Website: Email : Tel : 0918.775.368
Lời mở đầu
Chi phí và giá thành sản phẩm là các chỉ tiêu quan trọng
trong hệ thống các chỉ tiêu kinh tế phục vụ cho công tác quản lý
doanh nghiệp và có mối quan hệ mật thiết với doanh thu, kết quả
(lãi, lỗ) hoạt động sản xuất kinh doanh, do vậy đợc các chủ
doanh nghiệp rất quan tâm.
Mục đích SXKD của các doanh nghiệp là lợi nhuận tối đa,
chính vì thế họ quan tâm đến công tác quản lý chi phí và giá
thành là lẽ đơng nhiên, họ phải biết bỏ ra những chi phí nào, bỏ ra
bao nhiêu và kết quả sản xuất thu đợc cái gì, bao nhiêu...
Chính vì vậy, việc đổi mới và không ngừng hoàn thiện công
tác hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong
các doanh nghiệp sản xuất cho thích ứng với yêu cầu quản lý
trong cơ chế mới là một vấn đề thực sự cần thiết. Tuy nhiên, vấn đề
này còn phụ thuộc rất nhiều vào trình độ quản lý, chế độ kế toán
... và đòi hỏi phải có sự nghiên cứu kỹ lỡng cả về mặt lý luận và
thực tiễn trong các đơn vị cơ sở.
Với ý nghĩa nêu trên của việc hạch toán chi phí sản xuất và
tính giá thành sản phẩm đối với doanh nghiệp sản xuất, qua thời
gian tìm hiểu thực tế tại Công ty cổ phần Diêm Thống Nhất, em đã
lựa chọn đề tài:
Tổ chức hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản
phẩm với việc tăng cờng quản trị doanh nghiệp tại Công ty cổ phần
Diêm Thống Nhất
cho chuyên đề tốt nghiệp của mình.
Chuyên đề bao gồm hai phần chính:
1
2
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Ngày 1-1988 Do thay đổi lại cơ cấu tổ chức sản xuất, liên hiệp
tách ra nh cũ, nhà máy vẫn mang tên Nhà máy Diêm Thống Nhất.
Năm 1990 Nhà máy đầu t lắp đặt dây chuyền sản xuất que hoàn
chỉnh do Thụy Điển đầu t tài trợ, thay toàn bộ quy trình công nghệ
từ bán thủ công sang thiết bị hiện đại tự động với công suất gần
200 triệu bao/năm.
Tháng 4-1993, nhà máy Diêm Thống Nhất đổi tên thành Công ty
Diêm Thống Nhất. Phát huy truyền thống tốt đẹp đã có trong 47
năm qua, công ty đã không ngừng cải tiến sản xuất, hạ thấp chi
phí sản xuất và giá thành sản phẩm góp phần nâng cao đời sống
của cán bộ công nhân viên. Hiện nay, thu nhập bình quân 1 lao
động xấp xỉ 1.300.000 đ/tháng, đóng góp cho ngân sách Nhà Nớc
gần 2 tỷ đồng mỗi năm.
Ngày1-1-2002 Công ty Diêm Thống Nhất chuyển sang hoạt
động theo lĩnh vực cổ phần và chính thức trở thành Công ty cổ
phần Diêm Thống Nhất, với 32% vốn Nhà Nớc mà đại diện là Tổng
công ty Giấy Việt Nam, 58% vốn của công nhân viên và 10% vốn
của các tổ chức cá nhân khác. Đến nay công ty luôn phát huy
thế mạnh khơi dậy tiềm năng đẩy mạnh sản xuất, không ngừng
nâng cao năng suất lao động, xây dựng chiến lợc tiêu thụ phù
hợp, phát triển mạng lới tiêu thụ trên toàn quốc, mở ra một giai
đoạn phát triển mới đầy năng động và hiệu quả của công ty. Quá
trình phát triển và tình hình kinh doanh của công ty đợc minh họa
qua một vài con số sau:
Biểu số 01: Đơn vị tính : Đồng
Stt Chỉ tiêu Năm 2001 Năm 2002 Năm 2003
21.959.259.42
6
5 Lợi nhuận gộp
6.792.052.97
4
8.300.617.54
1
7.170.238.799
6 Thu nhập tài chính 660.394.062 538.279.852 1.274.775.843
7 Chi phí tài chính 501.201.665 538.180.500 574.929.027
8 Chi phí bán hàng
2.685.472.20
4
2.694.203.43
0
2.756.649.411
9
Chi phí quản lý
doanh nghiệp
3.848.024.95
3
3.537.848.96
1
3.139.235.393
10
Lợi nhuận thuần từ
HĐKD
417.748.214
2.068.664.50
2
1.679.420.699
18 Nguồn vốn kinh 17.272.245.2 16.415.592.0 17.097.984.00
4
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
doanh 93 00 0
19
Tổng số công nhân
(ngời)
525 525 450
20
Nhân viên quản lý
(ngời)
55 55 45
21 Tổng quỹ lơng
7.860.416.35
5
7.683.679.77
8
5.739.763.933
22 Tổng thu nhập
8.906.503.20
0
8.867.040.00
0
6.676.560.000
23 Thu nhập bình quân 1.279.670 1.274.000 1.124.000
(Nguồn: Báo cáo tài chính các năm
2001,2002,2003)
2
lên 120
lỗ/cm
2
). Do đó chất lợng của đầu thuốc đợc cải thiện, độ mịn
của thuốc diêm cao, độ nhạy cảm cao, sức chống ẩm tốt...
Quy trình xử lý gỗ thay đổi về cơ bản đợc hiện đại hoá. Trớc
đây gỗ đợc ngâm nớc ao (gỗ bị thối, que diêm gãy vụn, màu
đen...), nay gỗ đợc đa vào bể chứa, xử lý điện hoá, ngâm tẩm kỹ
(gỗ không bị thối, que không gãy, que cháy không rụng tàn).
Các khâu đợc tăng cờng vì đã đổi mới thiết bị cơ giới quan
trọng là: Máy bóc ván CBK-2 hoàn toàn tự động; máy chặt que
DAS điều chỉnh tự động; hệ thống sấy que sử dụng công nghệ sấy
điện; máy sàng chọn đánh bóng; máy chấm thuốc liên hoàn KL; bộ
sấy, trộn hoá chất.
Dây chuyền sản xuất hộp bao và hoàn chỉnh sản phẩm cũng đ-
ợc điều chỉnh và đổi mới; sử dụng máy bỏ bao, quy hoạch lại mặt
bằng... đảo bớc công nghệ quét phấn lên trớc khâu dán nhãn
diêm, mỹ quan vỏ bao đợc cải thiện rõ nét.
Quy trình đóng kiện sản phẩm cũng đợc hoàn thiện đồng bộ
với các khâu sản xuất que diêm và vỏ bao: sử dụng hộp carton
đóng kiện để diêm có thể vận chuyển xa dễ dàng và đảm bảo chất
lợng bao diêm khi đa ra thị trờng bán lẻ.
2.2. Đặc điểm quy trình công nghệ tại công ty Diêm Thống Nhất
Nguyên vật liệu chính dùng cho sản xuất là gỗ các loại (gỗ
bồ đề, gỗ mỡ...), thuốc đầu diêm, KClO
3
, thuốc phấn phốt pho, giấy,
bột sắn, axit... Trình tự sản xuất nh sau:
Gỗ đợc ngâm trong hồ ao để dễ gia công cắt gọt, đồng
lò hơi phục vụ sản xuất chung.
7
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Sơ đồ 1: Quy trình công nghệ sản xuất tại xí nghiệp Que Diêm
Sơ đồ 2: Quy trình công nghệ sản xuất tại xí nghiệp Hộp Diêm
Sơ đồ 3: Quy trình công nghệ sản xuất tại xí nghiệp Bao Gói
8
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Gỗ cưa
cắt khúc
Bóc nan ống
vành đáy
Sản xuất
ống đáy
Hộp diêm Sấy khô
Gỗ cưa
cắt khúc
Bóc nan
chặt que
Ngâm axit
sấy điện
Đánh bóng
chọn que
Diêm thuốc Chấm thuốc Que mộc
Hộp diêm
Diêm xanh Quét phấn
Dán
nhãn
Sơ đồ 4: Mô hình tổ chức sản xuất của công ty Diêm Thống Nhất
9
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Công ty
Xí
nghiệp
Que Diêm
Xí
nghiệp
Hộp Diêm
Xí
nghiệp
Bao Gói
Xí
nghiệp Cơ
Nhiệt
Tổ
sản
xuất
Tổ
sản
xuất
Tổ
sản
xuất
Tổ
sản
xuất
Website: Email : Tel : 0918.775.368
vụ
Phòng
ĐTXD, y
tế, bảo
vệ
Đại hội đồng cổ đông
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Trong đó:
- Đại hội đồng cổ đông: Là cơ quan quyết định cao nhất của
công ty, quyết định toàn bộ các vấn đề tổ chức nhân sự trong
công ty, bầu Hội đồng quản trị và Ban kiểm soát... Đồng thời, qua
các báo cáo tổng hợp về tình hình sản xuất kinh doanh của công
ty ở mỗi niên độ kế toán để đề ra các phơng pháp phân phối lợi
nhuận trích lập các quỹ của công ty, lập các phơng án sản xuất
cho các năm tiếp theo, phê chuẩn các quyết định của Hội đồng
quản trị.
- Hội đồng quản trị: Đợc Đại hội đồng cổ đông thông qua
biểu quyết bầu ra. Hội đồng quản trị gồm 5 thành viên tham gia
quản lý làm việc theo chế độ kiêm nhiệm.
- Tổng giám đốc: Là ngời trực tiếp điều hành toàn bộ hoạt
động sản xuất kinh doanh của công ty, là ngời đại diện cho pháp
luật của công ty. Đồng thời còn là ngời điều hành hoạt động
11
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
hàng ngày của công ty và chịu mọi trách nhiệm trớc hội đồng
quản trị.
- Hai phó tổng giám đốc: Gồm phó tổng giám đốc kỹ thuật và
tình hình thực hiện sản xuất kinh doanh, kế hoạch thu chi tài chính,
chỉ đạo công tác hạch toán kế toán, thống kê, phân tích hoạt
động kinh doanh và xuất nhập khẩu của công ty.
+ Phòng bảo vệ: Kiểm tra, giám sát công tác bảo vệ, bảo quản,
tự vệ ở cấp công ty và các đơn vị thành viên
+ Phòng đầu t, xây dựng: Lập kế hoạch tổ chức nghiệm thu,
đầu t, cải tạo, sửa chữa lớn, nâng cấp, làm mới các công trình
của công ty.
+ Phòng y tế: Tổ chức, theo dõi, kiểm tra sức khỏe định kỳ cho
cán bộ công nhân viên, tổ chức chế độ bồi dỡng độc hại tại
công ty.
5. Đặc điểm tổ chức công tác kế toán tại công ty
5.1. Tổ chức bộ máy kế toán tại công ty
5.1.1. Ph ơng thức xây dựng bộ máy kế toán tại công ty
Căn cứ vào quy mô sản xuất, quy trình công nghệ và yêu cầu
quản lý của công ty phù hợp với trình độ chuyên môn của các
nhân viên kế toán (đều có trình độ Đại học trở lên) bộ máy kế toán
của công ty đợc tổ chức theo kiểu trực tuyến tham mu: bộ máy kế
toán đợc hình thành bởi mối quan hệ trực tuyến, nghĩa là kế toán
trởng trực tiếp điều hành các kế toán viên phần hành, và mối quan
hệ có tính chất tham mu giữa kế toán trởng với các kế toán phần
hành (quan hệ chỉ đạo nghiệp vụ trực tiếp) và giữa kế toán trởng
với các bộ phận tham mu nh thanh tra, tin học trong kế toánPh-
ơng thức này thích hợp với đơn vị có quy mô lớn, địa bàn tập
trung, bao gồm nhiều mảng, nhiều ngành nghề kinh doanh nh
Công ty cổ phần Diêm Thống Nhất.
5.1.2. Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tại công ty
13
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
tiền &
tiêu thụ
Kế toán
vật tư
&TSCĐ
Kế toán
thanh
toán
Kế toán
tiền lư
ơng tổng
hợp
Thủ
quỹ
Các nhân
viên kinh tế
Website: Email : Tel : 0918.775.368 Quan hệ chỉ đạo
Quan hệ tác nghiệp
Quan hệ báo sổ
Trong đó:
- Kế toán trởng : Chịu trách nhiệm chỉ đạo, tổ chức các phần
hành kế toán. Kiểm tra, tổng hợp số liệu kế toán trình cấp trên,
giám đốc toàn bộ các mặt hoạt động kinh tế tài chính tại đơn vị,
tham mu cho giám đốc để có thể đa ra các quyết định hợp lý.
Ngoài ra, kế toán trởng còn phụ giúp ngời kế toán tổng hợp một
số công việc hàng ngày và lập các báo cáo cuối quý nếu cần
thiết.
+ Phơng pháp tính giá nguyên vật liệu xuất kho: Doanh nghiệp
áp dụng phơng pháp giá thực tế đơn vị bình quân sau mỗi lần nhập
(Giá bình quân liên hoàn)
- Kỳ kế toán của đơn vị: quý
- Phơng pháp tính thuế GTGT: Doanh nghiệp áp dụng phơng
pháp khấu trừ.
- Phơng pháp đánh giá sản phẩm dở dang: Doanh nghiệp đánh
giá sản phẩm dở dang theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.
- Phơng pháp tính giá thành sản phẩm: Giá thành sản phẩm của
Công ty thờng đợc tính vào cuối kỳ hạch toán (quý). Do đặc
điểm quy trình sản xuất sản phẩm, Công ty tính giá thành sản phẩm
theo phơng pháps tổng cộng chi phí.
16
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
5.3. Tổ chức vận dụng chế độ chứng từ kế toán
Căn cứ vào quy mô sản xuất, trình độ tổ chức quản lý, nghiệp
vụ kinh tế phát sinh và đặc điểm loại hình kinh doanh công ty đã sử
dụng các loại chứng từ sau:
- Bảng chấm công
- Bảng thanh toán tiền l-
ơng
- Bảng thanh toán BHXH
- Bảng thanh toán tiền th-
ởng
- Tiền ăn giữa ca
- Phiếu nhập kho gỗ
- Phiếu nhập kho sản phẩm
- Phiếu lĩnh vật t
dụng là phơng pháp kê khai thờng xuyên và chế độ kế toán hiện
hành - đợc ban hành theo quyết định số 1141 TC/QĐ/CĐKT ngày
1/11/1995 của Bộ trởng Bộ Tài Chính (đã sửa đổi bổ sung), Hệ thống
tài khoản của Công ty nhìn chung theo đúng chế độ.
Tài khoản 155 đợc Công ty chi tiết thành hai tài khoản cấp 2 là:
155NĐ và 155XK để phân biệt sản phẩm nội địa và sản phẩm xuất
khẩu.
Công ty không lập dự phòng cho hàng tồn kho, cho các
khoản đầu t chứng khoán nên không có các tài khoản dự phòng.
Là Doanh nghiệp sản xuất nhng Công ty không có các TK 151,157,
mà xem các khoản hàng mua đang đi đờng, và hàng gửi bán nh
đang nằm trong kho.
Công ty hạch toán các khoản giảm trừ doanh thu nh: Chiết
khấu thơng mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại bằng cách
trừ ngay trên hoá đơn bán hàng nên Công ty Diêm Thống Nhất
không sử dụng các tài khoản 521,531,532.
Hiện nay, công ty luôn cập nhật các chế độ kế toán mới do
Bộ Tài chính ban hành, và đã theo dõi Quỹ dự phòng về trợ cấp
mất việc làm trên tài khoản 3353 và tính vào chi phí quản lý doanh
nghiệp. Với TSCĐ dới 10 triệu không đủ điều kiện ghi nhận TSCĐ nh tr-
ớc đây, kế toán đa vào TK1538 TSCĐ chuyển thành CCDC.
Đối với hai tài khoản 641, 642: Công ty chi tiết thành các tài
khoản cấp 3 đối với các bộ phận sử dụng để tiện cho việc quản lý
đợc nhanh chóng, thuận lợi. Ví dụ: 6418-BV (Chi phí khác bằng tiền
của bộ phận bảo vệ), 6418-CTP (công tác phí), 6418-SC (sửa chữa)
Công ty còn sử dụng thêm tài khoản 1382 Phải thu tiền mua hộ
bảo hiểm phẫu thuật nằm viện cho công nhân viên để hạch toán
18
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
các bảng phân bổ
Bảng kê Nhật ký chứng từ Thẻ, sổ kế toán
chi tiết
Sổ Cái Bảng tổng hợp
chi tiết
Báo cáo tài chính
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Trong đó:
: Ghi hàng ngày
: Ghi cuối quý
: Đối chiếu
5.6. Tổ chức hệ thống báo cáo kế toán tại công ty
Cuối mỗi quý, kế toán tổng hợp tiến hành lập các Báo cáo tài
chính. Các báo cáo tài chính của Công ty đợc lập theo mẫu mới
nhất do Bộ Tài chính quy định.
Hiện nay, Công ty cổ phần Diêm Thống Nhất đang sử dụng bốn
loại báo cáo tài chính là Bảng cân đối kế toán (mẫu số B01-DN),
Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (mẫu số B02-DN), Thuyết
minh báo cáo tài chính (mẫu B09-DN), Báo cáo lu chuyển tiền tệ
(mẫu số B03-DN). Ngoài bốn loại báo cáo trên, Công ty còn lập
các báo cáo sau:
- Tờ khai chi tiết doanh thu, chi phí, thu nhập
- Báo cáo quyết toán thuế
- Quyết toán thuế TNDN
- Quyết toán thuế GTGT
20
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
chi phí khác phải bỏ ra tại các tổ, các xí nghiệp mang tính chất
quản lý và phục vụ sản xuất chung trong công ty.
1.1.2. Đối t ợng hạch toán chi phí sản xuất
Để hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm đợc
chính xác, kịp thời, đòi hỏi công việc đầu tiên mà nhà quản lý phải
làm là xác định đúng đối tợng hạch toán chi phí sản xuất và đối t-
ợng tính giá thành sản phẩm.
Căn cứ vào đặc điểm quy trình công nghệ sản xuất diêm hộp
nội địa và que mộc xuất khẩu của công ty theo kiểu song song
nên việc bố trí sản xuất cũng đợc sắp xếp một cách tơng ứng. Xí
nghiệp Que Diêm có nhiệm vụ sản xuất que mộc và que thuốc, xí
nghiệp Hộp Diêm có nhiệm vụ sản xuất hộp diêm. Sản phẩm que diêm
của xí nghiệp Que và sản phẩm hộp diêm của xí nghiệp Hộp Diêm khi
kết thúc quy trình công nghệ tại mỗi xí nghiệp sẽ đợc phong chục,
phong kiện tại xí nghiệp Bao Gói.
Với đặc thù nh vậy, nên toàn bộ chi phí sản xuất phát sinh
trong kỳ sẽ đợc tập hợp vào từng xí nghiệp liên quan hay nói cách
khác đối tợng tập hợp chi phí sản xuất trong công ty đợc xác
định là từng xí nghiệp thành viên trong công ty: Xí nghiệp Que Diêm,
xí nghiệp Hộp Diêm và xí nghiệp Bao Gói. Việc xác định rõ đối tợng
này có ý nghĩa rất lớn cho việc tính giá thành sau này của hai
thành phẩm Que mộc xuất khẩu và Diêm hộp nội địa của công ty.
1.1.3. Ph ơng pháp hạch toán chi phí sản xuất
Do doanh nghiệp lựa chọn đối tợng hạch toán chi phí sản
xuất là từng xí nghiệp thành viên nên doanh nghiệp tiến hành hạch
toán và tập hợp chi phí sản xuất trực tiếp cho từng xí nghiệp mà cụ
thể là xí nghiệp Que Diêm, Hộp Diêm và Bao Gói.
22
Website: Email : Tel : 0918.775.368
23
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
sở chi phí sản xuất đã phân bổ cho từng đối tợng tính giá thành.
Giá thành của diêm hộp nội địa sẽ tổng hợp đợc sau khi tính giá
thành của que thuốc, giá thành của hộp diêm và giá thành khâu
bao gói sản phẩm.
Phơng pháp tính giá thành sản phẩm công ty hiện đang sử
dụng là phơng pháp tổng cộng chi phí.
Theo phơng pháp này, để tính đợc giá thành sản phẩm trớc hết
phải căn cứ vào chi phí sản xuất tập hợp riêng cho từng xí nghiệp,
sau đó tính ra giá thành các bộ phận chi tiết của sản phẩm ở các
xí nghiệp khác nhau theo phơng pháp trực tiếp. Cuối cùng căn cứ
vào số sản phẩm đã hoàn thành, lắp ráp ở khâu cuối cùng để
tổng cộng chi phí của các bộ phận, chi tiết cấu thành nên thành
phẩm ta sẽ tính đợc giá thành thành phẩm.
Công thức: Z
TTi
= D
ĐKi
+ C
TKi
- D
CKi
Trong đó:
Z
TTi
: Tổng giá thành sản xuất thực tế của chi tiết sản phẩm ở
từng xí nghiệp (Que mộc, que thuốc, hộp diêm và bao gói)
Với Diêm hộp nội địa: Đồng/Kiện, Trong đó: 1 Kiện = 1000 Bao
2. Nội dung hạch toán chi phí sản xuất và tính giá
thành sản phẩm tại công ty
Là một doanh nghiệp sản xuất diêm, một sản phẩm phục vụ nhu
cầu tiêu dùng thiết yếu, nhng công ty cũng gặp rất nhiều khó khăn
trong điều kiện nền kinh tế đất nớc ngày càng phát triển, có nhiều
mặt hàng thay thế mặt hàng diêm trên thị trờng và để có thể đứng
vững trên thị trờng đòi hỏi công ty phải không ngừng nâng cao
chất lợng sản phẩm nhng cũng phải tìm biện pháp tiết kiệm chi phí,
hạ giá thành sản phẩm, nâng cao lợi nhuận; bên cạnh đó phải
luôn tìm kiếm những sản phẩm thay thế khác để dần thay thế cho
sản phẩm diêm hiện nay.
Công ty thực hiện hạch toán tổng hợp hàng tồn kho theo ph-
ơng pháp kê khai thờng xuyên. Quá trình tập hợp chi phí tại công ty
đợc tiến hành theo trình tự nh sau: Hàng ngày, hàng tháng khi
nhận đợc các chứng từ gốc liên quan đến các nghiệp vụ xuất
vật t, công cụ dụng cụ cho sản xuất, trích khấu hao TSCĐ, tính l-
ơng phải trả công nhân viên, chi tiền cho các dịch vụ mua ngoài
phục vụ sản xuất kế toán sẽ tiến hành kiểm tra đối chiếu các
chứng từ, cập nhật vào máy tính cho các phần hành tơng ứng, từ
đó máy tính sẽ kết xuất ra sổ chi tiết các tài khoản (ví dụ nh sổ chi
tiết phân bổ khấu hao), các bảng tổng hợp ( ví dụ nh bảng tổng
25
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Copyright: Tài liệu đại học ©