong việc nâng
cao hiệu quả sử dụng đất trong giao thông,
nếu biết rằng diện tích chiếm dụng mặt đờng
của một ngời đi xe gắn máy gấp hơn 3 lần so
với diện tích chiếm dụng của ngời đi xe buýt.
VTHKCC bằng xe buýt luôn là loại hình
giao thông công cộng có hiệu quả và thông
dụng. Ngay cả khi có loại hình vận tải đờng
sắt khối lợng lớn đảm nhận chủ đạo việc vận
chuyển hành khách thì xe buýt cũng giữ vai
trò rất quan trọng trong việc cung cấp và giải
toả lợng khách từ các trục đờng sắt.
Để phát triển mạng lới xe buýt trong thời
gian tới, chúng ta cần giải quyết một số vấn
đề sau:

Tiêu chuẩn
(m
2
/ xe)
Diện tích
(ha)
Xe máy
Xe đạp
Xe con
Xe buýt
Tàu điện
ngầm
29
1
20
30
20
290
10
200
300
200
1,2
1,1
2,5
60
200
242
9
80

thành phố
ở các thành phố lớn trên thế giới, ngoài xe
buýt và tàu điện ngầm là hình thức vận tải chủ
yếu thì một số loại hình vận tải công cộng khác
cũng đợc khuyến khích sử dụng nh: xe điện

bánh hơi, tàu điện, tàu điện trên cao. Ngoài ra,
một số loại hình vận chuyển tuy có sức chuyên
chở không lớn nhng lại rất cần thiết cho hoạt
động vận tải công cộng chủ đạo. ở nớc ta, các
phơng thức vận tải nh mini buýt, taxi, xe
ôm có thể là các dịch vụ vận tải bổ sung.
Các loại hình vận tải này hoạt động nh dịch vụ
thu gom cho xe buýt và vận tải đờng sắt.
Các phơng thức này tỏ ra có hiệu quả
đối với các chuyến đi ngắn, đơn vị chất tải
thấp phù hợp với đặc điểm địa phơng và
trong đờng phố chật hẹp. TP.HCM cần phát
huy vai trò của những phơng thức này để
phục vụ cho mục đích cuối cùng là phát triển
hệ thống vận tải hành khách khối lợng lớn.
Để xây dựng một mạng lới VTHKCC
đồng bộ, liên thông và bổ trợ cho nhau cần
kết hợp dới hình thức: tàu điện ngầm là
phơng thức vận tải chủ đạo trong việc vận
chuyển hành khách tại thành phố. Các
phơng tiện có năng lực chuyên chở thấp sẽ
làm nhiệm vụ thu gom hành khách cho các
tuyến xe buýt, xe buýt cung cấp và giải toả
hành khách từ các tuyến tàu điện ngầm.