Tiết: 36 ( lớp 11a2 ), 40 ( lớp 11a5, 11a6 ) Ngày soạn: 05 / 11 / 07
HƯỚNG DẪN ĐỌC HIỂU MỘT SỐ TÁC PHẨM VĂN HỌC TRUNG ĐẠI
NGOÀI CHƯƠNG TRÌNH
HƯỚNG DẪN TÌM HIỂU BÀI THƠ “XÚC CẢNH” CỦA NGUYỄN ĐÌNH
CHIỂU
A. Mục tiêu bài học
Giúp hs:
- Thấy được tấm lòng cao đẹp của NĐC trong cảnh ngộ đau thương, tăm tối của
quê hương, đất nước.
- Nghệ thuật thơ thất ngôn bát cú Đường luật của Nguyễn Đình Chiểu
B. Chuẩn bị
1. Gv: sgk chương trình cũ, soạn giảng
2. Hs: soạn bài trước ở nhà
C. Tiến trình bài dạy
1. Ổn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ ( không)
3. Bài mới
Hoạt động của Gv - Hs Nội dung cần đạt

Gv giới thiệu xuất xứ tác phẩm.
I. Tìm hiểu chung
1. Xuất xứ:

Gv cho hs đọc bài thơ và tìm hiểu
chủ đề.

- “Ngùi ngùi”: Tâm trạng đau buồn, xúc động
- “Ngóng”: chờ mong da diết, khắc khoải
- “Gió đông”: gió mùa xuân ấm áp
- “ Chúa xuân”: vị chúa của mùa xuân vua,
người đứng đầu triều đình
- “Đâu hởi”, “có hay không?” hỏi, chất vấn
nhưng không có lới đáp  tiếng kêu đau đớn,
xót xa

mới hỏi, hỏi dồn dập, hỏi mà ngụ ý
không tin.
Dg. NĐC đã nhân hoá hoa cỏ để
bộc lộ tâm trạng ngóng trông,
mượn thiên nhiên làm phiên bản
tâm hồn vốn là lối tư duy khá đặc
trưng cho nghệ thuật cổ phương
Đông. Trong hệ thống ấy, hoa cỏ
nổi lên như chủ thể tâm trạng,
trong tương quan với “chúa xuân”.
Đây là sự hoá thân của tác giả vào
đám đông quần chúng bình dân.
Điểm nhìn của ông không phải là
cá nhân mà là điểm nhìn cộng
đồng, là khát vọng của dân chúng
trong đợi sự bình yên cho xứ sở.

Pv. cảnh được tác giả khắc hoạ
bằng những hình ảnh nào?
Dg. “Mây giăng”: mờ mịt, buồn,
sầu thảm


Pv. Nhận xét về nhịp thơ và thái độ
của tác giả?
Dg. Thời điểm lịch sử lúc này:
1867 Pháp cướp 3 tỉnh miền Tây
1873 Hà Nội thất thủ
1874 triều đình đầu hàng, lục tỉnh
Nam kì là đất thuộc Pháp. Bắc -
Nam chia cắt.
Dg. Xưa: cả một pho truyền thống
dựng nước, giữ nước đậm mồ hôi
xương máu của bao đời cha ông, là
chủ quyền thiêng liêng bất khả
xâm phạm, niềm tự hào văn hiến
rực rỡ của dân tộc
Nay: Tất cả những thứ đó đã mất,
bị chia cắt cho kẻ khác, cho nên
nay thì há đội trời chung với giặc.
Pv. Trước thực trạng của đất nước,
nhà thơ có mong ước gì?
Dg. “Thánh đế”: vua thánh, có tài
cứu dân cứu nước
“ Mưa nhuần”: mưa to, thấm sâu.
 Bao giờ vua thánh xuất hiện
rơn, thấu hiểu được tấm lòng đất
vọng diễn tả nổi lòng của nhân dân lục tỉnh đang
ngóng đợi tin tức, chờ đợi hi vọng trong tâm
trạng khắc khoải, chán ngán, vô vọng.
3. Hai câu luận: Nỗi uất ức và lòng căm thù giặc
của tác giả
III. Tổng kết
1. Nội dung
2. Nghệ thuật
4.Củng cố
? Thực trạng đất nước và tấm lòng nhà thơ
? Những thành công về nghệ thuật trong bài
5. Dặn dò
Học bài, chuẩn bị bài “Dương phụ hành” trong chương trình 11 cũ.
Rút kinh nghiệm: