Chương VIII:
QUY PHẠM PHÁP LUẬT VÀ
QUAN HỆ PHÁP LUẬT XÃ HỘI
CHỦ NGHÃI. Quy phạm pháp luật XHCN
1. Khái niệm, đặc điểm của QPPL XHCN
a. Khái niệm QPPL XHCN
Là những quy tắc xử sự mang tính bắt buộc
chung do NN XHCN ban hành thể hiện ý chí
và bảo vệ lợi ích của GCCN, nhân dân lao
động nhằm điều chỉnh các QHXH vì mục
đích xây dựng CNXH I. Quy phạm pháp luật XHCN
b. Đặc điểm của QPPL XHCN
-
QPPL có dấu hiệu (đặc trưng) như PL
XHCN nói chung
-
QPPL do NN ban hành hoặc thừa
nhận và bảo đảm thực hiện
-
Là quy tắc xử sự mang tính bắt buộc
chung.
-
Nêu ra cách xử sự mà các chủ thể ở vào
điều kiện trong phần giả định được phép
làm hoặc bắt buộc phải làm.
-
Đây chính là mệnh lệnh, là ý chí của NN. Nó
thường được nêu ở dạng: nghiêm cấm,
không được, phải…
-
Mệnh lệnh có thể là tùy nghi hoặc dứt khoát I. Quy phạm pháp luật XHCN
c. Chế tài: Nêu lên những biện pháp tác động
mà NN dự kiến áp dụng đối với các chủ thể
không thực hiện đúng phần “quy định”.
-
Có nhiều loại chế tài:
+ Chế tài hình sự
+ Chế tài hành chính
+ Chế tài kỷ luật
+ Chế tài dân sự
- Mục đích của chế tài: Giáo dục và trừng phạtI. Quy phạm pháp luật XHCN
3. Phân loại các QPPL XHCN
-
Căn cứ vào đối tượng điều chỉnh: QPPL
hành chính; QPPL dân sự; QPPL hình sự…

Chủ thể: Các cá nhân, tổ chức có năng lực
chủ thể pháp luật, bao gồm:
* Năng lực pháp luật: khả năng của cá nhân, tổ
chức có quyền và nghĩa vụ pháp lý
+ Năng lực PL của cá nhân, tổ chức được phát
sinh khi họ “sinh ra” và kết thúc khi “họ chết”
* Năng lực hành vi: là khả năng của cá nhân
bằng hành vi của mình xác lập, thực hiện
quyền và nghĩa vụ pháp lý II. Quan hệ pháp luật XHCN
* Các chủ thể phổ biến của QHPL XHCN
+ Cá nhân, pháp nhân và cá chủ thể khác
Cá nhân: công dân, người nước ngoài, người
không quốc tịch
Pháp nhân là một tổ chức có đủ 4 điều kiện
- Được cơ quan NN có thẩm quyền thành lập,
cho phép thành lập, đăng lý hoặc công nhận
- Có cơ cấu tổ chức chặt chẽ
- Có tài sản độc lập
- Nhân danh mình tham gia các QHPL độc lập II. Quan hệ pháp luật XHCN
b. Nội dung của QHPL
-
Quyền chủ thể: Là khả năng xử sự của
nhưng người tham gia QHPL, thể hiện:
+ Khả năng xử sự trong khuôn khổ

muốn đạt được khi tham gia vào QHPLIII. Điều kiện phát sinh, thay đổi, chấm
dứt quan hệ pháp luật XHCN
QHPL phát sinh, thay đổi, chấm dứt dưới tác
động của 3 yếu tố: QPPL, chủ thể và sự kiện
pháp lý
-
QHXH chỉ trở thành QHPL khi được QPPL
điều chỉnh, có chủ thể tham gia
-
QPPL chỉ có thể làm nảy sinh QHPL giữa các
chủ thể nếu được gắn với sự kiện pháp lý
-
Sự kiện pháp lý là những sự kiện thực tế mà
sự xuất hiện hoặc mất đi của chúng sẽ làm
phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt QHPLIII. Điều kiện phát sinh, thay đổi, chấm
dứt quan hệ pháp luật XHCN
-
Sự kiện pháp lý được chia làm 2 loại:
+ Sự biến: những hiện tượng khách quan của
đời sống XH, tự nhiên. Ví dụ: thiên tai….
+ Hành vi: Hành động và không hành động The end