ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC
KINH TẾ

ĐỖ THỊ LỆ HẰNG

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH
NHÀ NƯỚC Ở HUYỆN QUẢNG NINH, TỈNH QUẢNG
BÌNH
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ MÃ SỐ:
8340410

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN VĂN TOÀN

HUẾ, 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là
trung thực, tôi đã viết luận văn này một cách độc lập và không sử dụng các nguồn
thông tin hay tài liệu tham khảo nào khác ngoài những tài liệu và thông tin đã
được liệt kê trong danh mục tài liệu tham khảo trích dẫn của luận văn.
Tôi cũng xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này
đã được cảm ơn và trích dẫn trong danh mục tài liệu tham khảo theo hình thức
những đoạn trích dẫn nguyên văn hoặc lời diễn giải trong luận văn kèm theo thông
tin về nguồn tham khảo rõ ràng.
Các số liệu và thông tin trong luận văn này hoàn toàn dựa trên kết quả thực
tế của địa bàn nghiên cứu, có nguồn gốc rõ ràng và chưa được sử dụng cho việc
bảo vệ học vị nào.



Định hướng đào tạo: Ứng dụng

Mã số: 8340410

Niên khóa: 2016-2018

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. NGUYỄN VĂN TOÀN
Tên đề tài: HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở
HUYỆN QUẢNG NINH, TỈNH QUẢNG BÌNH
Mục đích nghiên cứu: Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về
công tác quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện. Phân tích, đánh giá thực trạng
và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa
bàn huyện Quảng Ninh.
Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề liên quan đến công tác quản lý chi ngân
sách nhà nước ở huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình.
Phương pháp nghiên cứu: Sử dụng tổng hợp các phương pháp: thống kê mô
tả, dãy số động thái, so sánh, thu thập số liệu thứ cấp và sơ cấp.
Các kết quả nghiên cứu chính và kết luận:
Luận văn đã nêu lên tính cấp thiết của vấn đề quản lý chi ngân sách nhà nước
ở huyện Quảng Ninh; phân tích, hệ thống hóa cơ sở lý luận cơ bản về NSNN, chi
NSNN, quản lý chi NSNN cấp huyện; phân tích làm rõ thực trạng công tác quản lý
chi NSNN ở huyện Quảng Ninh trong thời gian từ năm 2014-2016.
Kết quả nghiên cứu của đề tài đã được tác giả trình bày một các chi tiết và
khoa học tại chương 2 của đề tài trên cơ sở nghiên cứu các dữ liệu sơ cấp và thứ
cấp thu thập được. Kết quả đã cho thấy bước đầu việc quản lý chi ngân sách nhà
nước huyện Quảng Ninh đã đạt được các thành tích đáng kể tuy nhiên cũng còn
nhiều tồn tại, bất cập cần được hoàn thiện.
Đề tài cũng đã đề xuất các định hướng, giải pháp cho việc hoàn thiện công tác
quản lý chi ngân sách nhà nước ở huyện Quảng Ninh trong thời gian tới nhằm sử

2.Mục
tiêu
cứu.................................................................................................2
3.
Đối
tượng,
phạm
..............................................................................3

vi

nghiên

nghiên

cứu

4.
Phương
pháp
cứu.........................................................................................3
5.
Ý
nghĩa
khoa
học
và
................................................................4

thực

lý

chi

ngân

1.1.1.
Ngân
sách
..........................................................................................5

nhà

1.1.2.
Chi
ngân
sách
....................................................................................7
1.1.3.
Quản
lý
chi
ngân
.....................................................................10
1.2.

Chi

ngân


niệm

1.2.2.
Nội
..........................................................................................................16

dung

1.3.
Quản
lý
chi
ngân
.......................................................18

sách

nhà

nước

cấp

1.3.1.
Khái
........................................................................................................18
1.3.2. Nguyên tắc quản
.................................18

lý

1.4.3. Cơ chế chính sách liên quan đến quản lý chi ngân sách .................................32
1.4.4. Năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ trong bộ máy quản lý ngân sách..........32
1.4.5. Trình độ chuyên môn của cán bộ làm công tác tài chính tại các đơn vị sử
dụng ngân sách
..........................................................................................................33
1.5. Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách nhà nước ở một số địa phương và bài học
kinh nghiệm rút ra cho huyện Quảng Ninh
...............................................................33
1.5.1. Kinh nghiệm ở một số địa phương..................................................................33
1.5.2. Một số bài học kinh nghiệm rút ra cho huyện Quảng Ninh ............................35
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở
HUYỆN QUẢNG NINH, TỈNH QUẢNG BÌNH ................................36
2.1. Tổng quan về huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình..........................................36
2.1.1. Điều kiện tự nhiên
...........................................................................................36
2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội ...............................................................................40
2.2. Thực trạng công tác quản lý chi ngân sách nhà nước ở huyện Quảng Ninh giai
đoạn 20142016.........................................................................................................44
2.2.1. Công tác lập, phân bổ dự toán chi ngân sách nhà nước
..................................44
2.2.2. Chấp hành dự toán chi ngân sách nhà
nước....................................................51
2.2.3. Quyết toán chi ngân sách nhà nước huyện Quảng Ninh
.................................61
vi


2.2.4. Công tác thanh tra, kiểm tra quá trình quản lý và sử dụng ngân sách nhà
nước tại huyện Quảng Ninh
...............................................................................................65

3.2.2. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý chi ngân sách .......................84
3.2.3. Tăng cường sự phối hợp giữa phòng TC-KH và KBNN huyện .....................85
PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .............................................................87
3.1. Kết luận ..............................................................................................................87
3.2. Kiến nghị ............................................................................................................88
3.2.1. Đối với Chính phủ, Bộ Tài chính ....................................................................88
3.2.2. Đối với UBND tỉnh Quảng Bình ....................................................................88
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................89
PHỤ LỤC
QUYẾT ĐỊNH VỀ VIỆC THÀNH LẬP HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN THẠC SĨ BIÊN BẢN
CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VẮN THẠC SĨ KINH TẾ
NHẬN XÉT LUẬN VĂN THẠC SĨ CỦA PHẢN BIỆN 1

vi
ii


NHẬN XÉT LUẬN VĂN THẠC SĨ CỦA PHẢN BIỆN 2
BẢN GIẢI TRÌNH CHỈNH SỬA LUẬN VĂN XÁC
NHẬN HOÀN THIỆN LUẬN VĂN

ix


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DS-KHHGĐ

:

Dân số - Kế hoạch hóa gia đình


NSĐP

:

Ngân sách địa phương

NSNN

:

Ngân sách Nhà nước

NSTW

:

Ngân sách Trung ương

PTTH

:

Phát thanh truyền hình

QLNN

:

Quản lý Nhà nước

Ủy ban nhân dân
VHTT-TT

:

Văn hóa thông tin - thể thao

XDCB

:

Xây dựng cơ bản

vii


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1.

Một số chỉ tiêu kinh tế-xã hội của huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng
Bình giai đoạn 2014-2016 ...................................................................42

Bảng 2.2.
2016

Tình hình lập dự toán chi NSNN huyện Quảng Ninh giai đoạn 2014.............................................................................................................46

Bảng 2.3.

Tình hình lập dự toán chi đầu tư phát triển của huyện Quảng Ninh


-

2016

..........................................................................56
Bảng 2.8.

Dự toán và quyết toán chi đầu tư phát triển huyện Quảng Ninh
giai đoạn 2014 - 2016 ..........................................................................62

Bảng 2.9.

Dự toán và quyết toán chi thường xuyên huyện Quảng Ninh giai đoạn
2014 - 2016..........................................................................................63

Bảng 2.10. Thông tin chung về đối tượng được điều tra, phỏng vấn ....................68
Bảng 2.11.

Tổng hợp kết quả điều tra về mức độ quan trọng của công việc và chất
lượng công việc đạt được của công tác quản lý chi NSNN ở huyện
Quảng

Ninh

.........................................................................................70
Bảng 2.12.

Tổng hợp kết quả điều tra về mức độ quan trọng của công việc và chất
lượng công việc đạt được của các biện pháp quản lý chi NSNN ở

xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật cho tăng trưởng kinh tế trong tương lai. Chính vì
vậy, quản lý chi ngân sách nhà nước sao cho tiết kiệm, hiệu quả là vấn đề được đặt
lên hàng đầu ở mỗi quốc gia.
Công cuộc đổi mới đất nước do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo sau 30 năm
đã thu được nhiều thành tựu to lớn, đưa đất nước ta thoát khỏi tình trạng lạc hậu,
kém phát triển, cả nước đang bước vào thời kỳ đổi mới, quá trình công nghiệp
hóa, hiện đại hóa và hợp tác quốc tế ngày càng sâu rộng. Tuy nhiên, trong bối
cảnh thế giới có nhiều biến động cả về kinh tế và chính trị Việt Nam cũng phải đối
mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức, việc hợp tác tiềm ẩn nhiều rủi ro. Hàng
loạt vấn đề về quản lý các nguồn lực được đặt ra, trong đó vấn đề quản lý tài chính
công, sử dụng NSNN như thế nào để đáp ứng tốt nhất nhiệm vụ phát triển kinh tế
xã hội của đất nước trong thời kỳ mới đang thực sự là một yêu cầu cấp thiết.
Là một bộ phận cấu thành của NSNN, ngân sách cấp huyện, thị xã, thành phố
trực thuộc tỉnh (gọi chung là ngân sách cấp huyện) có vai trò quan trọng trong việc
bảo đảm cho chính quyền cấp huyện thực hiện các chức năng, nhiệm vụ quản
lý KT-XH, QP-AN tại địa phương. Những năm qua, công tác quản lý, điều hành chi
NSNN huyện Quảng Ninh đã có những đóng góp tích cực vào việc thúc đẩy sự phát
triển KT-XH của huyện nhà. Hoạt động quản lý chi ngân sách đã góp phần phát huy
được thế mạnh của địa phương, tạo đà cho sản xuất phát triển, giải quyết công ăn
1


việc làm, đảm bảo an sinh xã hội và giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội

2


trên địa bàn. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý chi
NSNN huyện Quảng Ninh vẫn còn một số hạn chế, tồn tại như việc phân bổ vốn
đầu tư còn dàn trải, hiệu quả thấp; chi thường xuyên thường vượt dự toán, các


4


3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề liên quan đến công tác quản
lý chi NSNN ở huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về không gian: Nghiên cứu trong phạm vi ngân sách cấp huyện của
huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình.
- Phạm vi về thời gian: Từ năm 2014 đến năm 2016.
4. Phương pháp nghiên cứu
4.1. Phương pháp thu thập số liệu
- Số liệu sơ cấp: được thu thập từ điều tra, phỏng vấn đối tượng là cán bộ
quản lý ngân sách (30 người) và đối tượng thụ hưởng ngân sách huyện Quảng Ninh
(30 người) bằng phiếu điều tra được thiết kế sẵn.
Trong đó: + Cán bộ lãnh đạo UBND huyện: 9 người
+ Cán bộ phòng TC-KH huyện: 10 người
+ Cán bộ KBNN huyện: 11 người
+ Đơn vị quản lý nhà nước: 10 người
+ Đơn vị sự nghiệp: 15 người
+ Đảng, đoàn thể: 5 người
Căn cứ để tác giả lựa chọn đối tượng khảo sát là từ thâm niên công tác, phẩm
chất đạo đức, trình độ đạo tạo, mức độ liên quan đến công tác quản lý chi NSNN
huyện Quảng Ninh. Bởi vì các cán bộ này trực tiếp thực hiện các hoạt động liên
quan đến quản lý chi ngân sách, họ sẽ nắm rõ các nội dung liên quan nên câu trả
lời, đánh giá sẽ sát với thực tiễn và nội dung cần nghiên cứu. Nếu lựa chọn các
đối tượng khác, họ sẽ không nắm rõ các nội dung, dẫn đến ảnh hưởng đến tính
chính xác của các dữ liệu thu thập được.

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý chi ngân sách nhà nước ở huyện Quảng
Ninh giai đoạn 2014-2016
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước
huyện Quảng Ninh

6


PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
CẤP HUYỆN
1.1. Khái quát về quản lý chi ngân sách nhà nước
1.1.1. Ngân sách nhà nước
1.1.1.1. Khái niệm
Tài chính nhà nước là một phạm trù kinh tế - lịch sử, gắn liền với sự ra đời
của nhà nước và nền kinh tế hàng hoá tiền tệ. Nhà nước sử dụng quyền lực của
mình tham gia vào quá trình phân phối sản phẩm xã hội dưới hình thức tiền
tệ như thuế bằng tiền, vay nợ… để phục vụ cho hoạt động của mình hình thành
nên NSNN, bộ phận quan trọng nhất của khu vực tài chính nhà nước. Tuy nhiên
thuật ngữ “ngân sách nhà nước” chỉ thực sự xuất hiện khi nền sản xuất xã
hội phát triển đến một giai đoạn nhất định. Lúc này các khoản thu, chi của nhà
nước được thể chế hoá bằng luật pháp, tách việc thực hiện quyền lập pháp về
NSNN thuộc về Quốc hội và quyền hành pháp về NSNN giao cho Chính phủ điều
hành.
Luật NSNN được Quốc hội khoá XI kỳ họp thứ 2 thông qua ngày 16/12/2002,
có hiệu lực thi hành từ năm Ngân sách 2004. Đây là một đạo luật quan trọng trong
hệ thống luật pháp về tài chính của nước ta. Luật NSNN được xây dựng trên cơ sở
kết thừa và phát huy những ưu điểm, khắc phục những tồn tại của Luật NSNN năm
1996, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật NSNN ban hành vào năm 1998

1.1.1.2. Hệ thống ngân sách nhà nước
Hệ thống ngân sách nhà nước được hiểu là tổng thể các cấp ngân sách có mối
quan hệ hữu cơ với nhau trong quá trình thực hiện nhiệm vụ thu, chi của mỗi cấp
ngân sách. Tổ chức hệ thống ngân sách gắn bó chặt chẽ với việc tổ chức bộ máy
Nhà nước và vai trò, vị trí của bộ máy đó trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội
của đất nước.
Điều 4, Luật NSNN 2002 quy định: Hệ thống ngân sách nhà nước gồm ngân
sách trung ương và ngân sách địa phương. Ngân sách địa phương bao gồm: Ngân
sách cấp thành phố, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là ngân sách cấp
thành phố); Ngân sách cấp huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc thành phố (gọi
chung là ngân sách cấp huyện) và Ngân sách cấp xã, phường (gọi chung là ngân
sách cấp xã).
Ngân sách địa phương chịu trách nhiệm quản lý chi NSNN địa phương, đảm
bảo thực hiện các nhiệm vụ tổ chức quản lý toàn diện kinh tế, xã hội của chính
quyền cấp tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương. Chính quyền cấp tỉnh cần chủ
9


động, sáng tạo trong việc động viên khai thác thế mạnh trên địa bàn địa phương
để đảm bảo chi và thực hiện cân đối ngân sách của cấp mình.

10


Ngân sách cấp huyện, do chính quyền cấp huyện tổ chức thực hiện quản lý chi
theo quy định phân cấp của tỉnh nhằm khai thác tốt nguồn thu để đảm bảo nhiệm
vụ chi ngân sách cấp mình.
Ngân sách cấp xã, phường do chính quyền cấp xã phường tổ chức thực hiện
theo quy định của cấp huyện nhằm đảm bảo các nhiệm vụ phát sinh trên địa bàn
địa phương mình quản lý.