MỤC LỤC
A. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÁC CÔNG CỤ TÀI CHÍNH PHÁI SINH 2
I. Khái niệm 2
II. Các loại công cụ tài chính phái sinh: 3
1.Hợp đồng kỳ hạn 3
2. Hợp đồng giao sau 4
3. Hợp đồng quyền chọn (Option) 7
4.Giao dịch hoán đổi (Swap) 9
B. THỰC TRẠNG ÁP DỤNG CÔNG CỤ TÀI CHÍNH PHÁI SINH TAI VIỆT NAM 11
I.Tổng quan về thực trạng thị trường công cụ tài chính phái sinh tại Việt Nam 11
II Nguyên nhân hạn chế mức độ phát triển thị trường công cụ tài chính phái sinh hiện
nay 12
III.Thực trạng áp dụng các công cụ tài chính phái sinh tại Việt Nam 15
a. Hợp đồng kỳ hạn 15
b. Hợp đồng giao sau 16
c. Hợp đồng quyền chọn( options) 19
d. Hợp đồng hoán đổi( Swap) 19
C.KẾT LUẬN CHUNG 20

QUẢN TRỊ RỦI RO TÀI CHÍNH
NHÓM: 1
A. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÁC CÔNG CỤ TÀI CHÍNH
PHÁI SINH
I. Khái niệm
- Công cụ tài chính phái sinh là bộ phận của các công cụ tài chính với bản
chất của nó là một công cụ tài chính hoặc một hợp đồng với đầy đủ 3 đặc
điểm sau:
(a) Giá trị của nó sẽ thay đổi phản ánh sự thay đổi của biến cơ sở như
lãi suất, giá của công cụ tài chính, giá hàng hóa, tỷ giá hối đoái, chỉ số giá
hoặc lãi suất, chỉ số tín dụng hoặc xếp hạng tín dụng hoặc các chỉ số khác
với điều kiện trong trường hợp các chỉ số khác này là biến số phi tài chính

hối đoái, tức là rủi ro phát sinh do sự biến động bất thường của tỷ giá. Với tư
cách là công cụ phòng ngừa rủi ro, hợp đồng kỳ hạn được sử dụng để cố
định khoản thu nhập hay chi trả theo một tỷ giá cố định đã biết trước, bất
chấp sự biến động tỷ giá trên thị trường.
c. Ứng dụng trong thực tế
- Hợp đồng kỳ hạn được ứng dụng trên thị trường mua bán ngoại tệ giữa
ngân hàng với khách hàng nhằm hạn chế rủi ro về tỉ giá hối đoái
- Giá hàng hoá đó trên thị trường giao ngay vào thời điểm giao nhận hàng
hoá có thể thay đổi, tăng lên hoặc giảm xuống so với mức giá đã cam kết
trong hợp đồng. Khi đó, một trong hai bên mua và bán sẽ bị thiệt hại do đă
cam kết một mức giá thấp hơn (bên bán) hoặc cao hơn (bên mua) theo giá
thị trường.
- Có thể nói bằng việc tham gia vào một hợp đồng kỳ hạn, cả hai bên đều
giới hạn được rủi ro tiềm năng cũng như hạn chế lợi nhuận tiềm năng của
mình. Và chỉ có hai bên tham gia vào hợp đồng, cho nên mỗi bên đều phụ
thuộc duy nhất vào bên kia trong việc thực hiện hợp đồng. Khi có thay đổi
giá cả trên thị trường giao ngay, rủi ro thanh toán sẽ tăng lên khi một trong
hai bên không thực hiện hợp đồng. Ngoài ra, với mức giá đặt ra mang tính
cá nhân và chủ quan nên rất có thể không chính xác.
2. Hợp đồng giao sau
a. Khái niệm
- Hợp đồng giao sau là một thỏa thuận giữa người mua và người bán để mua
hoặc bán tài sản vào một ngày trong tương lai với giá đã thỏa thuận vào
ngày hôm nay.
b. Sự ra đời của HĐ giao sau
- Bởi một số hạn chế của hợp đồng kỳ hạn mà trên thị trường đã xuất hiện
thêm một loại hợp đồng mà nhờ những đăc tính linh hoạt của nó, đã khắc
phục được những nhược điểm của hợp đồng kỳ hạn, và thường được xem là
một cách thức tốt hơn để phòng ngừa rủi ro trong kinh doanh.
*Những điềm khác biệt của hợp đồng giao sau với hợp đồng kỳ hạn

Ưu điểm của nó trước tiên là sẵn sàng cung cấp những hợp đồng có trị giá
nhỏ. Kế đến, nó cho phép các bên tham gia có thể sang nhượng lại hợp đồng
ở bất kỳ thời điểm nào trước khi hợp đồng hết hạn. Với hai ưu điểm này hợp
đồng giao sau dễ dàng thu hút nhiều người tham gia.
Ngược lại, hợp đồng giao sau có nhược điểm, trước hết là chỉ cung
cấp giới hạn cho một vài ngoại tệ mạnh và một vài ngày chuyển giao ngoại
tệ trong năm mà thôi.
Kế đến, hợp đồng giao sau là hợp đồng bắt buộc phải thực hiện khi
đến hạn chứ không cho người ta quyền được chọn như trong hợp đồng
quyền chọn. Nói chung giao dịch giao sau có thể bổ sung cho giao dịch kỳ
hạn và hoán đổi ở tính chất thực hiện thanh toán hàng ngày (mark to market)
nhằm đảm bảo cho nhà đầu cơ có thể tận dụng cơ hội nếu thị trường biến
động có lợi cho họ. Tuy nhiên, nếu thị trường biến động bất lợi nhà đầu cơ
không có quyền tự ý rút khỏi thị trường. Tính chất “có quyền” này chỉ có thể
có được trong giao dịch quyền chọn. Chương tiếp theo chúng ta sẽ xem xét
chi tiết về loại giao dịch hiện đại này.
3. Hợp đồng quyền chọn (Option)
a. Khái niệm
- Quyền chọn (options) là một công cụ tài chính mà cho phép người mua nó
có quyền, nhưng không bắt buộc, được mua (call) hay bán (put) một công cụ
tài chính khác ở một mức giá và thời hạn được xác định trước. Người bán
hợp đồng quyền chọn phải thực hiện nghĩa vụ hợp đồng nếu người mua yêu
cầu. Bởi vì quyền chọn là một tài sản tài chính nên nó có giá trị và người
mua phải trả một khoản chi phí nhất định (premium cost) khi mua nó.
- Các hàng hoá cơ sở này có thể là cổ phiếu, chỉ số cổ phiếu, trái phiếu, chỉ
số trái phiếu, thương phẩm, đồng tiền hay hợp đồng tương lai.
b. Sự ra đời
- Mặc dù hợp đồng có kỳ hạn và hợp đồng giao sau có thể sử dụng để phòng
ngừa rủi ro hối đoái, nhưng vì là những hợp đồng bắt buộc thực hiện khi đến
hạn nên nó cũng đánh mất đi cơ hội kinh doanh, nếu như tỷ giá biến động

mua sẽ không thực hiện cho đến khi hợp đồng hết hạn.
- Ở đây cũng cần thiết phân biệt hai kiểu hợp đồng quyền chọn: Hợp đồng
quyền chọn theo kiểu Mỹ và hợp đồng quyền chọn theo kiểu châu Âu. Hợp
đồng quyền chọn theo kiểu Mỹ (American Options) cho phép người mua nó
có quyền thực hiện hợp đồng ở bất kỳ thời điểm nào trước khi hợp đồng hết
hạn. Trong khi quyền chọn theo kiểu châu Âu (European Options) chỉ cho
phép người mua thực hiện hợp đồng khi hợp đồng đến hạn (at maturity).
- Giao dịch quyền chọn vừa trình bày trên đây có thể sử dụng cho cả hai mục
tiêu : đầu cơ và phòng ngừa rủi ro tỷ giá.
4.Giao dịch hoán đổi (Swap)
a.Khái niệm
- Giao dịch Swap bao gồm hai bên giao dịch thực hiện một chuỗi các thanh
toán cho bên còn lại vào những ngày cụ thể, giúp bảo hiểm rủi ro biến động
tỷ giá và đảm bảo thanh khoản nguồn vốn kinh doanh của doanh nghiệp
thông qua việc mua giao ngay ngoại tệ này đồng thời bán kỳ hạn ngoại tệ
này cho ngân hàng vào ngày hiệu lực thanh toán kỳ hạn và ngược lại.
b. Sự ra đời
- Trong những năm cuối thập niên 80 đầu thập niên 90 do kết quả của việc
nới lỏng và hòa nhập của thị trường vốn các nước cùng với sự biến động
mạnh của lãi suất và tỷ giá trên thị trường khiến cho thị trường hoán đổi
(swaps market), bao gồm hoán đổi lãi suất và hoán đổi ngoại tệ, trải qua thời
kỳ phát triển mạnh mẽ với tổng doanh số giao dịch vào đầu năm 1991 lên
đến 2 tỷ USD .
- Hoán đổi (swaps) có ảnh hưởng lớn đến hoạt động tài trợ và phòng ngừa
rủi ro, nó cho phép công ty đột phá vào loại thị trường vốn mới và tận dụng
những ưu thế của nó để gia tăng vốn mà không phải gia tăng rủi ro kèm
theo. Thông qua hoán đổi người ta có thể chuyển dịch rủi ro ở một thị
trường hay ở một loại tiền tệ nào đó sang thị trường hay loại tiền tệ khác.
Hoán đổi còn mang lại kỹ thuật quản lý rủi ro cho các công ty đa quốc gia
mà hoạt động của chúng có liên quan đến thị trường vốn quốc tế

B. THỰC TRẠNG ÁP DỤNG CÔNG CỤ TÀI CHÍNH PHÁI
SINH TAI VIỆT NAM
I.Tổng quan về thực trạng thị trường công cụ tài chính phái
sinh tại Việt Nam
Trong tiến trình hội nhập kinh tế Quốc tế, Hệ thống tài chính Việt
Nam đã có những bước phát triển rất quan trọng theo hướng hội nhập với
thông lệ và chuẩn mực quốc tế được chấp nhận chung. Đây là định hướng
phát triển đúng đắn để Hệ thống tài chính Việt Nam phát triển ổn định, bền
vững, tạo điều kiện cần cho phát triển kinh tế nước ta. Tuy nhiên, đến thời
điểm hiện tại (11/2007), công cụ tài chính phái sinh và thị trường công cụ tài
chính phái sinh vẫn chưa phát triển; việc mua/ bán công cụ tài chính phái
sinh được rất ít doanh nghiệp hoặc tổ chức tài chính thực hiện trong quá
trình hoạt động kinh doanh của mình, đồng thời thị trường chính thức chưa
được thiết lập, thị trường phi chính thức nhỏ lẻ và hoạt động không thường
xuyên.
Loại công cụ tài chính phái sinh được phổ biến nhiều nhất ở Việt
Nam hiện nay là công cụ tài chính phái sinh tiền tệ. Ngoài ra, một số ít ngân
hàng thương mại Việt Nam đang được Ngân hàngNhà nước (NHNN) cho
phép thực hiện thí điểm mua/ bán một số loại công cụ tài chính phái sinh
khác như công cụ tài chính phái sinh về tín dụng, hoán đổi lãi suất, quyền
chọn về vàng, kỳ hạn về hàng hóa.

II Nguyên nhân hạn chế mức độ phát triển thị trường công cụ tài
chính phái sinh hiện nay
Những nguyên nhân chính đã và đang hạn chế việc sử dụng công cụ
tài chính phái sinh trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp, hạn
chế mức độ phát triển thị trường công cụ tài chính phái sinh ở Việt Nam là:
Thứ nhất, mức độ tham gia thị trường vốn của các doanh nghiệp
chưa lớn, các nhà quản trị doanh nghiệp chưa có nhu cầu và cũng chưa có
hiểu biết nhiều về bản chất của các loại công cụ tài chính phái sinh.

của thị trường và tài thương lượng;
. Chi phí phát sinh từ những yếu tố bất định và rủi ro về thông tin, thể
chế (uncertaily cost - chi phí rủi ro không dự đoán được);
. Chi phí ủy quyền tác nghiệp;
. Chi phí thực hiện và giám sát
III.Thực trạng áp dụng các công cụ tài chính phái sinh tại Việt
Nam
a. Hợp đồng kỳ hạn
- Ở Việt Nam loại hợp đồng kỳ hạn chính thức ra đời từ khi Ngân hàng Nhà
nước ban hành Quy chế hoạt động giao dịch hối đoái kèm theo Quyết định
số 17/1998/QĐ-NHNN7 ngày 10 tháng 01 năm 1998.
- Theo quy chế này giao dịch hối đoái kỳ hạn là giao dịch trong đó hai bên
cam kết sẽ mua, bán với nhau một số lượng ngoại tệ theo một mức giá xác
định và việc thanh toán sẽ được thực hiện trong tương lai.
- Quy chế này cũng xác định tỷ giá kỳ hạn là tỷ giá giao dịch do ngân hàng
thương mại, ngân hàng đầu tư và phát triển yết giá hoặc do hai bên tham gia
giao dịch tự tính toán và thoả thuận với nhau, nhưng phải bảo đảm trong
biên độ qui định giới hạn tỷ giá kỳ hạn hiện hành của Ngân hàng Nhà nuớc
tại thời điểm ký kết hợp đồng.
Hợp đồng kỳ hạn mặc dù đã được chính thức đưa ra thực hiện từ năm
1998 nhưng đến nay nhu cầu giao dịch loại hợp đồng này vẫn chưa nhiều.
Lý do một mặt là khách hàng vẫn chưa am hiểu lắm về loại giao dịch này.
Mặt khác, do cơ chế điều hành tỷ giá của Ngân hàng Nhà nước trong suốt
thời gian qua khá ổn định theo hướng VND giảm giá từ từ so với ngoại tệ để
khuyến khích xuất khẩu nhưng vẫn đảm bảo ổn định đối với hoạt động nhập
khẩu.
Chính lý do này khiến các nhà xuất khẩu không cảm thấy lo ngại
ngoại tệ xuống giá khi ký kết hợp đồng xuất khẩu nên không có nhu cầu bán
ngoại tệ kỳ hạn. Về phía nhà nhập khẩu, tuy ngoại tệ có lên giá so với VND
khiến nhà nhập khẩu lo ngại, nhưng sự lên giá của ngoại tệ vẫn được Ngân

trường trở nên sôi động.
Thứ hai là mức độ hiệu quả của thị trường. Mức độ hiệu quả của thị
trường chính là mức độ phản ứng nhanh nhạy của tỷ giá đối với tất cả thông
tin có liên quan. Mức độ hiệu quả của thị trường nhằm đảm bảo sự công
bằng trong giao dịch, có như vậy mới thu hút được khách hàng tham gia
giao dịch. Nếu thị trường hiệu quả thỉ tỷ giá phản ánh nhanh với tất cả thông
tin có liên quan. Dó đó, không ai có thể lợi dụng ưu thế về thông tin để chiến
thắng người khác. Kết quả là mọi người giao dịch trên thị trường đều bình
đẳng nhau về thông tin và đảm bảo được sự công bằn trong giao dịch.
Thứ ba là cơ sở hạ tầng phục vụ giao dịch. Cơ sở hạ tầng phục vụ
giao dịch bao gồm phần cứng là điạ điểm và cơ sở vật chất phục vụ giao
dịch và phần mềm là các qui định, thể chế giao dịch và hệ thống thanh toán
bù trừ phục vụ giao dịch hàng ngày.
Trong ba điều kiện trên đây, điều kiện thứ nhất là điều kiện cần và là
điều kiện tiên quyết. Điều kiện này có thể đạt được bằng cách nghiên cứu
học hỏi kinh nghiệm ở các nước sau đó quảng bá rộng rãi cho công chúng
trong nước thông qua hệ thống giáo dục, hội thảo chuyên đề và các phương
tiện thông tin đại chúng. Điều kiện thứ hai là điều kiện đủ và là điều kiện
cực kỳ quan trọng nhằm đảm bảo sự sôi động và thành công của thị trường.
Không may là điều kiện này rất khó đạt được vì nó phụ thuộc vào sự phát
triển khách quan về quy mô và sự hoàn hảo của thị trường. Cuối cùng điều
kiện thứ ba cũng là điều kiện đủ nhưng chỉ là chuyện nhỏ nếu như hai điều
kiện đầu đã có.
Gần đây nhu cầu giao dịch hợp đồng giao sau bắt đầu xuất hiện ở một
số thị trường và một số tổ chức cũng bắt đầu quan tâm đến việc cung cấp
loại giao dịch này. Điển hình gần đây có nhu cầu giao dịch hợp đồng giao
sau trên thị trường cà phê thông qua trung gian là Techcombank.
Techcombank đứng ra làm cầu nối cho một số khách hàng ở Buôn Mê Thuột
mua bán cà phê qua sàn giao dịch London (London International Financial
Futures Exchange - LIFFE). Việc làm này có mặt tích cực là giúp khách

Theo quyết định này, giao dịch hoán đổi là giao dịch hối đoái bao
gồm đồng thời cả hai giao dịch: giao dịch mua và giao dịch bán cùng một số
lượng đồng tiền này với đồng tiền khác, trong đó kỳ hạn thanh toán của hai
giao dịch khác nhau và tỷ giá của hai giao dịch được xác định tại thời điểm
ký hợp đồng.
Quyết định 17 đã mở đường cho các ngân hàng thương mại triển khai
thực hiện các giao dịch hoán đổi ngoại tệ ở Việt Nam. Năm 1998 là năm thị
trường ngoại hối ở Việt Nam có nhiều biến động do ảnh hưởng của cuộc
khủng hoảng tiền tệ Đông Nam Á. Đứng trước tình hình đó và sự cho phép
của Ngân hàng Nhà nước, Ngân hàng Á Châu đã sớm ban hành thể lệ giao
dịch hối đoái bao gồm cả ba loại giao dịch: giao dịch giao ngay, giao dịch có
kỳ hạn và giao dịch hoán đổi.
C.KẾT LUẬN CHUNG
- Đối vơí bất kỳ nhà đầu tư nào cũng mong muốn rằng một đồng mà họ bỏ ra
tại thời điểm hiện tại họ sẽ thu về được một khoản lớn hơn số tiền đó tại một
thời điểm trong tương lai. Khó có thể ai biết chắc chắn được tương lai mình
sẽ nhận được một khoản như mình mong đợi hay không bởi sự thay đổi từng
ngày của thị trường không thể kiểm soát.
- Chính vì lẽ đó mà các công cụ tài chính phái sinh ra đời nhằm giúp cho các
nhà kinh doanh phần nào hạn chế rủi ro và tìm kiếm được lợi nhuận trong
tương lai.
- Ở Việt Nam tuy các công cụ này chưa phát triển sâu rộng nhưng không lâu
nữa trong một tương lai gần khi nền kinh tế đang trên đà phát triển và hội
nhập thì việc áp dụng các công cụ này sẽ không còn gì là hiếm hoi.
BÀI TẬP THỰC HÀNH
BÀI 1: HỢP ĐỒNG KỲ HẠN
Ở thời điểm hiện tại:
-Ngày 1/6/2011 Tập đoàn MNC có 1 hợp đồng trị giá10.375.000USD,
tỷ giá hiện tại EUR/USD 1,0375 - 1,038.
- Vào tháng 9/2011 công ty dự định mở rộng đầu tư sang Châu Âu tức

- Hiện tại, tập đoàn có 1 hợp đồng trị giá 10.375.000 tr EUR, và đối tác sẽ
thanh toán trong 3 tháng tới. Như vậy 3 tháng sau tập đoàn sẽ nhận được
10.375.000 tr EUR và bán lượng EUR này để đổi lấy USD.
- Tỷ giá hiện tại EUR/USD 1,0375-1,0380, thì tập đoàn sẽ gặp rủi ro nếu 3
tháng sau tỷ giá EUR/USD giảm xuống(tức là cùng một lượng EUR nhưng
đổi được ít USD hơn).
- Vậy để hạn chế rủi ro tỷ giá giảm, tập đoàn nên bán hợp đồng giao sau.
- Ngân hàng sẽ chào tỷ giá EUR/USD mua là 1,0375.
- Ký quỹ lần đầu: 10.375.000 tr EUR*5%=518.750 tr EUR
 518.750 tr EUR *1,0375 = 538.203 tr USD
- Ký quỹ duy trì: 10.375.000 tr EUR*3%=311.250 tr EUR
 311.250 tr EUR*1,0375 = 322.922 tr USD
Ngày Tỷ giá
Lời lỗ trong
ngày(trUSD
)
Giá trị trong kì bảo
chứng(tr USD)
1,0375 538.203
1
1,068
6 -322.922 538.203
2
1,100
7 -332.610 538.203
3 1,1337 -342.588 538.203
4 1,1677 -352.865 538.203
5 1,2027 -363.451 538.203
6 1,1787 249.570 787.773
7 1,1551 244.579 1.032.352

huy động USD theo tháng: 0,5%/12=0,0417%/tháng.
3 tháng sau:
-Tập đoàn sẽ nhận gốc và lãi tiền USD từ tiền gửi ngân hàng là:
10.657.135 x (1+0,0417%)^3 = 10.670.462 tr USD.
-Thu từ hợp đồng 10.375.000 tr EUR.
-Chi trả gốc và lãi tiền vay EUR:
10.271.938*(1+0,33%)^3= 10.375.000 tr EUR.
Kết luận: Với việc làm trên công ty không sợ rủi ro tỷ giá.
BÀI 3: HỢP ĐỒNG QUYỀN CHỌN
- Hiện tại, tháng 9/2011 công ty đang nắm giữ CP X với giá thị trường là
135 USD/1 cổ phiếu, tốc độ tăng trưởng khá tốt. nhưng vì đầu năm 2012
công ty cần vốn để mở rộng qui mô kinh doanh và giá cổ phiếu công ty đang
nắm giữ sẽ có sự biến động. sự biến động này có thể là giá cổ phiếu tăng lên
hoặc giảm xuống.
- Vậy công ty sẽ gặp rủi ro trong trường hợp vào đầu năm 2012 giá cổ phiếu
giảm xuống, tức là khi đó công ty bán cổ phiếu thu được số vốn ít hơn so với
bán hiện tại. cho nên để hạn chế rủi ro công ty nên mua quyền chọn bán, với
phí mua quyền (P) được tính theo các giả định sau:
Giá thực hiện=X=125 USD/CP
Giá hiện tại =
S
0
= 132 USD/CP
Thời điểm ký hợp đồng: tháng 9/2011
Thời điểm thanh lý hợp đồng: tháng 1/2012
=>T=4 tháng x 30 = 120 ngày.
Độ lệch chuẩn TSSL: 50%
Lãi suất phi rủi ro: 8%

d