Môn: QLNN về Nông nghiệp và Nông thôn GVHD: Đặng Hồ Phương Thảo
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU
TÀI LIỆU THAM KHẢO 19
NHÓM 2: MÔ HÌNH NÔNG NGHIỆP ĐÔ THỊTrang 1
Môn: QLNN về Nông nghiệp và Nông thôn GVHD: Đặng Hồ Phương Thảo
LỜI NÓI ĐẦU
Nhận thức được những thuận lợi và khó khăn của quá trình đô thị
hóa ở nước ta, cũng như tầm quan trọng của việc áp dụng và phát triển mô
hình nông nghiệp đô thị - một mô hình đã phát triển và mang lại hiệu quả
kinh tế cao ở nhiều nước trên thế giới để giải quyết những vấn đề nảy sinh
và hướng tới việc đưa ra các giải pháp để phát triển nền nông nghiệp đô thị
có hiệu quả, mang lại lợi ích cho người dân.
Bài tiểu luận với đề tài “Mô hình nông nghiệp đô thị” sẽ làm rõ những
nội dung liên quan đến nông nghiệp đô thị như: sự cần thiết khách quan phải
phát triển nông nghiệp đô thị, vai trò của nó trong tiến trình công nghiệp hóa
hiện đại hóa, cũng như những thực trạng và giải pháp nhằm phát triển và
nâng cao hiệu quả của nông nghiệp đô thị trong giai đoạn hiện nay và trong
tương lai.
Nội dung nghiên cứu này thuộc bộ môn Quản lí Nhà nước về nông
nghiệp và nông thôn. Ngoài những nội dung chính trên, việc nghiên cứu
những nội dung liên quan đến mô hình nông nghiệp đô thị sẽ góp phần làm
rõ những ưu nhược điểm của mô hình nông nghiệp đô thị và giúp chúng ta
hiểu rõ hơn về mô hình này. Bài tiểu luận có tham khảo các sách và tài liệu
có liên quan.
Vì lí do còn thiếu kinh nghiệm trong việc làm bài tiểu luận nên chắc
chắn bài làm sẽ còn nhiều thiếu sót, rất mong nhận được sự góp ý từ phía
giảng viên để bài làm được hoàn thiện hơn.

NHÓM 2: MÔ HÌNH NÔNG NGHIỆP ĐÔ THỊTrang 2
Môn: QLNN về Nông nghiệp và Nông thôn GVHD: Đặng Hồ Phương Thảo

nông nghiệp đô thị nhằm đảm bảo khắc phục những nhược điểm của tiến trình
công nghiệp hóa gây ra, đồng thời tăng hiệu quả kinh tế và nâng cao đời sống
cho người nông dân ở trong khu vực đô thị và vùng giáp ranh, vùng ngoại ô,
vùng ven đô thị.
2. Lịch sử nghiên cứu:
Nông nghiệp đô thị là một lĩnh vực còn khá mới mẻ ở nước ta, hiện nay
mới có rất ít các công trình nghiên cứu, các công trình nghiên cứu mới chỉ
dừng lại ở mức độ nhỏ lẻ. Một số công trình nghiên cứu tiêu biểu như:
- Nghiên cứu luận cứ phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái của kĩ sư
Dương Đức Tùng Phó Giám đốc Sở NN&PTNT thành phố Hải Phòng
làm chủ nhiệm.
- Chương trình nghiên cứu của TS. Nguyễn Đăng Nghĩa, Viện Nông hóa
thổ nhưỡng về sự phát triển nông nghiệp đô thị.
- Chương trình nghiên cứu về quản lý môi trường đô thị ở Việt Nam của
tổ chức hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) cũng có đề cấp đến vai trò và
hướng phát triển của nông nghiệp đô thị.
- Các chương trình đề tài nghiên cứu về nông nghiệp đô thị của các tỉnh
như Vĩnh Long, TP, Hồ Chí Minh, Hà Nội…
3. Nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu:
Trên thế giới có những mô hình phát triển thành công dựa trên phát
triển nông nghiệp đô thị như Hoa Kì, Đài Loan, Trung Quốc, Hà Lan, Cuba
đã tạo ra những sản phẩm mới quan trọng như các loại cây trông mới, năng
lượng sinh học mới.
Trong khi đó mặc dù đã đạt được nhiều thành tích trong phát triển kinh
tế - xã hội nhưng nền nông nghiệp Việt Nam vẫn còn rất manh múng và lạc
hậu. chính vì vậy nghiên cứu tình hình phát triển nền nông nghiêp đô thị ở
Việt Nam để tìm ra hướng đi cụ thể đang đặt ra nhiều vấn đề cho Đảng và
Nhà nước ta hiện nay.
4. Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu:
NHÓM 2: MÔ HÌNH NÔNG NGHIỆP ĐÔ THỊTrang 4

nhập cho người dân… Tuy nhiên, những hệ quả của quá trình đô thị hóa mang
lại là không nhỏ, một bộ phận lao động trong nông nghiệp mất đất sản xuất,
trở nên thiếu công ăn việc làm; một bộ phận dân cư từ nông thôn chuyển về đô
thị để làm việc, làm gia tăng nhu cầu về lương thực, thực phẩm, vấn đề vệ sinh
môi trường đô thị cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng; sự ô nhiễm không khí, ô
nhiễm nguồn nước là điều không thể tránh khỏi…
Đây là các yếu tố đe dọa sự phát triển nhanh và bền vững của các đô thị.
Trong rất nhiều các giải pháp, phát triển nông nghiệp đô thị được xem như một
hướng đi tối ưu có tính khả thi cao để giải quyết các bất cập liên quan trong
tiến trình đô thị hoá, hướng tới xây dựng các đô thị sinh thái bền vững.
1. Khái niệm:
Khi tiếp cận mô hình nông nghiệp đô thị, có thể tiếp cận dưới 2 giác độ:
một là, nông nghiệp đô thị theo cách hiểu chung; hai là, được tách riêng gồm
nông nghiệp đô thị và nông nghiệp ven đô thị. Cụ thể như sau:
- Theo cách tiếp cận thứ nhất:
 Nông nghiệp đô thị là quá trình sản xuất sản phẩm nông nghiệp từ
nguyên liệu, bảo quản, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm phù hợp với
điều kiện đất đai, khí hậu, thủy văn, bảo đảm sự cân bằng sinh thái,
tạo hiệu quả sản xuất, hiệu quả kinh tế, đồng thời góp phần nâng cao
chất lượng môi trường. Quá trình đó được diễn ra ở các vùng xen kẽ
hoặc tập trung ở đô thị bao gồm nội đô, giáp ranh và ngoại ô.
(Theo Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn)
- Theo cách tiếp cận thứ hai :
NHÓM 2: MÔ HÌNH NÔNG NGHIỆP ĐÔ THỊTrang 6
Môn: QLNN về Nông nghiệp và Nông thôn GVHD: Đặng Hồ Phương Thảo
 Nông nghiệp đô thị là việc sử dụng các diện tích nhỏ, các lô đất trống,
sân vườn, thảm cỏ, ban công, sân thượng… trong thành phố để trồng
trọt, hoặc chăn nuôi nhỏ để tự tiêu, hoặc bán cho các chợ lân cận
 Nông nghiệp ven đô thị là ứng dụng lên các đơn vị nông nghiệp ở gần
thành phố sản xuất theo hình thức thâm canh như rau, hoa quả, thịt,

thời đáp ứng khoảng 300.000 việc làm với lương khá cao;
• Theo tổ chức FAO, người Cuba nạp vào cơ thể khoảng 3.547
calo/ngày - hơn lượng calo mà chính phủ Mỹ khuyến cáo công dân.
 Từ đó có thể thấy chương trình phát triển nông nghiệp đô thị của Cuba là
một thành công ấn tượng. Và trên thế giới, hầu hết các nước cũng đã và
đang áp dụng thành công và có hiệu quả mô hình này.
2.2. Sự cần thiết phát triển nông nghiệp đô thị tại Việt Nam
- Trong quá trình đô thị hóa, đất sản xuất nông nghiệp ở các vùng ven ngày
càng thu hẹp, một số vật nuôi, cây trồng cũ không còn phù hợp; mặt khác
cùng với quá trình đô thị hóa, không phải hộ nông dân nào cũng có thể
chuyển sang hình thức kinh tế phi nông nghiệp một cách thuận lợi. Trong 7
năm qua (2000-2007), đô thị hoá và công nghiệp hoá đã thu hồi trên
500.000 ha đất, chiếm trên 5% đất nông nghiệp. Vì vậy, tìm ra một hướng
đi thích hợp cho nông nghiệp đô thị là điều tất yếu.
- Bên cạnh những thành tựu về kinh tế - xã hội đáng ghi nhận của quá trình
đô thị hóa như: làm thay đổi diện mạo của khu vực đô thị, tăng mức sống,
thu nhập của người dân, đóng góp to lớn vào GDP thì đô thị hóa cũng làm
nảy sinh nhiều nhiều vấn đề phức tạp cần sớm được giải quyết như: Vấn đề
di dân nông thôn ra thành thị;
 Tình trạng thất học, thất nghiệp và phân hoá giàu nghèo;
 Vấn đề nhà ở và quản lý trật tự an toàn xã hội ở đô thị;
 Vấn đề hệ thống cơ sở hạ tầng quá tải và ô nhiễm môi trường;
 Vấn đề an toàn về lương thực, thực phẩm, vấn đề cảnh quan đô thị…
- Quá trình đô thị hóa ở nước ta là hiện nay đang diễn ra trên diện rộng
nhưng các yếu tố kinh tế đô thị làm động lực cho đô thị hóa thì còn nhiều
khó khăn. Dựa trên những ưu thế của nông nghiệp đô thị cùng với việc tìm
hiểu, rút kinh nghiệm các đô thị trên thế giới đã, có thể thấy phát triển nông
nghiệp đô thị thực sự là một động lực nội tại quan trọng cho sự phát triển
nhanh và bền vững của đô thị của Việt Nam hiện nay.
3. Vai trò nông nghiệp đô thị:

- Nông nghiệp đô thị dễ tiếp cận các dịch vụ đô thị.
So với nông dân khu vực nông thôn, nông nghiệp đô thị có rất nhiều thuận
lợi trong việc vận dụng những dịch vụ khoa học, công nghệ vào sản xuất.
NHÓM 2: MÔ HÌNH NÔNG NGHIỆP ĐÔ THỊTrang 9
Môn: QLNN về Nông nghiệp và Nông thôn GVHD: Đặng Hồ Phương Thảo
Bên cạnh đó, nông nghiệp đô thị còn có khả năng phát triển theo các mô
hình chuyên biệt để cung ứng nhiều dịch vụ cho đô thị như cung cấp cây xanh,
hoa tươi và thực phẩm cho khách sạn, cung ứng dịch vụ du lịch…
- Nông nghiệp đô thị góp phần quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên,
giảm ô nhiễm môi trường.
Nông nghiệp đô thị có thể tái sử dụng chất thải để làm phân bón, nước
tưới, và bằng công nghệ xử lý, có thể tận dụng một phần nguồn chất thải đô thị
phục vụ sản xuất nông nghiệp theo hướng sản xuất sạch, an toàn và hiệu quả.
Ngoài ra, bằng cách tái sử dụng nguồn nước thải nông nghiệp đô thị có
thể cải thiện công tác quản lý tài nguyên nước hướng tới mục tiêu phát triển
bền vững cho các đô thị. Nông nghiệp đô thị góp phần tái tạo chất dinh dưỡng
cho đất thông qua tái sử dụng các chất thải hữu cơ từ các hoạt động của đô thị.
Ngoài ra, nông nghiệp đô thị được sản xuất tại chỗ nên sau thu hoạch, chi
phí đóng gói, vận chuyển và bảo quản bằng kho lạnh được bỏ qua nên góp
phần giảm giá thành đến mức tối đa.
- Nông nghiệp đô thị góp phần tạo cảnh quan đô thị và cải thiện sức khỏe
cộng đồng.
Nông nghiệp đô thị sẽ góp phần phát triển “đô thị sinh thái” hay “đô thị
xanh” , tạo ra hệ thống cảnh quan, các vành đai xanh rất ý nghĩa cho các đô thị:
cây xanh, công viên, mảng xanh trên các ban công, hay các vành đai xanh bao
quanh ven đô….
CHƯƠNG 2:
THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP ĐÔ THỊ
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
1. Đặc điểm của nền nông nghiệp đô thị ở nước ta hiện nay:

- Sự kết hợp giữa nông nghiệp với du lịch, nghỉ dưỡng (còn gọi là loại hình
nông nghiệp du lịch và nông nghiệp nghỉ dưỡng) đang được chú ý phát
triển tại nhiều đô thị.
Ví dụ: Thảo Cầm viên, khu du lịch Suối Tiên ở TP Hồ Chí Minh; Hồ Tây,
Công viên Lê Nin, Thủ Lệ ở Hà Nội…
1.2. Phân hoá lãnh thổ nông nghiệp đô thị Việt Nam khá rõ nét:
Phân hoá lãnh thổ nông nghiệp đô thị của Việt Nam hiện nay diễn ra theo 5
hướng sau:
NHÓM 2: MÔ HÌNH NÔNG NGHIỆP ĐÔ THỊTrang 11
Môn: QLNN về Nông nghiệp và Nông thôn GVHD: Đặng Hồ Phương Thảo
- Hướng thứ nhất: hình thành các tập đoàn cây, con phù hợp với điều kiện
sinh thái của từng vùng. Về bản chất, tuy đô thị là phân hệ địa - kỹ thuật,
nhưng nông nghiệp đô thị vẫn lấy cây trồng, vật nuôi làm đối tượng sản
xuất, nên vẫn chịu tác động mạnh của các nhân tố tự nhiên và phân hoá
lãnh thổ của chúng.
Ví dụ: Tại khu vực ven đô các đô thị miền núi có khí hậu cận nhiệt đới như
Sa Pa, Đà Lạt tập trung sản xuất các sản phẩm xứ lạnh như trồng hoa, rau
ở Đà Lạt; trồng thảo dược, rau và sản xuất giống rau ở Sa Pa.
- Hướng thứ hai: Quá trình đô thị hoá của Việt nam đang bước vào giai đoạn
tăng tốc, số lượng các đô thị tăng lên nhanh chóng.
Ví dụ: Trong giai đoạn 1999 - 2006, số lượng đô thị của Việt Nam tăng
thêm 89 (từ 623 đô thị lên 714 đô thị).
Quá trình này làm thu hẹp đất nông nghiệp, mở rộng diện tích đất đô thị,
nhưng lại là động lực gián tiếp mở rộng diện tích nông nghiệp đô thị và
xuất hiện thêm nhiều khu vực nông nghiệp đô thị mới.
- Hướng thứ ba: Quá trình mở rộng các đô thị một mặt làm cho diện tích đất
nông nghiệp bị thu hẹp, nhưng mặt khác thúc đẩy nhiều khu vực nông
nghiệp nông thôn chuyển thành khu vực nông nghiệp đô thị.
Ví dụ: Bắc Ninh, Bắc Giang, Hà Nội, Hải Dương, Thanh Hoá…
Sự chuyển đổi đó diễn ra từ sự thay đổi địa bàn sản xuất đến chuyển đổi cơ

 Đa dạng trong cơ cấu mùa vụ. Sản xuất nông nghiệp tiến hành quanh
năm, không bị gián đoạn. Ngoài ra , cơ sở hạ tầng và các điều kiện dịch
vụ nông nghiệp ở đô thị tốt hơn, tính mùa vụ của nông nghiệp đô thị
biểu hiện không đậm nét bằng tính mùa vụ của nông nghiệp nông thôn.
 Thực hiện được các biện pháp xen canh, thiết kế nhiều tầng cây trên
một diện tích canh tác theo trật tự ưu tiên cây cao ưa ánh sáng, cây tán
rộng ưu ánh sáng, cây ít ưa ánh sáng và dưới cùng có thể là con nuôi
 Tính bấp bênh trong sản xuất: dịch bệnh, thiên tai, hạn, lũ lụt, và tính
thất thường của thời tiết , dịch bệnh dễ lây lan do mật độ dân số cao và
thực phẩm khó bào quản do nền nhiệt cao.
1.4. Nông nghiệp đô thị Việt Nam có nhiều loại hình khác nhau:
- Loại hình sản xuất nông nghiệp đô thị là tập hợp các hình thức sản xuất
nông nghiệp ở khu vực nội thị và ngoại thị có những đặc trưng chung về
chức năng, tính chất, mục đích và trình độ phát triển.
NHÓM 2: MÔ HÌNH NÔNG NGHIỆP ĐÔ THỊTrang 13
Môn: QLNN về Nông nghiệp và Nông thôn GVHD: Đặng Hồ Phương Thảo
- So với khu vực nông thôn, khu vực đô thị do có nhiều nguồn lực và các
nhân tố tác động tới nên sẽ có nhiều loại hình nông nghiệp hơn. Có 9 loại
hình nông nghiệp đô thị ở Việt Nam: Nông nghiệp tự cung, tự cấp; Nông
nghiệp phục vụ khách sạn nhà hàng; Nông nghiệp phục vụ xuất khẩu; Nông
nghiệp xanh; Nông nghiệp phòng hộ; Nông nghiệp sinh thái; Nông nghiệp
du lịch; Nông nghiệp nghỉ dưỡng; Nông nghiệp công nghệ cao;
2. Thực trạng của nền nông nghiệp đô thị ở nước ta hiện nay:
2.1. Thế mạnh
- Giảm đóng gói, lưu trữ và vận chuyển dễ dàng ở vùng nội đô và ven đô;
- Cung cấp thực phẩm tươi sống cho người dân vì thời gian vận chuyển
nhanh và khoảng cách gần;
- Tạo ra việc làm và thu nhập cho nông dân khu vực đô thị và ven đô;
- Dễ tiếp cận các dịch vụ đô thị, áp dụng các thành tựu kĩ thuật, công nghệ
vào quá trình sản xuất, nâng cao hiệu quả, sản lượng, chất lượng nông sản;

Bước sang thế kỷ XXI, nông nghiệp đô thị của Việt Nam đang được định
hình, phát triển và thực sự đã trở thành một bộ phận thiết yếu. Ngoài những nét
tương đồng với nông nghiệp đô thị của các nước đang phát triển, nông nghiệp
đô thị ở Việt nam cũng có những sắc thái riêng.
Để phát triển nông nghiệp đô thị và ven đô thị, các địa phương cần phải
có những chính sách và kế hoạch sử dụng nguồn tài nguyên một cách hợp lý,
hiệu quả. Đồng thời, vai trò cơ quan khuyến nông là rất quan trọng trong việc
phát triển nông nghiệp đô thị nhằm chuyển giao khoa học kĩ thuật và đóng góp
vào xây dựng nông thôn mới. Do vậy, cơ quan khuyến nông cần đẩy mạnh dịch
vụ cung cấp cho tất cả những nhu cầu phát triển các mô hình sản xuất nông
nghiệp đô thị.
Để nông nghiệp đô thị thực sự là động lực để phát triển bền vững đô thị
cần phải:
- Thứ nhất, phát triển các trung tâm chuyên sản xuất giống cây con ứng
dụng công nghệ cao
 Chọn một số đối tượng cây trồng, vật nuôi có thể sản xuất thâm canh
trong điều kiện ít đất và có giá trị kinh tế cao.
Ví dụ: các thành phố nên khai thác, phát triển các mô hình nhỏ như
trồng rau an toàn ngay trong các hộ ở đô thị, tận dụng các khoảng đất
NHÓM 2: MÔ HÌNH NÔNG NGHIỆP ĐÔ THỊTrang 15
Môn: QLNN về Nông nghiệp và Nông thôn GVHD: Đặng Hồ Phương Thảo
trống, ban công, gác thượng tầng… và áp dụng công nghệ mới về thủy
canh như trồng rau mầm, trồng rau trong nhà….
 Hoạt động nông nghiệp này giúp cung ứng kịp thời các sản phẩm tươi,
cải thiện đời sống cho dân cư đô thị, góp phần tạo ra mảng xanh đô thị,
tăng thẩm mỹ đô thị, cải thiện môi trường sống
- Thứ hai, tiếp tục có những nhận thức đúng đắn hơn về đô thị.
Cần thay đổi quan niệm đô thị là tụ điểm dân cư tập trung, hoạt động công
nghiệp dịch vụ là chủ yếu, hoạt động nông nghiệp là thứ yếu. Do quan
niệm này, trong thời gian qua các công trình quy hoạch xây dựng đô thị,

Theo tính toán của Liên Hợp Quốc thì đến năm 2050 dân số trên thế giới
sẽ đạt đến con số trên 9 tỷ người. Tỉ lệ dân sống ở đô thị sẽ chiếm 2/3 dân số
thế giới. Như vậy để đáp ứng được như cầu lương thực, thực phẩm cho số
lượng dân cư khổng lồ này đòi hỏi thế giới sẽ cần có thêm các cuộc cách mạng
trong nông nghiệp. Trong đó yêu cầu phát triển nông nghiệp đô thị đang trở
thành yêu cầu tất yếu với các quốc gia trên thế giới, trong đó Việt Nam cũng
không phải là ngoại lệ.
Nước ta đang trong quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, quá
trình đô thị hóa đã và đang diễn ra nhanh chóng và mang lại nhiều thành quả
đáng kể giúp thay đổi căn bản bộ mặt của các địa phương trên cả nước. Tuy
nhiên cùng với những kết quả mang lại đô thị hóa cũng đặt ra nhiều thách thức
cho đất nước. Bên cạnh các chiến lược để phát triển kinh tế nông nghiệp tại
nông thôn thì nhà nước ta cũng cần có những chính sách đúng tầm về phát triển
nông nghiệp đô thị. Với những ưu thế nội trội của mình thì nông nghiệp sẽ là
hướng đi quan trọng của các đô thi trong tương lai. Các đô thị cần đưa ra các
chiến lược quy hoạch rõ ràng để đảm nguồn đất và không gian thích hợp cho
phát triển nông nghiệp. Cùng với đó là cần tăng cường nghiên cứu áp dụng các
tiến bộ khoa học kĩ thuật tiên tiến hiện đại vào sản xuất để đảm bảo được năng
xuất cao cho sản xuất mà không gây ông nhiễm môi trường đô thị. Tựu lại mặc
dù phạm vi hoạt động chưa rộng, mức độ phát triển chưa cao, chưa toàn diện
nhưng hiệu quả kinh tế - xã hội – môi trường của nông nghiệp đô thị đã được
chứng minh ở nhiều thành phố thuộc nhiều nước phát triển và đang phát triển
trên thế giới. Trong tương lai, nông nghiệp đô thị sẽ là giải pháp và là hướng đi
chiến lược cho sự phát triển nhanh, bền vững của các đô thị trong tiến trình đô
thị hóa hiện nay của nước ta.
NHÓM 2: MÔ HÌNH NÔNG NGHIỆP ĐÔ THỊTrang 18
Môn: QLNN về Nông nghiệp và Nông thôn GVHD: Đặng Hồ Phương Thảo
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Tài liệu:
- Luật đất đai năm 2003, Dự thảo luật đất đai năm 2013.