Website: Email : Tel (: 0918.775.368
lời mở đầu
Trớc đây trong cơ chế tập trung bao cấp, hầu hết các vấn đề của doanh nghiệp nh sản
xuất cái gì, bao nhiêu, bán ở đâu,... đều do Nhà nớc chỉ định, Nhà nớc toàn quyền quyết
định số lãi, phân phối thu nhập của doanh nghiệp (DN) thậm chí nếu DN làm ăn thua lỗ thì
Nhà nớc sẽ bù lỗ. Chính vì vậy hoạt động sản xuất kinh doanh của DN kể cả khâu tiêu thụ
đều đợc thực hiện theo kế hoạch Nhà nớc, mang nặng tính pháp lệnh, trách nhiệm của ND
với kết quả sản xuất kinh doanh chỉ mang tính hình thức.
Trong những năm gần đây, nền kinh tế nớc ta chuyển sang nền kinh tế hàng hóa vận
động theo cơ chế thị trờng có sự quản lý của Nhà nớc theo định hớng XHCN với cơ chế
quản lý mới các DN đã thực sự vận động để tồn tại và phát triển bằng chính thực lực của
mình các DN là các đơn vị kinh tế độc lập tự chủ về tài chính tự hạch toán tự chịu trách
nhiệm về kết quả sản xuất kinh doanh của mình: sản xuất sản phẩm gì? khối lợng bao
nhiêu, tiêu thụ chúng nh thế nào là do DN tự quyết định.
Để có thể tồn tại và phát triển trong cơ chế thị trờng, một trong những điều kiện định
đoạt của DN sản xuất kinh doanh là phải tiêu thụ đợc sản phẩm của mình, có tiêu thụ đợc sản
phẩm thì DN mới thu hồi đợc vốn để bù đắp những chi phí đã bỏ ra thu đợc lãi có thể tái sản
xuất hoặc tích lũy để đầu t mở rộng quy mô sản xuất. Vì thế sản xuất và tiêu thụ là vấn đề cần
quan tâm hàng đầu của mỗi DN vì nó quyết định sự tồn tại hay phá sản của mỗi DN.
Hoạt động sản xuất kinh doanh của các DN là một quá trình liên tục từ khâu cung ứng, tổ
chức sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm tạo thành một vòng quay của vốn, tất cả các khâu đều h-
ớng vào mục tiêu là tiêu thụ đợc sản phẩm,... Vì thế để sản xuất và tổ chức công tác tiêu thụ nh
thế nào đó cho phù hợp với điều kiện cụ thể của DN cũng nh nhu cầu của thị trờng thì các nhà
quản lý doanh nghiệp buộc phải nghiên cứu, phân tích đánh giá đợc những nhu cầu thị trờng để
từ đó lựa chọn đợc phơng án kinh doanh, phơng án tiêu thụ có hiệu quả.
Có bán đợc sản phẩm DN mới có điều kiện tồn tại và phát triển, đồng thời tiêu thụ
nhanh sản phẩm cũng là một phơng thức để tăng nhanh vòng quay vốn. Vì thế DN phải tìm
mọi biện pháp để đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm và cũng cần trong quản lý. Dựa vào những
thông tin do kế toán cung cấp mà các nhà quản lý mới đa ra đợc các quyết định đúng đắn
có ảnh hởng tới toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh của DN.
Muốn tổ chức tốt tiêu thụ sản phẩm cần chú trọng tới công tác kế toán tiêu thụ, mặt
Sau một thời gian chuyển sang nền kinh tế thị trờng nền kinh tế nớc ta có một bớc
ngoặt rất lớn, từ nền kinh tế lạc hậu đến nay, nớc ta đã và đang tiến hành một cuộc cách
mạng khoa học kỹ thuật với chủ trơng đa đất nớc tiến lên con đờng Công nghiệp hóa-Hiện
đại hóa, chính điều đó đã nảy sinh mối quan hệ hàng hóa tiền tệ ngày càng mở rộng và phát
triển. Việc đa dạng hóa các thành phần kinh tế cộng với việc mở cửa nền kinh tế đã ngày
càng xuất hiện nhiều các doanh nghiệp sản xuất thuộc các thành phần kinh tế khác nhau.
Nói đến sản phẩm là nói đến kết quả của quá trình sản xuất gắn liền với quy trình
công nghệ nhất định. Trong phạm vi một doanh nghiệp quy trình sản xuất các loại sản
phẩm khác nhau thì các loại sản phẩm sản xuất ra cũng khác nhau đặc biệt về chất lợng.
Sản phẩm hàng hóa bao gồm thành phần là chủ yếu, chiếm tỷ trọng lớn và nửa thành
phần và lao vụ có tính chất công nghiệp.
2-/ Khái niệm về tiêu thụ sản phẩm:
Trong cơ chế thị trờng hiện nay, các doanh nghiệp cùng sản xuất cùng tồn tại cạnh
tranh và bình đẳng trớc pháp luật. Vì vậy nếu trớc nay các doanh nghiệp chỉ lo sản xuất đủ
về kế hoạch giao nộp cho Nhà nớc mà cho đến nay không còn đơn thuần là sản xuất mà
phải đa công tác tiêu thụ sản phẩm lên hàng đầu, bởi nó vô cùng quan trọng quyết định sự
thành bại của các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trờng.
Đối với DN quá trình tiêu thụ sản phẩm đợc biểu diễn ra bên ngoài là quá trình DN
xuất giao sản phẩm hàng hóa cho đơn vị mua thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận việc
thanh toán tiền hàng theo giá thỏa thuận giữa bên bán và bên mua. Song xét về thực chất đó
chính là quá trình thực hiện giá trị hàng hóa và kết thúc một vòng tuần hoàn của vốn.
Đứng trên góc độ luân chuyển vốn thì tiêu thụ sản phẩm là quá trình chuyển hóa vốn
từ hình thái vật chất sang hình thái tiền tệ, làm cho vốn trở lại hình thái ban đầu khi nó bớc
vào mỗi chu kỳ sản xuất kinh doanh. Thật vậy, quá trình tái sản xuất đợc bắt đầu của quá
trình sản xuất nh: Công cụ lao động, đối tợng lao động, sức lao động, lúc này vốn bằng tiền
đợc chuyển hóa thành vốn dới hình thái vật chất, vốn dới hình thái vật chất đợc đa vào quá
trình sản xuất để tạo ra sản phẩm, hàng hóa đợc tạo ra đem đi tiêu thụ và kết quả của quá
trình tiêu thụ là doanh thu sẽ thu đợc tiền về. Lúc này đồng vốn của doanh nghiệp lại từ
hình thái vật chất quay về hình thái ban đầu của nó-hình thái tiền tệ, đây đã đến một chu kỳ
3
+ Trờng hợp 3: DN xuất giao đủ hàng cho khách hàng theo số tiền mà khách hàng đã
trả trớc, đồng thời với việc xuất giao hàng cho khách tiền ứng trớc trở thành tiền thu bán
hàng của DN do đó doanh thu tiêu thụ cũng đợc xác định tại thời điểm này.
+ Trờng hợp 4: DN và khách hàng áp dụng phơng thức nhờ thu theo kế hoạch khi gửi
số sản phẩm này cho khách hàng thì số sản phẩm này đợc coi nh tiêu thụ.
II-/ Yêu cầu quản lý tiêu thụ sản phẩm:
4
T-H
TLSX (CCLĐ+ĐTLĐ)
SLĐ
... SX ... H-T
Tiêu thụ
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Xuất phát từ tầm quan trọng của việc tiêu thụ sản phẩm đối với DN sản xuất nói riêng
cũng nh toàn bộ nền kinh tế quốc dân nói chung, trong nền kinh tế thị trờng mà các DN cần
phải thực hiện tốt yêu cầu quản lý tiêu thụ sản phẩm. Quản lý quá trình tiêu thụ là quản lý
về kế hoạch và mức độ hoàn thành kế hoạch tiêu thụ sản phẩm cả về số lợng, chủng loại,
chi phí bán hàng cụ thể là:
+ Phải nắm bắt theo dõi chặt chẽ từng phơng thức bán hàng, lựa chọn hình thức tiêu thụ
phù hợp với khách hàng, thị trờng; phải giám sát sản phẩm tiêu thụ: số lợng, chất lợng, chủng
loại, để tránh mất mát, h hỏng trong khi tiêu thụ đồng thời giám sát chi phí bán hàng, xác định
đúng đắn số vốn của sản phẩm tiêu thụ để tính chính xác kết quả tiêu thụ.
+ Phải quản lý chặt chẽ tình hình thanh toán của khách hàng, thanh toán theo đúng
hạn tránh ứ đọng vốn cũng nh chiếm dụng vốn.
+ Ngoài ra phải làm tốt công tác thăm dò nghiên cứu thị trờng để đáp ứng kịp thời
nhu cầu của khách hàng, tìm kiếm mở rộng thị trờng.
III-/ Vị trí, vai trò và ý nghĩa của quá trình tiêu thụ trong quá trình sản
xuất kinh doanh
Trong nền kinh tế thị trờng chức năng của DN sản xuất là sản xuất hàng hóa phục vụ
nhu cầu tiêu dùng của toàn XH bao gồm các khâu cung ứng, sản xuất tiêu thụ, vì vậy các
trữ bảo quản thành phẩm. Mặt khác phân công lao động xã hội đợc mở ra trên phạm vi thế
giới thì trao đổi buôn bán cũng đợc đẩy mạnh. Trong tiến trình hội nhập, nền kinh tế Việt
Nam với nền kinh tế thế giới, nhất là hiện nay nớc ta đã trở thành, thành viên chính thức
của tổ chức ASEAN, tiêu thụ sản phẩm không chỉ là cầu nối giữa các đơn vị, các thành
phần kinh tế trong nớc lại với nhau thành một thể thốngn hất mà còn ý nghĩa rất quan trọng
bắt chặt thêm mối quan hệ quốc tế nối thị trờng trong nớc và thị trờng quốc tế, thúc đẩy th-
ơng mại quốc tế phát triển mạnh mẽ.
Có thể nói tiêu thụ sản phẩm cùng với xác định kết quả tiêu thụ có ý nghĩa lớn trong
việc đẩy mạnh việc sử dụng nguồn nhân lực và phân bổ nguồn nhân lực có hiệu quả đối với
toàn bộ nền kinh tế nói chung và đối với các DN nói riêng. Hiệu quả kinh doanh của DN đ-
ợc đánh giá thông qua khối lợng hàng hóa đợc thị trờng chấp nhận mà DN thu đợc.
IV-/ Các phơng thức tiêu thụ, thời điểm xác định doanh thu và thủ tục,
chứng từ của từng phơng thức:
Hiện nay để đẩy mạnh khối lợng tiêu thụ sản phẩm các DN có thể sử dụng nhiều phơng
thức bán hàng phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh, mặt hàng tiêu thụ của mình. Công
tác tiêu thụ thành phẩm trong DN sản xuất có thể tiến hành theo nhiều phơng thức sau:
1-/ Phơng thức bán buôn:
Bán buôn là việc bán sản phẩm cho các DN thơng mại, cửa hàng, đại lý,... với số lợng lớn
để các đơn vị đó trực tiếp chuyển hay bán nguyên vật liệu cho đơn vị sản xuất hoặc bán hàng
cho các tổ chức nhằm thỏa mãn các nhu cầu kinh tế, phơng thức bán buôn có đặc điểm là sản
phẩm sau khi tiêu thụ vẫn nằm trong lĩnh vực lu thông, có 2 phơng thức sau:
a-/ Bán buôn qua kho: Theo phơng thức này sản phẩm đợc xuất tại kho của DN để
chuyển bán cho khách hàng bao gồm 2 trờng hợp cụ thể:
- Bán buôn trực tiếp tại kho của DN: Căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã ký DN sản xuất
sản phẩm từ kho giao cho ngời mua đến nhận tại kho của DN ngời mua tự chịu trách nhiệm
vận chuyển hàng, chứng từ sử dụng trong phơng thức này là hóa đơn kiêm phiếu xuất kho
hóa đơn bán hàng do DN lập, thời điểm xác định doanh thu là khi ngời mua đã nhận đủ
hàng và ký xác nhận bên chứng từ bán hàng.
- Bán buôn theo phơng thức chuyển hàng: Căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã ký kết DN
vận chuyển đến cho khách hàng bằng phơng tiện tự có hoặc thuê ngoài, thời điểm hàng đợc
thụ sản phẩm.
c-/ Ph ơng thức bán trả góp: Theo phơng thức này, khi giao hàng cho ngời mua thì l-
ợng hàng chuyển giao đợc coi là tiêu thụ ngời mua sẽ thanh toán lần đầu ngay tại thời điểm
mua. Số còn lại ngời mua sẽ trả dần ở các kỳ tiếp theo và phải chịu trách nhiệm một tỷ lệ
lãi suất nhất định. Thông thờng số tiền phải trả ở các kỳ bằng nhau, trong đó bao gồm một
phần doanh thu gốc và một phần lãi suất trả chậm, lãi trả chậm đợc coi là thu nhập tài
chính. Phơng thức này giúp cho DN khai thác triệt để thị trờng tiềm năng mà hầu nh không
phải đầu t thêm vốn (lãi trả chậm sẽ bù đắp chi phí vốn trong khâu tiêu thụ và dự phòng rủi
ro).
d-/ Bán hàng xuất khẩu: Căn cứ vào phạm vi bán hàng thì hàng bán qua các hợp đồng
xuất khẩu và thanh toán bằng ngoại tệ.
+ Hàng gửi đi hội chợ, triển lãm ở nớc ngoài sau đó bán thu ngoại tệ.
+ Hàng gửi đi hội chợ cho nớc ngoài thông qua các Hiệp định, Nghị định th do Chính
phủ ký kết với Chính phủ nớc ngoài do các doanh nghiệp xuất khẩu thực hiện.
+ Hàng bán cho khách nớc ngoài thu ngoại tệ.
7
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Để xuất khẩu sản phẩm, doanh nghiệp có 2 hình thức là xuất khẩu trực tiếp và xuất
khẩu ủy thác. Trong xuất khẩu trực tiếp căn cứ vào hợp đồng đã ký DN tự vận chuyển hàng
đi tiêu thụ bằng phơng tiện tự có hoặc thuê ngoài, chứng từ sử dụng là phiếu xuất kho kiêm
phiếu vận chuyển. Thời điểm xác định doanh thu là khi hàng đã xếp lên phơng tiện vận
chuyển, chủ phơng tiện đã ký lên chứng từ vận chuyển và hoàn thành thủ tục hải quan tại
cửa khẩu, sân bay, bến cảng. Xuất khẩu ủy thác là một hình thức riêng của giao hàng đại
lý. Các DN có sản phẩm để xuất khẩu nhng không có khả năng xuất khẩu sẽ thực hiện ký
kết hợp đồng xuất khẩu ủy thác với đơn vị có khả năng xuất khẩu. Các đơn vị này sẽ ký hợp
đồng xuất khẩu với nớc ngoài. Thời điểm đợc coi là tiêu thụ là khi hoàn thành thủ tục giao
hàng cho đơn vị nhận ủy thác và nhận đợc thông báo chấp nhận hàng.
V-/ Các phơng pháp đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm:
Muốn tăng doanh thu tiêu thụ, doanh nghiệp có thể sử dụng nhiều biện pháp khác
nhau tùy thuộc vào các điều kiện về vốn nhân lực và các điều kiện về cơ sở vật chất kỹ
+ Hoạt động tài chính: là các hoạt động có liên quan đến vốn (vay, cho vay vốn đầu t,
cho thuế TSCĐ, liên doanh,...).
+ Các hoạt động mang tính chất bất thờng: nh nhợng bán, thanh lý TSCĐ, thu tiền
phạt, tiền bị phạt.
ứng với một hoạt động đều có một kết quả của hoạt động đó. Tổng hợp kết quả từng
hoạt động đó thành kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong một thời kỳ.
Xác định kết quả kinh doanh là việc so sánh giữa chi phí kinh doanh đã bỏ ra với thu
nhập của hoạt động kinh doanh đã đạt đợc:
Nếu thu nhập = Chi phí : Kết quả là hòa vốn
Nếu thu nhập > Chi phí: Kết quả là lãi
Nếu thu nhập < Chi phí: Kết quả là lỗ
Việc xác định kết quả thờng đợc tiến hành vào cuối kỳ hạch toán nh cuối tháng, cuối
qúy, cuối năm tùy thuộc vào đặc điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
II-/ ý nghĩa việc xác định kết quả kinh doanh:
Trong nền kinh tế thị trờng, ngoại trừ một số DN công ích, mục đích kinh doanh của
các doanh nghiệp là lợi nhuận. Lợi nhuận là mục tiêu hàng đầu chi phối mọi hoạt động của
DN, để biết đợc DN hoạt động có hiệu quả hay không, lợi nhuận là bao nhiêu, cao hay
thấp, doanh nghiệp phải tính toán để xác định kết quả kinh doanh của mình.
Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng mà DN hớng tới, mọi chính sách biện pháp
của DN đều xoay quanh vấn đề làm thế nào để có đợc kết quả kinh doanh tốt nhất. Thông
qua việc xác định kết quả DN sẽ tìm ra con đờng phơng hớng cần thiết để nâng cao hiệu
quả sản xuất kinh doanh của mình.
Xác định đúng đắn, chính xác kết quả kinh doanh là cơ sở đánh giá hiệu quả hoạt động
của doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ với Nhà nớc, giải quyết hài hòa mối quan hệ lợi ích kinh
tế giữa Nhà nớc với lợi ích của tập thể và cá nhân ngời lao động. Xác định đúng kết quả sẽ giúp
DN đặt ra các phơng hớng phấn đấu phù hợp với khả năng, tạo điều kiện cho DN hoạt động tốt
trong các kỳ sau, cung cấp số liệu cho những bên có quan tâm nhằm thu hút đầu t cải thiện và
nâng cao uy tín của doanh nghiệp với bạn hàng, ngời lao động,...
Do vậy có thể xác định kết quả chính xác là một yêu cầu cần thiết đối với mọi doanh
nghiệp. Trong DN sản xuất kết quả kinh doanh mỗi DN phải có hệ thống các phơng pháp
+ Doanh thu giảm giá hàng bán: là các khoản giảm trừ trên giá bán đã quy định vì lý
do hàng kém phẩm chất hoặc nhằm khuyến khích khách hàng mua với số lợng lớn hơn bao
gồm 3 loại:
- Giảm giá là khoản giảm trừ đợc ngời bán chấp nhận một cách đặc biệt trên giá đã thỏa
thuận vì lý do hàng kém phẩm chất hoặc không đúng quy cách theo quy định trong hợp đồng.
- Bớt giá là khoản giảm trừ trên giá bán thông thờng vì lý do khách hàng mua với số lợng
lớn tính theo một tỷ lệ nào đó trên giá bán, ngời bán thực hiện bớt giá ngay sau từng lần mua.
- Hồi khấu là khoản giảm trừ tính trên tổng số các nghiệp vụ đã thực hiện với một
khách hàng trong một khoảng thời gian nhất định.
Thuế tiêu thụ là loại thuế gián thu tính trên doanh thu của DN hoặc trên phần giá trị tăng
thêm của sản phẩm (Thuế GTGT). Thuế tiêu thụ bao gồm các loại:
- Thuế GTGT là loại thuế gián thu, thuế tính trên khoản giá trị tăng thêm của hàng
hóa, dịch vụ trong quá trình từ sản xuất, lu thông đến tiêu dùng. Thuế GTGT bắt đầu thực
hiện từ ngày 1/1/1999 thay thế cho thuế doanh thu.
10
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Đối tợng nộp thuế là những cá nhân sản xuất kinh doanh hàng hóa dịch vụ chịu thuế và
tổ chức, cá nhân nhập khẩu hàng hóa chịu thuế. Đối tợng tính thuế là hàng hóa dịch vụ nhập
khẩu hàng hóa chịu thuế, sản xuất trong nớc bán cho các đối tợng dùng cho sản xuất kinh
doanh hay tiêu dùng ở Việt Nam.
Đối tợng không chịu thuế GTGT:
+ Sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản.
+ Sản phẩm muối.
+ Hàng hóa, thành phẩm tiêu thụ đặc biệt.
Thuế suất giá trị gia tăng đợc quy đinh ở 4 mức: 0%; 5%; 10%; và 20%. Trong đó
mức thuế suất 10% là thông dụng.
Để khuyến khích xuất khẩu thuế GTGT hàng xuất khẩu 0%.
Thuế GTGT đợc tính theo 2 phơng pháp:
+ Phơng pháp khấu trừ:
= -
- Phơng pháp sử dụng hệ số giá: đợc sử dụng khi DN dùng giá hạch toán để hạch toán
nhập-xuất-tồn kho sản phẩm. Đến cuối tháng kế toán điều chỉnh về giá thực tế theo công
thức:
= x
=
e-/ Chi phí bán hàng: Thành phẩm nếu chỉ dừng ở khâu sản xuất không đa ra tiêu thụ
thì sẽ không đáp ứng đợc nhu cầu của xã hội, DN sẽ không có thu nhập để bù đắp những
chi phí bỏ ra và tạo ra lợi nhuận để tái sản xuất mở rộng. Vì thế bán hàng là khâu quan
trọng đa sản phẩm từ sản xuất đến tiêu dùng thì từ dó giá trị thành phẩm mới đợc thực hiện.
Chính đó là chi phí bán hàng và nó biểu hiện bằng tiền của những ngời lao động. Chi phí
bán hàng đợc phân thành các khoản mục:
+ Chi phí nhân viên.
+ Chi phí vật liệu, bao bì.
+ Chi phí công cụ đồ dùng.
+ Chi phí khấu hao TSCĐ.
+ Chi phí dịch vụ mua ngoài.
+ Chi phí bảo hành.
+ Các chi phí bằng tiền khác.
d-/ Chi phí quản lý doanh nghiệp: là những khoản chi phí phục vụ cho quản lý chung
của DN nh tiền lơng nhân viên quản lý, đồ dùng văn phòng,..
Về bản chất chi phí quản lý doanh nghiệp không tạo ra giá trị sản phẩm nhng lại là
chi phí cần thiết đối với quá trình sản xuất kinh doanh của DN cũng phân theo các khoản
mục:
+ Chi phí nhân viên: tiền trả công, tiền lơng, bảo hiểm XH, bảo hiểm Y tế và kinh phí
công Đoàn cho Ban giám đốc, nhân viên văn phòng.
+ Chi phí vật liệu, bao bì: là các chi phí vật liệu phục vụ cho quản lý hành chính và
kinh doanh nh giấy, mực,...
+ Chi phí công cụ đồ dùng, chi phí khấu hao TSCĐ, thuế, lệ phí, chi phí dự phòng,...
tất cả các chi phí liên quan đến việc quản lý doanh nghiệp.
Sau khi xác định đợc các chỉ tiêu cần thiết để tiến hành xác định chỉ tiêu lãi gộp:
C-/ Kế toán nghiệp vụ tiêu thụ và xác định kết quả
I-/ Nhiệm vụ của kế toán tiêu thụ và xác định kết quả
Kế toán trong các DN là một công cụ quan rlý, là khoa học thu nhận xử lý và cung
cấp toàn bộ thông tin về tài sản, nguồn vốn và tình hình biến động của tài sản trong DN.
Tiêu thụ và xác định kết quả là một trong những khâu quan trọng quyết định sự thành công
của DN do vậy kế toán tiêu thụ và kết quả tiêu thụ có mối quan hệ chặt chẽ với nhau và có
vai trò đặc biệt trong công tác quản lý tiêu thụ sản phẩm. Thông qua các thông tin từ kế
toán mà ngời điều hành DN có thể biết đợc mức độ hoàn thành kế hoạch tiêu thụ. Để cung
cấp đợc những thông tin kịp thời chính xác, đầy đủ kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tiêu
thụ cần thực hiện các nhiệm vụ sau:
13
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
- Ghi chép phản ánh chính xác đầy đủ, kịp thời vận động của khối lợng hàng hóa bán
ra, xác định chính xác đầy đủ doanh thu bán hàng, tổ chức tốt kế toán chi tiết ở khâu bán
hàng cả về số lợng và chủng loại, giá trị.
- Cung cấp kịp thời tình hình tiêu thụ phục vụ cho việc điều hành hoạt động sản xuất
kinh doanh của DN, báo cáo thờng xuyên kịp thời.
- Phản ánh, kiểm tra tiến độ thực hiện kế hoạch tiêu thụ.
- Xác định chính xác giá trị vốn hàng bán nhằm xác định chính xác kết quả tiêu thụ
phản ánh giám đốc kết quả kinh doanh cũng nh tình hình phân phối kết quả đó để cung cấp
số liệu cho việc lập quyết toán đợc đầy đủ chính xác kịp thời, đúng chế độ.
II-/ Tài khoản sử dụng và kết cấu:
* Nhóm tài khoản phản ánh doanh thu:
TK 511 - Doanh thu bán hàng: phản ánh doanh thu bán hàng thực tế của doanh
nghiệp thực hiện trong một kỳ kinh doanh kết cấu TK 511:
Bên Nợ:
+ Phản ánh số thuế tiêu thụ phải nộp tính trên doanh thu bán hàng thực
tế.
+ Phản ánh chiết khấu, giảm giá khi bán hàng và doanh thu bán hàng bị trả lại.
+ Kết chuyển doanh thu thuần vào TK 911-Xác định kết quả kinh doanh.
- Trị giá thành phẩm, hàng hóa gửi đi bán nhng bị khách hàng trả lại.
- Trị giá thành phẩm, hàng hóa gửi đi tiêu thụ.
- Kết chuyển giá trị giá hàng hóa gửi đi cha đợc khách hàng chấp nhận thanh
toán.
TK 623 - Giá vốn hàng bán. Kết cấu TK 632:
Theo phơng pháp kê khai thờng xuyên:
Bên Nợ:
+ Trị giá vốn hàng bán trong kỳ.
Bên Có:
+ Kết chuyển trị giá vốn hàng bán vào TK 911 - Xác định kết quả kinh doanh.
Và theo phơng pháp kiểm kê định kỳ:
Bên Nợ:
+ Trị giá vốn thành phẩm tồn đầu kỳ.
+ Trị giá vốn thành phẩm sản xuất xong nhập kho trong kỳ vào lao vụ dịch vụ
hoàn thành.
Bên Có:
+ Kết chuyển giá vốn thành phẩm tồn kho cuối kỳ và Bên Nợ TK 155- Thành
phẩm.
+ Giá vốn thành phẩm, lao vụ, dịch vụ đã tiêu thụ kết chuyển vào TK 911- Xác
định kết quả kinh doanh.
TK 632 không có số d cuối kỳ.
15
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Ngoài ra kế toán còn sử dụng một số TK sau:
TK 111 - Tiền mặt.
TK 112 - Tiền gửi ngân hàng.
TK 131 - Phải thu của khách hàng.
Các chỉ tiêu cần phản ánh: Để cung cấp đợc những thông tin hữu ích cho quản lý kế
toán tiêu thụ và xác định kết quả cần xác định rõ các chỉ tiêu sau:
- Doanh thu bán hàng.
Nếu doanh nghiệp hạch toán hàng tồn kho theo phơng pháp kiểm kê đầu kỳ thì việc
hạch toán doanh thu và thuế giống phơng pháp kiểm kê thờng xuyên chỉ khác phần hạch
toán giá vốn.
+ Đầu kỳ kế toán chuyển giá trị hàng tồn kho:
Nợ TK 632
Có TK 155, Có TK 157
+ Sản phẩm hoàn thành nhập kho kế toán ghi:
Nợ TK 632 (Giá vốn hàng bán)
Có TK 631 - Giá thành sản xuất
+ Cuối kỳ kiểm kê định kỳ xác định giá trị giá thành phẩm tồn kho và giá trị hàng gửi
bán cha tiêu thụ, kế toán ghi:
Nợ TK 155 - Thành phẩm.
Nợ TK 157 - Hàng gửi bán.
Có TK 632 - Giá vốn hàng bán.
+ Kết chuyển giá vốn hàng bán.
Nợ TK 911 - Xác định kết quả kinh doanh.
Có TK 632 - Giá vốn hàng bán.
17
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Sơ đồ hạch toán bán buôn trực tiếp
theo phơng pháp kiểm kê thờng xuyên
* Bán buôn theo ph ơng thức chuyển hàng.
- Khi xuất kho thành phẩm gửi cho ngời mua, kế toán ghi:
Nợ TK 157 : Hàng gửi bán
Có TK 154 : Chi phí sản xuất dở dang (từ nơi sản xuất)
Có TK 155 : Thành phẩm
Có TK 153 : Công cụ dụng cụ
- Khi khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán kế toán ghi tiếp:
Nợ TK 111, TK 112 (thu ngay)
Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng
Có TK 157 - Hàng gửi bán
Cuối kỳ kết chuyển số thuế GTGT đợc khấu trừ:
Nợ TK 333 - Thuế GTGT phải nộp
Có TK 133 - Thuế GTGT đợc khấu trừ
Nếu doanh nghiệp áp dụng cách tính thuế GTGT trực tiếp, kế toán ghi:
Nợ TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp (6425)
Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp.
Khi nộp thuế kế toán ghi:
Nợ TK 3331
Có TK 111, 112
Sơ đồ hạch toán tiêu thụ theo phơng thức chuyển hàng
Sơ đồ hạch toán bán buôn theo phơng pháp KKĐK
19
TK 155,154 TK 157 TK 111,112
Trị giá hàng
xuất bán
Thuế GTGT
đầu ra
Doanh thu
Bán chịu
Thu tiền
ngay
TK 632 TK 511
Kết chuyển
giá vốn
TK 153
Trị giá bao bì
kèm theo
TK 112,111
Trị giá bao bì
Có TK 511 - (Giá cha có thuế GTGT)
Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (thuế đầu ra)
Nếu DN tính thuế GTGT trực tiếp, kế toán ghi:
Nợ TK 111
Nợ TK 112
Có TK 511 - Doanh thu bán hàng (Giá có thuế GTGT).
Đồng thời kết chuyển giá vốn hàng bán:
Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán
Có TK 155 - Thành phẩm
Cuối kỳ kết chuyển số thuế GTGT đợc khấu trừ:
Nợ TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp
Có TK 133 - Thuế GTGT đợc khấu trừ
Nếu DN phản ánh việc áp dụng cách tính thuế GTGT trực tiếp, kế toán ghi:
Nợ TK 642 - Chi phí QLDN (6425)
Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp.
Khi nộp thuế kế toán ghi:
Nợ TK 3331 (Thuế GTGT phải nộp)
Có TK 111, Có TK 112
b-/ Ph ơng thức gửi đại lý
Hạch toán đơn vị có hàng gửi đại lý:
- Khi xuất hàng gửi đại lý kế toán ghi:
Nợ TK 157 - Hàng gửi bán
Có TK 155 - Thành phẩm
Khi nhận đợc thông báo bán hàng do đại lý thanh toán kế toán tính tiền hoa hồng để
ghi sổ (tính thuế theo phơng thức khấu trừ).
Nợ TK 111, 112
Nợ TK 642 - Chi phí bán hàng
Có TK 511 - Doanh thu bán hàng
Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp
Nếu áp dụng cách tính thuế trực tiếp kế toán ghi:
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Sơ đồ hạch toán tiêu thụ thành phẩm tại đơn vị có hàng gửi
c-/ Kế toán bán hàng trả góp:
Số lãi trả góp của ngời mua sẽ đợc tính là thu nhập tài chính:
Khi xuất bán hàng, kế toán ghi:
Nợ TK 111, 112
Nợ TK 131 (Số tiền ngời mua còn phải trả).
Có TK 511
Có TK 3331
Có TK 711 (Số lãi ngời mua phải trả).
Số thuế GTGT đầu ra chỉ tính trên doanh thu bán hàng 1 lần theo thỏa thuận:
Đồng thời kết chuyển giá vốn:
Nợ TK 632
Có TK 155
Trong kỳ tiếp theo khi nhận tiền trả góp kế toán ghi:
Nợ TK 111
Nợ TK 112
Có TK 131
d-/ Kế toán bán hàng xuất khẩu:
* Xuất khẩu trực tiếp:
+ Khi xuất cho thành phẩm đem bán, kế toán ghi:
Nợ TK 157 - Hàng gửi bán
Có TK 155
Có TK 153
22
TK 155,154
TK 157
TK 111,112
Thuế GTGT
đầu ra
Nợ TK 157 - Hàng gửi bán
Có TK 155 - Thành phẩm
Khi đơn vị nhận ủy thác thông báo đã bán đợc hàng, kế toán ghi:
Nợ TK 131 - Phải thu khách hàng
Có TK 511 - Doanh thu
Đồng thời kết chuyển giá vốn hàng bán
Nợ TK 632
Có TK 157
Khi trả tiền cho đơn vị ủy thác kế toán ghi:
Nợ TK 111, 112
Có TK 641 - Chi phí bán hàng
Cuối kỳ tính thuế xuất khẩu phải nộp
Nợ TK 511
Có TK 333
e-/ Còn các tr ờng hợp đ ợc coi là tiêu thụ khác
- Hàng đổi hàng
- Trờng hợp biếu, tặng, thởng, trả lơng bằng sản phẩm.
3-/ Kế toán chi phí bán hàng
Kế toán sử dụng TK 641 để hạch toán chi phí bán hàng phát sinh trong quá trình tiêu
thụ thành phẩm.
23
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
TK 641 cuối kỳ không có số d gồm các TK cấp 2 sau:
+ TK 6411 - Chi phí nhân viên
+ TK 6412 - Chi phí vật liệu
+ TK 6413 - Chi phí công cụ dụng cụ
+ TK 6414 - Chi phí khấu hao tài sản
+ TK 6416 - Chi phí bảo hành
+ TK 6417 - Chi phí dịch vụ mua ngoài.
+ TK 6418 - Chi phí bằng tiền khác
TK 142
Kết chuyển
vào kỳ sau
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
5-/ Kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp
Kế toán sử dụng TK 642 để tập hợp và kết chuyển chi phí quản lý doanh nghiệp phát
sinh trong kỳ kinh doanh. TK 642 cuối kỳ có số d bao gồm các TK cấp II sau.
+ TK 6421 - Chi phí nhân viên quản lý
+ TK 6422 - Chi phí vật liệu
+ TK 6423 - Chi phí đồ dùng văn phòng
+ TK 6424 - Chi phí khấu hao TSCĐ
+ TK 6425 - Thuế, phí và lệ phí
+ TK 6426 - Chi phí dự phòng
+ TK 6427 - Chi phí dịch vụ mua ngoài
+ TK 6428 - Chi phí bằng tiền
Trình tự hạch toán chi phí quản lý doanh nghiệp đợc khái quát theo sơ đồ sau:
25
Copyright: Tài liệu đại học ©