TAILIEUBOIDUONGGIAOVIENDIALILOP12
2009
Phần 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐỔI MỚI CHƯƠNG TRÌNH,
SÁCH GIÁO KHOA ĐỊA LÍ LỚP 12
Một số vấn đề chung về đổi mới chương trình, sách giáo khoa Địa lí lớp 12
Nhằm thực hiện nghị quyết số 40/2000/QH10 của Quốc hội và chỉ thị số 14/2001/CT-
TTg của Thủ tướng chính phủ về việc đổi mới nội dung chương trình, sách giáo khoa, đổi mới
phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng phổ thông, Bộ Giáo dục & Đào tạo tiếp tục triển
khai kế hoạch dạy thí điểm và chương trình phân ban THPT lớp 12, để khẳng định tính khoa
học, tính sư phạm và tính thực tiễn của bộ chương trình và SGK mới biên soạn.
Chương trình môn Địa lí lớp 12 là sự kế thừa, nâng cao các kiến thức đã có chủ yếu từ
THCS và 2 lớp đầu cấp (lớp 10, 11) của THPT. So với chương trình lớp 10, 11 chương trình
môn Địa lí lớp 12 có ý nghĩa đặc biết quan trọng vừa trang bị kiến thức cho học sinh trước khi
một bộ phận học sinh tiếp tục học lên Đại học và phần đông còn lại tham gia ngay vào các hoạt
động lao động xã hội. Mặt khác, kiến thức Địa lí lớp 12 còn là thước đo đánh giá học sinh về tri
thức địa lí thông qua các kì thi tốt nghiệp phổ thông và thi tuyển sinh vào Đại học & Cao đẳng.
1.1. Tính cấp thiết của đổi mới chương trình Địa lí ở trường phổ thông và chương
trình Địa lí 12
- Giáo dục Địa lí ở trường THPT đang đứng trước những vận hội mới và những thách
thức mới. Thế giới hiện đang biến đổi một cách mạnh mẽ. Trong thời đại của sự “bùng nổ thông
tin” kiến thức của nhân loại tăng lên rất nhanh chóng. Trong điều kiện đó chương trình cải cách
giáo dục được xây dựng và chính thức ban hành từ giữa những năm 80 của thế kỉ XX đã không
phản ánh kịp thời các thay đổi lớn lao trong nền kinh tế - xã hội của đất nước, của khu vực và
của thế giới. Để cung cấp cho học sinh phổ thông những hiểu biết cơ bản về môi trường tự nhiên
– dân cư và hoạt động kinh tế - xã hội của Việt Nam, khu vực, thế giới trong giai đoạn cuối thế
kỉ XX, đồng thời nhận thức được sự phát triển và những thay đổi nhanh chóng của thế giới
đương đại, của Việt Nam trong thời kì hội nhập cần phải bổ sung cho học sinh các kiến thức
mới, cập nhật tình hình hiện nay.
- Sự phát triển nhanh, mạnh với tốc độ mang tính bùng nổ của khoa học công nghệ thể
hiện qua các lí thuyết, các thành tựu mới và khả năng ứng dụng cao, rộng, nhanh vào thực tế

hành
Tổng số bài 45 37 8 62 48 14
Bài mở đầu 1 1 1 1
Địa lí tự nhiên VN 14 12 2 19 14 5
Địa lí dân cư 4 3 1 5 4 1
Địa lí các ngành
kinh tế
12 10 2 19 16 3
Địa lí các vùng kinh
tế
12 9 3 15 10 5
Địa lí địa phương 2 2 3 3
- Quan điểm chung về cách trình bày chương trình và SGK Địa lí 12
• Chương trình Địa lí lớp 12 là sự nối tiếp chương trình Địa lí lớp 8 & 9.
• Kiến thức được lựa chọn vừa đảm bảo tính cập nhật, vừa đảm bảo tính ổn định tương đối,
cơ bản và chuẩn xác.
• Chương trình và SGK Địa lí 12 phải sử dụng được các kiến thức liên bộ môn mà học sinh
được trang bị.
• Chú ý đến các yêu cầu thi Đại học của học sinh (chương trình nâng cao).
- Thực hiện cụ thể trong SGK Địa lí 12
• Kênh chữ: SGK Địa lí 12 khá nhiều chữ so với các lớp dưới đồng thời đã xuất hiện nhiều
hơn các nhận định có tính khách quan.
• Câu hỏi giữa bài giúp học sinh tái hiện kiến thức, bên cạnh đó còn có các bài tập tư duy
nhỏ. Câu hỏi và bài tập cuối bài có ý nghĩa tổng kết các kiến thức chính trong bài và rèn luyện
nâng cao kĩ năng thực hành.
• Kênh hình: có nhiều bản đồ, lược đồ, biểu đồ, sơ đồ, bảng số liệu, hình ảnh vừa để minh
hoạ giúp học sinh tri giác nhanh, phát hiện được các xu hướng chính, các đặc điểm chủ yếu nhất
của sự vật hiện tượng, vừa để bổ sung, cập nhật thông tin tạo điều kiện xây dựng các nội dung
thực hành từ các bảng biểu cũng như các bảng số liệu. Kênh hình đã tạo thành thể thống nhất
với kênh chữ.

Tiếp tục phát triển và hoàn thiện các kĩ năng:
- Nhận xét, phân tích, tổng hợp, so sánh các sự vật, hiện tượng địa lí (tự nhiên, kinh tế -
xã hội) cũng như kĩ năng xây dựng biểu đồ, sử dụng và khai thác bản đồ (Atlat), số liệu thống kê
của nước ta.
- Kĩ năng thu thập, trình bày các thông tin địa lí về tự nhiên, dân cư, kinh tế của một
vùng, hay về một ngành (phân ngành), hoặc về địa phương nơi học sinh đang sinh sống.
- Vận dụng kiến thức để giải thích các hiện tượng, sự vật địa lí và giải quyết một số vấn
đề của cuộc sống, sản xuất gần gũi với học sinh trên cơ sở tư duy kinh tế, tư duy sinh thái, tư
duy phê phán trong chừng mực nhất định.
1.3.3. Về thái độ, tình cảm:
Góp phần làm cho học sinh:
[Bùi Văn Tiến-Tổng hợp và biên soạn] Page 3
TAILIEUBOIDUONGGIAOVIENDIALILOP12
2009
- Có tình yêu thiên nhiên, con người, quê hương đất nước; ý chí tự cường dân tộc và tin
tưởng vào tương lai phát triển của nước nhà.
- Có ý thức và hành động bảo vệ quê hương đất nước cũng như môi trường xung quanh.
- Quan tâm đến một số vấn đề cấp thiết trong tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước.
- Thấy rõ trách nhiệm của bản thân trong công cuộc xây dựng kinh tế - xã hội ở nước ta
và ở địa phương học sinh đang sinh sống.
1.4. Cấu trúc chương trình SGK Địa lí lớp 12
Chương trình môn Địa lí lớp 12 cung cấp hệ thống kiến thức về địa lí Tổ quốc. Về cơ bản
trong chương trình Địa lí lớp 12 không có sự khác biệt giữa chương trình chuẩn và chương trình
nâng cao, gồm 5 phần: Địa lí tự nhiên, Địa lí dân cư, Địa lí các ngành kinh tế, Địa lí vùng và Địa
lí địa phương. Mỗi phần có một vai trò nhất định trong việc trang bị kiến thức cho học sinh để
tạo nên chương trình tổng thể, tương đối hoàn chỉnh về địa lí Tổ quốc trên cơ sở kế thừa và phát
triển chương trình Địa lí ở THCS. Cụ thể như sau:
Phần thứ nhất có nhiệm vụ trang bị kiến thức về Địa lí tự nhiên Việt Nam và được thiết kế
theo cấu trúc dưới đây:

- Vấn đề phát triển kinh tế - xã hội ở Duyên hải Nam Trung Bộ.
- Vấn đề khai thác thế mạnh ở Tây Nguyên.
- Vấn đề khai thác lãnh thổ theo chiều sâu ở đông Nam Bộ.
- Vấn đề sử dụng hợp lí và cải tạo tự nhiên ở đồng bằng sông Cửu Long.
- Vấn đề phát triển kinh tế, an ninh quốc phòng ở Biển Đông và các đảo, quần đảo.
Các vùng kinh tế trọng điểm phần này không trình bày thuần tuý về các vùng như chương
trình Địa lí lớp 9, mà là các vấn đề trên nền kiến thức học sinh đã có. Tuỳ theo điều kiện cụ thể
của mỗi vùng mà các vấn đề lựa chọn có sự khác nhau. Ngoài ra chương trình còn nhấn mạnh
đến Biển Đông, các đảo và quần đảo.
Phần thứ năm trang bị cho học sinh các kiến thức về Địa lí địa phương với quy mô lãnh thổ
là cấp tỉnh, thành phố (tương đương cấp tỉnh). Trong chương trình chỉ nêu “bộ khung” của Địa lí
tỉnh, thành phố. Căn cứ vào đó, mỗi tỉnh, thành phố sẽ có một nội dung riêng của mình.
1.5. Nội dung chương trình SGK Địa lí 12
1.5.1. Nội dung cụ thể:
Phần Địa lí tự nhiên
+ Về mặt lý thuyết, phần này gồm có 4 nội dung:
- Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ và ý nghĩa: Trình bày những đặc điểm và giới hạn của vị
trí địa lí Việt Nam. Từ nội dung đó học sinh cần nắm bắt được ý nghĩa của vị trí địa lí Việt Nam
đối với sự hình thành đặc điểm chung nhất của tự nhiên Việt Nam, lịch sử hình thành lãnh thổ, ý
nghĩa về mặt kinh tế, văn hoá – xã hội và Quốc phòng. Nhận thức của học sinh về những thuận
lợi và khó khăn của vị trí địa lí.
- Lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ: Gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển
Trái đất (đó là quá trình lâu dài và phức tạp), nằm trong lịch sử kiến tạo chung của khu vực
Đông nam Á, chịu ảnh hưởng của các đơn vị kiến tạo xứ nền Hoa nam và xứ Địa máng Đông
Dương trong quan hệ với Địa máng Tây Vân Nam. Chính mối quan hệ này tạo nên sự phân hoá
đa dạng, phức tạp của cảnh quan thiên nhiên Việt Nam.
- Đặc điểm chung của tự nhiên Việt Nam: Khái quát 4 đặc điểm cơ bản đó là:
• Đất nước nhiều đồi núi.
• Thiên nhiên có tính chất bán đảo và chịu ảnh hưởng sâu sắc của biển.
• Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa.

• Vấn đề phát triển kinh tế - xã hội ở Bắc Trung Bộ.
• Vấn đề phát triển kinh tế - xã hội ở duyên hải Nam Trung Bộ.
• Vấn đề khai thác thế mạnh ở Tây Nguyên.
• Vấn đề khai thác lãnh thổ theo chiều sâu ở đông Nam Bộ.
• Vấn đề sử dụng hợp lí và cải tạo tự nhiên ở đồng bằng sông Cửu Long.
Ngoài ra, nội dung chương trình SGK mới còn đề cập vấn đề phát triển kinh tế, an ninh
Quốc phòng ở Biển Đông và các đảo, quần đảo; các vùng kinh tế trọng điểm.
+ Về mặt thực hành: Gồm nhiều bài gắn với các nội dung lý thuyết, rèn luyện các kĩ năng:
đọc bản đồ, Atlat, phân tích bảng số liệu, phân tích các mối quan hệ kinh tế - xã hội, biểu đồ…
[Bùi Văn Tiến-Tổng hợp và biên soạn] Page 6
TAILIEUBOIDUONGGIAOVIENDIALILOP12
2009
Phần Địa lí địa phương
Tìm hiểu địa lí tỉnh, thành phố, làm quen kĩ năng chuẩn bị và viết báo cáo về tình hình
địa phương.
1.5.2. So sánh giữa các chương trình
+ So với chương trình Địa lí lớp 12 cũ, chương trình Địa lí lớp 12 mới có nhiều đổi mới cả
về nội dung, thời lượng và phương pháp dạy học.
- Về thời lượng: chương trình cũ chỉ gồm 33 tiết, trong đó có 27 tiết lý thuyết và thực
hành (25 tiết lý thuyết và 2 tiết thực hành), còn lại 6 tiết ôn tập, kiểm tra. Chương trình mới thời
lượng nhiều hơn 70 tiết, trong đó có 62 tiết lý thuyết và thực hành, 8 tiết ôn tập và kiểm tra
(chương trình Địa lí lớp 12 nâng cao) và 52,5 tiết, trong đó có 44,5 tiết lý thuyết và thực hành, 8
tiết ôn tập và kiểm tra (chương trình Địa lí lớp 12 chuẩn).
- Về nội dung: chương trình Địa lí lớp 12 mới có nội dung tương đối hoàn chỉnh hơn,
trong đó bổ sung thêm được phần Địa lí tự nhiên Việt Nam và phần Địa lí địa phương (tỉnh,
thành phố). Các phần còn lại cũng có nhiều bổ sung, cập nhật (như các kiến thức về tổ chức lãnh
thổ, các vùng kinh tế trọng điểm, khai thác biển, đảo); bài đọc thêm (cuối bài 4) và nhiều kênh
hình làm cho môn Địa lí gắn liền với thực tiễn sinh động đang diễn ra trong quá trình công
nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta.
- Về phương pháp: thể hiện rõ ràng những đổi mới để đáp ứng được những yêu cầu của

Địa lí có nhiều điểm mới và khác so với chương trình SGK cũ.
Bà
i
Nội dung chính
Sách giáo khoa
NC Chuẩ
n
Cũ
1 Việt Nam trên con đường đổi mới và hội nhập
- Công cuộc đổi mới là một cuộc cải cách toàn diện về kinh
tế - xã hội.
- Nước ta trong hội nhập Quốc tế và khu vực
- Một số định hướng chính để đẩy mạnh công cuộc đổi mới
và hội nhập.
x
x
x
x
x
x
2
3
4
5
6
7
8
Địa lí tự nhiên
Vị trí địa lí và lịch sử hình thành lãnh thổ
Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ

x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
[Bùi Văn Tiến-Tổng hợp và biên soạn] Page 8
TAILIEUBOIDUONGGIAOVIENDIALILOP12
2009
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Thiên nhiên chịu ảnh hưởng sâu sắc của biển
- Khái quát về Biển đông
- Ảnh hưởng của Biển đông đến thiên nhiên Việt Nam
Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa
- Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa

x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x

x
x
x
x
x
x
x
[Bùi Văn Tiến-Tổng hợp và biên soạn] Page 9
TAILIEUBOIDUONGGIAOVIENDIALILOP12
2009
24
25
- Đặc điểm
- Mạng lưới đô thị
- Ảnh hưởng của đô thị hoá đến phát triển kinh tế - xã hội
Chất lượng cuộc sống
- Việt Nam trong xếp hạng HDI của Thế giới
- Một số đặc điểm về chất lượng cuộc sống
- Phương hướng nâng cao chất lượng cuộc sống của dân cư
Thực hành vẽ biểu đồ và phân tích sự phân hoá về thu nhập
bình quân theo đầu người giữa các vùng
x
x
x
x
x
x
x
x
x

- Sản xuất cây công nghiệp và cây ăn quả
- Ngành chăn nuôi
Thực hành: Phân tích sự chuyển dịch cơ cấu ngành trồng trọt
Vấn đề phát triển ngành thuỷ sản và lâm nghiệp
- Ngành thuỷ sản
- Ngành lâm nghiệp
Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp
- Các nhân tố tác động đến lãnh thổ nông nghiệp ở nước ta
- Các vùng nông nghiệp nước ta
- Những thay đổi trong TCLT nông nghiệp ở nước ta
Một số vấn đề phát triển và phân bố công nghiệp
Cơ cấu ngành công nghiệp
- Cơ cấu công nghiệp theo ngành
- Cơ cấu công nghiệp theo lãnh thổ
- Cơ cấu công nghiệp theo thành phần kinh tế
Vấn đề phát triển công nghiệp năng lượng
- Công nghiệp khai thác nguyên nhiên liệu
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x

x
x
x
x
x
[Bùi Văn Tiến-Tổng hợp và biên soạn] Page 10
TAILIEUBOIDUONGGIAOVIENDIALILOP12
2009
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
- Công nghiệp điện lực
Vấn đề phát triển CN chế biến nông – lâm – thuỷ sản
- Công nghiệp chế biến lương thực – thực phẩm
- Công nghiệp chế biến gỗ và lâm sản khác
Vấn đề phát triển công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng
- Công nghiệp dệt, may
- Công nghiệp da, giày
- Công nghiệp giấy – in – văn phòng phẩm
Vấn đề tổ chức lãnh thổ công nghiệp
- Khái niệm
- Các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng tới TCLT công nghiệp

- Kinh tế biển
Vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành ở đồng bằng
sông Hồng
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x

TAILIEUBOIDUONGGIAOVIENDIALILOP12
2009
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
- Các thế mạnh chủ yếu của vùng
- Các hạn chế chủ yếu của vùng
- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành và các định hướng
chính
Thực hành: Phân tích mối quan hệ giữa dân số với sản xuất
lương thực ở đồng bằng sông Hồng
Vấn đề phát triển kinh tế - xã hội ở bắc Trung bộ
- Khái quát chung
- Hình thành cơ cấu nông – lâm – ngư nghiệp
- Hình thành cơ cấu công nghiệp và phát triển CSHT GTVT
Vấn đề phát triển kinh tế - xã hội ở duyên hải nam Trung bộ
- Khái quát chung
- Phát triển tổng hợp kinh tế biển
- Phát triển công nghiệp và cơ sở hạ tầng
Thực hành: So sánh sự phát triển ngành thuỷ sản ở bắc
Trung bộ và duyên hải nam Trung bộ

x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x

x
x
x
x
x
[Bùi Văn Tiến-Tổng hợp và biên soạn] Page 12
TAILIEUBOIDUONGGIAOVIENDIALILOP12
2009
59
60
61
62
điểm phân bố tài nguyên biển và các ngành kinh tế biển
Các vùng kinh tế trọng điểm
- Đặc điểm
- Quá trình hình thành và thực trạng phát triển
Địa lí địa phương
Tìm hiểu Địa lí tỉnh, thành phố
Tìm hiểu Địa lí tỉnh, thành phố (tt)
Tìm hiểu Địa lí tỉnh, thành phố (tt)
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x

Thực hành: Vẽ biểu đồ khí hậu thể hiện tương quan nhiệt ẩm
Thiên nhiên phân hoá đa dạng
Thực hành: Đọc bản đồ địa hình, điền vào lược đồ trống…
Sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên
Thực hành: Tìm hiểu biến động rừng ở nước ta…
Một số thiên tai chủ yếu và biện pháp phòng chống
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
0
x
x
0
x
x
x

x
0
x
x
x
[Bùi Văn Tiến-Tổng hợp và biên soạn] Page 13
TAILIEUBOIDUONGGIAOVIENDIALILOP12
2009
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
46
47
48
49
50
52
53
54
57

Thực hành: So sánh sự phát triển ngành thuỷ sản ở bắc
Trung bộ và duyên hải nam Trung bộ
Thực hành: So sánh về cây công nghiệp lâu năm và chăn
nuôi gia súc lớn giữa Tây Nguyên và trung du Bắc bộ
Vấn đề khai thác lãnh thổ theo chiều sâu ở đông Nam bộ
Khái quát chung
Thực hành: Phân tích tình hình phát triển công nghiệp…
Vấn đề phát triển kinh tế, an ninh Quốc phòng ở Biển đông
Thực hành: Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam phân tích…
Các vùng kinh tế trọng điểm
Tìm hiểu địa lí tỉnh, thành phố
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x

x
x
x
x
0
x
x
+ Nội dung SGK cũ có, SGK mới đã cắt bỏ
Bà
i
Nội dung chính
Sách giáo khoa
NC Chuẩ
n
Cũ
Mở
Việt Nam tiến vào thế kỷ XXI x
[Bùi Văn Tiến-Tổng hợp và biên soạn] Page 14
TAILIEUBOIDUONGGIAOVIENDIALILOP12
2009
Đầu
4
Các nguồn lực chính để phát triển kinh tế - xã hội
Đường lối phát triển kinh tế - xã hội và cơ sở vật chất kĩ
thuật x
6
7
9
10
13

25
26
27
Việt Nam trong mối quan hệ với các nước Đông nam Á
Các vấn đề về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
Đông nam Á
Các vấn đề phát triển kinh tế - xã hội ở vùng Đông nam Á
Mối quan hệ giữa Việt Nam và các nước Đông nam Á
x
x
x
+ Một số phần thêm của chương trình nâng cao
- Lý thuyết:
Phần Địa lí dân cư: Chất lượng cuộc sống
Phần Địa lí kinh tế: Vốn đất và sử dụng vốn đất
Vấn đề phát triển CN chế biến nông – lâm – thuỷ sản
Vấn đề phát triển công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng
- Thực hành:
Bài: Các giai đoạn trong lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ
Bài: Vẽ biểu đồ khí hậu thể hiện tương quan nhiệt ẩm.
Bài: Tìm hiểu biến động rừng ở nước ta, nguyên nhân suy giảm và hậu quả
Bài: Xác định trên bản đồ một số tuyến đường bộ và đầu mối giao thông chính
Bài: So sánh sự phát triển ngành thuỷ sản ở bắc Trung bộ và DH nam Trung bộ
Bài: Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam, phân tích đặc điểm phân bố tài nguyên biển và các
ngành kinh tế biển.
2.2. Một số nội dung mới và khó của SGK Địa lí 12
So với SGK Địa lí lớp 12 được áp dụng từ 1992 đến nay thì SGK lớp 12 mới có nhiều
điểm mới, do thời lượng tăng lên nên nhiều nội dung mới và khó được đưa vào.
[Bùi Văn Tiến-Tổng hợp và biên soạn] Page 15
TAILIEUBOIDUONGGIAOVIENDIALILOP12

+ Chất lượng cuộc sống là một nội dung tương đối khó. Thông qua bài này học sinh phải
phân biệt được các chỉ số phát triển con người (HDI) và chất lượng cuộc sống với các tiêu chí
đánh giá vừa giống nhau lại vừa khác nhau. SGK Địa lí 12 mới cũng đã đưa ra nhiều số liệu
thống kê đề cập tới sự phân hoá về chất lượng cuộc sống.
+ Đô thị hoá và ảnh hưởng của nó đến phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta tuy không phải là
nội dung hoàn toàn mới, nhưng cũng là một trong những nội dung khó do gắn với những thay
đổi về phân loại đô thị, mạng lưới đô thị, những ảnh hưởng tích cực, tiêu cực của quá trình đô
thị hoá.
2.2.3. Phần Địa lí kinh tế
Những điểm mới và khó:
+ Vấn đề về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành và cơ cấu lãnh thổ nền kinh tế, một số vấn đề
được lựa chọn liên quan đến sự phát triển vùng, cái mới của nội dung SGK biên soạn lần này là
[Bùi Văn Tiến-Tổng hợp và biên soạn] Page 16
TAILIEUBOIDUONGGIAOVIENDIALILOP12
2009
ở các cách đánh giá đối với sự chuyển động mới của đất nước, những tư liệu cập nhật giúp học
sinh hiểu được chân thực các vấn đề được đưa ra trong SGK.
+ Vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế cho thấy được xu hướng chung là cơ cấu kinh tế nước
ta đang chuyển dịch theo hướng công nghiệp hoá – hiện đại hoá với những thời cơ và thách thức
to lớn.
+ Quan điểm về tổ chức lãnh thổ: đây cũng là nội dung mới và khó. Đối với mỗi ngành cụ
thể, học sinh phải hiểu được cơ cấu ngành và cơ cấu lãnh thổ cũng như mối quan hệ khắng khít
giữa chúng.
+ Các ngành công nghiệp trọng điểm cũng được trình bày một cách đầy đủ, hệ thống cũng
được coi là nội dung khó bởi sự đa dạng của từng ngành.
+ Đối với các vùng kinh tế giống như trong SGK cũ, mỗi vùng chỉ chọn ra một số vấn đề đặc
trưng. Trong phần này, có 2 nội dung tương đối mới và khó mang đầy đủ tính thời sự đó là: vấn
đề phát triển kinh tế, an ninh Quốc phòng ở Biển đông, các đảo, quần đảo và các vùng kinh tế
trọng điểm.
3. Đổi mới phương pháp dạy học môn Địa lí lớp 12 ở THPT

học Địa lí trở thành gánh nặng của thầy và trò. Vì vậy, tiếp tục đổi mới một cách mạnh mẽ, có
hiệu quả của các phương pháp dạy học Địa lí là một trong những vấn đề quan trọng nhất cần phải
được tiếp tục quan tâm và tìm cách giải quyết.
3.1.3. Những tiền đề cơ bản của việc đổi mới phương pháp dạy học Địa lí ở trường THPT
+ Sự đổi mới về chương trình và SGK Địa lí lớp 12: so với chương trình cũ, chương trình
Địa lí mới có những thay đổi về nội dung và cấu trúc. Điểm nổi bật của nội dung chương trình là
chú trọng tới việc hình thành năng lực cho người học, đổi mới cách dạy và cách học theo quan
điểm dạy học tích cực, tức là tạo ra nhiều tình huống dạy học, trình bày kiến thức (thông tin)
bằng nhiều hình thức khác nhau của kênh chữ và kênh hình, tăng tỉ trọng của kênh hình so với
kênh chữ. Như vậy, tạo ra những thuận lợi để giáo viên có thể tổ chức cho học sinh tích cực hợp
tác hoặc độc lập nhằm chiếm lĩnh kiến thức và nắm vững kĩ năng.
+ Nhận thức của giáo viên đã có sự thay đổi: đây là một trong những động lực cực kỳ quan
trọng đối với việc đổi mới phương pháp dạy học Địa lí. Hiện nay đại đa số giáo viên đã nhận
thức được tầm quan trọng và ý nghĩa sống còn của việc đổi mới PPDH Địa lí. Họ hiểu rằng, sau
khi đổi mới mục tiêu nội dung chương trình và SGK thì đổi mới PPDH là nhân tố quan trọng
nhất, quyết định đến việc thành bại của quá trình đổi mới giáo dục Địa lí ở Nhà trường phổ
thông. Góp phần quan trọng tạo nên những thay đổi trong nhận thức của giáo viên đó là hiệu quả
của chương trình bồi dưỡng, huấn luyện giáo viên phục vụ cho cải cách giáo dục Địa lí do Bộ
Giáo dục và Đào tạo phối họp với các trường Đại học sư phạm tiến hành trong nhiều năm qua.
Chương trình này góp phần đáng kể nhận thức và trình độ lý luận dạy học cho giáo viên, còn có
tác dụng tăng cường năng lực thực thi các PPDH hiện đại của giáo viên trong thực tiễn DH Địa
lí ở trường THPT.
+ Tâm sinh lý nhận thức của học sinh thay đổi: điều đáng ghi nhận là bậc THPT học sinh ở
lớp 12 tỏ ra có năng lực quan sát tốt hơn, nhạy bén hơn và có khả năng phân tích, tổng hợp, so
sánh, trừu tượng hoá, khái quát hoá tốt hơn so với học sinh lớp 10 và 11. Đây là một thuận lợi
cơ bản mà giáo viên cần khai thác triệt để khi tiến hành đổi mới PPDH Địa lí 12.
+ Cơ sở vật chất kĩ thuật phục vụ cho việc dạy học Địa lí đã được tăng cường: so với trước
đây CSVC KT cho việc dạy học Địa lí có những chuyển biến tích cực, cụ thể: hầu hết học sinh
trong một lớp đều có SGK, Hệ thống bản đồ giáo khoa treo tường phát triển cả về mặt số lượng
và chất lượng: một số tập bản đồ Atlat Địa lí đã được xuất bản. Ngoài SGK, SGV nhiều loại


[Bùi Văn Tiến-Tổng hợp và biên soạn] Page 19
TAILIEUBOIDUONGGIAOVIENDIALILOP12
2009
Nghe
Nhìn
Cả nghe lẫn nhìn
Thảo luận
Trải nghiệm/thực thi/làm việc
Dạy người khác
Người học là trung tâm Kiểu học đạt hiệu quả lớn nhất
(Nguồn: Field Studies Council/British Council)
3.2.2. Một số phương pháp dạy học tích cực cần áp dụng trong dạy học Địa lí 12
+ Phương pháp thảo luận: là PP trong đó học sinh mạn đàm, trao đổi với nhau xoay quanh
một vấn đề được đặt ra dưới dạng câu hỏi, bài tập, hay nhiệm vụ nhận thức. PP thảo luận trong
dạy học đề cao sự hợp tác; các hoạt động của mỗi cá nhân trong lớp được tổ chức phối hợp theo
chiều đứng (thầy – trò) và theo chiều ngang (trò – trò) để đạt mục tiêu chung. Để PP thảo luận
tiến hành đạt kết quả tốt, cần lưu ý một số điểm sau:
- Nên chọn những nội dung học tập có cơ hội thuận lợi cho thảo luận. Đó là các nội dung
gây ra nhiều ý kiến khác nhau. Những nội dung này thường có liên hệ với các vấn đề thực tiễn
[Bùi Văn Tiến-Tổng hợp và biên soạn] Page 20
TAILIEUBOIDUONGGIAOVIENDIALILOP12
2009
mà học sinh đã có một số vốn tri thức nhất định, hoặc liên quan đến những bài học trước. Ngoài
ra, thảo luận thường được tiến hành nhiều với kênh hình trong SGK.
- Chuẩn bị các vấn đề đưa ra cho học sinh thảo luận, dự kiến trước các tình huống có thể
nảy sinh trong quá trình thảo luận và các phương án giải quyết.
- Rèn luyện cho học sinh tính tích cực, tự giác, không ỷ lại và ý thức tôn trọng, lắng
nghe, chia sẻ, bổ sung ý kiến của bạn trong nhóm, lớp.
- Việc thảo luận không thể tiến hành trong toàn bộ tiết học; một mặt vì thời lượng có

hiệu quả sử dụng bản đồ trong dạy học cần lưu ý:
- Sử dụng bản đồ thường xuyên trong giờ học, ngay từ những bài đầu tiên và luyện tập
cho học sinh sử dụng bản đồ tuần tự từng bước, từ thấp lên cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ
đến khó.
- Sử dụng nhiều bản đồ trong giờ học, tiết học, kết hợp với sự chỉ dẫn cụ thể.
[Bùi Văn Tiến-Tổng hợp và biên soạn] Page 21
TAILIEUBOIDUONGGIAOVIENDIALILOP12
2009
- Không chỉ sử dụng bản đồ trong nghiên cứu bài học mới, mà cả trong ôn tập, kiểm tra,
ra bài tập về nhà, làm bài thực hành, tham quan, ngoại khóa…
- Bản đồ phải có nội dung phù hợp với bài giảng, tránh khập khiễng.
[Bùi Văn Tiến-Tổng hợp và biên soạn] Page 22