MT S KINH NGHIM
GIP HC SINH LP 5 HC TT VN MIấU T

A/ T VN :
- Tp lm vn l phõn mụn quan trng trong mụn Ting Vit. Nú l mt phõn mụn
thc hnh tng hp ũi hi hc sinh phi vn dng nhiu nhiu kin thc v ng
phỏp, t vng, ng õm, chớnh t v vn hiu bit nhiu mt cng nh kh nng giao
tip
- Hc tp lm vn l hc vn dng giao tip, din t trỡnh by mt vn ố sao
cho y , rừ rng, d hiu. Gii vn s giỳp s giỳp cho cỏc em mt phng phỏp t
duy c lp, sỏng to khoa hc, rt cn thit cho con ngi. Nht l trong thi i
cụng nh- khoa hc ngy nay. c bit trong mụn tp lm vn: m rng vn sng,
rốn luyn t duy, bi dng tõm hn, cm xỳc thm m, hỡnh thnh nhõn cỏch cho
hc sinh.
Vn miờu t, quan sỏt i tng tỡm lớ l v dn chng thuyt trỡnh, tranh lun
gúp phn phỏt tin nng lc phõn tớch, tng hp, phõn loi hc sinh. T duy hỡnh
tng ca tr cng c rốn luyn phỏt trin nh cỏc bin phỏp so sỏnh, nhõn húa
khi miờu t.
Trc nhng yờu cu ca i mi giỏo dc hin nay ũi hi hc sinh khụng
ch cú k nng vit ỳng ng phỏp m cũn phi cú k nng vit vn hay.
Vic hc Tp lm vn i vi hc sinh tiu hc l mt nhim v bt buc. Cỏc
em phi cú sn phm vn ca chớnh mỡnh sau nhng tit hc. Sản phẩm đó trớc
hết phải đúng chủ đề, nội dung, đúng đối tợng, đúng ngữ pháp, sử dụng
đúng từ, viết đúng chính tả sau mới tính đến "hay". Đối với học sinh trung
bình, yếu để đảm bảo cái "đúng" cũng đã khó. Vậy làm thế nào để giúp
các em lm tt bi miờu t đúng yêu cầu và hay?
1
Đó chính là lý do khiến tôi suy nghĩ, trăn trở, tìm tòi và viết kinh
nghiệm này.
B/ NI DUNG :
I. Thc trng :

Giỏi Khá Trung bình Yếu
Số lượng Số lượng Số lượng Số lượng
2 9% 3 14% 10 45% 7 32%

Với tình hình trên đòi hỏi bản thân tôi suy nghĩ, tìm tòi cách cách giúp học sinh lớp
5 học tốt văn miêu tả.
III. Một số giải pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt dạng văn miêu tả :
1/ Rèn học sinh thực hiện tốt khâu chuẩn bị bài mới :
- Do thời gian dành cho tiết tập làm văn trên lớp chỉ từ 35 đến 40 phút, vì thế các
em cần phải có sự đầu tư từ trước, nếu không chuẩn bị bài thì việc học tập
trên lớp của các em gặp nhiều khó khăn và kém hiệu quả. Tuy nhiên, việc
phải chuẩn bị gì và chuẩn bị như thế nào còn phụ thuộc vào sự định hướng
của giáo viên. Do đó, tôi thường định hướng cho các em chuẩn bị bài một
cách rõ ràng, cụ thể.
Ví dụ hướng dẫn học sinh lập dàn bài tả cảnh vào mùa xuân.
* Mở bài (giới thiệu cảnh mình định tả cảnh gì, ở đâu, tả vào mùa nào, lúc
nào ( sáng, trưa, chiều, tối )
* Thân bài
+ Tả từ ngoài vào trong.
+ Từ cao xuống thấp (hoặc ngược lai). Tả bầu trời, không kghis, ánh sáng,
hương thơm, loại vật, con người các hình ảnh đặc trưng của nó
* Kết bài
+ biểu tượng, niềm vui
3
* Hng dn hc sinh lp dn ý chi tit.
Ví dụ: Để rèn luyện kỹ năng lập dàn ý bài văn tôi yêu cầu học sinh đọc
kỹ bài văn và lập dàn ý cho bài văn đó.
Tôi đã gợi ý cho học sinh làm nh sau:
* Mở bài:
Tác giả giới thiệu nhân vật trực tiếp hay dán tiếp? Hoàn cảnh nhân vật

? Câu văn, đoạn văn nào thể hiện kết luận của tác giả. Kết luận ấy có
gì độc đáo.
Cảm nghĩ của tác giả rất chân thành, tự nhiên thể hiện lòng biết ơn
sâu sắc đối với bà.
+ Tấm lòng của ngời bà đã truyền thêm sức mạnh để tôi đơng đầu với
sóng gió trong cuộc đời.
Chốt ý: Để tả đợc ngời bà nh vậy tác giả phải có một tình yêu mãnh liệt
đối với bà.
+ ng viờn hc sinh phi thuc ghi nh vỡ ú l nhng kin thc cụ ng nht
hỡnh thnh k nng thc hnh. Mc ghi nh trng tõm l dn bi i cng, cỏc em s
da vo õy lp dn bi chi tit. Qua dn bi chi tit, hc sinh s núi v vit vn
tng i thun li, i ỳng yờu cu trng tõm v b cc y , rừ rng. Vỡ tụi nhn
thy a s cỏc em cha phõn bit c rừ rng b cc ca bi vn, cỏc em cũn l
m khi i vo vit bi vn hon chnh m cha tht s nm chc cỏch b cc ca th
loi vn mỡnh ang hc.
-Cỏc em s t dn bi chi tit m t tỡm cho mỡnh nhng t ng, cõu vn cú nhiu
hỡnh nh nht nh.
- Nh vn Phm H cú núi T mt em bộ, mt con mốo, mt cõy hoa, mt cỏnh
ng mt dũng sụng, m ai cng t ging nhau thỡ khụng ai mun c, vy ngay t
khi quan sỏt mi ngi phi quan sỏt t m, tỡm ra cỏi riờng, cỏi mi ca riờng mỡnh.
5
Sự chuẩn bị bài đầy đủ, tỉ mỉ giúp các em học tập, làm văn hiệu quả hơn, viết đúng
với yêu cầu của đề bài hơn .
2/ Hướng dẫn kĩ thuật viết văn cho học sinh :
a. Khắc phục viết sai ngữ pháp :
Ngay từ các lớp nhỏ, các em đã tự học : “Khi nói và viết phải thành câu thì người
nghe và người đọc mới hiểu được”. Vậy mà các em vẫn cứ viết sai ngữ pháp, câu què,
cụt khi thì thiếu chũ ngữ hoặc vị ngữ thậm chí có khi thiếu cả hai thành phần chính.
Bởi vậy, giáo viên thường khắc phục hiện tượng này trong tiết trả bài tập làm văn.
Giáo viên đưa ra những câu văn học sinh viết còn sai lên bảng và hướng dẫn học sinh

lúng túng).
- Tôi gợi cho học sinh nhớ lại kiến thức cũ: Chủ ngữ trả lời cho câu hỏi nào (Ai ?
Cái gì ? Con gì ?)
- Trong câu của em có phần trả lời cho câu hỏi đó không ? (không có)
- Vị ngữ trả lời cho câu hỏi nào ? (Làm gì ? là gì ? thế nào ?)
- Vậy trong câu này có vị ngữ không ? (có)
- Đâu là vị ngữ ? (trông cũng xinh xắn, dễ thương).
- Vị ngữ này trả lời cho câu hỏi nào ? (trả lời câu hỏi “thế nào?”)
- Vậy câu thứ hai của em thiếu bộ phận nào ? (bộ phận chủ ngữ).
- Hãy sửa lại cho đúng ngữ pháp
- Học sinh tự sửa “Trong tủ đồ chơi của em có rất nhiều đồ vật. Cái nào cũng xinh
xắn và dễ thương”
- Tôi yêu cầu những em viết sai ngữ pháp về nhà ôn lại, học thuộc phần ghi nhớ về
chủ ngữ - vị ngữ ở lớp Bốn, đến lớp trả bài cho tổ trưởng, tổ trưởng báo cáo lại cho
tôi. Quan điểm của tôi ở phần này là không đợi đến khi học sinh viết sai rồi mới khắc
phục sửa chữa, mà giáo viên cần giúp các em khắc phục tận gốc việc dẫn đến viết sai
ngữ pháp của học sinh. Đó là phải thường xuyên tổ chức cho học sinh ôn tập, củng cố
7
để “lấp chỗ hổng” kiến thức cho các em. Bởi lẽ các em không nắm hoặc nắm không
chắc những kiến thức, kĩ năng cơ bản về câu ở các lớp dưới dẫn đến việc các em viết
sai ngữ pháp, không diễn đạt được một ý trọn vẹn. Vì thế, hằng ngày trong việc dạy
tiếng Việt, tôi thường xuyên tổ chức cho học sinh lĩnh hộ kiến thức, kĩ năng của bài
mới kết hợp với việc ôn luyện kiến thức, kĩ năng đã học một cách linh hoạt, sáng tạo.
Thực tế chứng minh, chỉ khi học sinh nắm vững những kiến thức, kĩ năng đã học thì
các em mới có điều kiện thuận lợi để tiếp thu bài mới được dễ dàng và hiệu quả. Bởi
vậy, ở bất kì phân môn nào của môn Tiếng Việt hay bất kì tiết học nào có vận dụng
kiến thức cũ và liên quan đến kĩ năng viết của học sinh, tôi cũng có thể cho các em ôn
luyện lại những kiến thức mà các em đã học từ các lớp dưới.
* Ví dụ : Bài : “Mở rộng vốn từ : Tổ quốc”. (Luyện từ và câu)
Bài tập 4 : Đặt câu với một trong những từ ngữ dưới đây :

hóa giúp cho người đọc dễ dàng cảm nhận được ý tưởng, tâm tư tình cảm của mình
gửi gắm trong lời văn, ý văn. Vì thế, để góp phần giúp học sinh viết được những câu
văn hay, tôi cho học sinh học tập so sánh bài làm của mình với bài làm của bạn, phát
hiện những câu văn hay để học tập và ghi vào sổ tay văn học của mình va học thuộc
những câu văn , ý văn mà mình thích.
* Ví dụ :
1. Trước tầm nhìn của em, cánh đồng lúa quê em trải dài mênh mông, với một màu
xanh ngút ngàn vẫn đang im lìm như còn tận hưởng giấc ngủ thanh bình của buổi sớm
yên tĩnh làng quê.
(Tả cánh đồng lúa chín - Vy Văn Hình).
- Hoặc những hình ảnh sau: Khi nhìn một bầu trời đầy sao, Huy-gô thấy nó giống như
“ một cánh đồng lúa chín”, ở đó người gặt đã “bỏ quyên lại một cái liềm con” là
vành trăng non”. Mai-a-cốp-xki thì lại thấy “những ngôi sao kia như những giọt nước
9
mắt của người da đen”. Nhưng còn đối với Ga-ga-rin thì “ những vì sao là những hạt
giống mới mà loài người vừa gieo vào vũ trụ”. Miêu tả cây cối, có nhà văn thấy
chúng giống như những con người đang đứng tư lự (Vì trời lặn gió), có nhà văn thì lại
thấy chúng tựa như con ngựa đang phi nhanh, bờm tung ngược (Vì đang có gió thổi),
có nhà văn lại bảo chúng là cài lồng chim của thiên nhiên, trong mỗi cái lồng có
những con chim đang nhỷ, đang chuyền
( Chữ nghĩa trong văn miêu tả- Phạm Hổ).
* Trên đây chỉ là một phần rất ít những câu văn, đoạn văn hay mà tôi cho học sinh
ghi nhớ và ghi vào sổ tay của mình.
+ Trong việc tổ chức hướng dẫn học sinh học tập làm văn, ở bất kì thể loại nào,
tôi cũng tạo điều kiện cho học sinh được bộc lộ và phát huy vốn văn, từ ngữ và câu
văn của mình. Các em có dịp phát triển năng lực diễn đạt, khả năng tư duy sáng tạo và
trí thông minh qua nhiều hình thức thi đua với các bạn trong nhóm cũng như trong
toàn lớp học. Cụ thể tôi thực hiện như sau :
Tôi đưa ra những câu văn bình thường có đủ hai bộ phận chính : Chủ ngữ và vị
ngữ rồi yêu cầu các em tự suy nghĩ, cùng thi đua bổ sung thêm những từ ngữ, hình

pháp so sánh, nhân hóa để đạt được những câu văn sinh động hấp dẫn, những câu văn
có hình ảnh thực chất gây nhiều cảm hứng cho người đọc.
c. Rèn luyện và phát huy khả năng tự học, tự bồi dưỡng văn cho học sinh :
- Theo định hướng đổi mới việc dạy và học hiện nay là : Học sinh tự học, tự
nghiên cứu để chiếm lĩnh kiến thức mới dưới sự tổ chức, dẫn dắt của giáo viên. Do
vậy, trước những yêu cầu đổi mới giáo dục, trước sự phát triển của đất nước ta hiện
nay thì việc rèn luyện và phát huy khả năng tự học, tự nghiên cứu để tự mình chiếm
lĩnh kiến thức cho học sinh là một việc làm hết sức cần thiết. Sử vận dụng các phương
pháp dạy học giáo viện phải đi từ cái học sinh đã có đến cái học sinh cần có, từ thực
tiễn cuộc sống của học sinh đến kiến thức trong sách vở, và quay trở về phục vụ cuộc
11
sống. Hơn nữa, thời gian các em học tập dưới sự hướng dẫn trực tiếp của thầy cô trên
lớp rất là ít ỏi so với thời gian các em ở bên gia đình. Do đó, việc trang bị cho các em
năng lực tự học là một việc làm phù hợp với su thế đổi mới của phương pháp dạy học
hiện đại.
- Trong việc tổ chức học tập trên lớp, tôi luôn khuyến khích các em tự chiếm lĩnh
nội dung bài thông qua những hình thức thi đua cá nhân, tập thể, (nhóm) góp phần
phát huy năng lực tự học của các em.
- Tôi luôn nhắc nhở, động viên các em cần phải rèn luyện thói quen tự học tự
nghiên cứu, đọc sách báo kể cả những lúc ở nhà không có sự hướng dẫn trực tiếp của
thầy cô.
- Đặc biệt trong dạy Tập làm văn, để rèn luyện và phát huy khả năng tự học của
học sinh, tôi đã đưa ra qui định chung cho cả lớp đó là : Khi làm văn không được văn
mẫu, những bài văn có sẵn trong sách tham khảo… Tuy nhiên, các em có quyền tham
khảo để học cách làm văn, cách dùng từ ngữ, hình ảnh sinh động nhưng học thuộc để
chép lại và nộp giấy cho thầy cô chấm điểm thì nhất định là không được. Thực tế hiện
nay cho thấy, học sinh thường học thuộc văn mẫu để làm bài kiểm tra hoặc làm bài
thi. Khi chấm bài, giáo viên thấy các bài văn hao hao giống nhau. Đó là một thực tế
đáng buồn. Như vậy các em không phát triển được vốn từ ngữ, khả năng diễn đạt, óc
sáng tạo của chính mình mà chỉ lệ thuộc máy móc vào văn mẫu. Để khắc phục tình

thức được để thực hiện bài văn thì ta phải thực hiện như thế nào đúng nhất về phần
cấu tạo của thể loại văn đó mặc dù ý diễn đạt của em yếu vẫn còn hạn chế theo mức
đọ của em.
- Trong văn nói các em mạnh dạn hơn, diễn đạt lưu loát đầy đủ ý. Trong văn viết
các em tiến bộ rõ rệt so với đầu năm học, khắc phục được nhược điểm về đặt câu,
đồng thời biết lựa chọn từ ngữ, hình ảnh phù hợp để đặt câu, làm cho câu văn, đoạn
văn và bài văn thêm sinh động.
13
- Tôi nhận thấy ngoài nhiệm vụ chính là biết làm một bài văn, học sinh được chủ
động, tự do thể hiện cái “tôi” của mình một cách rỏ ràng bộc bạch cái riêng của mình
một cách trọn vẹn.
Dạy Tập làm văn là dạy các em tập suy nghĩ riêng, tập sáng tạo, tập thể hiện
trung thục con người mình qua từng bài học cụ thể.
- Kết quả học tập của học sinh ở phân môn Tập làm văn qua các kì kiểm tra được
nâng lên một cách rõ rệt.
Loại Giỏi Khá TB Yếu
CKI 4/22 18% 5/22 23% 7/22 32% 6/22 27%
Cuối năm 7/22 32% 7/22 32% 8/22 36% 0

+ Trong năm học tôi áp dụng thực hiện sáng kiến kinh nghiệm nay đã thu được kết
quả rất khả quan.
Trong kỳ thi giao lưu “Tiếng Việt của chúng em” cấp trường lớp tôi có 3 em đạt
giải nhất, 2m em đạt giải nhì và 3 em đạt giải 3.
Có 2 em học sinh tham gia thi giao lưu “Tiếng Việt của chúng em” cấp huyện và
kết quả đạt được là 1 em đạt giải nhất, 1 em đạt giải 2.
2. Về giáo viên :
- Sau mỗi tiết dạy tập làm văn, tôi cảm thấy lòng mình thanh thản và tự tin khi
học sinh học tập tích cực chủ động, sáng tạo, ngày càng tiến bộ.
- Bản thân không còn cảm thấy ái ngại và khó khăn mỗi khi dạy phân môn tập
làm văn.

văn mẫu. Bởi chép văn mẫu, các em sẽ không phải suy nghĩ, không phải động não.
Do đó, các em không phát triển được khả năng tư duy, óc sáng tạo. dần dần học sinh
có thói quen ỷ lại và lười biếng. Tuy nhiên, giáo viên cần phải giúp học sinh có những
kĩ năng thành thạo trong việc hình thành một dàn bài chi tiết từ dàn bài chung và từ
15
dàn bài chi tiết để viết ra một bài văn hoàn chỉnh bằng chính khả năng của mình. Giáo
viên cũng cần lưu ý chỉ chấm bài, sửa bài đối với những bài văn thực chất của học
sinh, không chấm những bài văn chép từ văn mẫu. Có như vậy mới giúp các em rèn
luyện khả năng tự học, tự bồi dưỡng cho mình, về tất cả cả các phương diện cần thiết
cho cuộc sống của các em.
Tổ chức cho học sinh học tốt phân môn Tập làm văn là tạo thuận lợi cho học sinh
học tốt các môn học khác.
Để học sinh có kĩ năng viết văn đúng ngữ pháp, sử dụng hình ảnh sinh động, từ
ngữ phong phú đòi hỏi phải có sự kiên trì, bền bỉ, sự nỗ lực cố gắng của cả thầy và
trò. cả hai phía đều phải có hứng thú với phân môn này. Tuy nhiên, sự đam mê hứng
thú của học sinh chỉ có được khi người giáo viên thực sự có tâm huyết trong giảng
dạy mà thôi. Bởi tâm huyết của người thầy thể hiện ở phương pháp dạy học tích cực,
sáng tạo, từ đó đem đến cho học sinh lòng say mê, hứng thú học tập.
Việc giúp học sinh lớp 5 học tốt phân môn Tập làm văn phụ thuộc vào nhiều vấn
đề như: Trang thiết bị dạy học, cơ sở vật chất, phương pháp dạy học của giáo viên…
Những giải pháp mà tôi thực hiện như trên chỉ nêu lên một vấn đề nhỏ của phương
pháp dạy học trong việc giúp học sinh lớp 5 học tốt phân môn Tập làm văn.
Do khả năng có hạn nên trong việc trình bày không tránh được những thiếu sót.
Rất mong được sử góp ý chân thành của hội đòng khoa học quý thầy cô giáo để sáng
kiến kinh nghiệm của tôi ngày càng hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

Tác giả
Vy Văn Thỉu
16