ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
I HC KHOA HC XÃ H

NGUYN TH NHUNG
VAI TRÒ CNG
T NN XÃ HI  TR V THÀNH NIÊN KHU VC HÀ NI

Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Mã số: 60.22.85

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC
Hà Ni - 2013

Công trình đƣợc hoàn thành tại: Trƣờng Đại học Khoa
học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Ngô Thị Phƣợng

Phản biện 1: PGS. TS. Hoàng Bá Thịnh
Phản biện 2: PGS. TS. Đỗ Thị Thạch

làm băng hoại đạo đức, nhân cách của con ngƣời. Cùng với sự
phát triển kinh tế, xã hội của đất nƣớc, trong những năm qua tệ
nạn xã hội ở nƣớc ta cũng diễn biến hết sức phức tạp và có xu
hƣớng gia tăng ở lứa tuổi vị thành niên – những chủ nhân tƣơng
lai của đất nƣớc, vấn đề phòng, chống tệ nạn xã hội là một
nhiệm vụ vô cùng quan trọng và cấp thiết. Trong những năm
qua, công tác phòng, chống tệ nạn xã hội đã đƣợc Đảng, Nhà
nƣớc ta quan tâm và chỉ đạo kiên quyết. Chính phủ đã ra nhiều
nghị quyết, chƣơng trình quốc gia về phòng, chống các tệ nạn
xã hội.
Tuy nhiên, do tác động của nhiều yếu tố khách quan và
chủ quan mà tệ nạn xã hội ở nƣớc ta vẫn chƣa giảm. Đặc biệt
nghiêm trọng là tình trạng tệ nạn xã hội ở trẻ vị thành niên ở các
thành phố lớn nhƣ Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng,
Đà Nẵng…. chiếm tỷ lệ cao và ngày càng gia tăng.
Hà Nội là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội
của cả nƣớc với lƣợng dân cƣ tập trung đông đúc và kéo theo
nhiều vấn đề xã hội phức tạp kèm theo, trong đó, tệ nạn xã hội
là vấn đề nhạy cảm có diễn biến phức tạp. Tệ nạn xã hội đã bắt
đầu lây lan vào các trƣờng học, nhiều học sinh do bị lôi kéo vào
con đƣờng tệ nạn xã hội đã bỏ học, tụ tập thành ổ nhóm đi trộm
cắp, cƣớp giật, gây rối trật tự xã hội và gây lo ngại trong nhân
dân.
Trƣớc thực tế đó, hiện nay nhiều gia đình đã tích cực
tham gia phòng, chống tệ nạn xã hội cho con em mình. Gia đình
có vai trò vô cùng quan trọng, là môi trƣờng đầu tiên và tốt nhất
để quản lý và giáo dục các em nhằm góp phần ngăn chặn, đẩy
lùi và từng bƣớc loại trừ tệ nạn xã hội ra khỏi gia đình và đời
sống cộng đồng.
Với những lý do đó, tôi đã chọn vấn đề Vai trò ca gia

biệt là phòng chống tệ nạn cho trẻ vị thành niên – lứa tuổi đƣợc
gia đình và xã hội quan tâm nhất.
+ Hay tác phẩm   ng t nn xã h của
Trần Đức Châm do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia xuất bản
năm 2007. Tác giả đã nêu ra các loại tệ nạn xã hội nghiêm trong
hiện nay và lí giải các nguyên nhân, chỉ ra hậu quả của tệ nạn xã
hội. Từ đó đề xuất một số những giải pháp và kiến nghị để
phòng, chống tệ nạn xã hội ở nƣớc ta.
+ “ Vai trò cng t nn xã
hi t, Luận văn Thạc sỹ của Lê Thị Ngọc Anh,
Hà Nội, 2010.Luận văn đã đề cập khá sâu đến sự biến đổi chức
năng của gia đình ở nƣớc ta trong giai đoạn hiện nay, chỉ ra
thực trạng tình hình tệ nạn xã hội đang gia tăng ở Hòa Bình
Hiện nay. Từ đó đƣa ra các giải pháp và kiến nghị để phòng
chống tệ nạn xã hội ở Hòa Bình.
Nhìn chung, các công trình trên đã đề cập đến những
vấn đề lý luận cũng nhƣ thực tiễn của gia đình và tệ nạn xã hội.
Tuy nhiên, chƣa có công trình độc lập nào nghiên cứu dƣới góc
độ triết học về vai trò của gia đình trong công tác phòng, chống
tệ nạn xã hội cho trẻ vị thành niên.
3. Mm v ca lu
- M
Trên cơ sở phân tích vai trò và hiện trạng nâng cao hiệu
quả vai trò của gia đình đối với việc phòng, chống các tệ nạn xã
hội ở trẻ vị thành niên khu vực Hà Nội, luận văn đề xuất một số
giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả vai trò của gia đình trong
việc phòng, chống các tệ nạn xã hội ở trẻ vị thành niên khu vực
Hà Nội giai đoạn hiện nay.
- Nhim v: Để đạt đƣợc các mục đích trên, luận văn
thực hiện các nhiệm vụ sau:

thêm những vấn đề lý luận và thực tiễn về trẻ vị thành niên, tệ
nạn xã hội, về vai trò của gia đình trong việc phòng, chống tệ
nạn xã hội.
7. Kt cu lu
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu
tham khảo, nội dung chính của luận văn đƣợc kết cấu thành 2
chƣơng, 5 tiết.
NI DUNG
.
T NN XÃ HI  TR V THÀNH NIÊN VÀ VAI TRÒ
CCHNG T NN XÃ
HI  TR V THÀNH NIÊN
1.1.T nn xã hi và các loi t nn xã hi  tr v thành niên
1.1.1. T nn xã hi và hu qu ca nó
Tệ nạn xã hội là vấn đề đã và đang đƣợc rất nhiều các
ngành khoa học nhƣ Triết học, Xã hội học, Luật học, Tâm lý
học, Chính trị học…quan tâm. Các ngành khoa học đó đều xác
nhận tệ nạn xã hội đã tồn tại từ rất lâu trong lịch sử xã hội loài
ngƣời, mặc dù ở mỗi thời kỳ nó có biểu hiện và tính phức tạp
khác nhau.
Nhà nghiên cứu Nguyễn Mạnh Tề cho rằng: “Tệ nạn xã
hội, đó là những hành vi vi phạm pháp luật nhƣng chƣa phải là
tội phạm, là những thói hƣ tật xấu trái với thuần phong mỹ tục,
đạo đức của dân tộc ta do nhiều ngƣời mắc phải gây tác hại đến
đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ta. Tệ nạn xã hội rất
đa dạng gồm có văn hóa phẩm đồi trụy, cao bồi càn quấy, đồng
bóng bói toán, mại dâm, nghiện hút, cờ bạc, v.v…”[39, tr.5]
Dƣới góc độ Luật học Nguyễn Mạnh Kháng cho
rằng: Tệ nạn xã hội hiểu một cách chung nhất là tổng hợp các
hành vi lệch chuẩn, trái với đạo đức xã hội, mang tính phổ

hoàn toàn độc lập về kinh tế, xã hội.
Trong Đại từ điển Tiếng Việt, “Vị thành niên là khái
niệm dùng để chỉ ngƣời chƣa đủ tuổi để đƣợc pháp luật công
nhận là công dân”[49, tr.1814].
Căn cứ vào tình hình thực tế của Việt Nam, Ủy ban Dân
số Gia đình và Trẻ em đã đƣa ra đề nghị xếp tuổi vị thành niên
thành hai nhóm tuổi:
Nhóm 1: từ 10 – 14 tuổi.
Nhóm 2: từ 15 – 19 tuổi.
Từ những căn cứ trên chúng ta có thể hiểu trẻ vị thành
niên là những trẻ trong độ tuổi từ 10 đến dƣới 18 tuổi với những
đặc điểm riêng mà chúng ta rất dễ có thể nhận ra.
Th nht, vị thành niên là nhóm tuổi có những sự thay
đổi mạnh mẽ nhất về thể chất trong cuộc đời của mỗi ngƣời.
 vị thành niên cũng là giai đoạn thay đổi nhanh
chóng nhất về tâm lý, tình cảm, nhận thức, mà trong nhiều
trƣờng hợp, chính sự thay đổi còn có thể gây “sốc” cho bản thân
lứa tuổi này.
 

, từ sự thay đổi về thể chất và nhận thức, vị thành
niên cũng là nhóm nhân khẩu xã hội có những biến đổi mạnh
mẽ nhất trong hành vi.

+ Ma túy
+ Trộm cắp, cƣớp giật
+ Cờ bạc

Th nht, là do mt trái ca nn kinh t th ng.Lối
sống sa đọa, thực dụng, buông thả bằng nhiều kênh đang tràn từ

chng t nn xã hi  tr v thành niên
Khái ni
Trong tác phẩm: "Hệ tƣ tƣởng Đức " Mác và Ănghen
đã đƣa ra quan điểm về gia đình: "Hàng ngày tái tạo ra đời sống
của bản thân mình con ngƣời đã sáng tạo ra những ngƣời khác,
sinh sôi nảy nở - đó là quan hệ giữa vợ - chồng, cha mẹ và con
cái đó là gia đình"[32, tr.42]. Chúng ta có thể hiểu gia đình ở
mấy khía cạnh sau:
Th nht, gia đình là một thiết chế xã hội đƣợc hình
thành trƣớc hết trên quan hệ hôn nhân.
Th hai, gia đình là thiết chế xã hội hình thành trên cơ
sở quan hệ huyết thống.
Th ba, gia đình đƣợc hình thành trên quan hệ nuôi
dƣỡng. Đây là loại quan hệ đƣợc hình thành giữa chủ thể với
đối tƣợng đƣợc nuôi dƣỡng, họ gắn bó với nhau bởi những
quyền lợi và nghĩa vụ đƣợc dƣ luận xã hội ủng hộ và đƣợc pháp
luật bảo vệ.








, ch





vị thành niên, công tác phòng, chống tệ nạn xã hội trở thành
một cuộc chiến rất khó khăn của gia đình. Tuy nhiên với ƣu thế
vƣợt trội của mình so với các thiết chế xã hội khác thì gia đình
không chỉ có khả năng phòng ngừa mà còn có khả năng kìm
hãm và đẩy lùi tệ nạn xã hội cho con em mình. Để làm đƣợc
điều đó, gia đình cần phải làm tốt các chức năng của mình, từ
đó phát huy sức mạnh của mình trong công tác phòng, chống tệ
nạn xã hội ở trẻ vị thành niên “ tạo điều kiện cho trẻ em đƣợc
sống trong môi trƣờng an toàn, lành mạnh, phát triển hài hòa về
thể chất, trí tuệ, đạo đức”[9, tr.103].

THC TRNG VÀ GII PHÁP NÂNG CAO HIU QU
VAI TRÒ CA NG T
NN XÃ HI  TR V THÀNH NIÊN KHU VC HÀ NI
2.1.Tình hình t nn xã hi  tr v thành niên khu vc Hà Ni
2.1.1. S ng tr v thành niên mc các t nn xã hi

Tình hình tệ nạn xã hội ở trẻ vị thành niên khu vực Hà
Nội trong những năm vừa qua diễn biến rất phức tạp với số
lƣợng ngày càng tăng, gây bức xúc trong nhân dân, biểu hiện ở
hầu hết các loại tệ nạn xã hội.
Theo báo cáo số 307 ngày 26/11/2002 của Ủy ban Dân
số Gia đình và Trẻ em Hà Nội: Trong 4 năm từ 1999 – 2002 có
176 trẻ em làm trái pháp luật, số em chơi bời lêu lổng, ăn cắp, ăn
trộm và gây rối mất trật tự công cộng chiếm tỉ lệ lớn là 32%,
13,1% trẻ em vận chuyển và sử dụng ma túy.[21, tr.15]
Năm 2010, theo thống kê của Phòng Cảnh sát điều tra
tội phạm về trật tự xã hội – Công an thành phố Hà Nội, cho
biết, lực lƣợng công an thành phố đã điều tra khám phá 222 vụ
gồm 348 đối tƣợng phạm tội trong lứa tuổi vị thành niên.[22]

cấu chặt chẽ. Thực hiện các hành vi phạm tội: giết ngƣời nhƣ con
giết cha mẹ, cháu giết ông bà; cƣớp tài sản có sử dụng vũ khí
nóng; hiếp dâm; mua bán, sử dụng trái phép các chất ma
túy….[31]
V t nn c bc
Theo điều tra của chúng tôi ở một số trƣờng Trung học
cơ sở và Trung học phổ thông trên địa bàn thành phố, khi đƣợc
hỏi đã bao giờ chơi lô đề, cờ bạc thì có đến 50% các em trả lời
là có chơi và có trên 20% các em thƣờng xuyên chơi với nhiều
hình thức khác nhau.


2.2.1. Vai trò ca t nn
xã hi  tr v thành niên khu vc Hà Ni
V ni dung giáo dc tr v thành niên c
Hiện nay, để phòng ngừa tệ nạn xã hội cho trẻ vị thành
niên các gia đình Hà Nội đã thực hiện nhiều nội dung giáo dục
nhƣ: giáo dục tác hại của tệ nạn xã hội, giáo dục đạo đức, giáo
dục ý thức học tập và ý thức lao động, giáo dục những giá trị
của cuộc sống
V ni dung qun lý và giám sát tr v thành niên
Bên cạnh nội dung giáo dục thì các gia đình Hà Nội
cũng đặc biệt chú ý tới vai trò của mình là quản lý và giám sát
trẻ vị thành niên.
Nhiều gia đình đã biết
dành thời gian cho con, quan tâm đến con, tìm hiểu xem con
dành thời gian làm gì. Từ đó, cha mẹ có thể giúp con phân chia
quỹ thời gian và biết đƣợc những nhu cầu của con.
Hai là, qun lý hc tp. Trẻ vị thành niên là lứa tuổi rất
dễ sao nhãng học hành bởi những tác động bên ngoài. Trƣớc

Việc quản lý trẻ mắc các tệ nạn xã hội đƣợc các gia
đình đặc biệt quan tâm với nhiều hình thức và phƣơng pháp
khác nhau vừa phù hợp với hoàn cảnh gia đình vừa phù hợp với
tâm lý của trẻ.
2.2.3. Nhng v  t ra i v   
phòng, chng t nn xã hi cho tr v thành niên khu vc Hà
Ni
Bên cạnh những mặt đã làm đƣợc, công tác phòng,
chống tệ nạn xã hội ở trẻ vị thành niên của các gia đình ở Hà
Nội còn có những mặt hạn chế, khó khăn nhất định.
Th nht, sự nhận thức về phòng, chống tệ nạn xã hội
của các gia đình còn hạn chế.
Th hai, nhiu gia đình lại lựa chọn phƣơng pháp quản
lý, giáo dục không đúng, nhƣ thỏa mãn và đáp ứng đầy đủ yêu
cầu vật chất của con cái khi các yêu cầu này là không chính
đáng, không phù hợp với lứa tuổi hoặc điều kiện kinh tế của gia
đình.
Th ba, các gia đình Hà Nội hiện nay đều thiếu thời
gian để chăm sóc, giáo dục con cái. Đây là sự cản trở cho gia
đình trong việc phòng, chống tệ nạn xã hội cho trẻ vị thành
niên.
Th , sự kết hợp giữa gia đình với nhà trƣờng và xã hội
còn gặp nhiều khó khăn.
Th , nhiều gia đình khi có con em mắc tệ nạn xã
hội lại không đƣợc chính quyền các cấp giúp đỡ và bị mọi
ngƣời kỳ thị.
2.3. 




Hà Ni
2.3.1. Nâng cao nhn thc ca các bc cha m v
phòng, chng t nn xã hi
Trình độ văn hóa cao sẽ giúp cha mẹ thực hiện các chức
năng của mình có hiệu quả bằng những ứng xử thích hợp, đảm
bảo cho quan hệ gia đình trở nên tốt đẹp, quan hệ vợ chồng trở
nên bình đẳng hơn, kinh tế gia đình phát triển, có quan niệm
đúng đắn về quy mô gia đình và sinh sản, có kiến thức để
phòng, chống tệ nạn xã hội cho con em mình… tuy nhiên hiện
nay, trình độ nhận thức của nhiều bậc cha mẹ vẫn còn hạn chế.
2.3.2. i m    c giáo dc,
qun lý tr v thành niên ci ng và
hiu qu
Đây là việc làm hết sức quan trọng bởi thực tế cho thấy
nhiều gia đình không có phƣơng pháp giáo dục, quản lý con cái
đúng đắn đã dẫn các em đến sự chán ghét gia đình và tìm đến tệ
nạn xã hội.
2.3.3. Chú trn công tác tuyên truyn ph bin
giáo dc pháp lu
Hiện nay nhiều gia đình với tham vọng làm giàu bằng
mọi giá đã có những hành vi vi phạm pháp luật nhƣ: buôn
lậu,trốn thuế, cờ bạc, buôn bán ma túy, tổ chức mại dâm môi
trƣờng xấu đó tác động trực tiếp tới con trẻ. Tiếp xúc hàng ngày
với các tệ nạn xã hội ấy trẻ này sinh rất nhiều tính xấu: thiếu
trung thực, hám lợi, không chịu học hành, không quan tâm đến
lợi ích của những ngƣời xung quanh, dẫn đến nguy cơ vi phạm
pháp luật là rất cao
2.3.4. 



Sự phối kết hợp giữa gia đình, nhà trƣờng và các đoàn
thể thanh thiếu niên là vô cùng quan trọng, bởi trẻ không chỉ
sống và tiếp thu giáo dục của gia đình, mà trẻ còn tiếp thu sự
giáo dục của nhà trƣờng và xã hội. Do đó, nhà trƣờng, gia đình
và các đoàn thể thanh thiếu niên cần có sự phối hợp chặt chẽ
đồng bộ, thƣờng xuyên trong việc giúp các em nhận thức rõ tác
hại của tệ nạn xã hội. Giáo dục trong gia đình và giáo dục trong
nhà trƣờng đều có những mặt mạnh, mặt yếu khác nhau nhƣng
nó lại có thể bổ sung cho nhau để giáo dục con em một cách tốt
nhất.
2.3.5. Các cp chính quyn thành ph cn quan tâm
a ti vai trò cng t nn xã
hi  tr v thành niên
Trong những năm qua, chính quyền các cấp của thành
phố đã quan tâm tới gia đình, công tác phòng chống tệ nạn xã
hội của gia đình nhƣng vẫn chƣa thật sự hiệu quả và thiết thực.
Chính vì vậy, trong thời gian tới các cấp chính quyền thành phố
cần tạo điều kiện hơn nữa để gia đình có thể nâng cao hiệu quả
của mình trong phòng, chống tệ nạn xã hội ở trẻ vị thành niên.
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2
Trƣớc tình hình trẻ vị thành niên khu vực Hà Nội sa ngã
vào các tệ nạn xã hội nhƣ ma túy, trộm cắp, cƣớp giật ngày
càng tăng. Với ƣu thế vƣợt trội của mình, các gia đình đã thể
hiện rõ vai trò quan trọng trong công tác phòng, chống tệ nạn xã
hội cho con em ở độ tuổi vị thành niên. Để phòng, chống tệ nạn
xã hội cho trẻ hầu hết các gia đình đã biết đƣa ra các nội dung
giáo dục, quản lý trẻ để trẻ không bị bạn bè xấu rủ rê và có thể
định hƣớng cho tƣơng lai của mình trở thành những con ngƣời
có ích cho xã hội.
Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay việc nâng cao hiệu

Để phát huy vai trò của gia đình trong công tác phòng,
chống các tệ nạn xã hội, đòi hỏi phải có trách nhiệm giáo dục
nếp sống cho mỗi thành viên trong gia đình. Trong xã hội xƣa,
ngƣời Việt Nam, nói chung và ngƣời Hà Nội nói riêng rất coi
trọng gìn giữ nề nếp gia phong. Bởi lẽ, bất cứ sự cộng sinh nào
cũng phải có cách thức quan hệ, quy tắc ứng xử. Trong tự nhiên
là sự cạnh tranh sinh tồn, trong xã hội là sự điều phối để đi tới
sự thống nhất biện chứng giữa cái riêng và cái chung, giữa cá
nhân và tập thể, giữa tinh thần và vật chất, giữa cái thiêng liêng
và cái trần tục, giữa trên và dƣới,… biết khai thác, phát huy
những giá trị tiềm ẩn trong đạo lý thuộc cấu trúc gia đình, làng,
nƣớc thì những nhân tố đó có thể trở thành nguồn lực lớn để
bảo vệ thanh danh, uy tín của gia đình hiện đại. Ngày nay, với
nhiệm vụ xây dựng con ngƣời mới, không những phát huy
những truyền thống tốt đẹp của gia đình mà còn phải phát huy
tính tích cực của nó. Nếp sống gia đình, trƣớc hết là dạy con
cháu là phải lễ phép, luôn kính trên nhƣờng dƣới, kín đáo trong
trang phục. Giáo dục gia đình còn chú trọng đến tình thƣơng
yêu đồng loại, lẽ phải, sự hoà thuận, đoàn kết, tôn trọng lẫn
nhau. Phải biết “thƣơng ngƣời nhƣ thể thƣơng thân”, “lá lành
đùm lá rách”.

Trong trào lƣu hội nhập và nhất là quá trình “toàn cầu
hóa” hiện nay, chúng ta phải lấy giá trị gia đình làm giá trị trung
tâm trong mọi giá trị của đời sống văn hóa xã hội, tạo sức mạnh