Hớng tới việc thực hiện một quy trình Chuẩn
cho công tác xây dựng chơng trình
đo tạo ở bậc đại họcThS. Nguyễn thị thu hơng
Bộ môn Anh văn - Trờng Đại học GTVT
CN. Bùi Thị giang
Cán bộ Phòng Đối ngoại - Trờng Đại học GTVT

Tóm tắt: Bi báo giới thiệu một mô hình quy trình chuẩn cho công tác xây dựng chơng
trình đo tạo ở bậc đại học, lm ti liệu tham khảo, nghiên cứu cho các nh thiết kế v cải tiến
chơng trình đo tạo.
Summary: The article introduces a model of a standard process of curriculum design at
tertiary level, which serves as a reference material for curriculum designers and revisers.
i. đặt vấn đề
Những năm gần đây, vấn đề chất lợng
giảng dạy ngày càng đợc chú trọng trong các
trờng đại học, là mục tiêu chủ yếu của dự án
Nâng cao chất lợng giảng dạy đại học của
Bộ GD và ĐT. Để đánh giá chất lợng giảng
dạy không thể không đa ra các câu hỏi nh:
Chơng trình đào tạo cho từng chuyên ngành
đã đợc thiết kế phù hợp với các yêu cầu của
ngành đó cha? Trình độ sinh viên tốt nghiệp
(sản phẩm đầu ra) có đáp ứng đợc nhu cầu
của xã hội không? Có đủ lực lợng giảng viên
có năng lực thực hiện tốt các nội dung cần
giảng dạy không? Cơ sở vật chất; trang thiết
bị và tài liệu giảng dạy có thoả mãn đợc yêu

Đây là bớc đầu tiên và thiết yếu đối với
công tác xây dựng chơng trình đào tạo. Các
thông số cần phân tích là: nhu cầu và xu
hớng sử dụng lao động trong các ngành,
nghề (tầm trung hạn và dài hạn) để định ra
đợc quy mô và chiến lợc đào tạo, nhằm bổ
xung những ngành nghề thiếu hụt hay điều
chỉnh, đào tạo lại hoặc nâng cấp những ngành
nghề đã d thừa; xác định đối tợng sẽ đợc
đào tạo để tìm hiểu năng lực và mối quan tâm
của họ nhằm định ra các kỹ năng và kiến thức
chuyên môn cần đa ra trong chơng trình
đào tạo, thu hút họ đến với các khoá học.
Để có đợc số liệu phân tích, có thể dựa
vào các nguồn thông tin sau:
- Các đề xuất về nhu cầu đào tạo từ các
đơn vị trực tiếp sử dụng nguồn nhân lực,
- Các thông số do các cơ quan của Chính
phủ cung cấp, liên quan đến nhu cầu về nhân
lực và yêu cầu về chuyên môn của các ngành
nghề khác nhau,
- Các số liệu khảo sát, điều tra do Hội
đồng xây dựng chơng trình đào tạo thu thập
đợc qua các lần đi thực tế đến các cơ sở sử
dụng lao động, ít nhất mỗi năm 2 lần,
- Các dự tính sơ bộ về các ngành nghề
mà đối tợng đầu vào có thể quan tâm thông
qua việc nghiên cứu các hồ sơ, học bạ của họ
trớc đây,
- Các thông tin chi tiết về mỗi ngành

quan thay cho dạng bài mà khâu cho điểm,
đánh giá phụ thuộc vào chủ quan ngời chấm.
Thời gian tối đa cho bài kiểm tra lý thuyết
không nên quá 150 phút. Bài kiểm tra đợc
soạn phải đảm bảo các yêu cầu về tính giá trị
(Validity), độ tin cậy (Reliability) và tính khả thi
(Usability). Tiêu chí đánh giá phân loại học
viên phải đợc đề ra rõ ràng. Sẽ không chính
xác nếu chỉ dựa vào bài thi cuối kỳ/ khoá để
đánh giá. Kết quả phân loại phải đợc tổng
hợp từ kết quả các bài kiểm tra lý thuyết, thực
hành trong suốt kỳ/ khoá học.
- Khi đã có Chơng trình đo tạo, để thực
hiện nó, cần vạch ra Kế hoạch đo tạo một
cách kỹ lỡng, chi tiết, trong đó có nêu các
yêu cầu về trang thiết bị giảng dạy, phân công
giáo viên cho từng môn. Và nếu cần, cũng
phải đề ra kế hoạch tập huấn cho giáo viên
trớc khi giảng dạy các môn học mới.
2.3. Soạn thảo giáo trình
Sau khi đã xác định rõ yêu cầu, mục đích
đào tạo, các phơng tiện hỗ trợ cần có, bớc

tiếp theo là biên soạn các giáo trình môn học
dành cho học viên, tài liệu hớng dẫn giảng
dạy dành cho giáo viên, kể cả việc chuẩn bị
các giáo cụ trực quan, trang thiết bị thực hành
cho môn học đó. Việc biên soạn giáo trình
nhất thiết phải do những giáo viên đã có kiến
thức, kinh nghiệm chuyên môn về ngành nghề

một nhóm chuyên trách đảm nhiệm, có sự
tham gia đại diện của các phòng ban liên
quan. Việc đánh giá tổng thể sẽ dẫn đến một
trong bốn quyết định chính: duy trì khoá học,
mở rộng khoá học, chỉnh sửa lại chơng trình,
hay xoá bỏ chơng trình đào tạo. Cụ thể, cần
đánh giá những khía cạnh sau:
- Công tác đào tạo có đạt đợc mục tiêu đề
ra; sản phẩm đầu ra (sinh viên tốt nghiệp, công
nhân đợc đào tạo) có làm đợc nghề, làm tốt,
làm một cách an toàn và có hiệu suất cao?
- Cần chú ý tới cả quá trình đào tạo và
kết quả đào tạo sau từng giai đoạn,
- Chỉ ra đợc những điểm yếu kém trong
khâu đào tạo,
- Học viên, sau khi đợc đào tạo, có nâng
cao tay nghề? Quá trình đào tạo có đóng góp
trực tiếp vào tay nghề đã đợc cải thiện đó?
- Xác định xem cả quá trình đào tạo đó có
xứng đáng với số tiền bạc, công sức bỏ ra không?
Việc đánh giá tổng thể có thể dựa vào
các tiêu chí sau:
- Nhận xét phản hồi của học viên và giáo viên,
- Kết quả học tập của học viên tại nơi đào tạo,
- ý kiến đánh giá của đơn vị sử dụng lao
động dựa trên kết quả công việc thực tế; chất
lợng công việc, khả năng sử dụng thiết bị,
máy móc, kỹ năng, năng lực thể hiện,
- Số liệu thu thập đợc về tỉ lệ tuyển sinh
vào ngành đó, chi phí đào tạo, tỉ lệ có việc làm

xâ
y
d
ự
n
g
chơn
g
trình đào t
ạ
o có quan hệ
m
ậ
t thiết với nhau, cần đ
ợ
c th
ự
c hiện lần
lợt, bớc này làm tiền đề cho bớc kia. Có
thể tóm tắt lại các bớc đó nh sau:
)

Các bớc Các hoạt động chính trong từng bớc Sản phẩm chính thu đợc 1. Phân tích
- Tiến hành phân tích nhu cầu
+ Xác định nhu cầu về ngành nghề
+ Xác định nhu cầu của nhà tuyển dụng
+ Xác định nhu cầu của học viên
- Tiến hành phân tích ngành nghề
+ Phân định ngành nghề, công việc, nhiệm vụ cụ
thể cho mỗi ngành nghề đang/ sắp đợc đào tạo
+ Mô tả chính xác từng nhóm việc, phần việc chi
tiết của mỗi ngành nghề
- Lựa chọn các bài tập, bài giảng thích hợp với mỗi
ngành nghề, công việc
- Phân tích các loại bài tập, bài giảng này
+ Xác định từng thao tác nghề nghiệp
+ Xác định các kiến thức chuyên môn cần có

+ Lập ra cấu trúc đào tạo
- Xây dựng các thông số đào tạo nêu rõ cấu trúc khoá
học, mục tiêu khoá học, mục tiêu môn học/ phân môn
và các mục tiêu giảng dạy để hớng dẫn giáo viên
giảng dạy môn/ phân môn đó.
- Lập kế hoạch kiểm tra đánh giá
+ Kiểm tra kỹ năng chuyên môn
+ Kiểm tra kiến thức chuyên môn
- Lập kế hoạch đào tạo
+ Các nhu cầu về trang thiết bị
+ Nhu cầu về đội ngũ giảng dạy
- Bảng thông số đào tạo
- Hồ sơ theo dõi đào tạo tại chỗ (nơi
công tác)
- Kế hoạch kiểm tra
- Các bài kiểm tra thực hành
- Danh mục các thiết bị chuẩn cần
cho đào tạo
- Tiêu chí cho cơ sở vật chất
- Kế hoạch phát triển đội ngũ giáo
viên
- Bản Kế hoạch đo tạo 3. Soạn thảo
- Biên soạn giáo trình giảng dạy
- Chuẩn bị các giáo cụ trực quan hỗ trợ
- Soạn các bài kiểm tra thực tập
- Chỉnh sửa các giáo trình, tài liệu
- Bài kiểm tra thực hành, có thang

hành, trang thiết bị (chủng loại, số lợng, giá
thành ) cần có, giáo viên phụ trách.
Thông số đo tạo: ghi chi tiết mục tiêu đào
tạo (kiến thức, kỹ năng chuyên môn) cho từng
ngành nghề để hớng dẫn giáo viên thực hiện.
Tiêu chuẩn đo tạo: bao gồm các tiêu
chuẩn đánh giá từng kỹ năng chuyên môn, kế
hoạch kiểm tra, đánh giá trình độ học viên.
Giáo trình và tài liệu hớng dẫn sử dụng
giáo trình cho từng môn học.
Tài liệu hớng dẫn thực tập: gồm các bài
thực hành và kiểm tra thực hành kỹ năng
chuyên môn.
Tài liệu kiểm tra định kỳ: gồm các bài tập,
bài kiểm tra để đánh giá quá trình tiếp thu kiến
thức của học viên, song không dùng cho mục
đích phân loại đánh giá để cấp bằng cuối khoá.
Danh mục các công cụ nghe - nhìn (tài liệu
thông tin đại chúng) để hỗ trợ cho việc dạy và học.
Ngoài ra, để thuận tiện cho việc triển khai
chơng trình đào tạo cũng cần soạn thảo một
số văn bản sau:
Danh mục các yêu cầu tối thiểu về trang
thiết bị cần cho việc giảng dạy trong một lớp học
Tiêu chí về phòng học, phòng thí nghiệm,
nhà xởng, sự bố trí sắp đặt trang thiết bị theo
yêu cầu từng khoá học,
Nhu cầu tập huấn đội ngũ giáo viên cho
các lĩnh vực, ngành nghề mới về công nghệ,
kỹ năng, nội dung kiến thức.