1 Tiểu luận

Tác động đói nghèo trong quan hệ quốc tế
2MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU .2
NỘI DUNG 3
I/THỰC TRẠNG ĐÓI NGHÈO TRÊN THẾ GIỚI 3
1/ Tình hình chung 3
2/ Thực trạng tại từng khu vực 4

gia nghèo nhất trên thế giới. Cùng với đó là vấn đề phân hóa giàu nghèo đang
ngày một sâu sắc và mở rộng với tốc độ nhanh chóng. Quá trình này khó có thể
đảo ngược được và trở thành vấn đề lớn mang tính chính trị toàn cầu được cộng
đồng quốc tế quan tâm từ những thập kỷ cuối của thế kỷ XX.
Chúng ta hãy cùng tìm hiểu một số vấn đề để có cái nhìn tổng quan và hiểu
biết sâu hơn xoay quanh tình hình đói nghèo và phân hóa giàu nghèo của thế giới.
Bài thuyết trình là cách riêng của chúng tôi nhằm đưa các bạn tiếp cận vấn
đề một cách gần gũi nhất có thể nên vẫn còn nhiều thiếu sót. Mong các bạn cùng
cô giáo sẽ đóng góp ý kiến để bài thuyết trình có thể hoàn thiện hơn.

4

NỘI DUNG
I. THỰC TRẠNG ĐÓI NGHÈO TRÊN THẾ GIỚI
1.Tình hình chung
Thực trạng đói nghèo trên thế giới đang diễn ra theo chiều hướng rất đáng
báo động. Theo một nghiên cứu của WB, nguy cơ đối với người nghèo đang tiếp
tục gia tăng trên quy mô toàn cầu, và tốc độ tăng trưởng kinh tế tiếp tục suy giảm
trong năm 2009 sẽ đẩy thêm 53 triệu người nữa rơi vào tình trạng nghèo đói, thêm
vào con số 130-155 triệu người của năm 2008, khi giá nhiên liệu và thực phẩm
tăng cao. Suy thoái kinh tế dự kiến mỗi năm sẽ đe dọa mạng sống của thêm
200.000-400.000 trẻ em trong giai đoạn 2009-2015, theo đó 1,4-2,8 triệu trẻ em có
thể bị tử vong nếu khủng hoảng tiếp diễn.
Chỉ số đói nghèo toàn cầu (GHI) được đánh giá trên 3 dấu hiệu cơ bản: tỷ lệ
người thiếu ăn, mức độ phổ biến tình trạng suy dinh dưỡng của trẻ em dưới 5 tuổi;
tỷ lệ tử vong của trẻ em dưới 5 tuổi. Nhìn chung, trong những năm từ 1990-2008,
GHI trung bình của thế giới đã giảm gần 1/5. Nhiều quốc gia đã giải quyết tốt vấn
đề dinh dưỡng cho trẻ em. Tuy nhiên, tỷ lệ tử vong của trẻ em dưới 5 tuổi và tỷ lệ
người thiếu ăn vẫn còn khá cao.
Khu vực Chỉ số GHI giảm

đói ở nước này trong nhiều năm qua không giảm mà còn có chiều hướng
tăng.Theo thống kê, trong năm 2005, toàn nước Mỹ có khoảng 35 triệu người
thường xuyên không đủ ăn, phải sống dựa vào các nguồn từ thiện. Trong 90 tỷ
USD chi cho người nghèo hàng năm, tới 66,7 tỷ USD dành cho y tế và chữa bệnh,
14,5 tỷ USD chi dưới các dạng tem phiếu hoặc các suất ăn từ thiện hàng ngày và
9,2 tỷ USD bị thiệt hại do năng suất lao động giảm.
b) Châu Âu:
Tổ chức từ thiện Finn Care của Anh công bố một nghiên cứu cho thấy
khoảng 12,5 triệu người Anh, tức 20% dân số nước này, đang sống dưới mức
nghèo đói (theo chuẩn của Anh).Đây là thực tế đáng ngạc nhiên bởi Anh vốn được
xem là nền kinh tế lớn thứ tư thế giới.
c) Châu Á:
Hơn 140 triệu người ở châu Á có thể bị đẩy vào tình trạng cực kỳ nghèo đói
trong năm 2009 khi nạn thất nghiệp gia tăng do suy thoái kinh tế toàn cầu. Đó là
cảnh báo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) trong bản báo cáo mang tên The
Fallout in Asia mới đưa ra ngày 18-2.
Theo nhận định của ông Kuroda (Chủ tịch Ngân hàng Phát triển châu Á
(ADB),khoảng 620 triệu người ở châu Á sống dưới mức 1USD/ngày. Ít nhất một
nửa và ¼ trong số này lần lượt sống ở Ấn Độ và Trung Quốc - 2 nước có nền kinh
tế đang phát triển mạnh.
d) Châu Phi:
Theo thống kê của Liên hợp quốc, châu Phi là châu lục có tỷ lệ thanh niên
thất nghiệp cao nhất thế giới (25,6% ở khu vực Trung Đông và Bắc Phi). Thất
6

nghiệp là một trong những vấn đề chủ chốt gây ra nạn đói nghèo của lục địa Đen
và ảnh hưởng tiêu cực đến các chương trình và các kế hoạch phát triển, với tỷ lệ
tăng 10% mỗi năm. 32 trong số 38 nước nghèo nhất thế giới là thuộc châu Phi. Số
tiền nợ của châu Phi lên tới 425 tỷ USD. Tuổi thọ trung bình ở châu Phi thấp nhất
thế giới, 45 tuổi. Chỉ có 58% số người dân châu Phi được dùng nước sạch.

5. Trái đất nóng lên – bệnh truyền nhiễm phát triển
6. Sự di dân, nhập cư trái phép của những người từ nơi khác đến
6. Sự phân chia dân tộc, sắc tộc và giàu nghèo
7. Tình trạng thất nghiệp và thiếu việc làm
*

8. Nguyên nhân khác:
- Tham nhũng
- Thiếu đầu tư vào nông nghiệp
- Hay nợ nước ngoài nghèo kéo dài cũng là một trong những nguyên nhân
gây nên đói nghèo.
2. Tại Việt Nam:
a) Nguyên nhân khách quan:
 Việt Nam là một nước nông nghiệp lạc hậu vừa trải qua một cuộc chiến
tranh lâu dài và gian khổ, cơ sở hạ tầng bị tàn phá, ruộng đồng bị bỏ hoang,
bom mìn, nguồn nhân lực chính của các hộ gia đình bị sút giảm.
 Chính sách nhà nước thất bại.
 Hình thức sở hữu: việc áp dụng chế độ sở hữu toàn dân trong một thời gian
dài đã làm thui chột động lực sản xuất.
 Việc huy động nguồn lực nông dân quá mức, sản xuất nông nghiệp đơn
điệu, công nghiệp thiếu hiệu quả, thương nghiệp tư nhân lụi tàn, thương
nghiệp quốc doanh thiếu hàng hàng hóa làm thu nhập đa số bộ phận giảm
sút trong khi dân số tăng cao.
 Lao động dư thừa ở nông thôn không được khuyến khích ra thành thị lao
động, không được đào tạo để chuyển sang khu vực công nghiệp, chính sách
quản lý bằng hộ khẩu đã dùng biện pháp hành chính để ngăn cản nông dân
di cư, nhập cư vào thành phố.
 Thất nghiệp tăng cao trong một thời gian dài trước thời kỳ đổi mới do
nguồn vốn đầu tư thấp và thiếu hệu quả vào các công trình thâm dụng vốn
của Nhà nước.

của quốc gia cũng còn thiếu thốn và kém phát triển, chất lượng cuộc sống không
cao. Các nước nghèo thường cũng là mảnh đất của những xung đột và bạo lực
triền miên.
Ngay cả ở các nước giàu, có trình độ phát triển cao, vấn đề này cũng đang
trở thành mối quan ngại đối với các nhà chức trách. Bởi, một nền kinh tế phát triển
đem lại một xã hội phát triển song lại làm sâu sắc thêm khoảng cách giàu – nghèo.
Một bộ phận người trong xã hội đang phải sống con cảnh nghèo đói. Và đây được
xem như là một hiểm họa, cảnh báo về những xung đột và bạo lực trong nội bộ
quốc gia.
Bên cạnh đó, các nước này còn phải đương đầu với hàng loạt những vấn đề
xã hội do nghèo đói mang lại; trong đó phải kể đến vấn đề dân số, cạn kiệt tài
nguyên thiên nhiên, ô nhiễm môi trường sống, bệnh tật, các tệ nạn xã hội và vấn
đề di dân. Đây thực sự là một cái vòng luẩn quẩn phức tạp với hàng nghìn nút thắt
rất khó để tháo gỡ.
9

2. Trên bình diện quốc tế
Đói nghèo đã trở thành thách thức lớn, đe dọa đến sự sống còn, ổn định và
phát triển của thế giới và nhân loại. Sở dĩ như vậy bởi vì thế giới là một chỉnh thể
thống nhất, và mỗi quốc gia là một chủ thể trong thể thống nhất ấy. Toàn cầu hóa
đã trở thành cầu nối liên kết các quốc gia lại với nhau, các quốc gia có mối quan
hệ tác động qua lại lẫn nhau, sự ổn định và phát triển của một quốc gia có ảnh
hưởng trực tiếp và sâu sắc đến sự ổn định và phát triển của các quốc gia khác.
Nghèo đói đe dọa đến sự sống của loài người bởi “đói nghèo đã trở thành
một vấn đề toàn cầu có ý nghĩa chính trị đặc biệt quan trọng, nó là nhân tố có khả
năng gây bùng nổ những bất ổn chính trị, xã hội và nếu trầm trọng hơn có thể dẫn
tới bạo động và chiến tranh”
1
không chỉ trong phạm vi một quốc gia mà là cả thế
giới. Bởi, những bất công và nghèo đói thực sự đã trở thành những mâu thuẫn gay

người nghèo vay vốn của Banglades), Finn Care (tổ chức từ thiện của Anh),
UNDP (chương trình phát triển Liên Hợp Quốc)…
- Nổi bật lên nhất là GCAP:
 GCAP là một liên minh gồm các tổ chức, mạng lưới và các chiến dịch
quốc gia trên toàn thế giới nhằm mục tiêu loại bỏ hoàn toàn nghèo đói.
Mục tiêu lớn nhất đã làm được đó là: Giúp đỡ những người sống trong
những điều kiện khó khăn nhất thế giới.
 GCAP tác động lên các nhà lãnh đạo trên thế giới để họ thực hiện
những hành động cụ thể thực thi các cam kết của họ về việc hoàn
thành MDG và xóa bỏ đói nghèo.
- Các mục tiêu hướng tới chủ yếu :
 Công bằng thương mại.
 Nâng cao số lượng và chất lượng của viện trợ quốc tế.
 Tính minh bạch, quản trị công bằng sự tôn trọng quyền con người.
 Xóa nợ cho các nước nghèo.
GCAP đã làm cho các quốc gia trên thế giới ý thức sâu sắc hơn nữa về tình
trạng đói nghèo như một vấn đề toàn cầu hóa và những mục tiêu cần phải làm
ngay để giải quyết nghèo đói.
2. Lấy Việt Nam là ví dụ điển hình trong việc giải quyết đói nghèo
- Xóa đói giảm nghèo là chiến lược của chính phủ Việt Nam nhằm giải quyết
vấn đề đói nghèo và phát triển kinh tế tại Việt Nam. Đầu năm 1991, vấn đề xóa
đói giảm nghèo đã đề ra trong các diễn đàn và triển khai thành xóa đói giảm
nghèo.
- 21-5-2002, thủ tướng chính phủ đã phê duyệt “ chiến lược toàn diện về tăng
trưởng và xóa đói giảm nghèo. Các mục tiêu cụ thể:
 Xóa bỏ cùng cực và thiếu đói.
 Đạt phổ cập giáo dục tiểu học.
 Tăng cường bình quân giới và nâng cao vị thế phụ nữ.
 Phòng chống bệnh AIDS và các bệnh khác.
 Đảm bảo bền vững môi trường.

ngân khoản mà các nước kỹ nghệ tân tiến đã yểm trợ cho nghành nông nghiệp của
họ; và thực ra nó không là gì cả đối với số tiền các chính quyền dành cho việc mua
sắm khí giới hay để chống lại cuộc khủng hoảng tài chính trên thế giới hiện nay”.
Dẫu biết rằng đó chỉ là so sánh trên con số chứ không thể đem ra đo đếm
trong hiện thực nhưng vẫn cho chúng ta biết được rằng đói nghèo lầ vấn đề mà nếu
các quốc gia trên Thế giới một lòng quan tâm và dốc sức vào nó thì nó không thể
không bị đẩy lùi. Thiên tai, biến động kinh tế, chính trị vẫn xảy ra hàng năm và
những người dân nghèo là những người hứng chịu hậu quả rõ rệt nhất, đặc biệt là
trẻ em: đói như nỗi lo thường trực đánh cắp mất quyền hòa nhập vào cuộc sống
bình thường như công dân thế kỷ XXI của những con người khốn khổ.
Là những công dân Việt Nam – hiện vẫn bị xếp vào một trong số các quốc
gia nghèo trên thế giới, hẳn chúng ta cảm thấy gần gũi hơn, hiểu hơn và cảm thông
hơn về vấn đề nghèo đói. Các bạn có những suy nghĩ gì? Hãy chia sẻ cùng nhau,
hãy kêu gọi, hãy chung tay giúp sức để đưa những công dân thế kỷ XXI cùng đi
lên vì một tương tai tốt đẹp hơn cho nhân loại.

13
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Sách tham khảo
1. Gs. TS. Nguyễn Trọng Chuẩn, Những vấn đề toàn cầu trong hai thập niên
đầu của thế kỷ XXI, Nxb Chính trị quốc gia, Hà nội, 2006