DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Từ viết tắt Dịch là
ĐC: Đối chứng
GV: Giáo viên
HS : Học sinh
NXB: Nhà xuất bản
GVTH: Giáo viên tiểu học
TH: Tiểu học
TN: Thực nghiệm
SGK: Sách giáo khoa
PPDH: Phƣơng pháp dạy học
TB: Trung bình

MỤC LỤC

1.2.2.2. Đối tượng khảo sát 14
1.1.2.3. Nội dung khảo sát 14
1.3. Đánh giá chung về thực trạng 18
Tiểu kết chƣơng 1 19
CHƢƠNG 2: CÁCH THỨC SỬ DỤNG PHƢƠNG PHÁP KỂ CHUYỂN
TRONG DẠY HỌC PHÂN MÔN LỊCH SỬ Ở TIỂU HỌC 20
2.1. Các căn cứ để xây dựng quy trình 20
2.1.1. Mục tiêu của phân môn lịch sử 20
2.1.2.2: Cơ sở thực tiễn 21
2.1.3. Từ đặc điểm tâm sinh lý của học sinh tiểu học 21
2.1.4. Đặc điểm chương trình sách giáo khoa phân môn Lịch Sử ở tiểu học 22
2.2. Các nguyên tắc để xây dựng quy trình 24
2.2.1. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 24
2.2.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 24
2.2.3. Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện 25
2.3. Quy trình thực hiện chung 25
2.4. Quy trình cụ thể 26
2.4.1. Giai đoạn 1: Chuẩn bị hoạt động kể chuyện 26
2.4.2. Giai đoạn 2: Tổ chức hoạt động kể chuyện cho học sinh 27
2.4.3. Giai đoạn 3: Kiểm tra đánh giá kết quả của bài học 29
2.5. Điều kiện để sử dụng phƣơng pháp kể chuyện trong dạy học phân môn lịch
sử có hiệu quả 30
Kết luận chƣơng 2 31
CHƢƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM 32
3.1. Giới thiệu khái quát về quá trình thực nghiệm 32
3.1.1. Mục đích thực nghiệm 32
3.1.2. Nguyên tắc tiến hành thực nghiệm 32
3.1.3. Nội dung thực nghiệm 32
3.1.4. Phương pháp thực nghiệm 32
3.1.5. Tổ chức thực nghiệm 32

Đất nƣớc ta đang bƣớc vào thời kì hội nhập và đổi mới căn bản, toàn diện
nền giáo dục ở tất cả các cấp học, bậc học nhằm phát triển nguồn nhân lực đáp
ứng nhu cầu của xã hội và đóng góp vai trò chủ yếu trong việc nâng cao ý thức dân
tộc, tinh thần trách nhiệm, năng lực của thế hệ trẻ hiện nay và mai sau. Giáo dục
phải đi trƣớc một bƣớc, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dƣỡng nhân tài để
thực hiện thành công các mục tiêu của chiến lƣợc phát triển kinh tế- xã hội.
Để đáp ứng đƣợc những yêu cầu cấp thiết của xã hội thì giáo dục và đào
tạo phải giải quyết hàng loạt các vấn đề quan trọng, trong đó vấn đề có tính
chiến lƣợc là đổi mới cách thực hiện phƣơng pháp dạy học hiện nay nói chung
và ở trƣờng Tiểu học nói riêng. Đổi mới cách thực hiện phƣơng pháp dạy học là
vấn đề then chốt của chính sách đổi mới giáo dục Việt Nam trong giai đoạn hiện
nay: “ Phƣơng pháp giáo dục phải phát huy đƣợc tính tích cực, tự giác, chủ động
tƣ duy sáng tạo của ngƣời học, bồi dƣỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập
và ý chí vƣơn lên”.
Tiểu học đƣợc xem là cấp học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân,
góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng cho việc hình thành và phát triển
nhân cách học sinh. Vì vậy, phƣơng pháp dạy và học ở bậc tiểu học có vị trí đặc
biệt. Việc hình thành cho học sinh phƣơng pháp học tập đúng đắn, khoa học,
sáng tạo ngay từ khi các em bƣớc vào cấp một là nhiệm vụ rất quan trọng của
nhà trƣờng tiểu học. Có nhƣ vậy chất lƣợng giáo dục mới từng bƣớc đƣợc nâng
cao, nhằm đạt đƣợc mục tiêu phát triển con ngƣời.
Lịch sử là một môn học đặc biệt quan trọng trong chƣơng trình tiểu học.
Việc học tập lịch sử nhằm cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản, thiết
thực về các sự kiện, hiện tƣợng, nhân vật lịch sử tiêu biểu tƣơng đối có hệ thống
theo dòng thời gian lịch sử Việt Nam từ buổi đầu dựng nƣớc cho đến nay. Kể
chuyện là phƣơng pháp dạy học đặc trƣng, rất phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý
của học sinh tiểu học, phù hợp với yêu cầu sử dụng phƣơng pháp truyền thống
theo hƣớng đổi mới hiện nay ở các cấp học nói chung và ở tiểu học nói riêng.

2

3
5.4. Thực nghiệm sƣ phạm để kiểm chứng tính khả thi của quy trình đã
đề xuất.
6. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
- Đề tài nghiên cứu việc tổ chức các tiết dạy học phân môn LS ở lớp 4 và
lớp 5 thuộc địa bàn huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1: Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Đọc và nghiên cứu, tổng kết các tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên
cứu
7.2: Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phƣơng pháp tổng kết kinh nghiệm dạy và học của GV và HS
- Phƣơng pháp quan sát việc dạy và học của HS trƣờng thực nghiệm
- Phƣơng pháp điều tra Anket trên các đối tƣợng GV và HS
- Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm
- Phƣơng pháp trò chuyện phỏng vấn GV
- Phƣơng pháp thống kê toán học để chứng minh độ tin cậy của các kết
quả nghiên cứu
8. Những đóng góp mới của đề tài
- Làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về phƣơng pháp kể chuyện trong quá
trình dạy học phân môn Lịch sử.
- Điều tra, khảo sát, phân tích làm sáng tỏ thực trạng dạy học phân môn
Lịch sử nói chung, việc sử dụng phƣơng pháp kể chuyện của giáo viên nói riêng,
chất lƣợng học tập phân môn này ở trƣờng Tiểu học, những nguyên nhân dẫn
đến thực trạng.
- Xây dựng quy trình tổ chức cho học sinh kể chuyện trong dạy học phân
môn LS ở Tiểu học.
- Biên soạn một số giáo án mẫu sử dụng phƣơng pháp kể chuyện trong dạy
học phân môn Lịch sử.


Phƣơng pháp đƣợc hiểu là cách thức, con đƣờng phƣơng tiện để đạt tới
mục đích, để giải quyết những nhiệm vụ nhất định.
Phƣơng pháp dạy học là cách thức hoạt động tƣơng tác giữa giáo viên và
học sinh. Trong đó giáo viên là ngƣời tổ chức hƣớng dẫn trong phƣơng pháp
dạy, học sinh là ngƣời “thợ chính‟‟ trong phƣơng pháp học nhằm thực hiện tốt
nhiệm vụ dạy học.
1.1.2.2. Khái niệm về phương pháp kể chuyện
a) Kể chuyện là gì?
“Ngôn ngữ là phƣơng tiện giao tiếp quan trọng nhất của loài ngƣời” (Lê
Nin). Ngôn ngữ luôn luôn gắn bó chặt chẽ với tƣ duy, “ngôn ngữ là hiện thực
trực tiếp của tƣ duy” (K. Mác). Ngôn ngữ là phƣơng tiện của nhận thức lôgic, lí
tính. Kể chuyện là một hình thức trình bày ngôn ngữ, là dạng thuyết trình đặc
biệt, đƣợc sử dụng trong dạy học môn TN-XH, nhất là với nhóm kiến thức Lịch
sử. Theo nghĩa rộng thuật ngữ kể chuyện theo tôi hiểu có thể bao hàm toàn bộ
ngôn ngữ sinh hoạt hàng ngày. Kể chuyện mang chức năng thông tin, chức năng
giải trí và chức năng nghệ thuật. 6
b) Phương pháp kể chuyện
Phƣơng pháp kể chuyện là cách thức tổ chức, hƣớng dẫn của giáo viên
nhằm giúp học sinh dùng lời nói trình bày một cách sinh động, có hình ảnh và
truyền cảm đến ngƣời nghe về một nhân vật, một sự kiện lịch sử, hoặc một hiện
tƣợng tự nhiên, một phát minh khoa học, một vùng đất mới.
1.1.3. Vị trí của phƣơng pháp kể chuyện trong dạy học phân môn Lịch sử.
1.1.3.1. Mục tiêu, đặc điểm của phân môn Lịch sử
a) Mục tiêu của phân môn Lịch sử ở Tiểu học
- Cung cấp cho học sinh một số kiến thức cơ bản, thiết thực về:
+ Kiến thức về các sự kiện, hiện tƣợng, nhân vật lịch sử tiêu biểu tƣơng
đối có hệ thống theo dòng thời gian lịch sử của Việt Nam từ buổi đầu dựng nƣớc

những nhân cách lớn của thế giới trong các thời kỳ là những bài học lớn về nhân
cách cho học sinh. Bên cạnh đó, học sinh cũng hiểu sâu sắc về nhân cách của
ngƣời con ngƣời Việt Nam trong mối quan hệ với sự phát triển Kinh tế- Xã hội
của đất nƣớc qua các thời kỳ dựng nƣớc và giữ nƣớc. Đó chính là tình yêu quê
hƣơng đất nƣớc, lòng tự hào dân tộc, quý trọng lao động, yêu tự do và văn hóa
của dân tộc ta, quyết giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, tự tin trung thực, ham học
hỏi, nhân hậu, khiêm tốn, sống lạc quan
Chính bản sắc riêng trong văn hóa, trong nhân cách của những con ngƣời
Việt Nam yêu nƣớc trong những trang sử học hào hùng, thẫm đẫm nhân văn sâu
sắc giúp học sinh tiếp thu những tri thức quý báu góp phần hết sức to lớn với
việc hình thành và phát triển nhân cách ở các em. Từ việc nắm các kiến thức
Lich sử về truyền thống đấu tranh kiên cƣờng của ông cha ta. Học sinh xác định
rõ trách nhiệm của mình trong cuộc sống hiện đại. Việc giáo dục truyền thống
với quá khứ vẻ vang của dân tộc là điều hết sức cần thiết trong việc hình thành
nhân cách cho học sinh.
Phân môn Lịch sử ở tiểu học bắt đầu đƣợc dạy từ lớp 4 đến lớp 5 bao
gồm, những kiến thức về lịch sử Việt Nam từ buổi đầu dựng nƣớc cho đến nay.
Các kiến thức lịch sử trong chƣơng trình lớp 4,5 không trình bày theo một hệ
thống chặt chẽ toàn diện (kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa ) mà mỗi bài học là
một sự kiện, hiện tƣợng hay nhân vật lịch sử tiêu biểu, điển hình của một giai
đoạn nhất định. Sự lựa chọn cấu trúc và mức độ nội dung nhƣ vậy nhằm đảm

8
bảo mục tiêu phù hợp với thời lƣợng giành cho môn học cũng nhƣ trình độ nhận
thức của học sinh. Tuy nhiên một sự kiện, hiện tƣợng hay nhân vật lịch sử
không thể không thể hình thành và phát triển một cách cô lập mà trong một bối
cảnh cụ thể có liên quan rất nhiều đến nhân vật lịch sử trong bối cảnh đó.
Phân môn lịch sử sắp xếp thành hệ thống kiến thức đƣợc đƣa dƣới các
dạng cơ bản sau:
+ Kiến thức về các sự kiện lịch sử tiêu biểu

những chứng cứ về sự tồn tại của các sự việc đã diễn ra. Do đó, việc đầu tiên, tất
yếu, không thể không tiến hành là: Cho học sinh tiếp nhận thông tin từ sử liệu
bằng nhiều hình thức khác nhau. Sau đây là những biện pháp tổ chức cho học
sinh tiếp cận thông tin từ sử liệu.
+ Giáo viên kể lại câu chuyện lịch sử, tƣờng thuật lại diễn biến các sự
kiện lịch sử, miêu tả các sự vật, đối tƣợng, thiết chế, di tích lịch sử, kết quả của
các cuộc đấu tranh oanh liệt đã tồn tại trong lịch sử.
+ Học sinh phải làm việc với các sử liệu do giáo viên cung cấp khi giao
việc, đƣợc in trong phiếu học tập.
+ Học sinh kể lại, thuật lại điều mình đã biết cho các bạn nghe.
- Tiền đề thứ hai là về quan niệm về học tập lịch sử:
Theo quan niệm hiện đại: Việc học tập lịch sử là học sinh thông qua quả
trình làm vệc với sử liệu, tự tạo ra cho mình các hình ảnh lịch sử, tự hình dung
về lịch sử đã diễn ra trong quá khứ “Ngay từ bậc Tiểu học, học sinh cũng phải
làm quen, học tập các thao tác trí tuệ trong hoạt động khoa học của nhà sử học,
dù cho mức độ của nó chỉ dừng lại ở mức độ sơ đẳng nhất”. Cần tạo điều kiện
cho học sinh làm việc độc lập, tích cực, tự lực nhiều hơn, trình bày ý kiến của
mình nhiều hơn, có tâm lý thích học tập môn Lịch sử và yêu thích môn học
hơn nữa.
Từ những định hƣớng đổi mới phƣơng pháp dạy học Lịch sử ở tiểu học
hiện nay: Chúng tôi nhận thấy việc sử dụng phƣơng pháp kể chuyện là rất phù
hợp, nó xuất phát từ hai tiền đề cốt lõi đó là quan niệm về dạy và học lịch sử ở
tiểu học. 10
1.1.3.3. Vị trí của phương pháp kể chuyện trong dạy học phân môn
Lịch sử ở Tiểu học
Phƣơng pháp kể chuyện là phƣơng pháp dạy học đặc trƣng của phân môn
Lịch sử, nó có vai trò quan trọng trong quá trình dạy học lịch sử ở tiểu học. Kể

Bƣớc vào nhà trƣờng tiểu học, các em đƣợc hoạt động trong một môi
trƣờng mới, môi trƣờng mới với hoạt động học tập là chủ đạo. Do đó, nhu cầu
học tập của học sinh ngày càng có ý nghĩa quan trọng hơn đối với sự phát triển
trí tuệ. Chính nhu cầu học tập đã trở thành động cơ thúc đẩy các em tự giác, tích
cực học tập để làm chủ tri thức. Theo các nhà tâm lí học “ở tiểu học phần lớn
học sinh chƣa hứng thú chuyên biệt với từng môn học các em cũng chƣa chú ý
đi sâu vào ý nghĩa của mỗi môn học. Việc các em học sinh tiểu học thích môn
nào, bài nào phụ thuộc vào khả năng sƣ phạm của ngƣời giáo viên” (10). Các
nhà nghiên cứu còn cho thấy “Động cơ học tập không có sẵn, cũng không thể áp
đặt từ ngoài vào mà phải dần dần hình thành trong quá trình học sinh ngày càng
đi sâu và chiếm lĩnh đối tƣợng học tập dƣới sự hƣớng dẫn của giáo viên. Nếu
trong tiết học, giáo viên biết tổ chức cho học sinh phát hiện ra những điều mới lạ
(cả nội dung lẫn phƣơng pháp dạy học, học sinh chiếm lĩnh tri thức đó) thì dần
quan hệ thân thiết giữa các em với tri thức khoa học sẽ đƣợc hình thành, học tập
dần dần trở thành một nhu cầu không thể thiếu đƣợc của các em và sẽ thúc đẩy
các em vƣơn tới giành lấy tri thức” [5].
Nhƣ vậy, việc tổ chức kể chuyện cho học sinh trong quá trình dạy học một
cách phù hợp sẽ góp phần khêu gợi nhu cầu, hình thành động cơ đúng đắn, hứng
thú học tập cho học sinh.
- Đặc điểm trí nhớ
Học sinh tiểu học nói chung có trí nhớ tốt. Ở những lớp đầu bậc tiểu học, ghi
nhớ không chủ định chiếm ƣu thế, các em chỉ ghi nhớ những gì mình thích, những
gì gây đƣợc ấn tƣơng mạnh mẽ, gây cảm xúc thì các em dễ nhớ và nhớ lâu.
Càng lên lớp trên thì trí nhớ có chủ định càng tăng. Tuy vậy, cũng nhƣ các
lớp đầu cấp (lớp 1, 2, 3) các lớp cuối cấp (4, 5) vẫn thƣờng có khuynh hƣớng
học tập một cách máy móc kiểu học vẹt. Chính vì vậy mà các em cảm thấy khó
khăn khi sử dụng những kiến thức đó vào học tập, cũng nhƣ vào trong cuộc
sống. Để khắc phục đƣợc nhƣợc điểm này, trong quá trình dạy học giáo viên cần

12


13
và các hoạt động khác của các em. Theo các công trình nghiên của cứu về tâm lí
học, ở các lớp đầu bậc tiểu học hình ảnh của tƣởng tƣợng còn đơn giản chƣa bền
vững. Nhƣng về các lớp cuối cấp, hình ảnh tƣởng tƣợng các em càng bền vững
và gần thực tế hơn. Đặc biệt lúc này, các em đã bắt đầu có khả năng tƣởng tƣợng
trên những tri giác đã có từ trƣớc và dựa trên ngôn ngữ [5].
Đối với học sinh tiểu học, tình cảm có vị trí đặc biệt vì nó là khâu trọng
yếu gắn liền nhận thức với hành động của các em. Đối tƣợng gây xúc cảm cho
học sinh tiểu học thƣờng là những sự vật, hiện tƣợng cụ thể, những câu chuyện
sinh động. Do đó, bài giảng khô khan, khó hiểu nặng nề về lí luận không gây
cho học sinh những cảm xúc tích cực, thậm chí làm cho các em mệt mỏi, chán
chƣờng. Nói chung hoạt động trí tuệ của các em đậm màu sắc cảm xúc, các em
suy nghĩ bằng “hình thức”, “xúc cảm”, “âm thanh”, các quá trình nhận thức,
hoạt động của các em đều chịu sự chi phối mạnh mẽ của cảm xúc và đều đƣợm
màu cảm xúc [10]. Từ đặc điểm này, ta thấy trong quá trình dạy học, có thể khơi
dậy ở trẻ xúc cảm học tâp thông qua kể chuyện cho các em, từ đó phát huy tính
tích cực nhận thức của học sinh, nâng cao hiệu quả học tập.
Tóm lại, từ việc phân tích những đặc điểm tâm lí của học sinh tiểu học có
thể rút ra kết luận rằng: Việc tổ chức kể chuyện cho học sinh là biện pháp quan
trọng nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh góp phần nâng cao
chất lƣợng, hiệu quả dạy học phân môn Lịch sử ở trƣờng tiểu học.
1.2. Cơ sở thực tiễn
1.2.1. Thực trạng dạy học phân môn Lịch sử ở trường Tiểu học
Hiện nay, Lịch sử đƣợc đánh giá là một môn học nặng nề về tái hiện
thông tin, buộc phải ghi nhớ gƣợng ép, máy móc vì có rất nhiều thông tin về quá
trình hình thành và phát triển của sự vật, hiện tƣợng, sự kiện cộng thêm vô số số
liệu, thời gian, địa điểm. Bên cạnh đó, việc dạy và học Lịch sử hiện nay đã quá
chú tâm vào tính thuộc bài, theo kiểu học vẹt nhƣng lại thiếu không gian tƣ duy.
Đó là nguyên nhân khiến học sinh “chán” học môn Lịch sử, coi đó là môn học

tra trên một số chỉ tiêu cơ bản sau đây:
- Nhận thức của giáo viên tiểu học về khái niệm phƣơng pháp kể chuyện
trong dạy học phân môn Lịch sử.

15
- Nhận thức của giáo viên về vai trò của phƣơng pháp kể chuyện đối với
hiệu quả dạy học phân môn lịch sử ở tiểu học.
- Mức độ thƣờng xuyên tổ chức cho học sinh kể chuyện của giáo viên
tiểu học.
- Cách thức sử dụng phƣơng pháp kể chuyện của giáo viên tiểu học
trong giờ lịch sử.
1.2.2.4. Các phương pháp điều tra khảo sát
- Điều tra bằng ankét.
- Quan sát tiến trình dạy học trên lớp của giáo viên.
- Dự các giờ dạy mẫu của giáo viên trong phân môn Lịch sử
1.2.2.5. Phân tích kết quả
a. Nhận thức của giáo tiểu học về khái niệm phương pháp kể chuyện
trong dạy học phân môn Lịch sử ở tiểu học.
Bảng 1: Nhận thức của giáo viên tiểu học về phƣơng pháp kể chuyện
trong dạy học phân môn Lịch sử ở tiểu học.
STT
Nội dung
Ý kiến
Tỉ lệ
(%)
1
Dùng lời trình bày một cách sinh động, có hình ảnh
và truyền cảm đến ngƣời nghe về một nhân vật, một
sự kiện lịch sử, một phát minh khoa học, một vùng
đất xa lạ.

dạy học phân môn Lịch sử ở tiểu học.
b. Nhận thức của GV về vai trò của phương pháp kể chuyện đối với hiệu
quả dạy học phân môn Lịch sử ở tiểu học.
Bảng 2: Nhận thức của GV về vai trò của phƣơng pháp kể chuyện đối với
hiệu quả dạy học phân môn lịch sở ở tiểu học.
TT
Nội Dung
Ý kiến
Tỷ lệ
(%)
1
Nâng cao hiệu quả bài dạy
88/110
80
2
Kích thích hứng thú học tập của học sinh
110/110
100
3
Phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo của HS
99/110
90
4
Giờ học sinh động, HS chủ động chiếm lĩnh
kiến thức
99/110
90

Kết quả ở bảng 1 cho ta thấy: có 88/110 (80%) số ý kiến cho rằng:
“nâng cao hiệu quả bài học”, 110/110 (100%) ý kiến cho rằng: “kích thích

50

Kết quả điều tra cho thấy: số giáo viên thƣờng xuyên tổ chức kể
chuyện cho học sinh trong quá trình dạy học phân môn Lịch sử còn rất ít ỏi,
chiếm tỉ lệ 10%, chỉ có 40% số giáo viên có tổ chức nhƣng không thƣờng
xuyên. Trong khi đó, có 50% số giáo viên không tổ chức kể chuyện cho HS
trong quá trình dạy học phân môn Lịch sử.
Kết quả trên đây đã phần nào phản ánh thực trạng sử dụng phƣơng pháp
kể chuyện của giáo viên tiểu học trong quá trình dạy học phân môn Lịch sử.
Thực tế cho thấy, nhiều giáo viên do năng lực hạn chế, thiếu kiến thức về Lịch
sử nên việc tổ chức kể chuyện cho học sinh còn gặp nhiều khó khăn, còn chƣa
biết cách tổ chức kể chuyện cho HS trong quá trình dạy học. Một số giáo viên
mặc dù nhận thức đúng vai trò của việc tổ chức kể chuyện cho HS nhƣng do
chƣa nắm vững cách thức quy trình nên tuy có tổ chức nhƣng hiệu quả chƣa cao,
giờ học còn ồn ào, ảnh hƣởng đến tiến trình lên lớp.
d. Cách thức sử dụng phƣơng pháp kể chuyện của giáo viên tiểu học trong
giờ lịch sử.
Bảng 4: Cách thức sử dụng phƣơng pháp kể chuyện của giáo viên tiểu học.
STT
Nội dung
Ý kiến tán
thành
Tỷ lệ
(%)
1
Giáo viên kể chuyện trong SGK Lịch sử cho
học sinh nghe.

10/20


khái quát những đóng góp của các nhân vật lịch sử hoặc sƣu tầm những câu
chuyện về họ. Từ đó, giúp các em hăng say tìm tòi và phát triển tƣ duy tái tạo
kiến thức lịch sử.
1.3. Đánh giá chung về thực trạng
Xuất phát từ kết quả nghiên cứu thực trạng ở trên có thể rút ra một số
nhận xét:
Phần lớn giáo viên tiểu học đƣợc điều tra đã đánh giá rất cao về vai trò của
việc tổ chức kể chuyện cho học sinh trong giờ học phân môn Lịch sử là góp
phần phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh trong giờ học, học
sinh tập trung hứng thú hơn, nâng chất lƣợng dạy học phân môn cho học sinh.
Thực tiễn cho thấy, giáo viên còn gặp nhiều khó khăn trong dạy học phân
Lịch sử, nhất là việc sử dụng phƣơng pháp dạy học. Giáo viên lên lớp chủ yếu
sử dụng phƣơng pháp thuyết trình, hỏi đáp, ít giáo viên quan tâm đến việc tổ
chức các hoạt động cho học sinh để các em có thể tự nhận thức lịch sử. Các tiết
học diễn ra nặng nề, đơn điệu. Giáo viên giảng giải, đặt câu hỏi ở sách giáo
khoa, sách giáo viên, học sinh trả lời bằng cách đọc lại thông tin trong bài. Với
cách dạy nhƣ vậy, bài dạy lịch sử trở thành bài đọc lịch sử khô khan, cứng nhắc,

19
nặng nề, đơn điệu làm cho chán nản không hứng thú học tập, chƣa phát huy
đƣợc tính tích cực nhận thức của các em. Bên cạnh đó, nhiều giáo viên thiếu
kiến thức lịch sử một cách trầm trọng, sử dụng đồ dùng trực quan thiếu hợp lý
nên chƣa biết khai thác trọng tâm bài dạy, chƣa hiểu đƣợc kênh hình, kênh chữ
trong sách giáo khoa.
Những nguyên nhân trên đây, đã ảnh hƣởng không nhỏ tới chất lƣợng,
hiệu quả dạy học phân môn Lịch sử ở bậc tiểu học.

TIỂU KẾT CHƢƠNG 1

Trong chƣơng 1, chúng tôi đã phân tích cơ sở lý luận của vấn đề nghiên

đóng góp của nhân vật lịch sử đã học hoặc sƣu tầm những câu chuyện về họ.
- Học sinh ghi nhớ công ơn của các nhân vật lich sử đã học.
- Giúp học sinh biết và hiểu: Thời gian, điạ điểm diễn ra các cuộc khởi
nghĩa, chiến thắng, chiến dịch. Những nét chính về diễn biến và ý nghĩa của các
thắng lợi đó.
- Học sinh có khả năng tƣờng thuật, miêu tả những nét chính của các cuộc
khởi nghĩa hay chiến dịch đã học.
- Học sinh có thái độ biết ơn những ngƣời đã làm nên những sự kiện vĩ
đại của lịch sử dân tộc và có ý bảo vệ những thành quả cách mạng.
- Giúp học sinh hiểu và biết một số thành tựu trong lĩnh vực văn hóa,
khoa học điển hình của dân tộc qua các thời kì lịch sử.
- Học sinh có khả năng, mô tả những nét khái quát nhất về các thành tựu đó.
- Có ý thức trân trọng, giữ gìn và bảo vệ những thành tựu văn hóa, khoa
học dân tộc.
- Học sinh có ý thức ghi nhớ và giữ gìn lịch sử dân tộc.
2.1.2. Cơ sở lý luận và thực tiễn
2.1.2.1: Cơ sở lý luận
Môn Lịch Sử ở trƣờng phổ thông có vị trí rất quan trọng trong việc đào
tạo con ngƣời. Là một môn khoa học, Lịch Sử có vai trò quan trọng trong việc

21
đào tạo, giáo dục học sinh trở thành con ngƣời toàn diện. Môn lịch Sử có nhiều
ƣu thế trong giáo dục đạo đức, thẩm mĩ, thế giới quan khoa học cho học sinh.
Lịch Sử không chỉ giáo dục cho học sinh tình cảm yêu ghét trong đấu tranh giai
cấp mà còn bồi dƣỡng cho các em năng lực đối xử với mọi ngƣời xung quanh
biết yêu quý cái đẹp, yêu lao động, sự căm thù quân cƣớp nƣớc. Khơi dạy học
sinh sự thông cảm sâu sắc và lòng kính yêu đối với quân chúng nhân dân. Bởi vì
lịch sử chính là “ngƣời thầy của cuộc sống” giúp các em giữ gìn bản sắc văn
hóa dân tộc và kế tộc xứng đáng sự nghiệp của ông cha trong công việc xây
dựng và bảo vệ đất nƣớc từ bao đời nay. Vì vậy, việc sử dụng phƣơng pháp dạy