Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

NG VN HI hon thiện pháp luật về kiểm toán nh nớc
đáp ứng yêu cầu xây dựng nh nớc pháp quyền
xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Chuyờn ngnh : Lý lun v lch s nh nc v phỏp lut
Mó s : 62 38 01 01
tóm tắt Luận án tiến sĩ luật H Nội - 2014


Cng lnh xây dng đt nc trong thi k quá đ lên ch ngha xã hi (b
sung, phát trin nm 2011) đã khng đnh: “Quyn lc Nhà nc là thng nht; có
s phân công, phi hp và kim soát gia các c quan trong vic thc hin các
quyn lp pháp, hành pháp, t pháp”. iu đó, đã th hin yêu c
u ca ng phi
tng cng kim soát quyn lc nhà nc, nhm nâng cao hiu lc và hiu qu thc
thi quyn lc nhà nc.  tng cng kim soát quyn lc nhà nc theo yêu cu
ca ng, cn phi có các công c kim soát có hiu lc và hiu qu, trong đó có c
quan Kim toán Nhà nc. Vi v th là c quan kim tra tài chính nhà nc do
Quc hi thành lp, hot đng đc lp và ch tuân theo pháp lut, KTNN s là công
c kim tra tài chính có hiu lc nht ca Nhà nc đi vi mi c quan, t chc,
đn v có qun lý, s dng ngân sách, tin và tài sn nhà nc, đc bit là trong điu
kin ng và Nhà nc ta đang đy mnh cuc đu tranh phòng, chng tham nhng,
lãng phí  nc ta hin nay. Hot đng ki
m toán nhà nc  nc ta thi gian qua đã
có nhng bc phát trin quan trng, tuy vy, vn cha đáp ng đc yêu cu đòi hi
ca s nghip xây dng và phát trin đt nc, nht là yêu cu xây dng Nhà nc
pháp quyn XHCN ca nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Mt trong nhng nguyên
nhân dn đn tình trng trên là do các quy đnh ca pháp lut v kim toán nhà nc 
nc ta vn còn nhiu hn ch
, bt cp. Do vy, vic nghiên cu, hoàn thin pháp lut
v kim toán nhà nc là vn đ có tính cp thit c v lý lun và thc tin  nc ta
hin nay, nhm nâng cao hiu lc, hiu qu hot đng ca KTNN.
2. i tng và phm vi nghiên cu ca Lun án
2.1. i tng nghiên cu ca Lun án
i tng nghiên cu ca Lun án là pháp lut v kim toán nhà nc  Vit
Nam; nhng nguyên tc, chun mc kim toán ca INTOSAI và pháp lut v kim
toán nhà nc ca mt s nc trên th gii.
2.2. Phm vi nghiên cu ca Lun án
Lun án nghiên cu các quy đnh ca pháp lut v kim toán nhà nc qua các

5. Nhng đim mi ca Lun án
- a ra khái nim và ni dung điu chnh, ch rõ đc đim và vai trò ca pháp
lut v kim toán nhà nc; xác lp các tiêu chí và điu kin đm bo hoàn thin
pháp lut v kim toán nhà nc.
- Nghiên cu yêu cu ca Nhà nc pháp quyn XHCN Vit Nam đi vi vic
hoàn thin pháp lut v kim toán nhà nc.
- Nghiên cu pháp lut v kim toán nhà nc ca mt s nc trên th
 gii đ
rút ra nhng giá tr tham kho cho vic hoàn thin pháp lut v kim toán nhà nc
 nc ta.
- Nghiên cu s hình thành và phát trin ca pháp lut v kim toán nhà nc 
Vit Nam; đánh giá thc trng và ch ra nguyên nhân ca nhng tn ti v thc trng
ca pháp lut v kim toán nhà nc  nc ta hin nay.
-  xut các quan đim và các nhóm gii pháp hoàn thin pháp lut v kim
toán nhà nc đáp ng yêu cu xây dng Nhà nc pháp quyn XHCN  nc ta
hin nay.
6. Kt cu ca Lun án
Ngoài phn m đu, kt lun và tài liu tham kho, ni dung ca Lun án đc
kt cu thành 4 chng, 12 tit, c th nh sau:

Chng 1
TNG QUAN V TÌNH HÌNH NGHIÊN CU

Là mt mô hình t chc và hot đng mi  Vit Nam nên vn đ nghiên cu
c v lý lun và thc tin  các nc đ vn dng nhng kinh nghim quý báu vào
Vit Nam là mt vn đ ht sc quan trng đi vi s phát trin ca KTNN. Hot
đng nghiên cu khoa hc v kim toán nhà nc  nc ta mi chính thc đc
trin khai t nm 1995. n nay, đã có mt s đ tài nghiên cu khoa hc cp Nhà
nc, cp B, cp c s nghiên cu v t chc và hot đng ca KTNN; nhiu tài
liu ca các d án, công trình khoa hc, bài vit ca các nhà khoa hc, nhà qun lý

u đim, hn ch và ch ra nguyên nhân ca nhng hn ch ca pháp lut v kim
toán nhà nc  nc ta hin nay; cha có mt tng th các gii hoàn thin pháp
lut v kim toán nhà nc đáp ng yêu cu xây dng nhà nc pháp quyn 
nc ta hin nay.
Trên c s kt qu nghiên cu ca các công trình khoa hc nêu trên, tác gi
lun án s k tha, vn dng hp lý đ thc hin đ tài ca mình; đng thi, hng
nghiên cu ca Lun án là làm rõ hn và sáng t hn nhng vn đ lý lun và th
c
tin ca vic hoàn thin pháp lut kim toán nhà nc trong điu kin xây dng Nhà
nc pháp quyn XHCN  nc ta hin nay.
- V mt lý lun, các vn đ cn tip tc nghiên cu, gii quyt gm: Khái nim,
ni dung điu chnh, đc đim, vai trò ca pháp lut v kim toán nhà nc; đ xut
các tiêu chí hoàn thin và điu kin đm bo hoàn thin pháp lut v kim toán nhà
nc; phân tích yêu cu ca Nhà nc pháp quyn XHCN Vit Nam đi vi vic
hoàn thin pháp lut v kim toán nhà nc; nghiên cu và tham kho có chn lc
kinh nghim pháp lut v kim toán nhà nc ca mt s nc trên th gii.
- V mt thc tin, các vn đ cn tip tc nghiên cu, gii quyt g
m: Phân
tích, đánh giá toàn din, có h thng quá trình ra đi và phát trin ca pháp lut v kim
toán nhà nc; phân tích, đánh giá nhng u đim, hn ch và ch ra nhng nguyên
nhân hn ch ca h thng pháp lut v kim toán nhà nc  nc ta hin nay.
Trên c s nghiên cu, phân tích toàn din nhng vn đ lý lun, thc trng
pháp lut và thc tin thi hành pháp lut v kim toán nhà nc thi gian qua, tham
kho có chn lc kinh nghim pháp lut v kim toán nhà nc ca mt s nc

4
trên th gii, Lun án đ xut các quan đim và các nhóm gii pháp đng b nhm
hoàn thin pháp lut v kim toán nhà nc đáp ng yêu cu xây dng nhà nc
pháp quyn, tng cng kim soát quyn lc nhà nc  nc ta hin nay.


ch tuân theo pháp lut trong quá trình thc hin kim toán.
Th by, hot đng kim toán hàm cha nhiu ri ro v chuyên môn, phm cht
đo đc ca KTV.
T s phân tích nhng đc đim ca hot đng ki
m toán nhà nc nêu trên, có
th rút ra khái nim v KTNN nh sau: Kim toán Nhà nc là c quan kim tra tài
chính nhà nc, hot đng đc lp và ch tuân theo pháp lut, thc hin vic kim
tra, đánh giá và xác nhn tính đúng đn, trung thc ca báo cáo tài chính; vic tuân
th pháp lut; tính kinh t, hiu lc và hiu qu trong qun lý, s dng ngân sách,
tin và tài sn nhà nc.
2.2. KHÁI NIM, NI DUNG IU CHNH, C IM VÀ VAI TRÒ CA
PHÁP LUT V KIM TOÁN NHÀ NC
2.2.1. Khái nim và ni dung điu chnh ca pháp lut v kim toán nhà nc
T s phân tích nhng đc trng ca pháp lut trong lnh vc pháp lut KTNN,
Lun án đa ra đnh ngha pháp lut v kim toán nhà nc vi t cách là mt b

5
phn cu thành ca h thng pháp lut nh sau: Pháp lut v kim toán nhà nc là
tng th các QPPL do các c quan nhà nc có thm quyn ban hành và bo đm
thc hin nhm điu chnh các quan h xã hi phát sinh trong t chc và hot đng
ca KTNN vi mc đích tng cng vic kim tra, giám sát ca Nhà nc trong
qun lý, s dng ngân sách, tin và tài sn nhà nc, góp phn thc hành tit kim,
chng tham nhng, tht thoát, lãng phí, phát hin và ngn chn hành vi vi phm
pháp lut, nâng cao hiu qu s dng ngân sách, tin và tài sn nhà nc.
Ni dung điu chnh ca pháp lut v kim toán nhà nc bao gm các nhóm
QPPL ch yu v: a v pháp lý ca KTNN; chc nng, nhim v và quyn hn ca
KTNN; đi tng và phm vi kim toán ca KTNN; c ch hot đng ca KTNN; mô
hình t chc và nhân s ca KTNN; giám sát hot đng ca KTNN, x lý vi phm
pháp lut KTNN.
2.1.2. c đim ca pháp lut v kim toán nhà nc

2.3. TIÊU CHÍ HOÀN THIN VÀ CÁC IU KIN M BO HOÀN
THIN PHÁP LUT V KIM TOÁN NHÀ NC
2.3.1. Tiêu chí hoàn thin
2.3.1.1. Tiêu chí v ni dung
- Có ni dung phù hp vi quan đim, đng li, chính sách ca ng v phát
trin KTNN.

6
- Phù hp vi các điu kin chính tr, kinh t, xã hi ca đt nc.
- Phù hp vi nhng nguyên tc, yêu cu xây dng Nhà nc pháp quyn
XHCN Vit Nam.
- Phù hp nguyên tc, chun mc kim toán ca INTOSAI và thông l v pháp
lut kim toán ca các nc trên th gii.
2.3.1.2. Tiêu chí v hình thc
- Tính toàn din ca h thng pháp lut v kim toán nhà nc.
- Tính thng nht c
a h thng pháp lut v kim toán nhà nc.
- Tính đng b ca h thng pháp lut v kim toán nhà nc.
- Bo đm tính minh bch, hiu qu và kh thi.
- Hình thc vn bn.
- K thut lp pháp.
2.3.1.3. Tiêu chí v t chc thc hin
- Tuyên truyn, giáo dc pháp lut v kim toán nhà nc.
- ào to đi ng cán b, công chc.
- Kim tra, giám sát vic thc hin và x lý vi phm.

2.3.2. Các điu kin đm bo hoàn thin pháp lut v kim toán nhà nc
2.3.2.1. m bo v kinh t
 pháp lut v kim toán nhà nc đc thc hin nghiêm chnh, cn chú
trng ti nhng vn đ nh: Kinh phí cho vic trin khai tuyên truyn, ph bin,

7
pháp quyn XHCN Vit Nam đòi hi hoàn thin pháp lut v kim toán nhà nc
phi xác lp cho đc đa v pháp lý ca KTNN phù hp vi v th là c quan kim
tra tài chính nhà nc cao nht, hot đng đc lp và ch tuân theo pháp lut, nhm
tng cng kim tra, kim soát ca Nhà nc trong qun lý, s dng ngân sách, tin
và tài sn nhà nc.
Hai là, tng cng giám sát ca Quc h
i và giám sát ca nhân dân đi vi
hot đng qun lý, s dng ngân sách, tin và tài sn nhà nc. Vi v th là c quan
kim tra tài chính nhà nc cao nht, hot đng ca KTNN đóng vai trò quan trng
trong vic cung cp thông tin phc v công tác giám sát, quyt đnh d toán ngân
sách và phê chun quyt toán ngân sách hàng nm ca Quc hi; đng thi, phc v
cho vic giám sát ca nhân dân. Do vy, yêu cu ca Nhà nc pháp quyn XHCN
Vit Nam đòi hi hoàn thin pháp lut v kim toán nhà nc phi đáp ng yêu cu
giám sát ca Quc hi và giám sát ca nhân dân đi vi hot đng qun lý, s dng
ngân sách, tin và tài sn nhà nc.
Ba là, góp phn đm bo minh bch và lành mnh các quan h kinh t, tài chính,
nâng cao hiu qu s dng ngân sách và tài sn nhà nc.  nc ta vic thành lp
và phát trin c quan KTNN xu
t phát t chính yêu cu đòi hi ca công cuc đi
mi và s phát trin ca nn kinh t th trng, thc hin quá trình dân ch hoá và
xây dng Nhà nc pháp quyn XHCN - Nhà nc ca dân, do dân và vì dân. Phát
trin KTNN là mt yêu cu khách quan ca qun lý v mô nn kinh t quc dân ca
Nhà nc, đc bit là tng cng s kim tra, kim soát ca Nhà nc nhm s
dng tit ki
m, có hiu qu NSNN và tài sn quc gia, chng tiêu cc, tham nhng.
Do vy, yêu cu ca Nhà nc pháp quyn XHCN Vit Nam đòi hi hoàn thin
pháp lut v kim toán nhà nc phi xác đnh rõ vai trò ca KTNN đi vi s phát
trin nn kinh t ca đt nc.
Bn là, góp phn phòng, chng tham nhng, làm trong sch b máy nhà nc 

c) i tng và phm vi kim toán: C quan qun lý trc thuc Liên bang, các
tài sn đc bit và các xí nghip ca Liên bang; các pháp nhân theo lut công và trc
thuc trc tip Liên bang; các c quan bo him xã hi trc thuc Liên bang và
Bang, nu các c quan này nhn các khon tr cp ca Liên bang hoc đc Liên
bang đng ra bo lãnh; các doanh nghip theo Lut t có s góp vn ca Liên bang;
các t chc không thuc h thng qun lý ca Liên bang nu các t chc này qun lý
hay tip nhn vn ca Liên bang.
d) C ch ho
t đng: KTNN Liên bang c hot đng theo c ch đng s, có
các Hi đng quyt đnh nm trong c quan KTNN.
đ) Mô hình t chc và nhân s: Kim toán Liên Bang bao gm có các c quan
kim toán khu vc và các b phn kim toán. Ti các Bang thành lp c quan kim
toán riêng. Ch tch KTNNLB do Quc hi liên bang và Hi đng liên bang bu
theo đ ngh ca Chính ph vi nhim k 12 nm và không tái c.
e) X
 lý vi phm: Lut Kim toán liên bang có 1 điu quy đnh v x lý vi
phm đi vi các u viên ca KTNNLB.
2.5.1.2. Pháp lut kim toán nhà nc Cng hoà nhân dân Trung Hoa
a) a v pháp lý: a v pháp lý ca c quan KTNN đc quy đnh trong Hin
pháp, KTNN là c quan do Quc v vin thành lp, chu s ch đo ca Th tng
Quc v vin. KTNN là c quan kim toán cao nht ca Nhà n
c, thc hin nhim
v kim toán mt cách đc lp theo pháp lut.
b) Chc nng, nhim v và quyn hn
- Chc nng, nhim v kim toán: Thc hin kim toán đi vi vic thc hin
ngân sách ca Chính ph trung ng và báo cáo Th tng Chính ph kt qu hot
đng kim toán ca mình.
- Quyn hn kim toán: Yêu cu cung cp thông tin, ki
m tra, điu tra, áp dng
các bin pháp bt buc, kin ngh chn chnh sai phm, công b kt qu kim toán,

viên quyt đnh theo đa s v các công vic quan trng.
đ) Mô hình t chc và nhân s: BAI đc t chc theo nguyên tc tp trung
thng nht bao gm các v chc nng, kim toán chuyên ngành cp trung ng và
kim toán khu vc. Ch tch BAI do Tng thng b nhim vi s đng ý ca Quc
hi, nhim k là 04 nm và ch có th đc tái b nhim mt nhim k.
e) X lý vi phm: Lut KTNN Hàn Quc,
có 1 điu v x pht, quy đnh c th v
mc pht tù, pht tin hoc x lý k lut đi vi nhng hành vi vi phm.
2.5.2. Nhng giá tr tham kho cho hoàn thin pháp lut v kim toán nhà
nc  Vit Nam
Mt là, dù t chc theo mô hình nào thì KTNN cng phi đc thit k là h
thng kim soát t bên ngoài đi vi các đn v đc kim toán.
Hai là, đc lp khách quan là vn đ ct t có tính nguyên tc trong hot đng
kim toán.
Ba là, đ đm bo tính đc lp ca KTNN, Tng KTNN do Quc hi bu vi
nhim k dài hn nhim k ca Quc hi; kinh phí hot đng ca KTNN do Quc
hi quyt đnh theo đ ngh ca KTNN.
Bn là, KTNN thc hin kim toán báo cáo tài chính, kim toán tuân th và
kim toán hot đng đi vi mi c quan, đn v, t chc có qun lý, s dng ngân
sách, tin và tài sn nhà nc.
Nm là, đ KTNN hot đng có hiu qu cn phi quy đnh đa v pháp lý ca
KTNN trong Hin pháp. Tùy theo điu kin c th ca mi nc, các quy đnh v
thit ch Kim toán Nhà nc có th đc quy đnh ti mt chng, mc, phn
riêng hoc xp vào mc chung các thit ch đc lp hoc nm trong cùng chng

10
vi c quan thuc nhánh quyn lc mà Kim toán Nhà nc trc thuc, song,
nguyên tc đc lp và ti cao trong kim toán ca c quan KTNN vn là ni dung
hin đnh ph bin nht.
Sáu là, cn có nhng quy đnh c th v x lý hành vi vi phm pháp lut

các lnh vc khác có phát sinh các mi quan h kim toán đ đm bo tính đy đ v
mt pháp lý cho hot đng kim toán  các lnh vc đó, c th là: Lut NSNN, Lut
Doanh nghip nhà nc, Lut Ngân hàng Nhà nc Vit Nam… Tuy nhiên, cng d
dàng nh
n thy h thng các quy đnh v KTNN trong giai đon đu mi thành lp
đc quy đnh tn mn trong nhiu vn bn khác nhau, nhìn chung còn rt thiu và
cha đng b. Trc tip điu chnh v t chc và hot đng ca KTNN mi ch
dng  Ngh đnh ca Chính ph và Quyt đnh ca Th tng Chính ph nên xét v
hình thc vn bn thì giá tr pháp lý cha cao, cha bao quát đy đ các vn đ v t
chc và hot đng ca KTNN.
Ni dung pháp lut v kim toán nhà nc trong giai đon này cng còn rt hn
ch: V trí pháp lý ca KTNN là c quan thuc Chính ph, hot đng kim toán nhà

11
nc chu s ch đo ca Th tng Chính ph; KTNN mi ch đc giao thc hin
chc nng, nhim v kim toán báo cáo tài chính; đi tng kim toán là s liu k
toán và báo cáo k toán mi ch là đi tng kim toán ca loi hình kim toán báo
cáo tài chính, cha bao quát ht đi tng kim toán ca KTNN là hot đng có liên
quan đn qun lý, s dng ngân sách, tin và tài sn nhà n
c.  khc phc nhng
hn ch nêu trên; đng thi, hoàn thin mt bc c s pháp lý v t chc và hot
đng ca KTNN cho phù hp vi yêu cu ci cách nn hành chính nhà nc, ngày
13/8/2003 Chính ph ban hành Ngh đnh s 93/2003/N-CP quy đnh chc nng,
nhim v, quyn hn và c cu t chc ca KTNN. Ngh đnh s 93/2003/N-CP
ca Chính ph
đã b sung mt s chc nng, nhim v, quyn hn và c cu t chc
ca KTNN, c th là: KTNN là c quan thuc Chính ph; quy đnh tng đi đy
đ và toàn din chc nng ca KTNN là kim toán báo cáo tài chính; kim toán
đánh giá tính tuân th pháp lut, tính kinh t trong qun lý, s dng NSNN và tài sn
công; b sung nhim v qun lý nhà nc v ngành, lnh vc; tip tc khng đnh


12
Lut KTNN đc Quc hi khoá XI, k hp th 7 thông qua ngày 14/6/2005 và
có hiu lc thi hành t 01/01/2006. ây là c s pháp lý cao nht hin nay v t chc
và hot đng ca KTNN. Cùng vi Lut KTNN, Lut Thc hành tit kim, chng lãng
phí, Lut Phòng, chng tham nhng, Lut Ban hành vn bn QPPL, Lut Cán b, công
chc… đc ban hành trong thi gian này cng đã quy đnh nhiu ni dung liên quan
đn chc nng, nhim v, quyn hn ca KTNN trong h thng các c quan kim tra,
kim soát ca ng và Nhà nc. Trên c s Lut KTNN, KTNN đã phi hp tích cc
vi các c quan ca Chính ph và ca Quc hi xây dng trình các c quan có thm
quyn ban hành và ban hành theo thm quyn các vn bn hng dn thc hin Lut
KTNN. Cho đn nay 10 Ngh quyt ca UBTV Quc hi, 03 Ngh đnh ca Chính ph
,
01 Quyt đnh ca Th tng Chính ph, 01 Quyt đnh ca B trng B Công an, 04
Thông t và Thông t liên tch đã đc ban hành hng dn chi tit Lut KTNN.
Trong phm vi thm quyn, Tng KTNN đã ban hành 36 vn bn QPPL di hình
thc quyt đnh đ quy đnh chi tit hng dn Lut KTNN. Ngày 19/4/2010 U ban
Thng v Quc hi thông qua Ngh quyt s 927/2010/NQ-UBTVQH12 v vic ban
hành Chin lc phát trin KTNN đn nm 2020, to c s pháp lý cho vic đy mnh
phát trin KTNN đáp ng yêu cu ca công cuc đi mi đt nc, xây dng Nhà
nc pháp quyn XHCN  nc ta hin nay.
Tuy vy, ngay trong s hình thành ngun pháp lut v kim toán nhà nc nêu
trên đã th hin và ny sinh nhiu vn đ bt cp, hn ch đòi hi ph
i đc nghiên
cu đ tip tc hoàn thin. Nhng bt cp và hn ch đó th hin trên các mt ch
yu sau:
Mt là, đa vi pháp lý ca KTNN cha đc quy đnh trong Hin pháp nh 
hu ht các nc trên th gii.
Hai là, cha có s phù hp và đng b v mt s quy đnh gia Lut KTNN
vi các lut có liên quan, nh: Lut t chc Quc hi, Lut t chc Chính ph, Lut

KTNN đã đc nâng cao mt bc, c bn khc phc tình trng đa v pháp ca
KTNN còn thp, cha tng xng vi chc nng, nhim v đc giao. Tuy nhiên,
quy đnh v đa v pháp lý ca KTNN cha đúng vi bn cht ca KTNN là c quan
kim tra tài chính nhà nc cao nht.
b) Chc nng, nhim v, quyn hn ca KTNN
Theo quy đnh ti iu 14 Lut Kim toán nhà nc: KTNN có chc nng kim
toán báo cáo tài chính, kim toán tuân th, kim toán ho
t đng đi vi c quan, t
chc qun lý, s dng ngân sách, tin và tài sn nhà nc.
 thc hin chc nng trên, KTNN có các nhim v, quyn hn quy đnh ti
iu 15, iu 16 ca Lut Kim toán nhà nc, trong đó có nhiu nhim v mi
rt quan trng. Tuy nhiên, qua thc tin hot đng đã bc l nhng tn ti, v
ng
mc: Nhim v ca KTNN cha bao quát ht đi vi vic kim tra, kim soát mi
ngun lc tài chính nhà nc và tài sn công; cha thc hin kim toán vic qun
lý và s dng vn và tài sn nhà nc ti các doanh nghip mà Nhà nc không
gi c phn chi phi; cha thc hin kim toán ngha v thu np NSNN ca các
t chc kinh t thuc mi thành ph
n kinh t; cha quy đnh nhim v phòng
nga, phát hin tham nhng…
c) Mô hình và c cu t chc ca KTNN
Qua thc tin hot đng trong nhng nm qua ca KTNN khng đnh mô hình
t chc, c cu ca KTNN nh hin nay là thích hp và hiu qu phù hp vi quy
đnh v qun lý, điu hành NSNN theo quy đnh ca Lut NSNN và phù hp thông
l quc t. Tuy nhiên, c c
u t chc ca KTNN vn đang trong quá trình hoàn
thin, cha hoàn chnh.
3.2.2.2. i tng và phm vi kim toán
iu 5 Lut Kim toán nhà nc quy đnh: “i tng kim toán ca Kim
toán Nhà nc là hot đng có liên quan đn qun lý, s dng ngân sách, tin và tài

đn nay không phù hp vi quy đnh v phân loi công chc ca Lut Cán b, công
chc và thc tin hot đng ca KTNN.
3.2.2.5. Quy đnh v hot đng kim toán nhà nc
Lut Kim toán nhà nc đã dành mt chng riêng (Chng IV) gm 7 mc
vi 30 điu quy đnh v hot đng kim toán ca KTNN. im mi ca Lut Kim
toán nhà nc là quy đnh tng đi c th v th tc, trình t tin hành hot đng
kim toán, to c s pháp lý thng nht cho vic thc hin nhim v kim toán ca
KTNN. Tuy nhiên, qua thc tin áp dng, các quy đnh ca Lut Kim toán nhà
nc v hot đng kim toán đã bc l mt s hn ch, tn ti là: Thành phn oàn
kim toán (iu 44) còn thiu KTV; cha quy
đnh đy đ v trách nhim ca Kim
toán trng trong ch đo hot đng kim toán; cha có các quy đnh v kim soát cht
lng hot đng kim toán ca KTNN.
3.2.2.6. Quy đnh v đn v đc kim toán
Lut Kim toán nhà nc đã có mt chng riêng quy đnh v đn v đc
kim toán, quyn và ngha v ca đn v đc kim toán (Chng V). Do vy, t
khi Lut Kim toán nhà nc có hiu lc thi hành, các đn v đc kim toán đã
nâng cao ý thc, trách nhim trong vic chp hành pháp lut, đã thc hin tt hn
ngha v cung cp các thông tin, tài liu phc v cho vic kim toán và thc hin
đy đ, kp thi hn các kt lun, kin ngh ca KTNN. Tuy nhiên, qua thc tin
hot đng ki
m toán, mt s quy đnh v đn v đc kim toán đã bc l nhng bt
cp, tn ti, c th là: Các đn v đc kim toán cha bao quát ht phm vi đi
tng kim toán ca KTNN là hot đng có liên quan qun lý và s dng ngân sách,

15
tin và tài sn nhà nc; cha quy đnh rõ thi hn đn v đc kim toán thc hin
quyn kin ngh; quy đnh: "Ngi đng đu đn v đc kim toán phi ký biên
bn kim toán”, không bo đm s chun xác v mt pháp lý và làm nh hng đn
tính đc lp, khách quan ca hot đng kim toán nhà nc.

kim toán, nâng cao cht lng kim toán và công khai kt qu kim toán theo quy đnh
ca Lut KTNN. Qua hn 7 nm thc hin Lut KTNN, hot đng kim toán ca
KTNN đã đt đc nhng bc tin nh sau:
- V quy mô kim toán
T khi Lut KTNN có hiu lc thi hành, mi nm KTNN thc hin kim toán trên
100 cuc kim toán (B, ngành, c quan Trung ng, tnh, thành ph, tp đoàn, tng
công ty… ), bình quân tng gp 2 ln so vi giai đon trc khi có Lut KTNN.
- V loi hình và phng thc kim toán
T khi có Lut KTNN, KTNN đã thc hin đy đ c 3 loi hình kim toán:
Kim toán báo cáo tài chính, kim toán tuân th và kim toán hot đng, chú trng
đánh giá tình hình thc hin Lut Phòng, chng tham nhng, Lut Thc hành tit
kim, chng lãng phí. Bên cnh phng thc hu kim, KTNN đã thc hin thm

16
đnh và trình bày ý kin v d toán NSNN hàng nm, d án trng đim quc gia
trình Quc hi xem xét, quyt đnh.
- V cht lng kim toán
Cht lng kim toán ngày càng cao, đáp ng ngày càng tt hn yêu cu ca
thc tin. Nhng kin ngh ca KTNN ngày càng có cht lng hn, đc Chính
ph, Quc hi, các B, ngành, đa phng s dng ngày càng nhiu trong xem
xét, phê chun d
 toán và quyt toán ngân sách, giám sát ngân sách và thc hin
chính sách pháp lut; trong qun lý và xây dng chính sách tài chính, ngân sách;
các đn v đc kim toán khc phc nhng yu kém, bt cp, hoàn thin h
thng kim soát ni b.
- V kt qu kim toán
Qua hot đng kim toán, KTNN đã phát hin nhiu vi phm chính sách, ch đ
qun lý kinh t, tài chính và kin ngh x lý tài chính vi tng s tin 90.093 t
đng. Tính riêng 5 nm sau khi Lut KTNN có hiu lc thi hành, đã kin ngh x lý
tài chính 70.597 t đng, bng 78,36% tng s kin ngh x lý tài chính trong c 16

lng kim toỏn v yờu cu gi gỡn o c, phm cht cỏn b, KTV luụn l mt
thỏch thc ln.
3.2.4. Nguyờn nhõn ca nhng hn ch, tn ti
3.2.4.1. Nhng nguyờn nhõn khỏch quan
- Hot ng kim toỏn núi chung, hot ng kim toỏn nh nc núi riờng l
lnh vc hot ng mi Vit Nam.
- Vic xỏc l
p a v phỏp lý ca KTNN nc ta b rng buc bi mụi trng
phỏp lut hin cú ca Vit Nam, c bit l Hin phỏp v cỏc o lut v t chc b
mỏy nh nc vi cỏc thit ch vn cú m cỏc o lut v cỏc thit ch ny iu
chnh khụng th nhanh chúng c thay i phự hp vi iu kin cú s ra i v
hot ng ca KTNN.
3.2.4.2. Nhng nguyờn nhõn ch quan
- KTNN l lnh vc hot ng cũn rt mi m, t chc v hot ng ca KTNN
cha cú tin l trong t chc v hot ng ca b mỏy nh nc ta; c quan KTNN
mi c thnh lp, nờn kinh nghim v xõy dng phỏp lut, t chc v trin khai
hot ng kim toỏn cũn hn ch.
- Nhn thc ca cỏc cp, cỏc ngnh v ca cỏc nh lm lut v l
nh vc KTNN
cũn nhiu hn ch.
- KTNN c thnh lp sau khi Quc hi thụng qua Hin phỏp nm 1992 nờn
cha th quy nh a v phỏp lý ca KTNN trong Hin phỏp.

Chng 4
QUAN IM V GII PHP HON THIN PHP LUT V KIM
TON NH NC VIT NAM HIN NAY

4.1. QUAN IM HON THIN PHP LUT V KIM TON NH NC
VIT NAM HIN NAY
4.1.1. Hon thin phỏp lut v kim toỏn nh nc phi quỏn trit v th ch hoỏ

Quc hi, U ban thng v Quc hi và gi báo cáo kim toán cho Chính ph và
các c quan, t chc có liên quan, thông qua đó t vn cho các c quan này v
nhng gii pháp nâng cao công tác qun lý, điu hành ngân sách, qun lý và s dng
tài sn, tin vn, kinh phí; v b sung, sa đi các c ch chính sách, ch đ tài
chính ngân sách, k toán, quyt toán cho phù hp.
b) Nhim v, quyn h
n ca KTNN
- C quan Kim toán ti cao phi đc phép tip cn vi tt c các tài liu có
liên quan đn công tác tài chính và có quyn yêu cu các đn v đc kim toán
cung cp thông tin, tài liu và báo cáo quyt toán cng nh các tài liu có liên quan
khác đn công vic kim toán trong thi hn nht đnh.
- C quan Kim toán ti cao có th đa ra nhng quyt đnh trong tng trng
hp rng vic kim toán ti
n hành ti tr s đn v đc kim toán hoc ti tr s
ca c quan Kim toán ti cao theo yêu cu ca mình.
- Trong mt thi gian do lut pháp quy đnh, các đn v đc kim toán phi có
ý kin v các nhn xét, kt lun ca c quan Kim toán ti cao và phi công b, đa
ra nhng bin pháp khc phc, sa cha nhng sai sót trên c s nhng kt lun đó.
- i vi nhng c quan Kim toán ti cao không đc đa ra nhng kt lun
bng nhng hình thc có hiu lc pháp lý bt buc phi thi hành, thì c quan Kim
toán ti cao cn phi có quyn kin ngh các c quan có thm quyn đ đa ra
nhng bin pháp cn thit và có hiu lc bt buc.
- C quan Kim toán ti cao có th gi ti Quc hi, Chính ph báo cáo nhng
vn đ thm đnh quan trng thông qua kinh nghim hot đng ca mình, k c
nhng nhn xét v các đo lut, quy ch thuc các vn đ tài chính chung d kin
ban hành. Vic chp thun hay bác b là tùy vào các c quan quyn lc Nhà nc,
tuy nhiên nhim v này không đc dn ti s nh hng, ti kt lun kim toán và
hot
đng ca c quan Kim toán ti cao.
- Các quy ch v trình t quyt toán ch đc phép ban hành vi s thng nht

quyn đu lp c quan KTNN ca cp mình, c quan kim toán các cp hoàn toàn
đc lp vi nhau. KTNN Vit Nam đc t chc theo hình thc đn tuyn. ây là
mô hình t chc KTNN phù hp điu kin c th ca Vit Nam.  bo đm nguyên
tc đc lp và ch tuân theo pháp lut trong hot đng kim toán, phng hng
hoàn thin pháp lut KTNN cn tip tc phát trin h thng t chc b máy ca
KTNN  nc ta theo mô hình qun lý tp trung thng nht, gm: Các đn v tham
mu, các KTNN chuyên ngành, các KTNN khu vc và các đn v s nghip.
b) V nhân s ca KTNN
Theo khuyn cáo ca INTOSAI: S đc lp ca c quan Kim toán ti cao
không th tách ri khi s đc lp ca nhân viên ca nó. S đc lp ca nhân viên
phi đc đm bo bi Hin pháp. C th, quy trình min nhim cng phi đc
quy đnh trong Hin pháp và không đc nh hng đn tính đc lp ca nhân viên.
Phng thc b nhim và bãi nhim nhân viên tu thuc vào c cu hin pháp ca
mi quc gia. Hin pháp ca hu ht các nc trên th gii đu quy đnh thm
quyn bu, min nhim, bãi nhim Tng KTNN thuc v c quan lp pháp; nhim
k ca Tng KTNN thng dài hn nhim k ca Quc hi.
4.2.1.5. C ch hot đng ca Kim toán Nhà nc
Các lut kim toán ca các nc trên th gii quy đnh v c ch hot đng ca
c quan KTNN khác nhau, song v c bn theo hai hình thc là hình thc đn tuyn
và hình thc đng s. KTNN Vit Nam đc t chc theo hình thc đn tuyn.
ng đu KTNN là Tng KTNN, do Quc hi bu. Ngoài ra, Lut KTNN cng
cha đng nhng nhân t nht đnh ca mt c quan KTNN có quy ch đng s
thông qua quy đnh v Hi đng KTNN.

20
4.2.1.6. V x lý vi phm pháp lut kim toán nhà nc
 có c s pháp lý x lý nghiêm minh mi hành vi vi phm, trc ht phi
xác đnh rõ trách nhim pháp lý ca KTNN, ca các ch th tham gia vào quan h
pháp lut v kim toán nhà nc. Nguyên tc x lý hành vi vi phm pháp lut là:
Tu theo tính cht, mc đ vi phm mà b x lý k lut, x pht vi phm hành

Vic sa đi, b sung Lut Kim toán nhà nc phi quán trit các quan đim
ch đo:
Mt là, th ch hóa đy đ và toàn din các quan đim, ch trng, đng li
ca ng v phát trin KTNN.
Hai là, bo đm tính đc lp cao đi vi hot đng kim toán nhà nc; hoàn
thin
đa v pháp lý ca KTNN bo đm tng xng v trí, vai trò ca KTNN vi t
cách là c quan kim tra tài chính công cao nht ca Nhà nc do Quc hi thành
lp, hot đng đc lp và ch tuân theo pháp lut.
Ba là, k tha và phát huy nhng mt tích cc ca Lut Kim toán nhà nc
hin hành; b sung nhng ni dung cha đc điu chnh hay quy đnh cha rõ hoc

21
thiu thng nht, bãi b nhng quy đnh không còn phù hp vi thc t hot đng
ca KTNN; bo đm s phù hp và đng b gia Lut Kim toán nhà nc vi Lut
t chc Quc hi, Lut t chc Chính ph, Lut NSNN và các lut khác có liên quan
trong h thng pháp lut ca Nhà nc ta.
Bn là, m rng phm vi, đi tng kim toán c
a KTNN bo đm bao quát ht
nhim v ca KTNN đi vi vic kim tra, kim soát mi ngun lc tài chính nhà
nc và tài sn công.
Nm là, tip thu có chn lc nhng kinh nghim quc t v t chc và hot
đng ca KTNN bo đm phù hp vi thc tin ca Vit Nam.
Quán trit các quan đim ch đo nêu trên, vic sa đi, b sung Lut Kim
toán nhà nc đc thc hin theo các ni dung đnh hng nh sau:
Th nht: a v pháp lý ca KTNN
Trên c s Hin pháp đc Quc hi thông qua, sa đi li iu 13 ca Lut
KTNN v đa v pháp lý ca KTNN cho phù hp.
Th hai: Nhim v, quyn hn ca KTNN
- B sung các nhim v: Kim toán thu; kim toán n công; phòng, chng


22
- Xác đnh mt cách hp lý đi tng, quy mô, phm vi ca mt cuc kim
toán ca KTNN; nghiên cu quy đnh rõ các tiêu chí v thi gian, nhân s và kinh
phí cho mt cuc kim toán nhm bo đm tính hiu qu ca hot đng kim toán
nhà nc.
- B sung quy đnh v ni dung, hình thc kim soát cht lng kim toán và
trách nhim kim soát cht lng kim toán ca các ch th có liên quan trong hot
đ
ng kim toán ca KTNN.
-  cao trách nhim ca đn v đc kim toán, các t chc, cá nhân có liên
quan trong vic thc hin đy đ, kp thi các kin ngh kim toán ca KTNN, nhm
bo đm tính hiu lc ca hot đng kim toán nhà nc.
Th by: V đn v đc kim toán
- B sung thêm đn v đc kim toán là các đn v s nghi
p có thu t đm
bo toàn b kinh phí hot đng vào khon 7 iu 63 ca Lut KTNN.
-  ngh thay th quy đnh ti khon 11, iu 63 ca Lut KTNN v “Doanh
nghip nhà nc” bng “Các doanh nghip có qun lý và s dng vn và tài sn nhà
nc”. Quy đnh này nhm bo đm s phù hp vi Lut Doanh nghip nm 2005;
đng thi, bo
đm bao quát nhim v ca KTNN đi vi vic kim soát mi ngun
lc tài chính nhà nc và tài sn công.
4.2.2.3. Sa đi, b sung các lut có liên quan
Nghiên cu sa đi Lut KTNN và các lut có liên quan đ phân đnh rõ v trí,
chc nng ca KTNN vi các c quan thanh tra, kim tra giám sát khác ca Nhà
nc; đng thi, bo đm s đng b và phù hp gia Lut KTNN vi Lut t chc
Qu
c hi, Lut t chc Chính ph, Lut NSNN, Lut Cán b, công chc.
4.2.2.4. Hoàn thin các vn bn hng dn thi hành Lut Kim toán nhà nc

hp ca ba nhóm chuyên gia: (1) Nhóm chuyên gia nghip v v kim toán ca c
quan KTNN, mt s trng đ
i hc, vin nghiên cu; (2) Nhóm các chuyên gia pháp lý
ca KTNN, B T pháp, Vn phòng Chính ph, Vn phòng Quc hi… và (3) Nhóm
chuyên gia t vn ca nc ngoài. S phi hp này nhm bo đm cho h thng pháp
lut v kim toán nhà nc va k tha đc kinh nghim nc ngoài, va phù hp
vi điu kin phát trin kinh t, xã hi ca Vit Nam.
4.2.3.2. y mnh công tác tuyên truyn, ph bin, giáo dc pháp lut v kim
toán nhà nc cho cán b, công chc ca Kim toán Nhà nc và các c quan, đn
v, t chc
y mnh công tác tuyên truyn, ph bin, giáo dc sâu rng Lut KTNN, các
vn bn hng dn thi hành đn toàn th cán b, công chc KTNN, các c quan nhà
nc t trung ng đn đa phng, đc bit là các c quan, t chc, đn v thuc
phm vi kim toán ca KTNN.
4.2.3.3. ào to nâng cao trình đ chuyên môn, phm cht chính tr đi ng
cán b, công chc, Kim toán viên nhà nc
Phi có chin lc đào to, bi dng đ bo đm cho đi ng cán b, công
chc, KTV nhà nc có bn lnh chính tr vng vàng, đo đc ngh nghip trong
sáng, tinh thông v nghip v chuyên môn, chuyên nghip, tng xng vi yêu cu
c
a ngh nghip kim toán.
4.2.3.4. Phát trin đng b và hin đi c s vt cht, đy mnh ng dng
công ngh thông tin vào hot đng kim toán
Th nht, phát trin c s vt cht và ch đ đãi ng tho đáng phù hp đc
thù ngh nghip đi vi cán b, công chc, KTV ca KTNN.
Th hai, đy mnh ng dng công ngh thông tin trong hot đng kim toán.
4.2.3.5. Tng cng công tác giám sát đi vi hot đng ca Kim toán Nhà nc
Tng cng kim tra, giám sát ca Quc hi, UBTV Quc hi, các c quan ca
Quc hi nhm bo đm tính khách quan và hiu lc ca hot đng giám sát.