LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu và kết quả
nghiên cứu trong khóa luận là hoàn toàn trung thực, xuất phát từ tình hình thực tế của
địa phương thực tập và chưa từng được sử dụng để bảo vệ một khóa luận tốt nghiệp
nào, các thông tin trích dẫn trong khóa luận này đã được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng năm 2014
Sinh viên
Lê Thị Ngọc Lan
i
LỜI CẢM ƠN
Để thực hiện và hoàn thành khóa luận này, em đã nhận được sự quan tâm
giúp đỡ nhiệt tình về nhiều mặt của các tổ chức và cá nhân, gia đình và bạn bè.
Trước tiên, em xin được bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến Ban Giám Hiệu
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội, Khoa Kinh tế & PTNT, các thầy giáo, cô
giáo công tác trong Bộ môn Phân tích định lượng và đặc biệt là thầy giáo
PGS.TS Phạm Văn Hùng đã định hướng và tận tình giúp đỡ em trong suốt quá
trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp.
Em xin chân thành cảm ơn UBND huyện Hà Trung và các cô chú, anh chị
cán bộ công nhân viên chức trong phòng Tài chính kế hoạch, các kế toán đơn vị,
công nhân viên chức các cơ quan đã giúp đỡ em trong thời gian điều tra, thu
thập số liệu phục vụ công tác nghiên cứu đề tài.
Em cũng xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè đã động viên, giúp đỡ
em nhiệt tình trong quá trình học tập và nghiên cứu của mình.
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng năm 2014
Sinh viên
Lê Thị Ngọc Lan
ii
TÓM TẮT KHÓA LUẬN
Ngân sách nhà nước vừa là nguồn kinh phí được nhà nước sử dụng để tài
trợ cho sự tồn tại và hoạt động của hệ thống bộ máy nhà nước, vừa là công cụ để
- Các khoản thu cân đối NSNN không ngừng tăng lên và chiếm tỷ trọng
lớn trong tổng thu ngân sách địa phương và luôn vượt dự toán được giao.
Ngoài các khoản thu đạt và vượt dự toán, còn có nhiều khoản thu không
đạt so với dự toán ban đầu. Các khoản thu này không đạt dự toán là do trong
năm ngân sách đã phát sinh không ít khó khăn như thiên tai hạn hán, chỉ số giá
tiêu dùng và giá nguyên liệu đầu vào tăng cao đã tác động đến hiệu quả hoạt
động sản xuất kinh doanh của các ngành nghề kinh tế, các doanh nghiệp, cá
nhân và hộ gia đình trên địa bàn huyện.
Thực trạng chi Ngân sách nhà nước huyện Hà Trung
Trong những năm vừa qua nhu cầu chi thường xuyên trên địa bàn huyện
Hà Trung không ngừng tăng lên, trong khi đó nguồn thu ngân sách thì có hạn.
Tuy nhiên, nhu cầu chi ngân sách vẫn được đảm bảo thực hiện tốt. Các khoản
chi đều tập trung cao và chú trọng nhiều vào mạng lưới giao thông, thủy lợi mở
rộng vùng kinh tế…
Từ bảng tổng hợp chi ngân sách huyện ta thấy trong 2 năm 2012- 2013
chi cân đối ngân sách luôn đạt và vượt chỉ tiêu.Cụ thể: chi cho đầu tư phát triển
ở huyện trong những năm qua thường xuyên vượt kế hoạch đề ra (cụ thể là năm
2012 là 409 % so với dự toán, năm 2013 là 289 % so với dự toán ) nhằm cải
thiện hệ thống cơ sở hạ tầng trên địa bàn khi mà các nhiệm vụ chi khác còn rất
lớn, chứng tỏ huyện đã luôn chú trọng vào việc nâng cấp cơ sở hạ tầng trên địa
bàn mình, cụ thể là trong những năm vừa qua cùng với sự hỗ trợ của trung ương
iv
và tỉnh, huyện Hà trung đã thực hiện xây dựng được nhiều công trình giao
thông trọng điểm trong huyện như các trạm y tế xã, trường học, các tuyến đường
giao thông … Tuy nhiên, cũng phải thấy rằng khoản chi này tăng chậm (năm
2012 là 61.402 triệu đồng và năm 2013 là 61.482 triệu đồng)
Chi sự nghiệp kinh tế bao gồm chi cho sự nghiệp nông nghiệp như công
tác khuyến nông, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, phụ cấp khuyến nông,
các chương trình cấp các chương trình phục vụ nông nghiệp, sự nghiệp thuỷ lợi,
sự nghiệp giao thông. Năm 2013 là 15.013 triệu đồng (đạt 455% dự toán) đã giảm
- Chi trên địa bàn so với dự toán được giao
* Đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao công tác quản lý thu chi ngân
sách nhà nước huyện Hà Trung
Căn cứ vào nghiên cứu thực trạng chi ngân sách nhà nước như hiện nay
và các yếu tố ảnh hưởng đến công tác chi ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện
Hà Trung. Đề tài đã đưa ra một số giải pháp nhằm giúp nâng cao công tác quản
lý thu chi ngân sách nhà nước huyện Hà Trung như bố trí cơ cấu các khoản chi
sao cho có hiệu quả nhất, phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa Kho bạc Nhà nước và
các cơ quan, đơn vị khác trong quá trình điều hành ngân sách, tăng cường kiểm
tra, giám sát việc chi tiêu của các đơn vị sử dụng ngân sách, quản lý và phân cấp
ngân sách xã một cách có hiệu quả hơn, khuyến khích sự chủ động trong cân đối
ngân sách tại xã. Và cuối cùng là đưa ra các giải pháp để nâng cao trình độ, năng
lực cho cán bộ quản lý ngân sách và đội ngũ kế toán cơ sở, phát huy tốt vai trò,
chức năng của các cơ quan quản lý ngân sách nhà nước để tạo điều kiện cho
công tác quản lý chi ngân sách trên địa bàn huyện ngày càng hoàn thiện và đạt
kết quả tốt.
vi
MỤC LỤC
MỤC LỤC vii
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ 1
1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1
1.2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 2
1.2.1 Mục tiêu chung 2
1.2.2 Mục tiêu cụ thể 2
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu đề tài 2
1.3.2 Phạm vi nghiên cứu đề tài 3
1.3.2.1 Phạm vi về không gian 3
1.3.2.2 Phạm vi về thời gian 3
1.3.2.3 Phạm vi về nội dung 3
dục THPT công lập tỉnh Hưng Yên 23
PHẦN III. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ 24
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 24
3.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 24
3.1.1 Một vài nét về huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa 24
3.1.1.1 Điều kiện tự nhiên 24
3.1.1.2 Tài nguyên thiên nhiên 24
3.1.1.3 Nguồn nhân lực 25
3.1.1.4 Hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật 26
3.1.1.5 Cơ cấu bộ máy tổ chức UBND huyện Hà Trung 27
3.1.1.6Thắng cảnh, du lịch 29
3.1.1.7 Tình hình phát triển kinh tế xã hội 29
3.1.2 Tổng quan về Phòng Tài chính-KH huyện Hà Trung 32
3.2. Phương pháp nghiên cứu 36
3.2.1 Phương pháp thu thập số liệu 36
3.2.1.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp 36
3.2.1.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp 37
3.2.2 Phương pháp xử lý số liệu 38
3.2.4 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 39
PHẦN IV. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 40
4.1Thực trạng công tác chi Ngân sách nhà nước huyện Hà Trung 40
viii
4.1.1 Tổng quan thu NSNN tại huyện Hà Trung 40
4.1.2 Thực trạng công tác quản lý chi NSNN tại huyện Hà Trung 44
Thực trạng công tác lập dự toán chi ngân sách tại huyện Hà Trung 44
Thực trạng công tác chấp hành chi ngân sách tại huyện Hà Trung 44
Kết quả tình hình chi ngân sách tại huyện Hà Trung 45
Hạn chế trong lập dự toán ngân sách huyện 58
Hạn chế trong chấp hành chi ngân sách huyện 59
4.1.3 Đánh giá chung 62
DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ
Hình 2.1 Tình hình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam giai đoạn 2003- 2013
Error: Reference source not found
Hình 2.2 Cơ cấu chi Ngân sách 2010- 2013 Error: Reference source not found
Hình 2. 3 Bội chi Ngân sách nhà nước Error: Reference source not found
Sơ đồ 2.1 Hệ thống ngân sách nhà nước Việt Nam Error: Reference source not
found
Sơ đồ 2.2 Trình tự lập dự toán và phân phối Ngân sách nhà nước Error:
Reference source not found
xi
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt Diễn giải nội dung
ĐTPT : Đầu tư phát triển
GTGT : Thuế giá trị gia tăng
HĐND : Hội đồng nhân dân
NS : Ngân sách
NSNN : Ngân sách nhà nước
UBND : Uỷ ban nhân dân
TTĐB : Thuế tiêu thụ đặc biệt
XDCB : Xây dựng cơ bản
xii
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1 Tính cấp thiết của đề tài
Sự tồn tại và phát triển của Nhà nước luôn cần thiết phải có nguồn tài
chính đảm bảo chi tiêu thường xuyên cho hoạt động của các cơ quan thuộc bộ
máy quản lý Nhà nước, cho quân đội, cảnh sát để bảo vệ an toàn cho xã hội, và
cho các nhu cầu văn hoá, giáo dục, y tế, phúc lợi xã hội, đầu tư phát triển kinh tế
đất nước. Xuất phát từ yêu cầu phải có nguồn tài chính thì Nhà nước phải tạo ra
các nguồn thu để đảm bảo các hoạt động của mình, đó là nguồn thu từ thuế và
các nguồn khác. Tất cả quá trình sử dụng và tích luỹ của Nhà nước được phản
1.2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
1.2.1 Mục tiêu chung
Mục tiêu chung của đề tài là đánh giá thực trạng công tác quản lý chi ngân
sách nhà nước của huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa trong thời gian qua và từ đó
đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách
nhà nước trong thời gian tới.
1.2.2 Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về ngân sách nhà nước nói chung và công
tác quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện nói riêng.
- Đánh giá thực trạng về công tác quản lý chi ngân sách nhà nước huyện
Hà Trung
- Phân tích công tác quản lý chi ngân sách nhà nước huyện Hà Trung để
đánh giá kết quả đạt được của huyện trong thời gian qua.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi ngân
sách nhà nước trong thời gian tới.
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu đề tài
- Chủ thể nghiên cứu : Chủ thể nghiên cứu của đề tài là Phòng tài chính
huyện Hà trung, tỉnh Thanh Hóa
2
- Khách thể nghiên cứu : Khách thể nghiên cứu của đề tài bao gồm những
đối tượng liên quan đến đề tài nghiên cứu như công tác quản lý chi Ngân sách
nhà nước, những chủ trương, chính sách của nhà nước về tình hình chi ngân
sách có liên quan đến đề tài nghiên cứu.
1.3.2 Phạm vi nghiên cứu đề tài
1.3.2.1 Phạm vi về không gian
Đề tài thực hiện tại Phòng tài chính kế toán trực thuộc Ủy ban Nhân dân
huyện Hà Trung, Tỉnh Thanh Hóa
1.3.2.2 Phạm vi về thời gian
- Số liệu sử dụng chủ yếu là loại số liệu thứ cấp có thời gian từ năm 2011 đến
là cái ví cái túi nhỏ. Tuy nhiên trong cuộc sống kinh tế thuật ngữ này đã thoát ly
ý nghĩa ban đầu và mang nội dung hoàn toàn mới.
Theo quan điểm của những nhà nghiên cứu kinh tế cổ điển, ngân sách nhà
nước là một văn kiện tài chính, mô tả các khoản thu và chi của chính phủ được
thiết lập hàng năm.
Theo từ điển Bách Khoa Toàn Thư của Liên Xô (cũ) (1971) cho rằng:
“Ngân sách nhà nước là bảng liệt kê các khoản thu, chi bằng tiền trong một giai
đoạn nhất định của quốc gia, là mọi kế hoạch thu chi bằng tiền của bất kỳ một xí
nghiệp, cơ quan hoặc cá nhân nào trong một giai đoạn nhất định.”
Từ điển Bách Khoa Toàn Thư về kinh tế của Pháp định nghĩa: “Ngân sách
là văn kiện được Nghị viện hoặc Hội đồng thảo luận và phê chuẩn mà trong đó
các nghiệp vụ tài chính (thu, chi) của một tổ chức công (Nhà nước, chính quyền,
4
địa phương), đơn vị công hoặc tư (doanh nghiệp, hiệp hội,…) được dự kiến và
cho phép.”
Từ điển kinh tế thị trường của Trung Quốc định nghĩa: “Ngân sách nhà
nước là kế hoạch thu chi tài chính hàng năm của nhà nước được xét duyệt theo
trình tự pháp định.”
Từ điển thuật ngữ tài chính tín dụng (1996) của Viện nghiên cứu tài chính
cho rằng: “Ngân sách được hiểu là dự toán và thực hiện mọi khoản thu, chi của
bất kỳ một cơ quan, xí nghiệp, tổ chức, gia đình hoặc cá nhân trong một khoảng
thời gian nhất định.”
Về khái niệm Ngân sách nhà nước có rất nhiều quan điểm khác nhau, tuy
nhiên các quan điểm đó không có sự khác nhau quá lớn, hoàn toàn có thể xích
lại gần nhau.
Trong quá trình phân phối các nguồn lực tài chính của xã hội, ngân sách
nhà nước huy động và sử dụng một bộ phận thu nhập của xã hội để thực hiện
Thu chi ngân sách nhà nước hoàn toàn không giống như bất kỳ một hình
thức thu chi nào khác. Ở đây thu chi của nhà nước luôn được thực hiện bằng luật
pháp do luật định “về thu có các luật thuế và các văn bản khác về chi có các
Nét khác biệt của ngân sách nhà nước với tư cách là một quỹ tiền tệ tập trung
của nhà nước, nó được chia thành nhiều quỹ nhỏ có tác dụng riêng, sau đó mới
được chi dùng cho những mục đích đã định;
- Hoạt động thu chi của ngân sách nhà nước được thực hiện theo nguyên
tắc không hoàn trả trực tiếp là chủ yếu.
Xuất phát từ đặc điểm trên, Ngân sách nhà nước nổi lên 2 đặc trưng cơ
bản đó là:
+ Một là, tính cưỡng chế, tức là các khoản thu có tính bắt buộc được quy
định bởi pháp luật (trừ các khoản thu ngoài thuế và phí), các khoản chi chịu sự
giám sát của pháp luật.
6
+ Hai là, tính không hoàn lại, tức là Nhà nước không mắc nợ khi thu và
không được hoàn trả khi chi (trừ các khoản ngân sách cho vay).
2.1.2.3 Vai trò của Ngân sách nhà nước
- Thứ nhất, NSNN là kế hoạch tài chính vĩ mô trong các kế hoạch tài
chính của Nhà nước để quản lý các hoạt động kinh tế – xã hội, nó có vị trí quan
trọng góp phần định hướng phát triển sản xuất, hình thành cơ cấu kinh tế mới,
thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ổn định và bền vững.
- Thứ hai, xét về mặt thực thể, NSNN là quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của
nhà nước. Nguồn hình thành của quỹ ngân sách là từ tổng sản phẩm quốc nội và
từ các nguồn tài chính khác. Mục đích sử dụng của quỹ ngân sách là duy trì sự
tồn tại, đảm bảo hoạt động, thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Nhà nước.
- Thứ ba, NSNN là khâu chủ đạo trong hệ thống các khâu tài chính, vì
NSNN do Nhà nước nắm giữ, chi phối và là công cụ để Nhà nước kiểm soát vĩ mô
và cân đối vĩ mô. Việc sử dụng ngân sách có ý nghĩa quốc gia, với phạm vi tác
động rộng lớn và được sử dụng chủ yếu cho các nhu cầu có tính chất toàn xã hội.
+ NSNN góp phần điều tiết thị trường, bình ổn giá cả và kiềm chế lạm
phát.
+ NSNN là công cụ để điều tiết thu nhập, góp phần giải quyết các vấn đề
xã hội và bảo vệ môi trường.
mặt xã hội và chính trị, ngoại giao.
- Xét về mặt tính chất, phần lớn các khoản chi ngân sách nhà nước đều
là các khoản cấp phát không hoàn trả trực tiếp và mang tính bao cấp.
2.1.2.3 Bản chất của chi ngân sách nhà nước
- Chi ngân sách nhà nước là hệ thống những quan hệ phân phối lại các
khoản thu nhập phát sinh trong quá trình sử dụng có kế hoạch quỹ tiền tệ tập
trung của nhà nước nhằm thực hiện tăng trưởng kinh tế, từng bước mở mang các
8
sự nghiệp văn hoá - xã hội, duy trì hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước và
bảo đảm an ninh quốc phòng.
- Chi ngân sách nhà nước có quan hệ chặt chẽ với thu ngân sách nhà
nước. Thu ngân sách nhà nước để đảm bảo nhu cầu chi ngân sách nhà nước,
ngược lại sử dụng vốn ngân sách để chi tiêu cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế lại
là điều kiện để tăng nhanh thu nhập của ngân sách. Do vậy, việc sử dụng vốn,
chi tiêu ngân sách một cách có hiệu quả, tiết kiệm luôn luôn được nhà nước
quan tâm.
- Chi ngân sách nhà nước gắn liền với việc thực hiện các chính sách kinh
tế chính trị, xã hội của nhà nước trong từng thời kỳ. Điều này chứng tỏ các
khoản chi của ngân sách nhà nước có ảnh hưởng rất lớn tới đời sống kinh tế,
chính trị, xã hội của một quốc gia.
2.1.2.4 Vai trò của chi ngân sách nhà nước
- Mục tiêu phân phối lại thu nhập
Phân phối lại thu nhập có lẽ là một động cơ quan trọng đứng đằng sau
nhiều chính sách của Chính phủ. Chính phủ có thể thực hiện mục tiêu này bằng
nhiều cách như đánh thuế luỹ tiến và chi trợ cấp bằng tiền cho các đối tượng là
công cụ phân phối lại trực tiếp nhất mà chính phủ thường dùng. Ngoài ra, nhiều
chương trình khác cũng chủ động nhằm mục tiêu phân phối lại hoặc màng hàm
ý phân phối. Việc chính phủ cung cấp các dịch vụ y tê, giáo dục, nhà ở và các
dịch vụ xã hội khác đều là trọng tâm của các chính sách phân phối lại.
Ngoài ra, các hoạt động điều tiết của chính phủ như bảo vệ người tiêu
Chi cho các hoạt động sự nghiệp giáo dục, đào tạo, y tế, xã hội, văn hoá,
thông tin, thể dục thể thao, sự nghiệp khoa học công nghệ và môi trường, các sự
nghiệp khác; chi cho các chương trình quốc gia; chi hỗ trợ quỹ bảo hiểm xã hội;
trợ cấp cho các đối tượng chính sách xã hội; tài trợ cho các tổ chức xã hội, xã
hội- nghề nghiệp
10
- Chi cho bộ máy nhà nước:
Chi cho hoạt động của quốc hội, chính phủ, các bộ, hội đồng nhân dân và
uỷ ban nhân dân các cấp, các cơ quan hành chính các cấp, toà án và viện kiểm
sát nhân dân các cấp
- Chi cho quốc phòng an ninh và trật tự an toàn xã hội
- Chi trả nợ nước ngoài
- Chi viện trợ nước ngoài
- Chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính
2.1.3 Ngân sách huyện trong hệ thống ngân sách nhà nước
2.1.3.1 Hệ thống ngân sách nhà nước
Về tổ chức hệ thống ngân sách ở nước ta qua nhiều lần cải tiến và sửa đổi,
hiện nay theo điều 4 luật ngân sách nhà nước quy định: “Ngân sách nhà nước
bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách các cấp chính quyền địa phương
(ngân sách địa phương)”. Hệ thống ngân sách nhà nước Việt Nam được thể hiện
bằng sơ đồ sau :
Sơ đồ 2.1 Hệ thống ngân sách nhà nước Việt Nam
11
Trong đó:
Ngân sách trung ương giữ vai trò chủ đạo chi phối toàn bộ ngân sách nhà
nước.
Ngân sách địa phương cung ứng nguồn tài chính cho các nhiệm vụ của
chính quyền nhà nước ở địa phương và hỗ trợ chuyển giao nguồn tài chính cho
các chính quyền cấp dưới.
Trình tự lập dự toán và phân phối Ngân sách nhà nước được thể hiện qua
duyệt của hội đồng nhân dân huyện và uỷ ban nhân dân huyện phân bổ cho các
cơ quan đơn vị trong huyện. Trừ một số trường hợp đặc biệt.
- Đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy
định.
- Đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách hoặc người được uỷ
quyền quyết định chi.
13
Copyright: Tài liệu đại học ©