Đọc một số tác phẩm văn học đương đại Trung Quốc dịch ra
tiếng Việt
Hiện nay, các nhà văn đương đại Trung Quốc rất tự do trong việc chọn lựa đề tài, thể tài và
phương pháp sáng tác. Việc chuyển đổi nhanh chóng về quan niệm và nhận thức một thời gian đã
gây ra sự tranh luận gay gắt về lý luận, phê bình trên văn đàn Trung Quốc từ sau "Cách mạng văn
hóa" (1976) đến nay. Từ chỗ xa lạ với các khái niệm "văn học vết thương", "văn học tầm căn",
"văn học phản tư", "nhiệt văn học", "thơ mông lung" và "văn học ngoại lai" thì nay văn học Trung
Quốc chấp nhận nó và coi đó là sự phát triển tất yếu của văn học trong thời đại mới khi Trung
Quốc cải cách, mở cửa và đón nhận làn gió "toàn cầu hóa". Một thời gian văn học đương đại
Trung Quốc có ý kiến trái ngược về tác phẩm của Giả Bình Ao, Vương Sóc và gần đây là tác
phẩm của Mạc Ngôn, Vệ Tuệ. Có hai luồng ý kiến về hiện tượng các nhà văn này. Ý kiến thứ nhất
phê phán rất gay gắt các sáng tác của Giả Bình Ao, Vương Sóc, Mạc Ngôn và Vệ Tuệ. Ý kiến thứ
hai khẳng định, đề cao sự sáng tạo, khám phá và đặt vấn đề mới của các nhà văn thế hệ mới này.
Thời gian gần đây, Việt Nam dịch rất nhiều tác phẩm văn học đương đại Trung Quốc, nhất là các
tác phẩm đoạt giải thưởng văn học và được dư luận chú ý ở Trung Quốc. Nhiều tác phẩm đưa
đến cho độc giả Việt Nam cái nhìn mới về diện mạo mới của văn học đương đại Trung Quốc thời
kỳ cải cách, mở cửa. Bên cạnh đó, một số tác phẩm đương đại Trung Quốc làm cho người đọc
Việt Nam phân vân và không đồng tình với các vấn đề mà các nhà văn Trung Quốc nêu ra, trong
đó có vấn đề tính dục. Trước hết là tác phẩm Phế đô của Giả Bình Ao. Cũng như ở Trung Quốc,
độc giả Việt Nam cho rằng bên cạnh những trang viết rất thực, có giá trị phê phán xã hội, Phế đô
của Giả Bình Ao là một loại "dâm thư", một kiểu "Kim Bình Mai hiện đại", nghĩa là tác giả rơi vào
chủ nghĩa tự nhiên, có nhiều sa đà vào miêu tả sắc dục, gợi tình không lợi cho việc giáo dục thế
hệ trẻ. Hình tượng Trang Chí Diệp trong Phế đô làm người đọc dễ liên hệ đến nhân vật Tây Môn
Khánh dâm ô, chơi bời và đầy tội lỗi trong Kim Bình Mai của Tiếu Tiếu Sinh thời nhà Thanh cách
đây hàng trăm năm. Mục đích của Giả Bình Ao trong Phế đô không phải miêu tả sắc dục, tính dục
để kích thích sự tò mò của độc giả mà chủ tâm của tác giả rất rõ khi đặt bút viết Phế đô. Qua Phế
đô, Giả Bình Ao muốn so sánh, liên hệ về sự việc và con người hai thời đại cách xa nhau ở một
thành phố mà một thời là kinh đô của triều đại phong kiến Trung Quốc. Đó là kinh đô Trường An
thời nhà Đường và thành phố Tây An của nước Trung Hoa mới hôm nay. Tác giả muốn người đọc
hiểu rằng ở thành phố Tây An ngày nay có khác gì với kinh đô Trường An thời xưa. Vẫn còn
những kẻ đồi bại bất tài và những sự việc xấu xa, bỉ ổi như Trường An thời trước. Thành phố Tây

khoái cảm xác thịt nhưng yếu tố gọi là "khiêu dâm" trong tác phẩm chỉ là một vài trang (trên gần
860 trang sách) tả sự thèm khát và dâm hoang quá mức của mụ Kim.
Về tiêu đề tác phẩm Phong nhũ phì đồn Mạc Ngôn giải thích: "Trên mặt chữ nghĩa thì có nghĩa là
mạnh khoẻ, bầu vú căng tròn và cặp mông núng nính, đó là cái thiêng liêng nhất, trang nghiêm
nhất của phụ nữ". Qua tiêu đề tác giả muốn "ca ngợi người mẹ, hay nói một cách khác là ca ngợi
người phụ nữ, ca ngợi khả năng sinh và dưỡng của họ. Mạc Ngôn nhấn mạnh "khía cạnh khác
của tên cuốn sách là muốn châm biếm xã hội". Còn tên gọi của cuốn sách muốn nói lên điều gì thì
Mạc Ngôn cho rằng "không biết nói thế nào" và tác giả "tin rằng độc giả còn sáng suốt hơn".
Mặc dù có những đoạn miêu tả sắc dục nhưng với hơn 80 vạn chữ Báu vật của đời của Mạc Ngôn
- như tác giả thừa nhận là "viên đá nặng nhất trong lâu đài văn học" của bản thân. Tác phẩm đã
"thể hiện đầy đủ cách nhìn của tác giả "đối với các vấn đề xưa như lịch sử, quê hương, cuộc
sống" (lời của Mạc Ngôn).
Các nhà văn thế hệ mới Trung Quốc mang đến cho văn học một diện mạo mới và phong cách
mới. Thế hệ nhà văn mới ít chú ý đến đề tài lịch sử, truyền thống và cách mạng như các thế hệ
nhà văn đi trước. Đề tài nổi bật trong các tác phẩm của họ là cuộc sống đương đại hôm nay với
những cảm quan và nhận thức mới tân tiến hơn.
Giới tính, tình yêu, lối sống và các quan hệ xã hội đan chéo là những đề tài phổ biến trong sáng
tác của các nhà văn thế hệ mới. Với "ý thức tự ngã", không thích nói đến những vấn đề khái quát,
trọng đại, các nhà văn thế hệ mới quan tâm đến những vấn đề gì họ nhận thức được, thấy được
và nghe được. Nhân vật trong tác phẩm của các nhà văn này thường là những con người hiện đại,
có lối sống và quan hệ tình cảm hiện đại. Những vấn đề này họ đặt ra và giải quyết hoàn toàn
khác với tác phẩm văn học mang "tính truyền thống" của các thập kỷ trước. Vệ Tuệ và tác phẩm
Điên cuồng như Vệ Tuệ là một trong những trường hợp như vậy.
Vệ Tuệ là một nhà văn nữ trẻ, sở trường về truyện ngắn. Đề tài truyện ngắn của Vệ Tuệ là cuộc
sống thường nhật, nhân vật không phải là "con người truyền thống" mà là "con người hiện đại" với
lối sống cuồng nhiệt, xô bồ, gấp gáp và tự buông thả mình. Phương pháp sáng tác truyện ngắn
của Vệ Tuệ mang phong cách Tây phương, không theo quy tắc truyền thống, như tác giả đã nói là
đeo đuổi cách viết văn hò hét vẻ đẹp tái sinh từ trong huyệt mộ và tâm trí luôn bị dày vò về những
vấn đề mang ý nghĩa nhân bản.
Điên cuồng như Vệ Tuệ gồm những câu chuyện mà đề tài khá "xa lạ" với người đọc Việt Nam, đó