trong mọỹt õồn vở thồỡi gian, kyù hióỷu n, õồn vở õo1/mm
3
.s
- Tọỳc õọỹ phaùt trióứn mỏửm : laỡ tọỳc õọỹ phaùt trióứn vóử kờch thổồùc daỡi cuớa tỏm mỏửm
aỡng nhoớ vaỡ tọỳc õọỹ phaùt trióứn mỏửm
caỡng
ng trón nhổ sau :
H
ầnh 1.18- Aớnh cỏỳp haỷt chuỏứn ổùng vồùi õọỹ phoùng õaỷi 100 lỏửn.
trong mọỹt õồn vở thồỡi gian, kyù hióỷu v, õồn vở mm/s.
Tọỳc õọỹ sinh mỏửm caỡng lồùn thỗ kờch thổồùc haỷtc
tng thỗ kờch thổồùc haỷt caỡng lồùn. Bũng thổỷc nghióỷm, ngổồỡi ta õaợ tờnh õổồỹc kờch
thổồùc haỷt A theo hai õaỷi lổồỹ
A=a
n
Tổỡ õoù ta thỏỳy rũng : nguyón lyù chung õóứ taỷo haỷt nhoớ laỡ tng tọỳc õọỹ sinh mỏửm vaỡ haỷn
chóỳ tọỳc õọỹ phaùt trióứn mỏửm.
b-Caùc phổồng phaùp laỡm nhoớ haỷt :
v
vồùi a laỡ hóỷ sọỳ thổỷc nghióỷm.
Trong thổỷc tóỳ ngổồỡi ta thổồỡng sổớ duỷng caùc phổồng phaùp laỡm nhoớ haỷt sau õỏy :
- Tng õọỹ quaù nguọỹi khi kóỳt tinh : ọỹ quaù nguọỹi phuỷ thuọỹc vaỡo tọỳc õọỹ nguọỹi, tọỳc õọỹ
nguọỹi caỡng lồùn thỗ õọỹ quaù nguọỹi caỡng tng. óứ tng tọỳc õọỹ nguọỹi ngổồỡi ta duỡng khuọn
kim loaỷi coù tờnh dỏựn nhióỷt cao thay cho khuọn caùt. Vồùi caùc vỏỷt õuùc lồùn ta coỡn duỡng nổồùc
laỷnh laỡm nguọỹi ngoaỡi thaỡnh khuọn kim loaỷi.
- Phổồng phaùp bióỳn tờnh :
21
* Tàng säú lỉåüng tám máưm khäng tỉû sinh : ngỉåìi ta cäú cho vo kim loải lng
cạc cháút âàûc biãût âãø giụp cho sỉû tảo máưm khäng tỉû sinh. Vê dủ trỉåïc khi rọt thẹp ngỉåìi
ta cho mäüt lỉåüng nh nhäm vo thng thẹp lng (20g/táún thẹp lng). Nhäm s k út håüp
våïi ä xy, ni tå ha tan trong thẹp tảo ra cạc pháưn tỉí Al

c khi rọt khn. Nãúu quạ såïm thç kim loải chỉa këp kãút tinh cháút biãún
tênh s näøi lãn v âi vo xè. Nãúu quạ mün thç khäng këp ph
1.2.7. Cáúu tảo ca váût âục:
Kim loải lng sau khi náúu luûn xong âỉåüc âụct
pháøm. Cạc sn pháøm
khäng thãø cọ quy lût chung vãư cáúu tảo tinh thãø cụa chụng. ÅÍ âáy chụng ta nghiãn cỉïu
váût âục âån gin nháút, âọ l cạc thi âục thẹp trong khn kim loải. Tỉì âọ suy räüng ra
cho cạc váût âục phỉïc tảp v âục trong cạc loải khn khạc.
1-Cáúu tảo tinh thãø váût âục :
Thäng thỉåìng váût âục cọ ba vng tinh thãø sau âáy :
a-Vng ngoi cng :
Vng ny cọ cạc hảt âàóng trủc v
kêch thỉåïc nh mën (vng 1). Do âáưu tiãn kim
loải lng tiãúp xục våïi thnh khn ngüi lảnh nãn bë ngüi âäüt ngäüt v kãút tinh våïi âäü
quạ ngüi
'
T låïn, cng v ïi tạc dủng tảo máưm ca thnh khn nãn hảt tảo thnh cọ
kêch thỉåïc nh mën. Màût khạc do sỉû läưi lm ca thnh khn (cháút sån khn) nãn
máưm phạt triãøn theo mi phỉång v hảt cọ dảng âàóng trủc.
b-Vng trung gian :
Vng ny gäưm
(vng 2). Sau khi â tảo ra vng 1 thç thnh khn â khạ nọng, do váûy kim loải lng
kãút tinh våïi âäü quạ ngüi
' T nh, vç váûy hảt nháûn âỉåüc cọ xu hỉåïng låïn dáưn lãn. Lục
ny nh hỉåíng ch úu âãún hçnh dạng hảt l phỉång thoạt nhiãût.
vng gọc våïi thnh khn nãn hảt phạt triãøn mảnh theo hỉåïng ngỉåüc lải. Kãút qu l tảo
ra cạc hảt hçnh trủ vng gọc våïi thnh khn.
c-Vng trung tám :
Vng ny cọ hảt låïn v âàóng trủc (vng 3). Khi vng ny kãút tinh thç thnh khn
â ráút nọng nãn kim loải kãút tinh våïi âäü quạ ngüi

ng tỉì 85%-95%. Khàõc phủc lm co bàòng âáûu ngọt âãø âỉa nọ ra ngoi váût
âục.
htáút c nhỉỵng khe håí giỉỵa cạc nhạnh cáy âọ. Khi kãút tinh thãø têch kim loải bë gim âi
s tảo nãn cạc läù häøng tải âọ. Hiãûn tỉåüng ny gi l räù co. Räù co phán bäú khàõp váût âục
v lm gim máût âäü ca váût âục nãn lm xáúu cå tênh c
a nọ. Cọ thãø khàõc phủc räù co
bàòng cạch biãún dảng nọng, lục ny räù co âỉåüc hn kên lải (bãư màût räù co chỉa bë ä xy
họa).
2-Lm co:
Do khi chuøn tỉì trảng thại lng sang trảng thại ràõn thãø têch kim loải bë gim âi nãn
åí trãn cng v tải pháưn dy nháút ca váût âục tảo ra mäüt läù häøng gi l lm co. Lm co
lm máút sỉû lnh là
chè cnkho
23
Räù co v lm co âãưu cọ chung mäüt ngun nhán hçnh thnh âọ l sỉû gim thãø têch
ca kim loải khi kãút tinh. Våïi mäüt kim loải hay håüp kim thç t lãû co khi kãút tinh l hàòng
säú. Vç váûy tàng lm co s lm gim âỉåüc räù co v ngỉåüc lải chỉï khäng thãø lm máút hai
táût häøng ny.
3-Räù khê :
Trong âiãưu kiãûn náúu luûn thäng thỉåìng kim loải lng ha tan khạ nhiãưu cạc loải
khê. Sau khi kãút tinh âäü ha tan ca khê trong kim loải gim âi âäüt ngäüt, khê thoạt ra bë
kẻt lảiv hçnh thnh cạc bt khê gi l räù khê. Räù khê ráút nguy hiãøm vç nọ lm máút tênh
t âục v l nåi táûp trung ỉïng sút lm gim cå tênh. Nãúu räù khê nàòm ngay
ỉåï
n hay âục trong chán
ÜP KIM :
trong chãú tảo cå khê khäng dng kim loải ngun cháút
täø håüp ca kim loải v cạc cháút khạc. Täø håüp cạc cháút ny âỉåüc chãú tảo
àòng
kim cọ tênh cháút khạc hàón m kim loải ngun

cao, do, dãù biãún dảng, cọ ạnh kim ).
Ngun täú ch úu trong håüp kim l ngun täú kim loải. Håüp kim cọ thãø âỉåüc tảo
nãn giỉỵa cạc ngun täú kim loải våïi nhau, hay
Vê dủ : -Thẹp cạc bon l håüpk
- La täng l håüp kim ca hai ngun täú kim loải (Cu + Zn)
Thnh pháưn ca cạc ngun täú trong håüp kim âỉåüc biãøuthë
ngun täú. Täøng cạc thnh pháưn trong håüp kim ln ln bàòng 100%. Âäi khi
ngỉåìi ta cn dng t lãû pháưn tràm ngun tỉí.
2-Cạc ỉu viãût ca håüp kim :
Såí dé håü
p kim âỉåüc sỉí dủng räüng ri trong chãú tảo cå khê vç nọ cọ nhỉỵng âàûc tênh
ỉu viãût hån hàón kim loải ngun cháút v giạ thnh tháúp hån.
a - Håüp kim cọ cå tênh täøng håüp täút hån kim loải ngun cháút : håüp kim cọ âäü bãưn
cao hån nhiãưu so våïi kim loải ngun chá
bo tha mn âáưy â cạc u cáưu ca chãú tảo cå khê.
b - Håüp kim cọ tênh cäng nghãû âa dảng v ph håüp : âm bo
biãún dảng do, cọ âäü tháúmtä
24
khäng rè, cọ âiãûn tråí låïn, gin nåí âàûc biãût, chäúng mi mn låïn, chëu nhiãût âäü cao m
kim loải ngun cháút khäng thãø cọ âỉåüc.
nâäưng
im ta cọ thãm mäüt säú khại niãûm måïi cáưn phi âỉa thãm vo so
åïi
ntäú (hay håüp cháút họa hc bãưn vỉỵng)
ûp håüp váût thãø riãng biãût ca håüp kim
) ï cáúu trục v cạc tênh cháút cå, l,
họa
c - Trong nhiãưu trỉåìng håüp håüp kim dãù chãú tảo âån gin v r tiãưn hån : luûn thẹp
cọ nhiãût âäü chy tháúp hån luûn sàõt, la täng bãưn v r hå
3-Mäüt säú khại niãûm cå bn :

ay lm ngüi vä cng
háûm thỉûc cháút l khäng äøn âënh nhỉng
ỉûc rong mäüt
hảm
-Cạc dảng cáúu tảo ca håüp kim
Trong thỉûc tãú håüp kim thỉåìng cọ cạc dảng cáúu tảo sau âáy :
a - Håüp kim cọ cáúu tảo mäüt pha l dung dëch ràõn
b - Håüp kim cọ cáúu tảo mäüt pha l håüp cháút họa hc (hay pha trung gian).
c - Håüp kim cọ
cáúu tảo båíi hai hay nhiãưu pha.
,äøn âënh. Trong thỉûc tãú mäüt säú trảng thại khäng cán bàòng váùn täưn tải láu di, do åí
nhiãût âäü thỉåìng chuøn biãún xy ra ráút cháûm háưu nhỉ khäng nhçn tháúy âỉåüc. Trảng thại
khäng cán bàòng thỉåìng cọ âäü bãưn, âäü cỉïng cao hån nãn âỉåüc sỉí dủng khạ nhiãưu trong
thỉûc tãú (täø chỉïc mactenxit sau khi täi). Trảng thại khäng cán bàòng âỉåüc hçnh thnh våïi
täúc âäü ngüi nhan
f - Trảng thại gi äøn âënh : Tra
âënh) tuût âäúi chè täưn tải trãn l thuút, tỉïc l phi nung nọng h
cm trong thỉûc tãú ráút khọ xy ra. Váûy gi äøn âënh
th tãú lải täưn tải mäüt cạch äøn âënh ngay c khi nung nọng hay lm ngüit
pvin
o âọ.
4
25