NHỮNG CUỘC CHIẾN ĐẤU CHỐNG NGOẠI XÂM Ở
CÁC THẾ KỶ X - XV.
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần:
1. Về kiến thức
- Gần 6 thế kỷ đầu thời kỳ đôc lập, nhân dân Việt Nam phải liên
tiếp tổ chức những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, bảo vệ tổ
quốc.
- Với tinh thần dũng cảm, truyền thống yêu nước ngày càng sâu
đậm, nhân dân ta đã chủ động sáng tạo, vượt qua mọi thách thức khó
khăn đánh lại các cuộc xâm lược.
- Trong sự nghiệp chống ngoai xâm vĩ đại đó, không chỉ nổi
lên những trận quyết chiến đầy sáng tạo mà còn xuất hiện một loạt
các nhà chỉ huy quân sự tài năng.
2. Về tư tưởng, tình cảm
- Giáo dục lòng yêu nước, ý thức bảo vệ nền độc lập và thống
nhất của tổ quốc.
- Bồi dưỡng ý thức đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau giữa các dân tộc.
- Bồi dưỡng niềm tự hào dân tộc và lòng biết ơn với các thế hệ
tổ tiên, các anh hùng dân tộc đã chiến đấu quên mình vì tổ quốc.
3. Kỹ năng
Rèn luyện kỹ năng sử dụng bản đồ trong học tập, tích cực bồi
dưỡng kỹ năng phân tích, tổng hợp.
II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY VÀ HỌC
- Bản đồ lịch sử Việt Nam có ghi các địa danh liên quan.
- Một số tranh ảnh về chiến trận hay về các anh hùng dân tộc.
Một số đoạn trích, thơ văn
III. Tiến trình tổ chức dạy và học:
1. Kiểm tra bài cũ:
Câu 1: Nguyên nhân tạo nên sự phát triển nông nghiệp ở thế kỷ
XI - XV.

thấy được nguyên nhân quân tống xâm
lược nước ta, triều đình đã tổ chức
kháng chiến như thế nào và giành
thắng lợi ra sao?
1- Kháng chiến chống
Tống thời tiền Lê
- Học sinh theo dõi sách giáo khoa,
phát biểu.
- Giáo viên bổ sung và kết luận
- 980 Nhân lúc triều đình
nhà Đinh gặp khó khăn,
vua Tổng cử quân sang
xâm lược nước ta.
- Giáo viên cấp thên tư liậu:
979 Định Tiên Hoàng và con trưởng bị
ám sát triều đình nhà đinh lục đục gặp
nhiều khó khăn vua mới Đinh Toàn
- Trước tình hình đó Thái
Hậu họ Dương và triều
đình nhà Đinh đã tôn Lê
Hoàn làm vua để lãnh đạo
còn nhỏ mới 6 tuổi. Tôn mẹ là Dương
Thị làm Thái Hoàng Thái Hậu.
+ Trước nguy cơ bị xâm lược Thái hậu
Dương Thị đã đặt quyền lợi của đát
nước lên trên quyền lợi của dòng họ
tôn thập đạo tướng quân Lê Hoàn lên
làm vua để lãnh đạo kháng chiến.
+ Sự mưu lược của Lê Hoàn trong quá
trình chỉ huy kháng chiến, lúc thì


Do ý trí quyết chiến bảo vệ độc lập của
quân dân Đại Việt.
Do có sự chỉ huy mưu lược của Lê
Hoàn.
- Học sinh nghe, tự ghi nhớ

* Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân
- Giáo viên tiếp tục yêu cầu học sinh
theo dõi SGK để thấy được:
+ Âm mưa xâm lược nước ta của quân
tống.
+ Nhà Lý tổ chức kháng chiến thế nào
qua 2 giai đoạn:
Giai đoạn 1: Chủ động đem quân đánh
Tống?
Giai đoạn 2: Chủ động lui về phòng
thủ giặc.
2. Kháng chiến chống
tống thời Lý
- HS theo dõi SGK theo yêu cầu của
giáo viên, phát biểu về am mưa xâm
lược của nhà tống:
- Giáo viên nhận xét, bổ xung, kết
luận.
+ Sự khủng khoảng của nhà Tống:
Phía bắc phải đối phó với nước Liêu
(bộ tộc khiết đan) Với nước Hạ (dân
tộc Đảng hạ). trong nước nông dân nổi
dậy. Trong hoàn cảnh đó vua Tống và

Thường Kiệt để học sinh biết thêm về
các nhân vật lịch sử.
- Trước âm mưa sâm lược
của quân tống nhà ký đã
tổ chức kháng chiến?
- Giai đoạn 1: Lý Thường
Kiệt tổ chức tổ chức thực
hiện chiến lược "tiêu phát
chế nhân" đem quân đánh
trước trặn thế mạnh của
địch.
- Giáo viên giúp học sinh nhận thức
đúng về hành động đem quân đánh
sang tống của Lý Thường Kiệt để học
sinh hiểu thêm về các nhân vật lịch sử.
- Giáo viên giúp học sinh nhận thức
đúng về hành động đem quân đánh
sang tống của Lý Thường Kiệt, không
- Trước âm mưa xâm
lược của quân tống nhà lý
đã tổ chức kháng chiến.
+ Giai đoạn 1: Lý Thường
Kiệt tổ chưc thực hiện
chiến lược "tiêm phát chế
nhân" đem quân đánh
phải là hành động sâm lượt mà là hành
động tự vệ.
trước chặn thế mạnh của
giặc.
- 1075 Quân triều đình

- Giáo viên kết luận:
+ Có giai đoạn diễn ra ngoài lãnh th
ổ
(kháng chiến ngoài lãnh thổ).
+ Học sinh nghe và ghi nhớ.
* Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân:
- Trước hết giáo viên tóm tắt về sự
phát triển của đế quốc Nguyên -
Mông, từ việc quân Mông cổ xâm lược
Nam Tống và làm chủ Trung Quốc
rộng lớn lập lên nhà Nguyên là một thế
lực hung bạo chinh chiến khắp Á, Âu.
Thế kỷ XIII 3 lần đem quân xâm lược
Đại Việt.
III. Các cuộc kháng chiến
chống xâm lược Mông –
Nguyên ở thế kỉ XIII
- Sau đó giáo viên yêu cầu học sinh
theo dõi sách giáo khoa thấy dợc quyết
tâm kháng chiến của quân dân nhà trần
và những thắng lợi tiêu biểu của cuộc
kháng chiến.
- Học sinh theo dõi SGK theo yêu của
của giáo viên, phát biểu.
- 1258 - 1288 quân
Nguyên Mông 3 lầ xâm
lược nước ta - Giặc rất
mạnh và hung bạo.
- Giáo viên nhận xét, bổ xung, kết
luận:

quân Nguyên - Mông bảo
vệ vững chắc độc lập dân
tộc.
- Giáo viên pháp vấn: Nguyên nhân
nào đưa đến thắng lợi trong3 lần kháng
+ Nhà trần có vua hiền,
tướng tài, triều đình quyết
chiến chống Nguyên Mông?
- Học sinh suy nghĩ và trả lời:
Giáo viên nhận xét, bổ xung, kết luận:
+ Nhà trần có vua hiền, tướng tài, triều
đình quyết tâm đoàn kết nội bồ và
đoàn kết nhân dân chống xâm lược.
+ Nhà trần vốn được lòng dân bởi
những chính sách kinh tế của mình


nhân dân đoàn kết sung quanh triều
đình vâng mệnh kháng chiến.
tâm đoàn kết nội bồ và
đoàn kết nhân dân chống
xâm lược.
+ Nhà trần vốn được lòng
dân bởi những chính sách
kinh tế của mình

nhân
dân đoàn kết sung quanh
triều đình vâng mệnh
kháng chiến.

tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa Lam
Sơn của Lê Lợi.

- Giáo viên đàm thoại với học sinh về
Lê Lợi, Nguyễn Trãi.
- Giáo viên dùng lược đồ trình bày về
những thắng lợi tiêu biểu của cuộc
khởi nghĩa Lam Sơn.
- 1418: Khởi nghĩa Lam
Sơn bùng nổ do Lê Lợi -
Nguyễn Trãi lãnh đạo
- Học sinh theo dõi và ghi chép - Thắng lợi tiêu biểu:
+ Cuộc khởi nghĩa bắt đầu
từ Nam Sơn (Thanh Hoá)
được sự hưởng ứng của
nhân dân vùng giải phóng
càng mở rộng từ Thanh
Hoá vào Nam.
+ Chiến thắng Tốt Động,
đẩy quân Minh vào thế bị
động.
+ Chiến thắng Chi Lăng -
Xương Giang đập tam 10
vạn quân cứu viện khiến
giặc cùng quẫn tháo chạy
về nước.
- PV: Rút ra vài đặc điểm của khởi
nghĩa Nam Sơn:
- Học sinh suy nghĩ và trả lời:
- Giáo viên bổ sung kết luận

Trận quyết chiến
chiến lược