37
CY ĂN QUẢ Ở VƯỜN NH MIỀN NI HUYỆN A LƯỚI,
TỈNH THỪA THIN HUẾ - HIỆN TRẠNG V TRIỂN VỌNG
Nguyễn Khoa Lân, Bùi
Trung
Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế

Phát triển kinh tế - xã hội miền núi luôn là mối quan tâm của Đảng và Nhà
nước. Điều đó được thể hiện với những chương trình, dự án tập trung cho công
cuộc xoá đói giảm nghèo. Với đặc trưng của vùng giao thoa giữa nhiệt đới và á
nhiệt đới, A Lưới có khí hậu mát mẻ quanh năm, nhiệt độ trung bình năm 20
o
C -
22
0
C, mùa lạnh kéo dài 04 tháng, không có mùa nóng, ít chịu ảnh hưởng của bão
và có lượng mưa rất phong phú nên quỹ gen cây trồng nói chung và cây lâu năm
nói riêng tương đối phong phú.
Hiện nay, việc trồng cây ăn quả đang phát triển ở A Lưới, bước đầu mang
lại hiệu quả kinh tế và có tác dụng thiết thực phục vụ cho nhu cầu nhiều mặt của
người dân địa phương. Tuy nhiên, cần phải cải tạo và quy hoạch các vườn cây ăn
quả ở địa phương nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, sản xuất bền vững theo hướng
hàng hoá ổn định, và bảo vệ tốt môi trường. Bài viết này giới thiệu một số kết
quả nghiên cứu về sự đa dạng của các loài cây ăn quả ở vườn nhà huyện miền núi
A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế.

38
I. tHàNH PHầN LOàI CÂY ăn quả
Qua nghiên cứu chúng tôi đã thống kê và định danh được 39 loài thuộc 30
chi trong 22 họ của ngành Hạt Kín (Magnoliophyta). Xem bảng 1.

(Myrtaceae) và họ Nhãn (Sapindaceae) với 03 loài (chiếm tỉ lệ 7,69% tổng số
loài). Qua nghiên cứu cho thấy nhiều loài cây ăn quả có giá trị ở Huế cũng được
phát triển ở A Lưới thể hiện tính đa dạng của cây ăn quả ở vườn nhà A Lưới.
6. Một số dự án cải tạo vườn tạp ở một số xã trong huyện đã thu hút một số
gia đình đầu tư trồng các loài cây ăn quả như Hồng, Nhãn, Vải thiều. Tính đến
năm 2002, quy mô dự án được mở rộng thêm ở 06 xã. Chủ trương của huyện là

40
trong những năm tiếp theo sẽ tiếp tục triển khai tại 21 xã và thị trấn. Chính vì
vậy, các loài cây ăn quả nơi đây được phát triển và phân bố rộng rãi trên địa bàn
huyện.
- Ngoài Bưởi, Cam, Chanh, Chuối, Chuối già lùn, Dứa, Dừa, Đào, Đu đủ,
Mãng cầu xiêm, Mít, ổi, Quýt, Trứng gà, Xoài thường gặp ở các vườn nhà thì
Chôm chôm, Hồng xiêm, Mận, Thanh long, Vú sữa cũng là những cây trồng khá
phổ biến. Riêng Bồ quân, Bưởi thanh trà, Cóc, Dâu da, Khế, Sầu riêng, Táo cũng
chỉ gặp ở một số xã và thị trấn.
- Một số loài cây ăn quả phân bố đặc trưng cho từng vùng như Bòn bon (xã
A Đớt), Bồ quân (Thị Trấn và xã Hồng Bắc), Bơ (Thị Trấn), Bưởi Thanh trà (Thị
Trấn, xã A Ngo và A Đớt), Cóc (xã Bắc Sơn, Hồng Trung và Hồng Bắc), Dâu
tiên (xã A Ngo), Mãng cầu ta, Nhót (Thị Trấn), Pom (xã Hồng Trung), Sầu riêng
(Thị Trấn và xã A Ngo), Táo (Thị Trấn và xã Hồng Trung).

41
iii. hiện TRạNG và triển vọng
Trong những năm trở lại đây, cây ăn quả ở A Lưới đã được quan tâm phát
triển. Một số loài cây ăn quả cho kết quả tốt và ổn định như Chuối, Dứa, Hồng,
Hồng xiêm, Nhãn Nhìn chung, vườn nhà ở đây chỉ mới chuyên canh một vài
loài cây ăn quả, còn hầu hết là trồng xen với các loài khác khá đa dạng. Mô hình
vườn đa dạng sinh học tạo sự ổn định cân bằng sinh thái và làm tăng hiệu quả
kinh tế vườn.

- Tăng cường sự đầu tư của các ban ngành chức năng cũng như của các
chương trình, dự án về các lĩnh vực cung cấp giống, phân bón, kỹ thuật và vật tư
nông nghiệp để quy hoạch và phát triển bền vững các vườn cây ăn quả ở huyện A
Lưới.

TàI LIệU THAM KHảO
1. Nguyễn Thị Ngọc ẩn. Thực vật có công dụng hữu ích trên các vườn
miền Nam Việt Nam, Nxb Nông nghiệp, Thành phố Hồ Chí Minh.
(1996)
2. Võ Văn Chi, Trần Hợp. Cây cỏ có ích ở Việt Nam, Nxb Giáo dục, Thành
phố Hồ Chí Minh (1999)

43
3. Phạm Hoàng Hộ. Cây cỏ Việt Nam quyển I, II, III, nxb Trẻ (1999)
4. Nguyễn Khoa Lân. Cây trái ở Huế nhìn theo hướng du lịch, Tập san
xuân Thừa Thiên Huế (1994)
5. Nguyễn Khoa Lân, Trịnh Đông Thư. Nghiên cứu về thành phần loài
cây ăn quả ở Huế và vùng phụ cận, Thông báo khoa học số 3 (36)
(2000)
6. Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, nxb Y học, Hà Nội
(2001)
7. Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn A Lưới. Dự án xây dựng,
cải tạo vườn tạp ở huyện A Lưới 2001- 2005 (2001)
8. Lê Thị Thêm. Cải tạo vườn tạp, giải pháp xoá đói, giảm nghèo ở A
Lưới, Báo Thừa Thiên Huế, số 2505 (2002)

THE PRESENT CONDITION AND PROSPECT PROMISE
OF THE FRUIT - TREES IN HOUSE - GARDEN
OF A - LUOI MOUNTAINOUS DISTRICT
Nguyen Khoa Lan, Bui Trung

6])

3 Persea americana Mill. [3] Cây bơ [3] III Cây ăn quả

38

3. Cactaceae
Họ Long cốt, (Họ Xương
rồng [2])

4 Hylocereus undatus (Haw.) Britt. &
Rose. [3]
Thanh long [3] I,II,III,
IV,V,VII
Cây ăn quả, Cây thuốc
[3,6]

4. Ebenaceae
Họ Hồng (Họ Thị)
5 Diospyros kaki L.f. [3] Hồng, Thị [3] I, ,VII Cây ăn quả,CT

5. Sapotaceae
Họ Xabôchê, Họ Hồng
xiêm [2]

6 Chrysophyllum cainito L. [3] Vú sữa [3] I, ,VII Cây ăn quả,CT

39
7 Manilkara achras (Mill.) Fosb.[3] Xabôchê, Hồngxiêm I, ,VII Cây ăn quả,CT
8 Pouteria zapota (Jacq.) Moore & Stearn

10. Euphorbiaceae
Họ Thầu dầu
13 Baccaurea ramiflora Lour. [3] Dâu tiên IV Cây ăn quả
14 Baccaurea sapida Muell Arg [3] Dâu da II,III,IV Cây ăn quả

41

11. Rosaceae
Họ Hoa hồng [2]
15 Malus pumila Mill. [3] Pom [3] II Cây ăn quả [3]
16 Prunus salicina Lindl. var .salicina. [3] Cây mận II,III,IV,V,VII Cây ăn quả

12. Myrtaceae
Họ Sim
17 Psidium guajava L. [9] ổi [9] I, ,VII Cây ăn quả,CT
18 Psidium littorale Raddi. [3] ổi sẻ [3] III Cây ăn quả [3]
19 Syzygium semarangense (Bl.) Merr.&
Perry. [3]
Mận, Roi [3], Đào I,II,III,IV,
V,VI,VII
Cây ăn quả [1], Cây
thuốc [1,3]

42

13. Sapindaceae
Họ Nhãn (Họ Bồ hòn)
20 Dimocarpus longan Lour. [3] Nhãn [3] I, ,VII Cây ăn quả, CT
21 Litchi sinensis Radlk. [3] Vải [3] I, ,VII Cây ăn quả,CT
22 Nephelium lappaceum L. [3] Chôm chôm [3] II, ,VII Cây ăn quả,CT


17. Oxalidaceae
Họ Me đất
33 Averrhoa carambola L. [3] Khế [3] I,III,IV Cây ăn quả, CT

18. Rhamnaceae
Họ Táo

45
34 Zizyphus mauritiana Lamk. [3] Táo [3 ] II,III Cây ăn quả,CT

19. Elaeagnaceae
Họ Nhót
35 Elaeagnus conferta Roxb. [3] Cây nhót [6] III Cây ăn quả,CT

20. Bromeliaceae
Họ Khóm (Họ Dứa )
36 Ananas comosus (L.) Merr. [3] Thơm [3], Dứa [1] I, ,VII Cây ăn quả,CT

21. Musaceae
Họ Chuối
37 Musa nana Lour. [3] Chuối già lùn [3] I, ,VII Cây ăn quả [3]

46
38 Musa paradisiaca L. [3] Chuối [3] I, ,VII Cây ăn quả,CT

22. Arecaceae (Palmae)
Họ Dừa, (Họ Cau)
39 Cocos nucifera L. [3] Dừa [3] I ,VII CAQ,CT,CCN
Chú thích: I: Xã Bắc Sơn II: Xã Hồng Trung III: Thị Trấn IV: Xã A Ngo