L/O/G/O
BÀI GIẢNG
PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

GIẢNG VIÊN: HOÀNG TÙNG
CHƯƠNG II
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NHÀ NƯỚC

I. NGUỒN GỐC, KHÁI NIỆM NHÀ NƯỚC
1. Nguồn gốc Nhà nước
2. Khái niệm Nhà nước
II. BẢN CHẤT, CHỨC NĂNG CỦA NHÀ NƯỚC
1. Bản chất của Nhà nước
2. Chức năng của Nhà nước
22/12/2012 2
I. NGUỒN GỐC, KHÁI NIỆM NHÀ NƯỚC

1. Nguồn gốc nhà nước
1.1 Quan điểm phi Mác xít về nguồn gốc Nhà nước
1.2 Học thuyết Mác-Lênin về nguồn gốc Nhà nước
2. Khái niệm Nhà nước
2.1 Định nghĩa
2.2 Đặc điểm
phục tùng quyền lực của toàn xã hội này là cần thiết
và tất yếu.

22/12/2012 5
Thuyết gia trưởng:
 Cho rằng Nhà nước là kết quả sự phát triển của gia
đình, là hình thức tổ chức tự nhiên của đời sống con
người.
 Thực chất của thuyết này nhằm bảo vệ chế độ quân
chủ chuyên chế thời phong kiến, nó gắn liền với tôn
giáo, thần thánh hoá quyền lực quân chủ.

22/12/2012 6
I. NGUỒN GỐC, KHÁI NIỆM NHÀ NƯỚC Thuyết bạo lực:
Thuyết này cho rằng Nhà nước xuất hiện trực tiếp từ
việc sử dụng bạo lực giữa thị tộc này với thị tộc khác
mà kết quả là thị tộc chiến thắng đã nghĩ ra một hệ
thống cơ quan đặc biệt để nô dịch kẻ chiến bại.

22/12/2012 7
I. NGUỒN GỐC, KHÁI NIỆM NHÀ NƯỚC


1.2. Quan điểm Mác-Lênin về nguồn gốc nhà nước
Với quan điểm duy vật biện chứng và duy vật
lịch sử, chủ nghĩa Mác-Lê nin đã chứng minh
một cách khoa học rằng: Nhà nước không
phải là một hiện tượng vĩnh cửu, bất biến.
Nhà nước chỉ xuất hiện khi xã hội loài người
phát triển đến một giai đoạn nhất định. Nhà
nước luôn vận động, phát triển và sẽ tiêu
vong khi những điều kiện khách quan cho sự
tồn tại của nó không còn nữa.
22/12/2012 10
QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH NHÀ NƯỚC
a. Công xã nguyên thủy và tổ chức Thị tộc - Bộ lạc
- Cơ sở kinh tế: Chế độ sở hữu chung về tư liệu sản xuất
- Cơ sở xã hội: Cơ sở cấu thành xã hội lúc này là Thị tộc
+ Cấu trúc xã hội
+ Quyền lực
+ Hội đồng thị tộc

22/12/2012 11
QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH NHÀ NƯỚC
b. Sự tan rã của chế độ công xã nguyên thuỷ và sự ra
đời của Nhà nước
Vào cuối thời kỳ Công xã nguyên thuỷ diễn ra 03 lần
phân công lao động xã hội.
Lần 1: Chăn nuôi trở thành ngành kinh tế độc lập
tách khỏi trồng trọt.
 Lần 2: Thủ công nghiệp tách khỏi nông nghiệp.
 Lần 3: Thương nghiệp ra đời tách khỏi quá trình sản

CHỦ NÔ
NÔ LỆ
TƯ SẢN
NÔNG DÂN
VÔ SẢN
ĐỊA CHỦ
NHỮNG PHƯƠNG THỨC HÌNH THÀNH NHÀ
NƯỚC ĐIỂN HÌNH TRONG LỊCH SỬ
 Sự ra đời của Nhà nước Aten
 Sự ra đời của Nhà nước Giec manh
 Sự ra đời của Nhà nước Roma
 Sự ra đời của các Nhà nước Phương Đông cổ đại
22/12/2012 16
I. NGUỒN GỐC, KHÁI NIỆM NHÀ NƯỚC
2. Khái niệm Nhà nước
2.1 Định nghĩa
Nhà nước là tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị,
có bộ máy chuyên trách để cưỡng chế và quản lý xã
hội nhằm duy trì trật tự xã hội, bảo vệ địa vị và lợi ích
của giai cấp thống trị trong xã hội có giai cấp.
I. NGUỒN GỐC, KHÁI NIỆM NHÀ NƯỚC

2.2 Đặc điểm
 Nhà nước là một tổ chức quyền lực chính trị công cộng đặc
biệt, có bộ máy chuyên thực hiện cưỡng chế và quản lý
những công việc chung của xã hội.
 Nhà nước phân chia dân cư theo lãnh thổ
 Nhà nước có chủ quyền quốc gia
 Nhà nước ban hành pháp luật
 Nhà nước quy định và tiến hành thu các loại thuế

hội để tồn tại và phát triển.

1. BẢN CHẤT CỦA NHÀ NƯỚC
1.3 Bản chất của Nhà nước XHCN
- Liên hệ vào Việt Nam. Bản chất của Nhà nước cộng hòa xã hội
Chủ nghĩa Việt Nam được xác định tại Điều 2 Hiến pháp 1992:
“Nhà nước cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước
của dân, do dân và vì dân. Tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về
nhân dân, mà nền tảng là liên minh giai cấp công nhân, nông dân
và tầng lớp trí thức”.
- Bản chất Nhà nước ta được thể hiện ở tính giai cấp công nhân
và tính chất xã hội sâu sắc.
+ Tính giai cấp công nhân: thể hiện ý chí và lợi ích của công
nhân.
+ Tính xã hội: Được thể hiện ở các hoạt động quản lý kinh tế,
văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ.

2. CHỨC NĂNG CỦA NHÀ NƯỚC
2.1. Định nghĩa
Chức năng Nhà nước là những phương diện (mặt)
hoạt động chủ yếu của Nhà nước nhằm để thực hiện
những nhiệm vụ đặt ra trước Nhà nước. Chức năng
Nhà nước do bản chất, cơ sở kinh tế xã hội và cơ cấu
của xã hội quyết định.
Ví dụ: Nhà nước chiếm hữu nô lệ được xây dựng trên cơ
sở của chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất và bóc lột nô lệ
cho nên chúng có chức năng cơ bản là bảo vệ chế độ tư
hữu về tư liệu sản xuất, đàn áp sự phản kháng của nô lệ.

Phân biệt chức năng với nhiệm vụ của Nhà nước.