HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
ALOUN BOUNMIXAY
NHỮNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ
TRUYỀN THỐNG LÀOVÀ Ý NGHĨA ĐỐI VƠI
CÔNG CUỘC ĐỔI MƠI Ở CỘNG HOÀ DÂN CHỦ
NHÂN DÂN LÀO HIỀN NAY
Chuyên nghành : Chính trị học
Mã số : 62 31 20 01
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN S
Ĩ CHÍNH TR
Ị HỌC
HÀ NỘI - 2013
Công trình
đư
ợc hoàn thành tại
Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh
Người hướng dẫn khoa học : 1. GS.TS. Nguyễn Văn Huyên
2. PGS.TS. Lê Minh Quân
Phản biện 1:
Phản biện 2:
Phản biện 3:
Luận án được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Nhà nước
họp tại Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh.
Vào hồi giờ , ngày tháng năm 2013
Có thể tìm hiểu luận án tại: Thư viện Quốc gia
và Thư viện Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài luận án
Lào là quốc gia có lịch sử lâu đời, có một nền văn hóa dân tộc đặc sắc, gắn
liền với quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước oanh liệt hàng ngàn đời của

hưởng đến quá trình phát triển kinh tế-xã hội, cản trở sự phát triển của đất
nước Lào.
Với các lý do và những yêu cầu bức thiết nêu trên và với nhận thức về tầm
quan trọng của VHCT trong sự nghiệp cách mạng Lào, nghiên cứu sinh chọn đề
tài: Những giá trị văn hóa chính trị truyền thống Lào và ý ngh
ĩa đ
ối với công
cuộc đổi mới ở Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay làm đề tài nghiên
cứu của luận án tiến s
ĩ Chính tr
ị học của mình.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
2.1. Mục đích của luận án:
Trên cơ sở lý luận về VHCT, luận án phân tích làm rõ c
ơ s
ở hình thành
và phát triển VHCT truyền thống Lào, xác định những giá trị chủ yếu của
VHCT truyền thống Lào, từ đó phân tích ý ngh
ĩa c
ủa chúng đối với công
cuộc đổi mới ở CHDCND Lào hiện nay.
2.2. Nhiệm vụ:
Đ
ể
th
ực hiện được mục đích nêu trên, luận án sẽ giải quyết các nhiệm vụ
ch
ủ yếu sau đây:
- Làm rõ lý luận về VHCT và cơ sở hình thành VHCT truyền thống Lào.
- Xác định những giá trị chủ yếu của VHCT truyền thống Lào.

ặt ra.
5. Đóng góp mới về khoa học của luận án
Trên cơ sở những vấn đề lý luận chung về VHCT truyền thống, luận án đ
ã
phân tích, nhằm xác định và rút ra được những giá trị VHCT truyền thống Lào,
từ đó phân tích và làm r
õ nh
ững ý ngh
ĩa và vai trò to l
ớn của các giá trị VHCT
truyền thống đó trong công cuộc đổi mới ở CHDCND Lào hiện nay.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
6.1. Ý ngh
ĩa lý lu
ận:
Lu
ận án cung cấp thêm những luận chứng khoa học c
ho vi
ệc làm rõ cơ sở
hình thành VHCT Lào; xác
định các giá trị truyền thống VHCT Lào và ý nghĩa
c
ủa các giá trị đó đối với công cuộc đổi mới ở CHDCND Lào hiện nay.
6.2. Ý ngh
ĩa th
ực tiễn:
Luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các hoạt động thực tiễn
trong việc lãnh
đ
ạo và quản lý của Đảng và Nhà nước Lào; làm tài li

ởng đề cập đến đạo
trị nước theo phương châm "vô vi nhi trị" trên cơ sở nhận thức và hành động
theo "đạo" - theo quy luật vận động và phát triển tự nhiên của xã hội. Tuy chưa
đề cập đến khái niệm VHCT, nhưng điều đó không có ngh
ĩa là Lão t
ử không có
quan niệm về VHCT. Thực ra, khi bàn về chính trị, về kế sách chính trị, về hoạt
động chính trị, Lão Tử đ
ã th
ể hiện quan niệm về VHCT của mình.
- Ở phương Tây, Platôn (428-328 TCN) và Arixtốt (384-322 TCN) là những
người đầu tiên xem chính trị vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật. Mặc dù triết lý
chính trị - xã hội của các ông có những hạn chế lịch sử nhưng vẫn chứa đựng
hạt nhân hợp lý trong quan niệm về VHCT. N.Machiavelli, nhà lý luận chính trị
người Ý thời Phục Hưng, trong tác phẩm Quân vương (The Prince) của mình
đã đề nghị một tầm nhìn thế giới về chính trị để miêu tả các phương pháp
thực tế cho chế độ chuyên quyền để giành và giữ quyền lực chính trị.
J.S.Mill, (thế kỷ XIX), là người đi tiên phong trong việc dùng khái niệm tự do
trong chính trị. Ông đ
ã th
ấy được rằng dân chủ sẽ là sự phát triển chính trị chủ
chốt trong thời đại của ông. Trong tác phẩm Luận về tự do (On Liberty) của
mình, Ông cho rằng tự do là quyền quan trọng nhất của loài người. Đến những
năm 50 của thế kỷ XX, nhà chính trị học Mỹ G.Almond đ
ã đưa khái
niệm
VHCT vào khoa học chính trị. G.Almond đ
ã t
ập trung nghiên cứu hành vi chính
trị của các cá thể, phân tích xem động cơ hành động của họ là gì, từ đó định

VHCT Việt Nam truyền thống và hiện đại.
Một số sách, giáo trình, giáo khoa
đ
ã xu
ất bản:
VHCT và việc bồi dưỡng đội ng
ũ cán b
ộ lãnh
đ
ạo ở nước ta hiện nay của
PGS,PTS. Phạm Ngọc Quang (chủ biên) (1995), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà
Nội. Cuốn sách làm sáng tỏ nội dung khoa học của phạm trù VHCT và vai trò
của nó trong hoạt động chính trị, trong quá trình xây dựng CNXH, trong việc
nâng cao năng lực và bản l
ĩnh lãnh đ
ạo của đội ng
ũ cán b
ộ; từ đó, đề ra phương
hướng bồi dưỡng VHCT cho cán bộ lãnh
đ
ạo ở Việt Nam. Văn hóa chính trị
Việt Nam, truyền thống và hiện đại của GS. Nguyễn Hồng Phong (1998), Nxb
Văn hóa - Thông tin, Hà Nội. Đây là công trình nghiên cứu tổng kết có tính chất
chiến lược thuộc Chương tr
ình khoa h
ọc công nghệ cấp Nhà nước KX-06 "Văn
hóa, văn minh v
ì s
ự phát triển và tiến bộ xã hội". VHCT truyền thống Việt Nam
là một đề tài của công trình, phân tích ảnh hưởng lớn và lâu dài của Khổng giáo

à TS. Nguy
ễn
Hoài Văn (2009), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội. Theo các tác giả, lịch sử đấu
tranh dựng nước và giữ nước của nhân dân Việt Nam, lịch sử đấu tranh cho
những khát vọng của con người Việt Nam đ
ã hình thành nên nh
ững giá trị
VHCT truyền thống Việt Nam. Văn hóa chính trị và lịch sử dưới góc nhìn
VHCT của PGS,TS. Phạm Hồng Tung (2010), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
Trong khoa học chính trị hiện nay, VHCT giữ vị trí quan trọng, vừa với tính
cách là một đối tượng của khoa học chính trị, vừa là một hướng tiếp cận liên
ngành, có ý ngh
ĩa phương pháp lu
ận đối với một số ngành khoa học xã hội
khác.
5
Các công trình khoa học trên, tập trung nghiên cứu về sự hình thành, phát
triển, cấu trúc, đặc điểm, vai trò của văn hóa, VHCT của Việt Nam từ truyền
thống đến hiện đại.
1.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Ở LÀO
Ở CHDCND Lào trong những năm qua, việc tiếp cận văn hóa nói chung,
VHCT nói riêng còn hạn chế, nhưng c
ũng có m
ột số công trình nghiên cứu và
một số luận án tiến s
ĩ, lu
ận văn thạc s
ĩ v
à các tài li
ệu của Đảng và Nhà nước đ

tác phẩm: Tính dân tộc của văn hóa Lào của Bua Ban VoLaKhun (1998); Sự
hình thành của các dân tộc Lào, tập I (2006), tập II (2009) của Bun Mi
ThạpSiMương; Tài liệu văn hóa và phát triển (2008), Bộ Văn hóa - Thông tin
Lào; Lịch sử Đảng Nhân dân Cách mạng Lào (2010), Viện Khoa học Xã hội
quốc gia Lào. Các công trình nêu trên
đã phân tích và kh
ẳng định về giá trị
VHCT truyền thống Lào và nêu lên ý ngh
ĩa c
ủa nó đối với công cuộc đổi mới,
xây dựng và phát triển đất nước Lào hiện nay.
Chương 2
VĂN HÓA CHÍNH TRỊ VÀ CƠ SỞ HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN
VĂN HÓA CHÍNH TRỊ TRUYỀN THỐNG LÀO
2.1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ
2.1.1. Khái niệm văn hóa
Thuật ngữ "văn hóa" xuất hiện từ xa xưa trong ngôn ngữ của nhân loại, xuất
phát từ chữ Latinh "cultus", ngh
ĩa g
ốc là "trồng trọt", được dùng theo hai ngh
ĩa
cultus và agri là "trồng trọt ngoài đồng" và cultus animi là "trồng trọt tinh thần".
Như vậy, nguồn gốc của thuật ngữ văn hóa có liên quan đến lao động, hoạt
6
động tích cực cải tạo của con người, tức là sự giáo dục, giáo dưỡng, bồi dưỡng
tâm hồn, tính cách, phẩm chất, nhân cách con người, mà như Hồ Chí Minh đ
ã
nói, đó là "trồng người".
Với cái nhìn bao quát các nền văn hóa và các giá trị văn hóa trên thế giới,
năm 2002, UNESCO đ

2.1.2. Khái niệm chính trị và quan hệ giữa văn hóa và chính trị
* Khái niệm chính trị
Chính trị là tất cả những hoạt động, những vấn đề gắn với quan hệ giai cấp,
dân tộc, quốc gia và các nhóm xã hội xoay quanh một vấn đề giành, giữ và sử
dụng quyền lực nhà nước. Hiện nay trên thế giới đ
ã hình thành b
ốn cách hiểu
khác nhau về chính trị - chính trị là nghệ thuật của phép cai trị, những công việc
của chung, sự thoả hiệp và đồng thuận, quyền lực và cách phân phối tài nguyên
hay lợi ích. Chính trị theo ngh
ĩa r
ộng hơn là hoạt động của con người nhằm xây
dựng, gìn giữ và điều chỉnh những luật lệ chung mà những luật lệ này tác động
trực tiếp lên cuộc sống của những người góp phần làm ra, gìn giữ và điều chỉnh
những luật lệ chung đó
Các nhà tư tưởng đ
ã đưa ra nhi
ều quan niệm khác nhau về chính trị, mỗi
quan niệm có những yếu tố hợp lý riêng và có những cách tiếp cần riêng.
Nhưng thực sự, chỉ đến khi chủ ngh
ĩa Mác
-Lênin ra đời, những quan niệm đúng
đắn và khoa học về chính trị mới được khẳng định. Theo đó " giai cấp nào
muốn nắm quyền thống trị - ngay cả khi quyền thống trị của nó đ
òi h
ỏi phải thủ
tiêu toàn bộ hình thức xã hội c
ũ và s
ự thống trị nói chung, như trong trường hợp
7

chính trị với văn hóa và văn hóa trong chính trị.
Thứ nhất, vấn đề chính trị trong văn hóa: Văn hóa là tư tưởng là cặp phạm
trù sinh đôi, mà chính trị là mặt trực tiếp của hệ tư tưởng. Có quan điểm cho
rằng, "văn hóa là một l
ĩnh v
ực mà trong đó chính trị, tư tưởng quyết định
phương hướng và chất lượng". Chính trị là bộ phận đặc thù trong văn hóa, phản
ánh một l
ĩnh v
ực hoạt động phức tạp của xã hội thông qua sự in đậm dấu ấn của
minh vào văn hóa theo hướng tích cực hoặc tiêu cực, tuỳ thuộc vào sự tiến bộ,
cách mạng hoặc lạc hậu, phản động của chính trị.
Thứ hai, vấn đề văn hóa trong chính trị, văn hóa với chính trị: Mọi quan
điểm và đường lối chính trị, công nghệ chính trị đều là sự thể hiện trình
đ
ộ văn
hóa của một giai cấp, một tổ chức, một cá nhân trong một giai đoạn lịch sử nhất
định. Trong sự phát triển của mình, chính trị chỉ được xem là văn hóa khi gắn
với trình
đ
ộ, năng lực sáng tạo tích cực của con người trong chính trị, thúc đẩy
sự phát triển tiến bộ xã hội.
Có thể nói, Văn hóa với chính trị có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại
lẫn nhau. Văn hóa phục tùng chính trị, văn hóa đi vào chính trị với tính cách là
động lực và mục tiêu của hoạt động chính trị; chính trị lãnh
đ
ạo văn hóa, chính
trị gắn liền với văn hóa và sự tồn tại của chính trị khi nó còn là mặt hợp lý trong
văn hóa.
2.1.3. Văn hóa chính trị

ngh
ĩa xu
ất phát điểm cho quá trình tìm tòi, nghiên cứu đó. Quan niệm nổi bật
nhất và đặc sắc nhất trong tư tưởng Hồ Chí Minh về VHCT là xã hội mới phải
có con người mới đại diện cho nó: "Muốn có CNXH, phải có con người
XHCN. Muốn có con người XHCN, phải có tư tưởng XHCN". Xây dựng
thành công con người mới XHCN là xác lập cơ sở bền vững của VHCT mới.
Đây là một tư tưởng lớn của Hồ Chí Minh về VHCT.
Trên cơ sở phương pháp luận của chủ ngh
ĩa Mác
-Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh, cùng với việc kế thừa các giá trị trong quan niệm về VHCT của các nhà
nghiên cứu, theo tác giả luận án, VHCT là một bộ phận, một phương diện của
văn hóa trong x
ã h
ội có giai cấp, nói lên chất lượng tổng hợp những giá trị vật
chất và tinh thần với hạt nhân là các giá trị chính trị nhân văn được con người
sáng tạo và sử dụng trong thực tiễn chính trị, để thực thi trong quan hệ về
quyền lực chính trị, quyền lực nhà nước nhằm thực hiện lợi ích chính trị cơ bản
của giai cấp hay của nhân dân phù hợp với sự phát triển lịch sử.
2.1.4. Giá trị văn hóa chính trị truyền thống
* Truyền thống và giá trị truyền thống
Trong các tư điển của Trung Quốc, khái niêm truyền thống được định
ngh
ĩa như sau: Truy
ền thống là sức mạnh của các tập quán xã hội được lưu
truyền từ lịch sử xa xưa, nó tồn tại trong các l
ĩnh v
ực chế độ xã hội, tư tưởng,
văn hóa, đạo đức. Truyền thống có sức mạnh khống chế vô hình song hết sức

VHCT truyền thống của một dân tộc bao giờ c
ũng ch
ữa đựng tiềm năng và sức
mạnh của mỗi dân tộc trong quá trình hoạt động, tồn tại, vận động và phát triển
của nó. Giá trị VHCT là cái giữ thế bền vững, đồng thời là cái chỉ đạo tư tưởng
và hành động, củng cố và phát triển tinh thần, ý chí và bản l
ĩnh chính tr
ị của
dân tộc.
Trong giai đoạn hiện nay, kế thừa các giá trị VHCT truyền thống kết hợp
với việc tiếp thu các giá trị VHCT truyền thống không chỉ của cộng đồng mình,
dân tộc mình, mà cả các giá trị VHCT truyền thống các cộng đồng, dân tộc
khác c
ũng s
ẽ trở thành cơ sở vững chắc cho sự vận động của xã hội hiện đại,
cho sự phát triển của đất nước theo hướng bền vững.
2.2. CƠ SỞ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA CHÍNH
TRỊ TRUYỀN THỐNG LÀO
2.2.1. Cơ sở tự nhiên và xã hội
2.2.1.1. Cơ sở tự nhiên
CHDCND Lào thuộc bán đảo Đông Dương, nằm sâu trong lục địa, thuộc
khu vực nhiệt đới gió mùa ở Đông Nam Á, có diện tích 236.800km
2
, với đường
biên giới dài 4.825km, giáp với 5 nước. Lào được chia thành 4 vùng: Vùng
Đông-Bắc, vùng Tây-Bắc, vùng Trung Lào và vùng Nam Lào. Mỗi vùng có
điều kiện địa lý, đất đai, khí hậu, thời tiết khác nhau.
Điều kiện địa lý, khí hậu và nguồn tài nguyên thiên nhiên của Lào đ
ã
ảnh

có chênh lệch về trình
đ
ộ phát triển, đa dạng về phong tục tập quán, lối sống và
tín ngưỡng nhưng không có xung đột, hơn nữa còn hội tụ được những tinh hoa
từ các tộc người trong quá trình hình thành quốc gia - dân tộc. Văn hóa nói
chung và VHCT truyền thống của người Lào nói riêng, là sự kết hợp giữa tính
hiền hoà của cư dân lúa nước với tính phóng khoáng như cư dân cao nguyên, từ
đây h
ình thành nên nh
ững nét văn hóa mang tính chan hoà của người Lào
truyền thống.
2.2.2. Cơ sở kinh tế và chính trị
2.2.2.1. Về cơ sở kinh tế
Có nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, kinh tế tự nhiên và nửa tự nhiên là phổ
biến. Trước giải phóng, nhân dân Lào đ
ã ph
ải sống dưới ách thống trị của bọn
phong kiến Xiêm, thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Lào có nhiều điều kiện thuận
lợi để trồng trọt và chăn nuôi, nhưng do chính sách "ăn xổi" của thực dân Pháp
đ
ã làm cho chúng không th
ể phát triển được ngay cả những cây công nghiệp có
giá trị xuất khẩu cao, khi đòi phải đầu tư vốn. Lào có nhiều khoáng sản như
thiếc, đồng, vàng, than đá, kẽm, chì, bô xít, Angtimoan Tungten, v.v Nh
ưng
thực dân Pháp chưa có một cuộc thăm do nào cơ bản và chịu bỏ vốn nhiều vào
việc khai thác, vì cho rằng không có lợi nhanh và nhiều. Họ chỉ chú ý khai thác
mỏ thiếc Phôn Tịu và Bò Nèng Kh
ăm M
uộn với hàm lượng cao (50%). Ngành

đ
ạo của Đảng NDCM Lào. Nh
ững
đ
ặc điểm chính trị nêu trên đã hình thành nên những đặc điểm đầu tiên của nền
VHCT Lào.
Nghị quyết các Đại hội VI, VII, VIII và IX của Đảng NDCM Lào đ
ã
đ
ề ra
những chủ trương lớn, những nhiệm vụ đối nội và đối ngoại, nhằm tiếp tục thực
hiện đường lối, xây dựng và phát triển chế độ dân chủ nhân dân, tạo cơ sở và vị
thế vững chắc tiến vào thế kỷ XXI. Đó là những cơ sở chính trị cho sự hình
thành và phát triển các giá trị của VHCT truyền thống Lào.
2.2.3. Lịch sử dựng nước và giữ nước
Lịch sử dựng nước và giữ nước của nhân dân Lào diễn ra qua các thời kỳ
sau:
a) Nước Lào thời kỳ các Mường cổ: Trong khoảng thời gian lâu dài ở giai
đoạn đầu Công nguyên, trước khi vua Phạ Ngừm thống nhất được các thế lực cát
cứ, để lần đầu tiên hình thành một Vương quốc Lào thống nhất (1353). Nước Lào
ngày nay đ
ã t
ừng tồn tại hàng loạt hệ thống tổ chức chính trị - xã hội kiểu các
Mường cổ, mà trong đó tiêu biểu nhất là ba mường lớn: Mường Xoa (Luông Pha
Bang), Mường Phuôn (Xiêng Khoảng), và trước đó là Mường Xỉ Khốt Tạ Boong
(từ trung Lào trở xuống).
b) Thời kỳ thống nhất đầu tiên của Vương quốc Lào Lạn Xạng: Vào giữa
thế kỷ XIV, Phạ Ngừm đ
ã ch
ỉ huy đạo quân "10 ngàn người" từ CămPhuChia

1827) - người về sau đ
ã l
ật đổ ách đô hộ của người Xiêm, lập lại sự thịnh vượng
và thống nhất đất nước Lào.
đ) X
ã h
ội Lào dưới ách xâm lược và thống trị của thực dân Pháp và phát xít
Nhật: Nửa sau thế kỷ XIX, khi Pháp tiến hành xâm lược Việt Nam, chúng còng
đẩy mạnh quá trình xâm l
ư
ợc Lào. Nhân dân các bộ tộc Lào đ
ã đ
ứng lên đấu
tranh giải phóng dân tộc, tiêu biểu là: cuộc khởi ngh
ĩa c
ủa Phò Cà
Đu
ột (1901-
1902); cuộc khởi ngh
ĩa
của Ông Kẹo, Ông Kôm Ma Đặm (1901-1937); cuộc
khởi ngh
ĩa c
ủa Chậu Phạ Pát Chay (1918-1922). Ngày 12 tháng 10 năm 1945,
tại thủ đô Viêngchăn, chính phủ Lào Ít Xa La được thành lập và trịnh trọng
công bố trước quốc dân và thế giới bản "Tuyên bố độc lập".
e) Thời kỳ chống sự xâm lược trở lại của thực dân Pháp, sự can thiệp của
đế quốc Mỹ và xây dựng chế độ dân chủ nhân dân: Nước Lào độc lập ra đời và
cuộc kháng chiến của nhân dân Lào chống thực dân Pháp xâm lược lần thứ hai
năm 1945 - 1954 diễn ra trong tình hình quốc tế có những thay đổi lớn. Ngày 20

Malayo - Polinesien qua Lào, nhưng những dấu tích còn lại đều cho biết từ
khoảng thế kỷ VIII về trước "nền tảng văn hóa Lào là nền tảng văn hóa của cư
dân Môn - Khơme" Trên một nền tảng văn hóa Môn - Khơme, người Lào - Thái
đ
ã đem t
ới đây kỹ thuật trồng lúa nước và một thiết chế xã hội hết sức năng
động, thiết chế bản - mường - liên mường, thêm vào đó là nét bao dung, tính
chất hoà đồng của Phật giáo. Các dân tộc Lào có truyền thống văn hóa lâu đời.
Nét nội bật trong truyền thống VHCT của nhân dân Lào là lòng yêu n
ư
ớc, tinh
13
thần đoàn kết dân tộc, ý thức tự tôn dân tộc, lối sống hoà đồng và lòng nhân ái,
v.v VHCT Lào là nền văn hóa của đất nước triệu voi cùng với cuộc đấu tranh
dựng nước và giữ nước oanh liệt là những nét văn hóa, hoa chăm pa, ở nhà sàn,
ăn cơm nếp, thổi kèn và múa lăm vông. Chính những điều này góp phần làm
nên bản sắc VHCT truyền thống Lào và hình thành các giá trị đặc sắc của
VHCT truyền thống của Lào.
3.1.2. Nền văn hóa chính trị truyền thống Lào có sự kết hợp các giá trị
của lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước với sự tiếp nhận các giá trị
hiện đại theo tinh thần đổi mới của Đảng
VHCT truyền thống Lào đ
ã đư
ợc nhân dân các bộ tộc Lào tạo lập ngay từ
thời xa xưa gắn liền với lịch sử dựng nước và giữ nước. Nó phát triển thông qua
quá trình tiếp xúc và giao lưu với các nền văn hóa khác, trước hết là thông qua
quốc gia Môn - Khóm. Vương quốc Lạn Xạng của người Lào đ
ã ti
ếp nhận
những yếu tố văn hóa Ấn Độ và ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa do chính cư

ã tr
ải qua nhiều cuộc đấu tranh sinh tử trong quá trình dựng
nước và giữ nước. Trong lịch sử nhân loại, nhân dân các bộ tộc Lào thuộc về
các dân tộc phải chịu dựng nhiều thử thách khốc liệt và hy sinh to lớn cho cuộc
đấu tranh giành độc lập, tự do. Từ đấy, tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực, tự
cường của con người Lào đ
ã
đư
ợc tôi luyện và được khẳng định một cách
thuyết phục. Tổng kết chiến tranh nhân dân dưới sự lãnh
đ
ạo của Đảng NDCM
14
Lào, có tác giả đ
ã kh
ẳng định, "từ trước đến nay, nhân dân các bộ tộc Lào đều
cùng sống trong tinh thần cộng đồng, hiền hoà, thanh bình, cần cù lao động
sáng tạo, yêu hoà bình, yêu
đ
ất nước, nhưng rất d
ũng c
ảm và không chịu đầu
hàng".
Nét nổi bật trong tư tưởng của người Lào là sự tự ý thức về vai trò và vị trí
của mình tr
ư
ớc tổ tiên và cộng đồng dân tộc về độc lập và chủ quyền quốc gia.
Có thể thấy những thời kỳ lịch sử tiêu biểu như triều Chậu Phạ Ngừm từ thế kỷ
XIV, triều Vi Sun Lạ Rạt (1502-1520); thời kỳ kháng chiến chống Ayu Thaya
và quân AVạ (Myama), triều vua Pho Thi Xa Rát (1520-1550), triều vua Xệt

Năm 1804 sau khi lên ngôi, Chậu A Nu Vông đ
ã ra s
ức khuyến khích nhân
dân Lào xây dựng Viêng Chăn thành một mường thịnh vượng. Cùng với việc
xây dựng hoàng cung ở kinh đô Viêng Chăn, khắp nơi trong nước nhân dân xây
dựng chùa chiền, cầu cống. Dưới sự trị vì của Chậu A Nu Vông, Viêng Chăn đ
ã
trở thành một nơi rất thịnh vượng, Ý t
ư
ởng của Chậu A Nu Vông là Viêng
Chăn có vững mạnh và hưng thịnh mới lật đổ được ách đô hộ của Xiêm, giành
độc lập cho Lào Lạn Xạng.
3.2.2. Tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực và tự cường của nhân dân Lào
trong thời kỳ đấu tranh chống thực dân xâm lược (1890-1975)
Độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường là những giá trị VHCT truyền thống.
Chúng được thể hiện ngay từ trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước xa
xưa. Song tinh thần độc lập dân tộc, tự lục tự cường đất nước của nhân dân các
bộ tộc Lào thể hiện đậm nét trong thời hiện đại. Trước hết, tinh thần độc lập dân
tộc thể hiện trong công cuộc chống ngoại xâm. Phong trào đấu tranh của nhân
dân Lào chống thực dân Pháp trước khi Đảng cộng sản Đông Dương ra đời
(1930) đ
ã di
ễn ra trên khắp đất nước Lào. Nổi bật là Cuộc khởi ngh
ĩa do s
ự lãnh
15
đạo của Phò Cà
Đu
ột (1901-1902), cuộc khởi ngh
ĩa d

của quá trình xây dựng chế độ xã hội mới - giai đoạn phát triển trong đổi
mới, nhằm củng cố phát triển và hoàn thiện chế độ dân chủ nhân dân, từng
bước quá độ lên CNXH.
Trong những năm đổi mới từ 1986 đến nay, Lào đ
ã tr
ải qua các kế hoạch 5
năm phát triển kinh tế-xã hội 6 lần và đang thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ 7
(2011-2015). Sau nhiều năm xây dựng chế độ mới theo định hướng XHCN,
Đảng NDCM Lào đ
ã xác
đ
ịnh vấn đề có ý ngh
ĩa quan tr
ọng trong việc hoạch
định các chính sách kinh tế - xã hội là phải đánh giá được khách quan, chính
xác trình
đ
ộ phát triển kinh tế và thực trạng xã hội. Với tinh thần đổi mới tư
duy, Đảng đ
ã t
ừng bước tìm tòi thử nghiệm các biện pháp, bước đi thích hợp
đưa công cuộc đổi mới ở Lào giành được những thắng lợi quan trọng và có ý
ngh
ĩa l
ịch sử.
3.3. NH
ỮNG GIÁ TRỊ:
YÊU NƯ
ỚC V
À ĐOÀN KẾT DÂN TỘC

không tham lam, vụ lợi, vun vén cá nhân, v.v Yêu nước trong VHCT Lào từ
xưa và cả ngày nay là chăm lo xây dựng và phát triển đất nước về mọi mặt kinh
tế, chính trị, văn hóa, x
ã h
ội, con người, v.v để tạo sức mạnh bên trong nhằm
bảo vệ cho sự tồn tại và phát triển của đất nước, của dân tộc.
Lịch sử chính trị của Lào đ
ã ch
ứng minh các triều đại ở nước Lào trước đây
đều theo đuổi một chính sách chống ngoại xâm giành độc lập, phát huy cao
độ truyền thống yêu nước, thương n
òi.
Trong thời kỳ đấu tranh chống thực dân
Pháp và đế quốc Mỹ, tinh thần và ý chí yêu n
ư
ớc của người Lào được thể hiện
rõ rệt trong các sự kiện lịch sử hào hùng của dân tộc. Đó là phong trào đấu
tranh chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ của nhân dân các bộ tộc Lào khoảng
nửa thế kỷ và kết thúc trong ngày mùng 2-12-1975; là thắng lợi của công cuộc
đổi mới, xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước thời gian gần đây bởi tinh thần
yêu nước nồng nàn, trong đó đặc biệt là tinh thần yêu nước của các lãnh tụ lãnh
đạo như ông Xu Pha NuVông và ông Cay Xỏn PhômViHản.
Trong công cu
ộc xây dựng v
à bảo vệ Tổ quốc ngày nay. Giá trị yêu nước
th
ể hiện trong VHCT L
ào dưới các khía cạnh cụ thể sau đây:
+ Yêu nước là gắn bó với nhà nước
+ Yêu nước là không ngừng lao động sáng tạo

trang và toàn thể nhân dân Lào luôn đoàn kết, gắn bó máu thịt với nhau. Để
phát huy được sức mạnh của mọi tầng lớp nhân dân cho cuộc kháng chiến
chống Mỹ, cứu nước, Đảng NDCM Lào đ
ã sáng su
ốt thành lập Mặt trận yêu
nước, lấy liên minh công nông làm nền tảng, dưới sự lãnh
đ
ạo của Đảng.
Hiện nay, đất nước Lào đang sống trong hoà bình, thống nhất; cả nước đang
tiến hành công cuộc đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập
kinh tế quốc tế, tiến hành thực hiện mục tiêu đúng đắn của Đại hội đại biểu toàn
17
quốc lần thứ IX của Đảng đề ra là: "Xây dựng Nước CHDCND Lào trở thành
nước vững mạnh, nhân dân giàu có, xã hội đoàn kết hài hoà, dân chủ, công
bằng và văn minh".
3.4. NH
ỮNG GIÁ TRỊ
: Đ
Ề CAO ĐẠO LÝ, TÔN TRỌNG CHÍNH NGHĨA
VÀ B
ẢO VỆ CÔNG LÝ
3.4.1. Giá tr
ị đề cao đạo lý
Đ
ề cao đạo lý
là giá tr
ị phổ quát của con ng
ười cũng như của các dân tộc
trên toàn th
ế giới. Nhân dân các bộ tộc L

ề công lý của người Lào và quá trình hình thành và phát triển của quan
niệm chính ngh
ĩa, công lý c
ủa người Lào c
ũng như ý nghĩa c
ủa các quan niệm
trên trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Lào.
Các quan niệm "chính ngh
ĩa", "công lý" tuy r
ộng hẹp khác nhau, nhưng
chúng đều có dấu hiệu nội hàm cơ bản đồng nhất với nhau. Đạo lý là lẽ phải,
chính ngh
ĩa cũng đi
ều phải, ngh
ĩa l
à đ
ứng về lẽ phải, là tranh đấu cho lẽ phải
phải thắng. Chính ngh
ĩa cũng l
à l
ẽ phải. Chính ngh
ĩa cũng l
à đ
ặt cái lợi ích
chung lên trên cái lợi ích riêng, vì
đ
ại ngh
ĩa là dám hy sinh cá nhân cho đ
ất
nước. Và như vậy mới là đạo lý làm ng

và bảo vệ Tổ quốc Lào.
18
Người Lào c
ũng quan ni
ệm khái niệm hòa bình theo ngh
ĩa r
ộng, ở đó không
chỉ thể hiện một xã hội không có chiến tranh mà còn là một xã hội không có sự
xung đột. Xung đột chính trị gây mất ổn định chính trị và xã hội, thậm chí còn
gây nên các cuộc chiến tranh tàn khốc. Ngư
ời Lào cũng quan niệm hòa bình và
h
ữu nghị liên quan chặt chẽ với vấn đề phát triển. Đây là
m
ột
cơ sở nữa để củng
cố, khuyến khích những nghiên cứu hòa bình là phát triển.
Tư tưởng và các giá trị hòa bình và hữu nghị không chỉ là các điểm sáng
trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước trong quá khứ, nó c
ũng đ
ư
ợc thể
hiện đậm nét và phổ quát trong tư tưởng và đường lối chính trị của Đảng
NDCM Lào thời kỳ hiện nay. Đường lối đối ngoại của Đảng NDCM Lào lại tiếp
tục được khẳng định lại tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX: "Đảng ta tiếp
tục thực hiện chính sách đối ngoại và tích cực mở rộng quan hệ quốc tế. Trước hết
là kiên trì
đư
ờng lối đối ngoại hòa bình,
đ

hội Phật giáo. Phát huy chiến lược hoà hợp dân tộc, đầy mạnh công tác tuyên
truyền và tăng cường nền quốc phòng toàn dân, chính quyền cách mạng và chủ
quyền quốc gia được giữ vững từ cấp cơ sở.
Ngày nay trong công cuộc đổi mới đất nước, mặt trận là một tổ chức đoàn
kết thống nhất các tầng lớp nhân dân trong xã hội Lào; nó vừa là phương thức,
vừa là môi trường để nhân dân thực hiện quyền lực chính trị của mình. Xây
dựng khối đại đoàn kết dân tộc và phát huy vai trò quyền làm chủ của nhân dân
thông qua Mặt trận là vấn đề có ý ngh
ĩa chi
ến lược để tập hợp lực lượng, phát
huy sức mạnh có tổ chức, huy động tiềm lực to lớn, sáng tạo của nhân dân trong
suốt tiến trình của cách mạng Lào và thực hiện quyền lực của nhân dân các bộ
tộc Lào trong sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay.
19
Chương 4
Ý NGH
ĨA C
ỦA NHỮNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ
TRUYỀN THỐNG LÀO VỚI CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI Ở CỘNG HOÀ
DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY
4.1. NHỮNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ TRUYỀN THỐNG LÀO
GÓP PHẦN ĐỊNH HƯỚNG CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI Ở CỘNG HOÀ DÂN
CHỦ NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY
4.1.1. Những giá trị văn hóa chính trị truyền thống Lào là nền tảng tinh
thần cho công cuộc đổi mới của Lào
Chủ nghĩa Mác - Lênin và các chủ trương đường lối của Đảng NDCM Lào
đ
ã kh
ẳng định vai trò, tầm quan trọng và tính tất yếu của việc kế thừa, phát huy
các giá trị truyền thống, các di sản tốt đẹp của các thế hệ đi trước trong việc xây

à nước, mà là của toàn dân tộc. Điều đó nói lên vai trò to lớn và
quy
ết định của VHCT nói chung, VHCT của cán
b
ộ, nhân dân L
ào nói riêng.
H
ệ thống các giá trị VHCT truyền thống của nhân dân
Lào và c
ủa nền chính trị
Lào s
ẽ là sức mạnh cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân Lào đẩy mạnh công
cu
ộc đổi mới, làm cho đất nước phát triển không ngừng.
Nói tóm l
ại, VHCT nói
chung, VHCT truyền thống c
ủa nhân dân Lào nói
riêng là công c
ụ tinh thần hết sức to lớn và quyết định cho sự phát triển các đối
tư
ợng, các chủ thể, các khía cạnh sau đây của chính trị:
- Giá trị VHCT truyền thống Lào định hướng giá trị cho hoạt động của
Đảng, Nhà nước và các đoàn thể nhân dân trong công cuộc đổi mới;
20
- Giá trị VHCT truyền thống Lào định hướng giá trị cho việc xây dựng và
hoàn thiện hệ thống tổ chức bộ máy của Đảng, Nhà nước và đoàn thể nhân dân
trong công cuộc đổi mới;
- Giá trị VHCT truyền thống Lào định hướng giá trị cho hoạt động (hành vi)
cán bộ và nhân dân Lào trong công cuộc đổi mới;

ước Lào ngày hôm nay. Công cuộc đổi mới của nước CHDCND Lào
ngày nay ph
ải được tiến hành trên cơ sở của hệ thống các giá trị: yêu nước,
thương dân. Không có tư duy và giá tr
ị yêu nước và thương dân làm tiê
u chí,
công cu
ộc đổi mới chắc chắn sẽ đi chệch hướng
- hư
ớng XHCN.
Nói cách khác, các giá tr
ị VHCT truyền thống Lào thực sự trở thành bộ điều
ti
ết toàn bộ quá trình đổi mới, xây dựng và phát triển đất nước của Đảng và
nhân dân Lào. Nước CHDCND Lào cũng giống như một số nước nghèo phấn
đ
ấu để đi l
ên chủ nghĩa xã hội, có nhiều nét giống với Việt Nam. Điều quan
tr
ọng nhất l
à mục tiêu chính trị của hai nước đều là đi lên chủ nghĩa xã hội
- xây
d
ựng đất nước giàu mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Kế thừa phát triển những ý ngh
ĩa VHCT truy
ền thống trong công cuộc đổi
mới ở Lào hiện nay, đ
òi h
ỏi phải thấm nhuần quan điểm và các biện pháp về

NDCM Lào
v
ạch ra đường lối và cương lĩnh xây dựng đất nước
trong th
ời kỳ quá độ lên
CNXH. Nhà nư
ớc Lào thể chế
hóa đư
ờng lối và cương lĩnh xây dựng đất nước
đó. Toàn quân toàn dân dư
ới sự lãnh đạo của Đảng phát huy mọi lực lượng từ
tài trí đ
ến của cải, thời gian, con người, thực hiện công cuộc xây dựng CNXH.
VHCT Lào v
ớ
i các giá tr
ị truyền thống quý báu của nó có vai tr
ò cực kỳ quan
tr
ọng trong việc h
ình thành, cổ vũ, phát triển các phẩm chất về đức và tài của
ngư
ời cán bộ, đặc biệt trong việc h
ình thành và phát triển các phẩm chất VHCT
c
ủa đội ngũ cán bộ Lào hiện nay.
Ch
ức năng và n
hiệm vụ của cán bộ lãnh
đ

- Nâng cao rình
đ
ộ và năng lực hoạt động (lãnh đạo, quản lý, thực hiện các
nhi
ệm vụ đ
ược Đảng, Nhà nước, Nhân dân giao phó) của người cán bộ.
- Hình thành và hoàn thiện phong cách, nhân cách mới của đội ng
ũ cán b
ộ.
4.2.2. Những giá trị văn hóa chính tr
ị truyền thống Lào với sự phát
tri
ển đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý
V
ới bản chất của công cuộc đổi mới, người lãnh đạo, quản lý trong bất cứ
l
ĩnh vực nào, tình huống nà
o c
ũng phải là những chủ thể hội đủ các phẩm
ch
ất v
à năng lực tương ứng.
Ngư
ời l
ãnh đạo trong công cuộc đổi mới phải vừa
là ch
ủ thể có những phẩm chất ph
ù hợp với xã hội hiện đại, vừa phải có đủ năng
l
ực để l

hi
ện công cuộc đổi mới, đưa đất nước tới giàu mạnh, văn minh.
VHCT truy
ền th
ống L
ào sẽ là nền tảng, điều kiện cho sự hình thành và phát
tri
ển ở người cán bộ lãnh đạo, quản lý các phẩm chất sau:
- Có t
ầm nhìn thời đại, có trình độ và khả năng phù hợp với bản chất và đòi
h
ỏi của công cuộc đổi mới đất nước;
- Có nhân cách lãnh
đ
ạo, q
u
ản lý ph
ù hợp với tinh thần, tính chất, nhịp độ
c
ủa công nghiệp hoá v
à hiện đại hoá và với những đặc điểm của thời đại;
- Có tư duy khoa h
ọc ph
ù hợp với tư duy hiện đại, phù hợp với tính chất và
đ
ặc điểm của xã hội công nghiệp, kinh tế thị trường, nhà nướ
c pháp quy
ền;
- Có l
ối sống phù hợp với lối sống hiện đại, biểu hiện trong năng lực và tư

ồng thời dự báo xu h
ướng và phương thức giải quyết chúng trong
nh
ững điều kiện khó khăn, phức tạp, v.v ;
- Hình thành các tính cách quy
ết đoán, táo bạo, đồng thời chắc chắn trong
vi
ệc đưa ra những
quy
ết định cũng như chỉ đạo và hành động thực tiễn.
4.3. NHỮNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ TRUYỀN THỐNG LÀO
TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN VĂN HÓA CHÍNH TRỊ Ở CỘNG HOÀ DÂN
CHỦ NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY
Trong điều kiện đổi mới toàn diện theo định hướng XHCN ở nước
CHDCND Lào, một triết lý đảm bảo thành công là kế thừa những giá trị VHCT
truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, nhất là
những thành tựu của văn minh đương đại. Đây là một quá trình khó kh
ăn, ph
ức
tạp đ
òi h
ỏi nhiều thời gian, nhiều giải pháp, phải thực hiện kiên trì,
đ
ồng bộ. Cụ
thể:
Một là, tăng cường sự lãnh
đ
ạo của Đảng NDCM Lào nhằm kế thừa
những giá trị VHCT truyền thống trong việc phát huy những mặt tích cực, hạn
chế những mặt tiêu cực.

ếp thu những tinh hoa VHCT nhân loại phù hợp với truyền thống,
VHCT dân t
ộc, biến cái
"ngo
ại sinh"
thành cái "n
ội sinh"
qua "màng l
ọc"
tri
th
ức dân tộc để đổi mới VHCT dân tộc.
- Ch
ống lại những ảnh h
ưởng tiêu cực
, ph
ản động của VHCT ngoại lai; có
bi
ện pháp hữu hiệu để ngăn chặn ảnh h
ưởng xấu từ âm mưu
di
ễn biến ho
à bình
c
ủa các thế lực thù địch trong lĩnh vực tư tưởng, chính trị.
- Phát huy các giá tr
ị VHCT truyền thống dân tộc kết hợp với việc tiếp thu
tinh thần dân chủ, cởi mở của VHCT nhân loại; bù đắp những thiếu hụt của
VHCT truy
ền thống, tạo ra những giá trị mới để làm giàu bản sắc, hiện đại hoá

các chủ thể chính trị nhằm phát huy hết tiềm năng và nội lực của dân tộc Lào để
đáp ứng với yêu cầu phát triển của đất nước.