ĐỀ TÀI TIỂU LUẬN
Mac - Anghen đã khẳng định: “Giữa xã hội tư bản chủ nghĩa và xã hội
cộng sản chủ nghĩa là một thời kỳ cải biến cách mạng từ xã hội nọ sang xã
hội kia. Thích ứng với thời kỳ ấy là một thời kỳ quá độ chính trị, trong đó
nhà nước không thể là cái gì khác hơn là chuyên chính cách mạng của giai
cấp vô sản “.
( Mac - Anghen tuyển tập, tập hai. Nhà xuất bản sự thật Hà Nội năm 1971
trang 31_32).
Bằng lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học và thực tế cách mạng thế giới, đặc
biệt là Việt Nam. Anh (chị) hãy phân tích và làm sáng tỏ luận điểm trên.
BÀI LÀM
Các nhà sáng lập ra chủ nghĩa Mac_Lênin đã phát hiện ra quy luật khách
quan của quá trình chuyển biến cách mạng căn bản và khẳng định lịch sử xã hội
loài người là lịch sử kế tiếp nhau của các hình thái kinh tế - xã hôi phát triển từ thấp
đến cao diễn ra như “ một quá trình lịch sử tự nhiên”. Và dường như sự phát triển
giữa xã hội tư bản chủ nghĩa và xã hội cộng sản chủ nghĩa cũng không nằm ngoài
quy luật đó. Nhưng để có được sự phát triển mà theo xu thế chung là sự phát triển
của lịch sử tự nhiên thì phải trải qua một thời kỳ cải biến cách mạng từ xã hội nọ
sang xã hội kia. Từ xã hội tư bản chủ nghĩa sang xã hội cộng sản chủ nghĩa, một
chế độ xã hội phát triển cao nhất , có quan hệ sản xuất dựa trên sở hửu công cộng
về tư liệu sản xuất, thích ứng với lực lượng sản xuất ngày càng phát triển, tạo thành
cơ sở hạ tầng có trình độ cao hốn với cơ sở hạ tầng tư bản chủ nghĩa; trên cơ sở đó
kiến trúc thượng tầng tương ứng thực sự là của nhân dân với trình độ xã hội hoá
ngày càng cao.
Để có được sự phát triển từ chế độ tư bản chủ nghĩa sang chế độ xã hội cộng
sản chủ nghĩa phải trải qua một thời kỳ cải biến cách mạng. Nhưng vì sao lại là một
thời kỳ cải biến cách mạng, để hiểu được điều đó trước hết ta phải hiểu rõ cải biến
cách mạng là gì? Cải biến cách mạng là một quá trình cải tạo và biến đổi mang tính
cách mạng, bằng các biện pháp bạo lực và phi bạo lực cải tạo và biến đổi cả một
chế độ xã hội này sang xã hội kia, là quá trình đấu tranh gay go và quyết liệt giữa
cái tốt và cái xấu, cái củ và cái mới, cái thoái bộ và cái tiến bộ, giữa cái đang suy

dựng chủ nghĩa xã hội một cách có hệ thống, nhân dân Ba Lan đã nỗ lực rất lớn
để khôi phục nên kinh tế quốc dân bị chiến tranh tàn phá, đưa ruộng đất về tay
nhân dân, các nhóm kinh tế nông nghiệp được hình thành và phát triển về giáo
dục. Từ một nước có tỷ lệ mù chử lớn nhất châu âu qua quá trình cải biến một
phần tư dân số đã theo học các trường phổ thông, dạy nghề, đại học. Nền chính
trị Ba Lan đã ổn định, hệ thống an ninh, quốc phòng được tổ chức quy mô. Như
vậy nước cộng hoà Ba Lan đã cải biến mọi lĩnh vực kinh tế, giáo dục, chính trị
trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Mặc dù còn gặp rất nhiều khó khăn
nhưng nhờ sự giúp đỡ của Liên Xô và sự nổ lực hết mình của chính phủ và
nhân dân Ba Lan họ đã hoàn thành việc xây dựng những cơ sở của thời kỳ quá
độ lên chủ nghĩa xã hội trong vòng 30 năm. Và không chỉ riêng chính phủ và
nhân dân cộng hoà Ba Lan mà còn rất nhiều nước khác như công hoà Bungari,
Rumani củng đã thành công trong việc đưa đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội.
Còn đối với nước ta, với những diễn biến của tình hình trên thế giới Đảng
củng đã có những nhận định và những việc làm cụ thể thích hợp với tình hình
trong nước nhằm đưa nước ta đi thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội. Việt
Nam tiến lên xã hội chủ nghĩa bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa, tư một xã hội
vốn là thuộc địa nữa phong kiến, lực lượng sản xuất thấp nếu không được khắc
phục nhanh chóng sẽ khó đuổi kịp trình độ chung thậm chí bị tụt hậu. Đất nước
trải qua hàng chục năm chiến tranh tnà phá nặng nề. Những tàn dư của chủ
Trang 2
nghĩa thực dân, phong kiến còn nhiều.
Trong khi thực cơ chế kinh tế thị trường , tăng cường giao lưu và hội nhập
với kinh tế khu vực và thế giới thì lại đề phòng nguy cơ đi lệch theo con đường tư
bản chủ nghĩa và những tệ nạn tham nhũng, tha hoá, biến chất gắn liền với cơ chế
kinh tế thị trường. Không những thế các thế lực thù địch lại thường xuyên tìm
cách phá hoại chế độ xã hội chủ nghĩa và nền độc lập của nhân dân ta. Bằng nhiều
thủ đoạn trong đó có thủ đoạn diễn biế hoà bình. Đó là những khó khăn lớn.
Song, chúng ta củng có những thuận lợi cơ bản. Chính quyền nhân dân
ngày càng được củng cố và tăng cường. Chế độ chính trị ổn định. Dân tộc ta anh

sở hửu. Phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, theo định hướng xã
hội chủ nghĩa, vận hành theo cơ chế thih trường có sự quản ký của nhà nước.
Trang 3
Bốn là, tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa trên mọi lĩnh vực tư tưởng
văn hoá, làm cho thế giới quan Mac_Lênin tư tưởng và đạo đức Hồ Chí Minh
giử vị trí chủ đạo trong đời sống tinh thần của nhân dân, kế thừa và phát huy
truyền thống văn hoá tốt đẹp của tất cả các dân tộc trong cả nước, tiếp thu những
văn minh của nhân loại, xây dựng một xã hội dân chủ, văn minh vì lợi ích chân
chính và phẩm giá con người với trình độ tri thức, đạo đức, thể chất và thẩm mỹ
ngày càng cao.
Năm là, thực hiện chính sách đại đoàn kết dân tộc, củng cố và mỡ rộng
mặt trận thống nhất, tập hợp mọi lực lượng phấn đáu vì sự nghiệp dân giàu,
nước mạnh. Thực hiện chính sách đối ngoại hoà bình, hợp tác và hửu nghị với
tất cả các nước, trung thành với chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân.
Sáu là, xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc là hai nhiệm vụ
chiến lược của cách mạng Việt Nam.
Bảy là, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ
chức ngang tầm nhiệm vụ, bảo đảm cho Đảng làm tròn trách nhiệm lãnh đạo sự
nghiệp đổi mới thắng lợi.
Từ những năm 1975 đến năm 1985, do tư tưởng chủ quan, nóng vội Đảng
ta đã phạm phải một số sai lầm khi quan niệm về thời kỳ quá độ. Đó là trọng
nhiều đến hai thành phần kinh tế là toàn dân và tập thể. Quan niệm chưa đúng
về nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, kinh tế hàng hoá. Duy trì quá lâu cơ
chế tập trung quan liêu bao cấp. Dẫn đến nước ta rơi vào tình trạng khủng hoảng
kinh tế sâu sắc.
Để khắc phục những sai phạm trên tại đại hội thứ VI 1986, Đảng ta chủ
trương đổi mới toàn diện trong đó đổi mới kinh tế là trọng tâm, từng bước đổi
mới chính trị. Nhờ vậy nước ta thoát khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế xã hội.
Và như thế nước ta đã hoàn thành chặng đường đầu tiên cho phép nước ta
chuyển sang thời kỳ mới.

chính quyền. Và thời kỳ quá độ là một quá trình dấu tranh giai cấp. Như ta đã
thấy ở trên, trong thời kỳ quá độ vẫn tồn tại xen kẻ nhiêu thành phần kinh tế
điều này dẫn đến tồn tại xen kẻ nhiều giai cấp và theo lý luận của Mac thì xã hội
co nhiều giai cấp tồn tại thì việc diễn ra đấu tranh giai cấp là điều tất yếu. Còn
về thực tiển thì trong thời kỳ quá độ giai cấp Tư sản vẫn còn tiềm lực kinh tế xã
hội, được bọn Tư sản quốc tế tiếp sức và đặc biệt chúng phản ứng điên cuồng
nhằm dành lại chính quyền đã mất nên cuộc đấu tranh giai cấp vẫn diễn ra quyết
liệt trong thời kỳ quá độ.
Điều kiện của cuộc đấu tranh hiện nay là cuộc đấu tranh diễn ra trong điều
kiện mới, giai cấp vô sản dành đựoc chính quyền và giai cấp tư sản mất chính quyền.
Hình thức và biện pháp của cuộc đấu tranh là: cuộc đấu tranh diễn ra với
hình thức mới là cuộc đấu trnah vừa có đổ máu vừa không đổ máu, bằng bạo lực
và hoà bình, quân sự và kinh tế, giáo dục thuyết phục hành chính để xoá bỏ lối
sống tập tục lạc hậu.
Nội dung của cuộc đấu tranh giai cấp đó là: Cải tạo và xây dựng trên tất
cả các lĩnh vực, trong đó xây dựng nền kinh tế lớn Xã hội chủ nghĩa là chủ yếu.
Nội dung vầ chính trịlà giai cấp công nhân phải tiến hành cách mạng chính trị để
lật đổ sự thống trị của giai cấp bóc lột. Giành chính quyền, thiết lập nhà nước
của giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Trên lĩnh vực kinh tế, xoá bỏ tư
hửu tư nhân về tư liệu sản xuất, xác định sở hửu công cộng về tưliệu sản xuất
chủ yếu. Phát triển lực lượng sản xuất trên công nghệ hiện đại, nâng cao đời
sống vật chất cho nhân dân lao động. Thực hiện xã hội công bằng văn hoá tư
tưởng, làm cho thế giới quan Mac_Lênin và nhân sinh quan cộng sản chiếm vai
trò chủ đạo trong đời sống tinh thần của xã hội. Tạo điều kiện để nhân dân lao
động hưởng thụ và sáng tạo các giá trị văn hoá hướng tới xây dựng một nền văn
hoá đậm đà bản sắc sân tộc.
Trang 5
Mục tiêu của cuộc đấu tranh giai cấp đó là: Nhằm xoá bỏ tư hửu giai cấp
và đấu tranh giai cấp, xây dựng một xã hội công bằng dân chủ văn minh.
Cuộc đấu tranh giai cấp chỉ kết thúc khi giai cấp vô sản dành được chính

khác hơn là chuyên chính cách mạng của giai cấp vô sản”. Nhà nước chuyên
chính của giai cấp vô sản củng là nhà nước vô sản hay là nhà nước xã hội chủ
nghĩa. Mac và Ănghen muốn nói rằng để quá trình từ chủ nghĩa tư bản lên chủ
nghĩa cộng sản đựơc thuận lợi, thành công thì phải xây dựng nhà nước chuyên
chính vô sản hay là nhà nước xã hội chủ nghĩa.
Nhà nước xã hội chủ nghĩa, đó là một tổ chức chính trị cơ bản nhất của hệ
thống chính trị xã hộichủ nghĩa, một công cụ quản lý mà đảng của giai cấp công
nhân lãnh đạo nhân dân tổ chức ra để qua đó là chủ yếu, nhân dân lao động thực
hiện quyền lực và lợi ích của mình; củng qua đó là chủ yếu mà giai cấp công
Trang 6
nhân và Đảng của nó lãnh đạo xã hội về mọi mặt trong quá trình bảo vệ và xây
dựng chủ nghĩa xã hội.
Chủ nghĩa Mac_Lênin củng quan niệm nhà nước xã hội chủ nghĩa là thống
nhất về căn bản với nhà nước chuyên chính vô sản cả về bản chất, mục tiêu, vai trò,
chức năng và các hoạt động theo nguyên tắc, pháp luật, chính sách của nó.
Nhà nước xã hội chủ nghĩa nằm trong nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và hệ
thống chính trị xã hội chủ nghĩa. Đã là một loại hình mà nhà nước dân chủ thì nó
có kế thừa và phát huy các thành quả chung - những giá trị của quá trình phát
triển dân chủ mà nhân loại đã sinh ra. Ví dụ dân chủ xã hội chủ nghĩa củng kế
thừa khái niệm và thuật ngữ “dân chủ” , với bản chất nhất là “quyền lực của
dân”. Nhà nước xã hội chủ nghĩa củng do dân bầu cử ra và có thể cải biến nó.
Nhà nước xã hội chủ nghĩa củng kế thừa tính hợp lý về cơ cấu tổ chức có tính
pháp quyền (Quốc hội), hnàh pháp (Chính phủ) và tư pháp (Toà án, viện kiểm
sát ). Tất nhiên về bản chất, mục tiêu, quyền lực, lợi ích thì khác về căn bản so
với nhà nước “tam quyền phân lập tư sản”.
Bản chất của bất kỳ nhà nước nào trong xã hội có giai cấp bao giờ củng
mang bản chất của giai cấp thống trị xã hội (ví dụ: nhà nước dân chủ chủ nô; nha
nước dân chủ phong kiến; nhà nước dân chủ tư sản ).
Bản chất của nàh nước xã hội chủ nghĩa (nhà nước chuyên chính vô sản)
do đó trước hết nó mang bản chất giai cấp công nhân.

con người lao động mới của xã hội xã hội chủ nghĩa. Đó là những chức năng,
nhiệm vụ đối nội. Nhà nước xã hội chủ nghĩa còn có chức năng, nhiệm vụ đối
ngoại là mỡ rộng quan hệ hợp tác hửu nghị, bình đẳng, tin cậy lẫn nhau, tôn
trọng lẫn nhau và cùng có lợi, vì sự phát triển và tiến bộ xã hội đối với nhân
dân của tất cả các nước trên thế giới.
Trên thế giới, công xã Pari được xem như là hình thức nhà nước chuyên chính
vô sản đầu tiên,. Trong nhà nước đó, bản chất quần chúng nhân dân là chủ thể của
quyền lực. Công xã là hình thức chính trị của sự giải phóng xã hội mà giai cấp công
nhân và nhân dân lao động đã tạo ra. Đó là hình thức nhà nước cho phép giải phóng
người lao động về kinh tế, nó không là công cụ áp bức của đa số nhân dân.
Nhà nước Xô viết là nhà nước chuyên chính thứ hai trên thế giới, Lênin
viết : “Khi thiết lập chính quyền Xô viết chúng ta đã tìm ra được hình thức quốc
tế có tính chất toàn thế giới của chuyên chính vô sản”. Chính quyền Xô viết là
nhà nước kiểu mới.
Qua đó ta thấy rằng thời kỳ quá độ là một thời kỳ tồn tại của thời kỳ
chuyên chính vô sản như là khẳng định của Mac và Ănghen. Và chỉ có nhà nước
chuyên chính vô sản mới đem lại quyền lợi cho giai cấp vô sản, chỉ có nha nước
chuyên chính vô sản mới tạo ra được một xã hội của dân, do dân và vì dân, mới
đem lại quyền bình đẳng cho mọi dân tộc trên thế giới. Nó đem lại cho nhân dân
lao động một cuộc sống tốt hơn, hạnh phúc hơn, không còn đấu tranh, không
càon áp bức. Và nó củng là kết quả của một quá trình đấu tranh không ngừng
giữa một bên là giai cấp bóc lột và một bên là nhân dân lao động
Là hợp với quá trình phát triển của lịch sử và cung với xu thế chung của
thời đại thì thời kỳ quá độ đi từ chế độ tư bản chủ nghĩa đi lên chủ nghĩa xã hội
củng là một điều tất yếu. Và để đạt được cái điều gọi là tất yếu đó không hề đơn
giản mà phải trải qua quá trình đấu tranh lâu dài của tất cả các dân tộc trên thế
giới mà như Mac và Ănghen đã khẳng định :” Giữu xã hội chủ nghĩa tư bản và
xã hội cộng sản chủ nghĩa là một thời kỳ cải biến cách mạng từ xã hội nọ sang
xã hội kia. Thích ứng với thời kỳ ấy là một thời kỳ quá độ chính trị, trong đó nhà
nước không thể là cái gì khac hơn là chuyên chính cách mạng của giai cấp vô