Bài 10
Ý NGHĨA CỦA BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

Yêu cầu cần đạt được khi học sinh học xong bài này:
• Củng cố các kiến thức về bảng tuần hoàn và định luật tuần hoàn.
• Học sinh rèn luyện được các kĩ năng để giải các bài tập liên quan đến bảng
tuần hoàn: Quan hệ giữa vị trí và cấu tạo; Quan hệ giữa vị trí và tính chất; So
sánh tính chất của một nguyên tố với các nguyên tố lân cận.

I. Quan hệ giữa vị trí của nguyên tố và cấu tạo nguyên tử của nguyên tố đó

Biết được vị trí của một nguyên tố trong bảng tuần hoàn có thể suy ra được cấu
tạo của nguyên tử của nguyên tố đó và ngược lại. Ví dụ: Biết nguyên tố có thứ tự là 19 thuộc chu kì 4, nhóm IA. Cho biết cấu tạo
của nguyên tử nguyên tố đó.
Vị trí của một nguyên
tố
Cấu tạo nguyên tử
Số thứ tự: 19 Số proton và s
ố electron: 19
Số thứ tự chu kì :4 Số lớp electron: 4
Số thứ tự nhóm A: IA
Số electron lớp ngoài cùng:
1

Ví dụ: Biết cấu hình e nguyên tử một nguyên tố là 1s22s22p63s23p4. Xác định
vị trí của nguyên tố trong bảng tuần hoàn.
Cấu tạo nguyên tử
(1s22s22p63s23p4)

Vì lưu huỳnh ở nhóm VIA nên lưu huỳnh có 6 e lớp ngoài cùng nên S là
phi kim.


S ở nhóm VIA nên hóa trị cao nhất với oxi là 6, công thức oxit cao nhất
là SO3.


Hóa trị cao nhất với hidro là 2, công thức hợp chất khí với hidro là H2S.


SO3 là oxit axit và H2SO4 là axit mạnh.

III. So sánh tính chất hóa học của một nguyên tố với các nguyên tố lân cận
Dựa vào quy luật biến đổi tính chất của các nguyên tố trong bảng tuần hoàn ta
có thể so sánh tính chất hóa học của một nguyên tố với các nguyên tố lân cận.
Ví dụ: So sánh tính chất hóa học của:


P với Si, S


P với N, As
- Si, P, S nằm chung trong một chu kì, theo chiều
tăng dần của điện tích hạt nhân thì ta được dãy Si, P,
S. P có tính phi kim mạnh hơn Si và yếu hơn S.
- Trong nhóm VA, theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân thì ta có dãy: N,
P, As, tính phi kim giảm dần nên P có tính phi kim yếu hơn N và mạnh hơn As.
- P có tính phi kim yếu hơn N và S, hidroxit của nó là H3PO4 có tính axit yếu
hơn HNO3 và