Lời mở đầu
Kiến thức quản trị ngày càng trở nên cần thiết với tất cả mọi người, đặc biệt là các
sinh viên học về kinh tế. Điều này xuất phát từ thực tế rằng hoạt động quản trị là những
hoạt động tất yếu phát sinh khi con người kết hợp với nhau để cùng hoàn thành mục tiêu.
Nếu mỗi cá nhân tự mình hoạt động và sống một mình thì không có hoạt động quản trị. Chỉ
cần có hai người quyết tâm kết hợp với nhau vì những mục tiêu chung thì sẽ phát sinh nhiều
hoạt động mà lúc còn sống và làm việc một mình, chưa ai có kinh nghiệm. Các hoạt động
quản trị phát sinh khi con người kết hợp thành tập thể như là sự cần thiết khách quan. Bởi
vì nếu không có những hoạt động đó, mọi người trong tập thể sẽ không biết làm cái gì, làm
lúc nào, làm như thế nào. Giống như trong một gia đình, sẽ có hoạt động quản trị giúp cho
gia đình sống hợp lý với cha đi làm, mẹ nuôi dạy con, các con được ăn học. Hay như một
ngôi trường sẽ có hoạt động quản trị để ngôi trường hoạt động hiệu quả với các giáo viên
dạy các môn khác nhau, các lớp khác nhau vào từng thời điểm khác nhau…
Một nhà kinh tế học từng nhận xét rằng: “Nhà quản trị sành sỏi cần có một kết
hợp đặc biệt các tài năng.Anh ta phải là nhà toán học, lịch sử, chính khách và triết gia ở
một mức độ nào đó.Anh ta phải hiểu các kí hiệu và nói bằng ngôn ngữ thông thường. Anh ta
phải nghiên cứu cái hiện tại dưới ánh sáng quá khứ để nhận biết tương lai. Không có một
bộ phận nào trong bản chất của con người và các thể chế của nó hoàn toàn nằm ngoài tầm
kiểm soát của anh ta. Anh ta phải hữu ý, vừa phải vô tình, phải dửng dưng và cương nghị
như một nghệ sĩ, nhưng đôi khi lại rất thực tế như một chính khách”.Trong một thế giới mà
nguồn tài nguyên đang khan hiếm còn nhu cầu của con người là bất tận thì vai trò của nhà
quản trị càng quan trọng.Đó là người hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát các hoạt
động nhằm đạt được mục tiêu đề ra.
Nhóm thực hi
Câu 3: Hiện nay rất nhiều công ty áp dụng mô hình tổ chức theo ma trận
(matrix), bạn hãy nêu mục đích và điều kiện áp dụng mô hình này, sau đó rút
ra kết luận.
Với chức năng hoạch định, nhà quản trị vạch ra mục tiêu, xây đựng chiến
lược và kế hoạch hành động.Nhưng một kế hoạch muốn thành công bắt buộc phải
có quá trình thực hiện và chính chức năng tổ chức đảm nhận vai trò biến những
mục tiêu, ý tưởng của hoạch định thành những kết quả cụ thể.Thực tế cho thấy, nếu

lệnh theo các tuyến đã quy định, người lãnh đạo ở các bộ phận chức năng không ra
lệnh trực tiếp cho những người thừa hành ở các bộ phận sản xuất theo tuyến; Mô
hình tổ chức theo địa lý, là một mô hình tổ chức mang tính cổ điển nhưng lại có
những ứng dụng tốt trong cạnh tranh hiện nay, cơ sở chủ yếu của mô hình này là
phân chia hoạt động theo từng vùng địa lý hay khu vực lãnh thổ tùy theo đặc điểm
của vùng địa lý hoặc thuần túy theo phân chia hành chánh; Mô hình tổ chức theo
sản phẩm, là loại mô hình lấy cơ sở là các dãy sản phẩm hay lĩnh vực hoạt động
để thành lập các bộ phận hoạt động, bộ phận phụ trách sản phẩm có trách nhiệm
hoạt động trên nhiều thị trường khác nhau về sản phẩm đó.
Dẫu vậy, hiện nay có một mô hình tổ chức rất được các công ty ưa chuộng,
đó là mô hình tổ chức theo ma trận (matrix). Vậy tại sao mô hình này lại có
được sự hấp dẫn như vậy?
- Về tên gọi: Mô hình tổ chức chia theo ma trận, bàn cờ, hay quản trị theo đề án,
sản phẩm.
- Khái niệm:Mô hình tổ chức theo ma trận là kiểu mô hình dựa trên những hệ
thống quyền lực và hỗ trợ nhiều chiều. Mô hình này tạo ra một nhà quản trị dự
án là người chịu trách nhiệm phối hợp các bộ phận và phân chia quyền lực với
cả các nhà quản trị theo chức năng. Trong mô hình tổ chức theo ma trận có 2
3
tuyến quyền lực. Tuyến chức năng hoạt động theo chiều dọc, tuyến sản phẩm
hay dự án hoạt động theo chiều ngang.
+ Nhà quản trị chức năng: Có thẩm quyền trong các mặt kỹ thuật (liên quan tới
chuyên môn) của dự án. Trách nhiệm của nhà quản trị chức năng:
• Quyết định làm công việc này như thế nào (how to do the work).
• Phân chia công việc của dự án cho các nhân viên cấp dưới.
• Kiểm tra, trông nom các mặt hoạt động chức năng.
+ Nhà quản trị dự án: Có thẩm quyền trong các mặt điều hành của dự án. Người
này thông thường toàn quyền các vấn đề tài chính, các nguồn lực vật chất sử
dụng cho dự án.
• Quyết định làm cái gì (What to do).

những hệ thống quyền lực và hỗ trợ nhiều chiều. Cơ cấu này tạo ra một giám đốc
dự án là người chịu trách nhiệm phối hợp các bộ phận và phân chia quyền lực với
cả các nhà quản trị theo chức năng. Trong cơ cấu ma trận có hai tuyến quyền lực.
Tuyến chức năng hoạt động theo chiều dọc. Tuyến sản phẩm hay dự án hoạt động
theo chiều ngang. Cụ thể, nhân viên trong tổ chức chịu sự lãnh đạo của 2 người
lãnh đạo: Giám đốc bộ phận chuyên môn và giám đốc dự án. Trong dự án này,
người lãnh đạo dự án làm việc với chuyên gia không dưới quyền mình, họ trực
thuộc quyền của người lãnh đạo trực tuyến. Người giám đốc dự án quyết định cái
gì và khi nào phải làm theo chương trình cụ thể, còn những người lãnh đạo trực
tuyến thì quyết định ai sẽ thực hiện và thực hiện như thế nào công tác này hoặc
công tác khác.
 Kết luận:
 Ưu điểm:
• Định hướng hoạt động theo kết quả cuối cùng.
• Tập trung nguồn lực vào khâu xung yếu.
• Kết hợp được năng lực của nhiều cán bộ và chuyên gia.
• Sử dụng nhân lực hiệu quả.
• Đáp ứng nhanh chóng tình hình biến động của môi trường.
• Việc hình thành và giải thể dễ dàng, nhanh chóng.
• Kết hợp sức mạnh của cả cơ cấu chức năng và cơ cấu theo sản
phẩm/khách hàng/thị trường.
• Giúp cung cấp sự pha trộn, nhấn mạnh cả về kỹ thuật và thị trường trong
các tổ chức hoạt động trong môi trường phức tạp.
• Tạo ra một chuỗi các nhà quản trị có thể thích ứng với cả nhân sự, kỹ
thuật và marketing.
 Khuyết điểm:
6
• Hiện tượng song trùng lãnh đạo dễ dẩn đến sự không thống nhất lãnh
đạo, sự thống nhất mệnh lệnh không còn nữa (các cá nhân có hơn một
người điều hành).

-
Trong thời kì huy hoàng của mình, hãng GM chọn mô hình tổ chức theo ma
trận nhằm kiểm soát mạng lưới kinh doanh rộng khắp của mình.
9
Từ mô hình tổ chức ma trận của GM, chúng ta có thể thấy tuyến chức năng
gồm có: chức năng phát triển sản phẩm, chức năng chế tạo/quan hệ nhân công,
chức năng mua hàng, chức năng năng lượng động cơ, chức năng bán hàng/dịch
vụ/marketing, chức năng chất lượng sản phẩm, chức năng nguồn nhân lực, chức
năng tài chính, chức năng nghiên cứu/chiến lược, chức năng giải pháp nâng cao,
cải tiến, chức năng truyền thông, chức năng pháp lý. Tuyến dự án hoạt động gồm
có Hoạt động Bắc Mỹ (GMNA), Hoạt động Châu Âu (GME), Hoạt động Châu Á-
10
Thái Bình Dương (GMAP), Hoạt động Latinh, châu Phi, Trung Đông
(GMLAAM).
- Một ví dụ khác là trường hợp của Công ty dịch vụ xây dựng toàn cầu (GCS).
GCS sử dụng mô hình tổ chức theo ma trận với tuyến dự án gồm: Dự án đập
Kuwait, Dự án cầu Nhật Bản, Dự án đường xe lửa Nairobi và dự án cảng biển
Calcutta. Tuyến chức năng gồm có: Chức năng kĩ sư, Chức năng nghiên cứu
phát triển, chức năng marketing, chức năng nguồn nhân lực, chức năng tài
chính, chức năng nguyên nhiên liệu, chức năng hành chính.
- Một ví dụ nữa là mô hình tổ chức ma trận tại công ty phát triển phần mềm.
Nhân viên phân tích kinh doanh, nhân viên phát triển và những kiểm tra viên
cùng thuộc quyền quản lý của nhà quản trị dự án và nhà quản trị chức năng.
11
Không một mô hình tổ chức nào là đáp án hoàn hảo cho mọi doanh nghiệp.
Mỗi mô hình luôn có những mục đích, điều kiện áp dụng, ưu, nhược điểm khác
nhau.Nắm vững bản chất của mô hình để áp dụng phù hợp với điều kiện của
doanh nghiệp là quan trọng nhất.Có những công ty rất thành công với mô hình
này nhưng về sau lại chuyển qua mô hình khác và đạt được những thành công to
lớn hơn.Cũng có những công ty thay đổi mô hình tổ chức của mình và rồi gặp thất

2. />3. />14