TÌNH HÌNH XÃ HỘI Ở NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX
VÀ CUỘC ĐẤU TRANH CỦA NHÂN DÂN

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần:
1. Về kiến thức
- Giúp HS hiểu đầu thế kỷ XIX tình hình chính trị xã hội Việt
Nam dần dần trở lại ổn định, nhưng mâu thuẫn giai cấp vẫn không
dịu đi.
- Mặc dù nhà Nguyễn có một số cố gắng nhằm giải quyết
những khó khăn của nhân dân nhưng sự phân chia giai cấp ngày càng
cách biệt, bộ máy quan lại sa đoạ, mất mùa đói kém thường xuyên
xảy ra.
- Cuộc đấu tranh của nhân dân diễn ra liên tục và mở rộng ra
hầu hết cả nước, lôi cuốn cả một bộ phận binh lính.
2. Về tư tuởng, tình cảm.
- Bồi dưỡng kiến thức trách nhiệm với nhân dân, quan tâm đến đời
sôngs cộng đồng.
3. Kỹ năng.
- Tiếp tục rèn kỹ năng phân tích, tổng hợp, nhận xét đánh giá.
II. Thiết bị, tài liệu dạy học:
- Bản đồ Việt Nam
- Một số câu thơ, ca dao về cuộc sống của nhân dân ta dưới thời
Nguyễn.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
1. Kiểm tra bài cũ
Câu 1: Trình bày quá trình hoàn chỉnh bộ máy Nhà nước thời
Nguyễn. Nhận xét của em về tổ chức bộ máy nhà nước thời
Nguyễn.
Câu 2: Mọi tình hình công thương nghiệp thời Nguyễn/
2. Dẫn dắt vào bài mới

- HS nghe, ghi nhớ
- GV yêu cầu HS theo SGK để thấy
được sự phân hoá các giai cấp trong xã
hội Việt Nam dưới thời Nguyễn.
- HS theo dõi SGK
- GV chốt ý:
GV có thể giảng giải thêm về tình hình
của các giai cấp trong xã hội thời
Nguyễn.
Triều đình nhà Nguyễn đã cố gắng
hoàn chỉnh bộ máy thống trị nhằm ổn
định tình hình xã hội song không ngăn
chặn được sự phát triển của tệ tham
quan ô lại.
+ Dưới thời Nguyễn hiện tượng quan

* Xã hội
- Trong xã hội sự phân
chia giai cấp ngày càng
cách biệt:
+ Giai cấp thống trị bao

cũng khá cao. Mỗi năm một người dân
đinh phải chịu 60 ngày lao động nặng
- ở nông thôn địa chủ
cường hào ức hiếp nhân
dân.
* Đời sống nhân dân:
- Dưới thời Nguyễn nhân
dân phải chịu nhiều gánh
nặng.
+ Phải chịu cảnh sưu cao,
thuế nặng.
+ Chế độ lao dịch nặng nề

+ Thiên tai, mất mùa đói
kém thường xuyên. nhọc.
GV đọc bài vè của người đương thời
nói về nỗi khổ của người dân trong
sách hướng dẫn GV phần tư liệu tham

đấu tranh. Thường diễn ra ở mỗi thời đại còn
dưới thời Nguyễn phong trào đấu tranh
của nhân dân ta có đặc điểm gì khác
với trước? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu.
- HS nghe, định hình mục tiêu học tập.
- GV yêu cầu HS tự đọc SGK tóm tắt
những nét chính về phong trào đấu
tranh của nhân dân và binh lính dưới
thời Nguyễn.
- HS dựa vào SGK tự tóm tắt vào vở
ghi những nét chính về phong trào.
- GV: Sau khi HS tự tóm tắt GV yêu
cầu một HS tự trình bày phần mình đã
làm vào vở gọi tiếp HS khác nhận xét,
bổ sung.
- GV đưa ra thông tin phản hồi của
mình để giúp HS hoàn thiện phần tự
học của mình. Thông tin phản hồi của

1921 - 1922 vùng Châu thổ Sông
Hồng gặp đói lớn, trong khi đó nhà
nước phong kiến và bọn địa chủ cường
hào lại tăng cường bóc lột nhân dân:
Nam Định, Thái Bình, Hải Dương bất
bình nổi lên chống đối, Phan Bá vành
nhân đó lấy làng Minh Giám làm nơi
tập hợp lực lượng phát động khởi
nghĩa.
Nghĩa quân đi đến đâu đều lấy của nhà
giàu chia cho dân nghèo vì vậy được
nhiều người hưởng ứng, khởi nghĩa lan
rộng. 1926 Minh Mạng huy động lực
đàn áp khởi nghĩa vì vậy nghĩa quân
phải rút về xây dựng căn cứ ở Trà Lũ
(Nam Định). 1927 quân Triều đình tấn
công Trà Lũ, Phan Bá Vành bị giết
khởi nghĩa thất bạ. Hai làng Trà Lũ và
Minh Mạng bị tàn phá.
+ Cao Bá Quát (1808 - 1855). Quê ở
Phú Thuỵ - Gia Lâm - Hà Nội. 1831
áp.
+ 1833 một cuộc nổi dậy
của binh lính do Lê Văn
Khôi chỉ huy nổ ra ở
Phiên An (Gia Định), làm
chủ cả Nam Bộ -> 1835 bị
dập tắt.
Năm 1853- 1854 các tỉnh Bắc Ninh,
Sơn Tây bị hạn hán, châu chấu hoành
hành cắn phá lúa, nhân dân đói khổ,
lòng người bất mãn với Triều đình.
Nhân cơ hội này ông tổ chức khởi
nghĩa, trở thành thủ lĩnh của khởi
nghĩa nông dân. Do bị bại lộ nên khởi

- Đặc điểm:
+ Phong trào đấu tranh
của nhân dân nổ ra ngay
từ đầu thế kỷ khi nhà

Bá vành, Lê Văn Khôi.
II. Đấu tranh của các dân
tộc ít người.
- Nửa đầu thế kỷ XIX các
dân tộc ít người nhiều lần
nổi dậy chống chính
quyền. Hoạt động 1:
- GV giảng giải: Do tác động của
phong trào nông dân và do tình hình
chung của xã hội các dân tộc ít người
đã nổi dậy đấu tranh.
- HS nghe, ghi nhớ về nguyên nhân
các dân tộc nổi dậy đấu tranh là do:
+ Tác động của phong trào nông dân
trên khắp cả nước.
+ Các dân tộc ít người nói riêng và
nhân dân ta dưới thời Nguyễn nói
chung đều có mâu thuẫn, bất mãn với

các mâu thuẫn xã hội càng ra tăng, phong trào đấu tranh phản đối
chính quyền diễn ra liên tục làm cho xã hội Việt Nam thời Nguyễn,
nhưn một học giả phương tây nhận xét "đang lên cảm sốt trầm
trọng".
5. Dặn dò, bài tập về nhà
-

Học sinh học bài, ôn tập lịch sử Việt nam cổ - Trung
đại.
-

Làm bài tập trong sách giáo khoa