Khóa luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2
LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình tìm hiểu, nghiên cứu khóa luận này tôi gặp rất nhiều
khó khăn và bỡ ngỡ. Nhưng dưới sự chỉ bảo tận tình của Th.S Nguyễn Thị
Hương, tôi đã từng bước tiến hành và hoàn thành khóa luận với đề tài: “ Vận
dụng phương pháp kể chuyện trong dạy học phần Lịch sử môn Lịch sử và
Địa lý lớp 5”. Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của cô.
Qua đây, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến các thầy cô trong khoa
Giáo dục Tiểu học, các thầy cô trong trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã
tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 5 năm 2012

Sinh viên

Ma Thị Hoa

Ma Thị Hoa – Lớp k34A - GDTH

1


Khóa luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2
LỜI CAM ĐOAN


1.4. Vai trò của phương pháp kể chuyện trong việc vận dụng để dạy học
phần Lịch sử môn Lịch sử và Địa lí lớp 5 .................................................... 22
2. Cơ sở thực tiễn ......................................................................................... 23
2.1. Nhận thức của giáo viên về phương pháp kể chuyện ........................ 23
2.2. Mức độ và hiệu quả sử dụng các phương pháp, hình thức dạy học
trong dạy học phần Lịch sử môn Lịch sử và Địa lý lớp 5.............................. 24
2.3. Mức độ và hiệu quả sử dụng phương pháp kể chuyện trong dạy học
phần Lịch sử môn Lịch sử và Địa lý lớp 5 .................................................... 26
2.4. Nhận thức của giáo viên về tác dụng phương pháp kể chuyện trong
dạy học phần Lịch sử môn Lịch sử và Địa lý lớp 5 ....................................... 27
2.5. Thuận lợi và khó khăn của việc vận dụng phương pháp kể chuyện vào
dạy học phần Lịch sử môn Lịch sử và Địa lý lớp 5 ...................................... 28
Chương 2: Vận dụng phương pháp kể chuyện trong dạy học phần Lịch
sử môn Lịch sử và Địa lý lớp 5 .................................................................. 30
1. Các nguyên tắc khi vận dụng phương pháp kể chuyện dạy học phần Lịch
sử môn Lịch sử và Địa lý lớp 5..................................................................... 30
1.1. Đảm bảo yêu cầu cầu trực quan ........................................................ 30
1.2. Phân phối thời gian hợp lí ................................................................. 31

Ma Thị Hoa – Lớp k34A - GDTH

3


Khóa luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2

1.3. Nguyên tắc tôn trọng tính chân thực của lịch sử đồng thời kể chuyện
được coi là sự sao chép có sáng tạo .............................................................. 32

người đòi hỏi phải có những con người có năng lực mới. Hoạt động dạy học
không chỉ phản ánh mà còn đẩy mạnh sự phát triển của xã hội đó. Để đáp ứng
được nhu cầu ngày càng cao của thời đại nhiệm vụ đặt ra đối với Giáo dục và
Đào tạo trong sự nghiệp con người mới ngày càng nặng nề. Giáo dục và Đào
tạo không như những ngành nghề khác trong xã hội bởi giáo dục hướng tới
một đối tượng đó chính là giáo dục và đào tạo con người. Chính vì vậy, giáo
dục chính là động lực cho sự phát triển bền vững của con người. Sự phát triển
kinh tế, xã hội của đất nước đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao với hệ
thống giáo dục. Với sản phẩm đặc biệt là con người, giáo dục là động lực cho
sự phát triển bền vững của đất nước. Để hoàn thành sứ mệnh to lớn của mình,
giáo dục phải đổi mới một cách toàn diện từ mục tiêu, phương pháp, nội dung
và hình thức tổ chức.
Thực tiễn trong thời gian qua, bên cạnh những kết quả đạt được, nền
giáo dục nước ta vẫn tồn tại những hạn chế nhất định. Chất lượng giáo dục
còn thấp, phương pháp dạy học còn lạc hậu, nảy sinh nhiều tiêu cực. Cũng
trong tình trạng đó chất lượng dạy học ở bậc Tiểu học nói chung và chất
lượng dạy học các môn học nói riêng vẫn chưa cao. Một nguyên nhân dẫn đến
chất lượng dạy học chưa cao là do việc sử dụng các phương pháp dạy học
chưa linh hoạt và hiệu quả. Từ thực tiễn cho thấy bên cạnh những thành tích

Ma Thị Hoa – Lớp k34A - GDTH

5


Khóa luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2

đã đạt được vẫn còn những khiếm khuyết trong dạy học. Số lượng học sinh


Khóa luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2

dụng phát huy tính tích cực, chủ động nhận thức của người học như: phương pháp
thảo luận nhóm, phương pháp nêu vấn đề…
Kể chuyện là một phương pháp dạy học truyền thống đặc biệt là với
dạy học lịch sử thì đây là phương pháp dạy học đặc thù. Trước đây có phân
môn “Truyện kể lịch sử” và có phương pháp dạy học riêng phù hợp với tên
gọi của nó. Nhưng cách dạy học lịch sử trước kia không còn phù hợp với hiện
nay. Tuy nhiên, kể chuyện vẫn được coi là phương pháp quan trọng bởi thực
tiễn đã chứng minh phương pháp kể chuyện là phương pháp dạy học quen
thuộc, tiện lợi, dễ thực hiện và có tác dụng sâu sắc với tình cảm, thái độ, nhận
thức của người học. Nhưng sử dụng phương pháp kể chuyện như thế nào để
phát huy tính tích cực của học sinh là vấn đề cần được quan tâm và giải quyết.
Vì những lý do trên mà em chọn đề tài: “Vận dụng phương pháp kể
chuyện trong dạy học phần Lịch sử môn Lịch sử và Địa lý lớp 5”.
2. Mục đích nghiên cứu đề tài
Vận dụng phương pháp kể chuyện vào dạy học phần Lịch sử môn Lịch
sử và Địa lý lớp 5 theo hướng phát huy tính tích cực học tập của người học.
3. Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: biện pháp vận dụng phương pháp kể chuyện vào
dạy học phần Lịch sử môn Lịch sử và Địa lý lớp 5.
Khách thể nghiên cứu: các phương pháp dạy học phần Lịch sử môn
Lịch sử và Địa lý ở Tiểu học.
4. Phạm vi nghiên cứu.
Nghiên cứu phương pháp kể chuyện và vận dụng trong dạy học phần
Lịch sử môn Lịch sử và Địa lý lớp 5 tại trường Tiểu học: Trường Tiểu học Uy
Nỗ thị trấn Đông Anh - Hà Nội.

Chương 2: Vận dụng phương pháp kể chuyện trong dạy học phần Lịch
sử môn Lịch sử và Địa lý lớp 5.
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Ma Thị Hoa – Lớp k34A - GDTH

8


Khóa luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2

NỘI DUNG
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN

1. Cơ sở lý luận
1.1. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học ở Tiểu học
1.1.1. Khái niệm phương pháp dạy học
Heghen quan niệm: “phương pháp là cách thức làm việc của chủ thể,
cách thức này phụ thuộc vào nội dung vì phương pháp là sự vận động bên
ngoài của nội dung”.
Thuật ngữ phương pháp dạy học bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp: “Methods”
có nghĩa là con đường để đạt tới mục đích dạy học. Theo đó phương pháp dạy
học là con đường để đạt mục đích dạy học. Phương pháp dạy học là cách thức
hoạt động của giáo viên và học sinh trong những điều kiện dạy học xác định
nhằm đạt được mục đích dạy học.
Phương pháp dạy học đặc trưng bởi tính chất hai mặt: gồm hoạt động
của thầy và hoạt động của trò. Hai hoạt động này tồn tại và được tiến hành
trong mối quan hệ biện chứng. Hoạt động của thầy đóng vai trò chủ đạo (tổ

- Quá trình dạy học theo cách tiếp nhận hoạt động: Quá trình dạy học
được nghiên cứu là một hoạt động và có cấu trúc của một hoạt động. Vì vậy
phải đổi mới phương pháp và hình thức dạy học để quá trình dạy học thực sự
là quá trình giáo viên tổ chức các hoạt động khác nhau để học sinh được hoạt
động và lĩnh hội kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo đồng thời hình thành nhân cách
của chính học sinh.
- Công nghệ dạy học:
Tư tưởng công nghệ dạy học được thể hiện ở các quan điểm sau:
Chuyển hóa vào thực tiễn dạy học những thành tựu mới của khoa học công
nghệ từ mục tiêu, phương pháp, hình thức tổ chức. Sử dụng tối đa phương
tiện và kỹ thuật hiện đại đa kênh đa hình vào dạy học. Thiết kế được hệ dạy
học mới, vận hành theo nguyên lý mới, đó là hình thức dạy học: “tự động hóa
- cá thể hóa - được trợ giúp”.
- Thuyết dạy học cộng tác:
Thuyết này tích hợp hai quan điểm: hướng vào người học và hướng vào
người dạy, đưa ra quan điểm về sự thống nhất biện chứng giữa dạy và học.

Ma Thị Hoa – Lớp k34A - GDTH

10


Khóa luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2

Theo thuyết này, dạy có chức năng thiết kế, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra quá
trình học, góp phần thi công nhưng không làm thay người học. Học là quá
trình tự điều khiển, chiếm lĩnh tri thức bản thân, tức là tự tổ chức, tự thi công
và tự kiểm tra việc học của chính mình dưới sự điều khiển của thầy. Hai hoạt


Trường ĐHSP Hà Nội 2

quả cao. Với các phương pháp dạy học mới nhằm phát huy tính tích cực của
học sinh như phương pháp dạy học nêu vấn đề, phương pháp dạy học kiến
tạo… vẫn chưa được sử dụng nhiều. Ngay cả với các phương pháp dạy học
truyền thống như: phương pháp thuyết trình, phương pháp kể chuyện… thì
các giáo viên vẫn chưa phát huy hết các ưu điểm của nó. Do đó giờ học còn
mang tính chất gò bó khô khan.
- Xuất phát từ nội dung dạy học ở Tiểu học:
Nội dung dạy học đã hiện đại hóa, tính hệ thống ngày càng cao, mức độ
ngày càng sâu rộng. Vì thế mà cần có phương pháp dạy học thích hợp tăng
cường hoạt động học tập của cá nhân qua đó kích thích được động cơ bên
trong của người học, làm cho họ tăng cường tính chủ động tự tin, phát triển
khả năng suy lý, óc phê phán để tự phát hiện ra kiến thức. Muốn vậy cần phối
hợp cả những phương pháp dạy học truyền thống theo tinh thần mới.
1.1.3. Một số định hướng đổi mới phương pháp dạy học ở Tiểu học
Đổi mới phương pháp dạy học ở Tiểu học là thay đổi phương pháp dạy
học theo hướng tích cực nhằm giúp học sinh phát huy tính tích cực, chủ động,
sáng tạo rèn luyện kỹ năng và thói quen tư học, tinh thần hợp tác, kỹ năng vận
dụng kiến thức với thực tiễn, tạo hứng thú học tập cho học sinh. Qua đây học
sinh chủ động tìm tòi, khám phá, phát hiện, rèn luyện và xử lý thông tin, tự
hình thành hiểu biết năng lực, phẩm chất. Đổi mới phương pháp dạy học cũng
cần theo hướng sử dụng phương tiện hiện đại vào dạy học; theo hướng tăng
cường kỹ năng thực hành cho học sinh để học sinh có kỹ năng vận dụng các
kiến thức lý thuyết váo các tình huống cụ thể trong cuộc sống.
Tuy nhiên, phương pháp dạy học tích cực không có nghĩa là gạt bỏ các
phương pháp dạy học truyền thống mà là kế thừa, phát triển mặt tích cực của
hệ thống phương pháp dạy học đã truyền thống đồng thời học hỏi, vận dụng
một số phương pháp mới, hiện đại. Bởi không phải mọi loại kiến thức học

Đối với môn Lịch sử và Địa lý, phần Lịch sử là kiến thức thuộc khoa
học xã hội vì thế giáo viên sử dụng phương pháp dạy học đảm bảo đặc trưng
bộ môn và gây hứng thú cho học sinh: gây xúc cảm và giáo dục tư tưởng học
sinh qua từng tiết lịch sử; đảm bảo sự cân đối giữa hoạt động của giáo viên và
học sinh trong bài học; tiếp tục làm phong phú những kinh nghiệm rèn kỹ
năng học tập bộ môn cho học sinh. Khi dạy học lịch sử, những phương pháp
thường dùng là: phương pháp thuyết trình, phương pháp kể chuyện, phương

Ma Thị Hoa – Lớp k34A - GDTH

13


Khóa luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2

pháp truyền đạt… đó là các phương pháp dạy học truyền thống. Trong khi sử
dụng các phương pháp dạy học truyền thống, giáo viên cần khai thác chức
năng khêu gợi vốn có của mỗi phương pháp để kích thích và phát huy vai trò
chủ động nhận thức của người học. Giáo viên đóng vai trò cố vấn, hướng dẫn,
khích lệ đối với việc học tập của học sinh. Giáo viên đóng vai trò chủ đạo
trong đổi mới phương pháp dạy học trước hết là phải tìm tòi phương pháp
truyền đạt cho hiệu quả, kích thích tư duy sáng tạo của học sinh. Giáo viên
cần chủ động bồi dưỡng chuyên môn, tìm tài liệu chuẩn cho phù hợp nhận
thức học sinh để cung cấp cho các em như: giáo viên thường xuyên theo dõi
cập nhật thông tin, số liệu, sự kiện lịch sử qua các phương tiện để có tư liệu
giảng dạy gây hứng thú. Qua đó hướng dẫn học sinh biết cách học, suy luận,
biết cách tìm lại những vấn đề đã quên, tìm tòi kiến thức mới. Nâng cao kỹ
năng thu thập thông tin, sử dụng nguồn tư liệu có sẵn từ sách giáo khoa và

Ở đây đề cập đến phạm trù ngữ nghĩa thứ hai: Kể chuyện là phương pháp
trực quan sinh động bằng lời nói, khi cần thay đổi hình thức diễn giảng nhằm thu
hút sự chú ý của người nghe, người ta cũng xen kẽ phương pháp kể chuyện.
Kể chuyện là một hình thức thông tin nhanh, gọn, truyền cảm bằng
ngôn ngữ. Theo định nghĩa rộng, kể chuyện còn bao hàm toàn bộ ngôn ngữ
nói trong sinh hoạt hàng ngày. Kể chuyện không chỉ mang chức năng thông
tin mà cả chức năng giải trí hay cao hơn là chức năng nghệ thuật.
Đối với giáo viên thì lời nói được coi là công cụ hữu hiệu nhất trong
hoạt động sư phạm vì khi biết cách diễn đạt các ý tưởng thì những khái niệm
trừu tượng nhất, xa lạ nhất cũng có thể trở thành dễ hiểu và gần gũi đối với
đối với học sinh. Kể chuyện là một trong những phương pháp dạy học được
dùng nhiều ở Tiểu học. Các nhà sư phạm khuyến khích sử dụng phương pháp
kể chuyện trong dạy học vì đó là cách hiệu quả nhất để xây dựng kết cấu cho
thông tin mới trong nhận thức mới của trẻ em. Những truyện kể là một trong
những hình thức nhận thức thế giới của trẻ, giúp các em chính xác hóa các
biểu tượng đã có về thực tế xung quanh, từng bước cung cấp thêm những khái
niệm mới, và mở rộng kinh nghiệm sống cho các em.
Trong quá trình dạy học, giáo viên thường sử dụng hai hình thức kể
chuyện sau: kể chuyện chiếm cả tiết học, kể chuyện xen kẽ trong quá trình
giảng bài. Giới thiệu một số biện pháp kể chuyện thường dùng là:

Ma Thị Hoa – Lớp k34A - GDTH

15


Khóa luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2


16


Khóa luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2

quan hệ thầy - trò mới được xác lập giữa một không khí mới, không khí của
lòng vị tha, nhân ái.
Với phương pháp kể chuyện, những câu chuyện không chỉ đơn giản là
những hành động mô tả mà là một quá trình phức tạp nhằm giải thích ý nghĩa
của thế giới, giải thích các chi tiết của cuộc sống chúng ta. Những câu chuyện
kể là phương tiện diễn dịch mà qua đó con người nắm bắt được, hiểu được và
sống cuộc sống của họ.
Kể chuyện có thể đi từ vật chất (văn bản) vào ý thức (tư duy lịch sử).
Câu chuyện chỉ là văn bản còn hoạt động kể chuyện tức là sáng tạo và thưởng
thức. Lịch sử là một câu chuyện dài, rất hay và ý nghĩa. Đã có nhiều câu
chuyện hay về vua Lê Lợi, Quang Trung… Học sinh thích nghe các câu
chuyện như vậy, người thầy có nhiệm vụ khơi gợi cho học sinh cảm nhận cái
hay của câu chuyện.
Như vậy có thể nói: “Phương pháp kể chuyện trong dạy học Lịch sử là
phương pháp dùng lời để trình bày một cách sinh động, có hình ảnh và truyền
cảm đến người nghe về một nhân vật lịch sử, một phát minh khoa học, một
vùng đất xa lạ… để hình thành một biểu tượng, một khái niệm với một niềm
tin sâu sắc”.
1.2.2. Đặc điểm của phương pháp kể chuyện
Một là: Dạy học Lịch sử thông qua tổ chức các hoạt động kể chuyện
cho học sinh.
Đặc trưng của phương pháp kể chuyện là dạy học thông qua tổ chức các
hoạt động kể chuyện cho học sinh. Có thể là kể lại những câu chuyện sưu tầm

Ba là: Gây hứng thú.
Phương pháp kể chuyện thúc đẩy mong muốn học tập của người học,
tác động mạnh mẽ tới tình cảm và tâm hồn của các em. Phương pháp kể
chuyện sẽ tạo ra bầu không khí học tập sôi nổi, thoải mái tạo điều kiện để mọi
học sinh đều tiếp thu được bài học một cách rõ ràng, để mọi học sinh được
hoạt động, được bộc lộ khả năng, hiểu biết, ý kiến và thái độ của mình trong
học tập, giáo viên không còn giảng giải những kiến thức lịch sử khô khan còn
học sinh thì ngồi nghe. Kể chuyện kết hợp sử dụng các tranh ảnh minh họa và
các phương tiện dạy học khác nhau sẽ lôi cuốn và kích thích hứng thú học tập
của học sinh. Kể chuyện thông qua các trò chơi, sắm vai… để học sinh trực
tiếp bộc lộ năng lực của mình. Học mà chơi, chơi mà học cùng với học tập sôi

Ma Thị Hoa – Lớp k34A - GDTH

18


Khóa luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2

nổi sẽ giảm áp lực học tập cho học sinh. Đó chính là điều kiện nâng cao chất
lượng học tập cho học sinh.
Bốn là: Giáo viên là người thiết kế, tổ chức hoạt động, học sinh tích
cực tự giác tham gia vào các hoạt động.
Kể chuyện là một khoa học vừa là một nghệ thuật. Kể chuyện có tính
khoa học vì nó đảm bảo được yêu cầu của chủ đề giáo dục; đảm bảo được tính
đầy đủ và chính xác của nội dung chuyện; đảm bảo được tính lôgic trong trình
bày; phù hợp với các đặc điểm tâm sinh lí, trình độ nhận thức và kinh nghiệm
sống của học sinh. Kể chuyện là một nghệ thuật vì nó phải gây được xúc cảm,

lựa chọn hình thức kể chuyện phù hợp với từng bài sao cho nhiều học sinh
được kể, trao đổi với nhau về nội dung ý nghĩa, nhân vật của truyện kể.
Giáo viên là người giữ vai trò gợi mở, xúc tác, động viên, kích thích các
hoạt động của học sinh. Tức là giáo viên không chỉ đơn thuần giảng giải,
truyền thụ thuyết trình kiến thức lịch sử mà giáo viên là người thiết kế, tổ
chức các hoạt động cho học sinh, gợi mở hứng thú thi đua học tập cho học sinh để
các em tích cực chủ động trong việc ghi nhớ các sự kiện nhân vật lịch sử.
Để học sinh lắng nghe câu chuyện mình kể, giáo viên phải có nghệ
thuật kể, lời kể có ngữ điệu, giọng điệu và biết sử dụng các yếu tố phi ngôn
ngữ kết hợp các phương tiện trực quan để tăng khả năng ghi nhớ câu chuyện.
Vì vậy đòi hỏi giáo viên phải có quá trình rèn kỹ năng kể chuyện, tập kể ở nhà
trước khi kể cho học sinh. Thực tế cho thấy kỹ năng và nghệ thuật kể chuyện
của giáo viên đống vai trò quan trọng quyết định sự thành công của việc sử
dụng phương pháp này.
1.3.2.3. Vai trò của học sinh
Học sinh được tham gia kể chuyện dưới nhiều hình thức phong phú có
thể kế tiếp đoạn kết của một câu chuyện, có thể phân vai, đóng kịch… đồng
thời được tìm hiểu bài học, đối thoại để hiểu các tình tiết chủ yếu của bài học
lịch sử hoặc đọc thêm các tài liệu tham khảo và tự hình thành các biểu tượng
lịch sử.
Như vậy các em không còn thụ động khi tiếp thu các kiến thức lịch sử
mà các em chính là “trung tâm” hoạt động tích cực, tự giác, chủ động, tự tin
không chỉ lĩnh hội các kiến thức cơ bản, thiết thực về các sự kiện, hiện tượng,
nhân vật lịch sử tiêu biểu mà còn rèn luyện kỹ năng quan sát, thu thập tư liệu
lịch sử, biết nêu thắc mắc, đặt câu hỏi trong quá trình học tập.

Ma Thị Hoa – Lớp k34A - GDTH

20


Trẻ có kỹ năng kể lại truyện một cách hào hứng và lôi cuốn người nghe
bằng sự diễn đạt của mình, giúp trẻ thích giao tiếp hơn, khắc phục tình trạng

Ma Thị Hoa – Lớp k34A - GDTH

21


Khóa luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2

rụt rè. Kỹ năng kể chuyện là kỹ năng có tính chất tổng hợp của kỹ năng nói và
kĩ năng diễn cảm.
Một trong những kỹ năng mà kể chuyện rèn cho học sinh là kĩ năng
nghe và phân tích truyện. Việc rèn luyện kỹ năng này được thực hiện ngay tại
lớp khi giáo viên hướng dẫn học sinh cách ghi nhớ, cách kể lại, cách diễn đạt
ngôn ngữ, cách phối hợp điệu bộ và nét mặt. Các câu chuyện thường đến với
học sinh thông qua lời kể của giáo viên và các bạn nên kỹ năng nghe được
phát triển rõ rệt.
Qua các câu chuyện, các em có vốn Tiếng Việt phong phú và kỹ năng
sử dụng chúng linh hoạt. Cùng với sự rèn luyện các kĩ năng ngôn ngữ, tư duy
được phát triển. Đặc biệt sống trong thế giới các nhân vật, thâm nhập vào tình
tiết câu chuyện, tư duy hình tượng và cảm xúc thẩm mĩ của trẻ phát triển.
- Kể chuyện góp phần hình thành nhân cách cho học sinh:
Mỗi câu chuyện lịch sử sẽ mở rộng tầm hiểu biết cho các em về lịch sử
dân tộc, làm tăng vốn kinh nghiệm về cuộc sống xã hội, thúc đẩy sự sáng tạo
và ước mơ của các em.
Những câu chuyện giúp trẻ xác lập thái độ với các nhân vật lịch sử, với
kẻ thù xâm lược từ đó hình thành nhân cách trẻ. Khi nghe kể chuyện, trẻ sống

khiếu vì thế không dễ kể hay ngay từ đầu mà phải rèn luyện liên tục, lâu dài.
Học sinh gặp khó khăn trong việc nhớ, nắm vững nội dung truyện.
Nhiều học sinh tìm được truyện hay, thú vị nội dung phù hợp với bài nhưng
truyện quá dài. Học sinh chưa biết cách tóm tắt truyện, khái quát nội dung, ý
nghĩa truyện nên các em khó nhớ, khó thuộc vì thế mà khi kể các em thường
lúng túng.
Học sinh gặp khó khăn khi kể lại diễn biến câu chuyện. Khi kể học
sinh nhớ lẫn lộn mối quan hệ giữa các nhân vật, chưa biết lựa chọn, nhấn
mạnh hoặc bỏ quên những chi tiết tiêu biểu, thậm chí kể quá vắn tắt.
Trong lớp học, học sinh có tính cách khác nhau có em nhút nhát có em
mạnh dạn nhưng khi kể không biết sử dụng ngôn ngữ diễn đạt. Nếu giáo viên
không phân loại được học sinh thì sẽ không thể tổ chức tốt được tiết học Lịch
sử với phương pháp kể chuyện.

Ma Thị Hoa – Lớp k34A - GDTH

23


Khóa luận tốt nghiệp

Trường ĐHSP Hà Nội 2

1.3. Môn Lịch Sử và Địa Lý lớp 5 và vấn đề sử dụng phương pháp kể chuyện
1.3.1. Nội dung chương trình phần Lịch Sử môn Lịch sử và Địa lý lớp 5
Lịch sử lớp 5 bao gồm những nội dung sau:
- 80 năm chống thực dân Pháp xâm lược.
- 9 năm kháng chiến (1946 - 1954).
- Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất đất nước.
- Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội 1975 đến nay. Một số thành tựu

Chương trình chọn các yếu tố cốt lõi là hoạt động của con người và
hoạt động của thành tựu đó trong thời gian. Về thời gian và tiến trình lịch sử
dân tộc từ buổi đầu dựng nước đến nay, chú trọng giới hạn tạo cho học sinh
các biểu tượng lịch sử về các sự kiện, nhân vật lịch cử tiêu biểu. Về cơ bản,
nội dung vẫn giữ các chủ đề như chương trình biên soạn từ 1998. Điểm mới
thể hiện ở chỗ:
+ Đảm bảo sự chính xác của các sự kiện lịch sử, cập nhật những thành
tựu khoa học trong lịch sử trong thời gian qua.
+ Tinh giản nhằm đáp ứng yêu cầu của mục tiêu và đồng thời phù hợp
với trình độ nhận thức của học sinh.
Phần Lịch sử ở Tiểu học không trình bày lịch sử theo một hệ thống chặt chẽ như
ở các lớp lớn. Mỗi bài là một sự kiện, hiện tượng hay nhân vật lịch sử tiêu biểu
của một giai đoạn lịch sử nhất định. Ví dụ: Giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội
ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất đất nước (1954 - 1975) chỉ chọn dạy học
sinh các sự kiện, hiện tượng tiêu biểu như: đồng khởi ở miền Nam, nhân dân
miền Bắc chống chiến tranh phá hoại và chi viện cho miền Nam, tổng tiến công
và nổi dậy mùa xuân 1968, chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.
Khác với chương trình lịch sử trước đây và truyện kể lịch sử, chương trình
này không phải là sự tóm tắt của tiến trình phát triển của lịch sử. Do đó sử
dụng phương pháp kể chuyện phù hợp bằng lời nói để tái tạo lịch sử, truyền
cho các em những cảm xúc mạnh mẽ.
Ngoài ra những bài học lịch sử có nội dung phản ánh những đặc trưng
địa phương nên dành thời gian để học sinh tìm hiểu, liên hệ với thực tế. Có
thể mời người hiểu biết về lĩnh vực kiến thức liên quan đến nội dung bài học
để kể chuyện cho học sinh.

Ma Thị Hoa – Lớp k34A - GDTH

25