MỘT SỐ KINH NGHIỆM
GIÁO DỤC KỸ NĂNG, HÀNH VI ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH LỚP 1
ĐẶT VẤN ĐỀ
Lúc sinh thời Bác Hồ dạy:
Người có tài mà không có đức là người vô dụng.
Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó.
Thật vậy,con người muốn phát triển toàn vẹn thì tài và đức luôn tương tác với
nhau,sinh thành ra nhau và tạo ra một nhân cách toàn diện.
Con người khi sinh ra cho đến lúc trưởng thành đều phải trải qua các giai đoạn
phát triển về trí tuệ,sự hiểu biết của mỗi con người là do việc học,do kinh nghiệm
cuộc sống đem lại.Còn giáo dục đạo đức cho mỗi con người thì cần được giáo dục
ngay từ khi còn nhỏ.
Vì vậy mục tiêu giáo dục Tiểu học là nhằm: giúp học sinh hình thành cơ sở ban
đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức,trí tuệ,thể chất,thẩm mĩ và các
kĩ năng cơ bản góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ
nghĩa.
Chính vì điều này trẻ đến trường là một bước ngoặt trong cuộc sống và sự phát
triển tâm lí của các em.Lần đầu tiên đến trường trẻ còn bỡ ngỡ,rụt rè chưa dám tự
mình quyết định cách ứng xử.Chỉ sợ việc mình làm sẽ là sai, sẽ không được thầy
yêu,bạn mến.Để giúp các em có tính mạnh dạn trong cách nghĩ, cách làm thì môn
đạo đức là môn học đáp ứng các yêu cầu đó.
Ở lứa tuổi tiểu học, phần lớn các em ở độ tuổi 6- 11 tuổi, các em bắt đầu có ý
thức tự hình thành các hành vi đạo đức cũng như là hình thành nhân cách cho mình.
Đặc biệt là ở giai đoạn này, các em đang có xu hướng bộc lộ một cách rõ rệt “cái
tôi“ của mình. Vì vậy, việc giáo dục hành vi đạo đức cho học sinh tiểu học có một
ý nghĩa chiến lược quan trọng,nhất là học sinh mới bước vào lớp 1.Bởi lẽ: giáo dục
thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc làm rất quan trọng và cần thiết.Cùng với
1
gia đình, xã hội, nhà trường có trách nhiệm phải chăm lo giáo dục đạo đức cho học
nhiều khó khăn, trải qua quá trình rèn luyện thường xuyên, liên tục vì đạo đức của
con người nói chung và của học sinh Tiểu học nói riêng được đánh giá qua hành
động, việc làm mà không phải là lời nói.
2. CƠ SỞ THỰC TIỄN :
2.1. Thực trạng khi chưa thực hiện đề tài:
Năm học 2010-2011,tôi được giao nhiệm vụ phụ trách và giảng dạy lớp 1C
với sĩ số là 22 học sinh.Qua thực tế, tôi thấy còn một số tồn tại sau:
- Đa số học sinh do còn nhỏ,mới bước vào lớp 1 nên chưa phân biệt hành vi
đúng, sai trong quan hệ với gia đình, thầy cô và bạn bè: Các em chưa có cử chỉ, lời
nói lễ phép với thầy cô giáo và người lớn; còn nói tục,chửi bậy và gây mất đoàn kết
trong lớp,cách xưng hô với bạn chưa hợp lí.
- Nhiều học sinh còn quen với việc chơi là chủ yếu do vậy nề nếp học tập
cũng như việc đi học đúng giờ còn thực hiện chưa tốt.
Kết quả cụ thể như sau:
Sĩ số Xếp loại
22
Thực hiện đầy đủ Thực hiện chưa đầy đủ
Số lượng (hs) Tỷ lệ % Số lượng (hs) Tỷ lệ %
11 50 11 50
2.2. Nguyên nhân dẫn đến học sinh chưa thực hiện đúng hành vi đạo
đức
a. Về phía giáo viên
Mặc dù đã đổi mới phương pháp dạy học nhưng đa số giáo viên chưa chú
trọng đến các tư liệu dạy học như sưu tầm tranh ảnh, các bài thơ, bài hát, câu ca
dao, tục ngữ…… có liên quan đến các chuẩn mực đạo đức mà các em sẽ học trong
chương trình. Các tư liệu ấy sẽ giúp học sinh sau khi học kiến thức mới sẽ dễ nhớ,
3
dễ ghi nhận, có như vậy các em mới có ý thức cao trong việc được rèn luyện
chuyển hóa thành tự rèn luyện các phẩm chất đạo đức của bản thân.
Muốn giáo dục học sinh thực hiện những hành vi đạo đức đúng,chuẩn
mực, người giáo viên phải nắm vững mục tiêu giáo dục, nội dung giáo dục các
chuẩn mực đạo đức ở lớp 1 nói riêng và ở trường tiểu học nói chung. Để biết cách
khai thác, triển khai một cách hợp lí đồ dùng, phương tiện dạy học trong các tiết
học nhằm giúp học sinh tự mình chiếm lĩnh kiến thức mới trong từng bài học cụ
thể.Từ đó các em sẽ có niềm tin đạo đức đúng đắn.
Sự chuẩn bị chu đáo và triển khai có hiệu quả, đúng lúc, kịp thời các
phương tiện dạy học như sưu tầm tranh ảnh, các bài thơ, bài hát, câu ca dao, tục
ngữ …… cũng đã góp phần rất lớn trong sự thành công của tiết học.
Ví dụ: Khi dạy bài “Gọn gàng, sạch sẽ” trước khi vào tiết học giáo viên
có thể hát cho học sinh nghe bài hát: “Rửa mặt như mèo” hoặc bài “Mèo con ra vại
nước”.Sau khi giáo viên cho các em nhận biết “thế nào là gọn gàng sạch sẽ” qua
các hình ảnh trong bài tập 1.Giáo viên sẽ phải liên hệ thực tế bằng câu hỏi “Em
cảm thấy như thế nào khi được mặc bộ quần áo sạch sẽ, gọn gàng, vì sao? ” Trả lời
được câu hỏi này học sinh sẽ thấy thật là hạnh phúc khi được mọi người ngắm nhìn
mình và khen ngợi (các em đã hiểu được ích lợi của việc ăn mặc gọn gàng, sạch
sẽ). Từ đó các em sẽ có ý thức ăn mặc sạch sẽ gọn gàng để làm đẹp cho bản thân và
cho xã hội.
Cuối cùng giáo viên có thể khuyến khích học sinh ghi nhớ bằng bài đồng
dao “Xỉa cá mè” ( xỉa cá mè, đè cá chép, chân ai đẹp, đi bán men, chân ai đen, thì
đi rửa” với bài đồng dao này các em sẽ hiểu được khi chưa sạch sẽ ta có thể tắm,
rửa, quần áo chưa sạch ta có thể giặt cho sạch. Bài đồng dao có thể ghi nhớ để sử
dụng thành trò chơi hằng ngày.
3. 2 Thường xuyên chú ý rèn luyện các chuẩn mực đạo đức.
Người giáo viên chủ nhiệm lớp bao giờ cũng là “thần tượng” của học sinh.
Các em dễ nghe,dễ tin theo lời thầy nên tôi rất thận trọng trong giao tiếp với các
5
em.Trong lớp tôi chú ý đến những cử chỉ và lời nói với học sinh. Tôi luôn tâm niệm
mình phải là tấm gương cho học sinh noi theo.
3.3/Kết hợp giữa nhà trường - gia đình- xã hội.
Nhà trường có vai trò, tác dụng rất quan trọng đối với công việc hướng
dẫn các bậc phụ huynh hiểu rõ mục tiêu giáo dục nói chung và giáo dục hành vi
đạo đức cho học sinh lớp 1 nói riêng để các bậc phụ huynh thấy được sự cần thiết
phải giáo dục các hành vi đạo đức cho các em, từ đó có sự kết hợp với nhà trường
mà cụ thể là giáo viên chủ nhiệm.
Khi nhà trường tổ chức các cuộc họp phụ huynh hoặc những lúc gặp mặt
các bậc phụ huynh.Tôi đã trao đổi với các bậc phụ huynh về cách giáo dục học
sinh, phân tích để phụ huynh thấy được niềm vui khi con của họ ngoan ngoãn, học
giỏi.Cuối cùng tôi đề nghị các bậc phụ huynh hãy phối kết hợp với nhà trường để
giáo dục con em họ tốt hơn.
Ví dụ : Cha mẹ theo dõi, quan tâm sát sao đến các nhu cầu vật chất và tinh
thần của con cái, không nên nuông chiều, đáp ứng những nhu cầu không chính
đáng của con em mình, cần giải thích cho con em mình hiểu những đồi hỏi đó là
không tốt. Giúp đỡ, động viên con cái học tập, xây dựng nền nếp, thói quen tốt như
giờ nào việc ấy, học hành, vui chơi, giải trí có điều độ, không a dua các tật xấu.
KẾT LUẬN
1/Hiệu quả của việc áp dụng đề tài.
-Qua việc áp dụng đề tài: “MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÁO DỤC KỸ
NĂNG, HÀNH VI ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH LỚP 1” vào lớp 1C do tôi chủ
nhiệm, tôi thấy hết sức có hiệu quả, đa số học sinh trong lớp đã thực hiện tốt các
hành vi đạo đức. Trong lớp không còn có tình trạng học sinh cá biệt về mặt đạo
đức.
-Kết quả đánh giá về mặt thực hiện đạo đức của học sinh trong lớp ở học kì I :
100% học sinh trong lớp thực hiện đầy đủ, tăng 50% so với tỉ lệ đầu năm.
7
Các em luôn quan tâm giúp đỡ bạn bè, ăn mặc gọn gàng sạch sẽ, đi học
đúng giờ,tích cực tham gia các công việc chung….
2.Phạm vi áp dụng đề tài.