Triển vọng và lộ trình phát triển cây
Jatropha để sản xuất diesel sinh học
ở Việt Nam

Cây Jatropha curcas L., thuộc chi Jatropha, họ Thầu dầu. Chi
Jatropha có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp, ghép từ hai chữ Iatrós
(bác sĩ) và trophé (thức ăn)^, ám chỉ công dụng làm thuốc của cây
này. Curcas là tên gọi thông thường của cây Physic nut ở
Malabar, Ấn Độ. Tên thông dụng ở các nước hiện nay là
Jatropha, ở Việt Nam gọi là cây Cọc giậu, Cọc rào, Cây li, Ba đậu
nam, Dầu mè
[]
I. Nguồn gốc

Jatropha là một loài cây có lịch sử 70 triệu năm, nguồn gốc từ
Mexico (nơi duy nhất có hóa thạch của cây này) và Trung Mỹ, được
người Bồ Đào Nha đưa qua Cape Verde, rồi lan truyền sang châu
Phi, châu Á, sau đó được trồng ở nhiều nước, trở thành cây bản địa ở
khắp các nước nhiệt đới, cận nhiệt đới trên toàn thế giới.
Từ năm 1991, Giáo sư người Đức là Klause Becker của Trường Đại
học Stuttgart đã nhận đơn đặt hàng của Tập đoàn Daimler Chrysler
hợp tác với hãng tư vấn của Áo tiến hành nghiên cứu cây Jatropha ở
Nicaragua để làm nguyên liệu sản xuất diesel sinh học, từ đó dấy lên
cơn sốt Jatropha trên phạm vi toàn cầu. Hiện nay nhiều nước trên thế
giới đang chạy đua phát triển cây này, nhất là các nước Ấn Độ,
Trung Quốc, Thái Lan, Malaixia, Indonexia, Philippin, Mianma và
nhiều nước Châu Phi, nhằm phục vụ nhu cầu năng lượng tại chỗ và
xuất khẩu.
II. Giá trị cây Jatropha
Jatropha vốn dĩ là một cây dại, bán hoang dại mà người dân các
nước trồng chỉ để làm bờ rào và làm thuốc, nhưng với những phát

vùng miền núi nghèo túng, cây Jatropha sẽ tạo nhiều việc làm và thu
nhập khả quan cho đồng bào các dân tộc, trong khi cho đến nay, trên
đất dốc còn lại của các vùng này vẫn chưa tìm kiếm được bất cứ cây
gì khả dĩ trồng được trên diện tích lớn, có thu nhập cao, lại có thị
trường ổn định.
2. Về môi trường
Jatropha là cây lâu năm, phủ đất cực kỳ tốt, tuổi thọ 50 năm, sinh
trưởng phát triển được ở hầu hết các loại đất xấu, nghèo kiệt, đất
dốc, đất trơ sỏi đá, không cháy, gia súc không ăn. Bởi vậy cây
Jatropha trồng trên các vùng đất dốc sẽ được coi là cây "lấp đầy" lỗ
hổng sinh thái ở các vùng sinh thái xung yếu miền núi, sớm tạo ra
thảm thực bì dày đặc chống xói mòn, chống cháy, nâng cao độ phì
của đất. Không những vậy, Jatropha còn có thể trồng ở các vùng đất
sa mạc hóa, bãi thải khai thác khoáng sản, góp phần phục hồi hệ sinh
thái các vùng này. Vì vậy cây Jatropha được đánh giá là "vệ sĩ sinh
thái", tạo ra hiệu ứng to lớn về bảo vệ môi trường.
3. Bã sau khi ép dầu làm phân hữu cơ và thức ăn chăn nuôi
Sau khi ép dầu, bã khô dầu có hàm lượng N 4,14-4,78%, P2O5 0,5-
0,66%, CaO 0,60-0,65%, MgO 0,17-0,21% được sử dụng làm phân
hữu cơ rất tốt để bón cho các loại cây trồng, nhất là cho vùng sản
xuất nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sạch, vừa góp phần sản xuất
sản phẩm sạch, vừa nâng cao độ phì của đất.
Trong thành phần hạt Jatropha có độc tố curcin, có thể gây tử vong
cho người và gây hại cho vật nuôi. Phân tích 2 giống được sử dụng
trong vườn giống của Trường Đại học Thành Tây, hàm lượng dinh
dưỡng trong bã khô dầu: protein đạt 25,87-29,91%, xơ đạt 21,41-
29,77%, tro đạt 4,86-5,11%, chất béo đạt 28,61-31,67%, sắt đạt
177,89-177,94 mg/kg và nhiều chất khoáng khác. Nếu khử hết độc
tố thì bã khô dầu Jatropha trở thành một loại thức ăn giàu đạm cho
các loài gia súc, gia cầm, tạo ra nguồn thức ăn chăn nuôi quý, góp